TÌNH HÌNH KINH Tế - XÃ HộI Nươc mỹ KHI GIÀNH độC LậP

K ILM phong trào nông dân Thái Bình thiên qu c.

K IL

M

I TÌNH HÌNH KINH T - XÃ H I N C M TR C KHI

GIÀNH C L P

Lch s n c M b t đ u cách đây kho ng h n 200 n m (k t n m

1776/khi đ i h i l c đ a B c M thông qua tuyên ngôn đ c l p v i vi c thành

l p h p ch ng qu c Hoa K

Th c ra n n v n hoá M b t đ u t nh ng c dân b n đ a, là ng i da đ

(th ng g i là ng i Indian) c n c vào k t qu kh o c u c a các nhà nhân

ch ng h c và kh o c h c thì ng i da đ v n t châu Á thiên di sang cách đây

kho ng 25.000 n m H v t qua eo bi n Rering và Alaska r i t đó vào B c

M , nhìn chung đ i s ng v n hoá c a h còn th p kém, h s ng thành b l c đ t

đai s h u chung V i vi c b u c dân ch , công b ng đã ch n ra đ c nh ng

th l nh có tài, có kh n ng đoàn k t b l c, đ u tranh ch ng l i s áp b c bóc

l t c a ngo i xâm, lúc này ngu n s ng ch y u d a vào s n b n, hái l m, tr ng

tr t ch n nuôi Tình hình xã h i lúc này ch a có giai c p, ch a có s phân bi t

giàu nghèo, ch a có s tranh giành quy n l c

Sau khi phát ki n đ a lý v đ i c a Critxtop côlông (Clrristopher

Columbus) vào cu i th k XV (1492) ng i dân châu Âu l n l t đ t chân lên

n c M mà trong l ch s g i đó là “kh n th c”

Ng i Tây Ban Nha là ng i đ u tiên m đ ng cho công cu c kh n th c

đây Ti p theo ng i Tây Ban Nha và ng i Hà Lan t đ u th k XVII ng i

Thu i n vào cu i nh ng n m 30 c a th k XVII Tuy nhiên cu c kh n th c

c a ng i Anh là m nh m vào đ u th k XVII (1607) và chi n th ng các qu c

gia khác

n n m 1752 n c Anh đã thành l p đ c 13 vùng thu c đ a v i kho ng

1,3 tri u ng i và ti ng Anh tr thành ti ng ph bi n r ng rãi B c M

S d n c Anh chi n th ng trong công cu c xâm th c là do u th c a

n c Anh v kinh t và quân s , m t khác cu c cách m ng ru ng đ t n c

Anh di n ra m t cách tàn b o tri t đ vào th k XVI - XVII làm cho nhi u

ng i nông dân b m t v n ru ng ph i tìm d ng di c sang M Vào th k

K IL

M

ch ru ng, canh tác trong nông nghi p t o c s cho nông nghi p phát tri n

B c M sau này

C n c vào đi u ki n t nhiên kinh t và xã h i thu c đ a c a n c Anh

M đ c chia thành bà vùng khác nhau

Các vùng thu c đ a phía B c còn g i là n c Anh m i (New England),

đi u ki n đ t dâi, khí h u không thu n l i b ng phía Nam đây thu n l i cho

ch n nuôi, đánh cá, tr ng ngô và lúa m đen phát tri n công th ng nghi p

Ch đ chính tr vùng thu c đ a phía B c dân ch h n so v i mi n trung và

mi n Nam Quy n l c lúc này n m trong trong tay t b n công th ng nghi p

Các vùng thu c đ a mi n Trung là n i sinh s ng nh ng ng i nông dân t do và

các ch p tr i vùng này thu n l i cho vi c tr ng cây công nghi p, cây l ng

th c và ch n uôi Vi c s d ng đ t đai đây đ c th c hi n trên c s h p đ ng

t do ho c Chính ph c p cho dân c s d ng v i m c thu th p

Các vùng thu c đ a phía Nam, đ t đai màu m thu n l i cho tr ng tr t và

ch n nuôi C s kinh t đây là các đ n đi n, có đ n đi n r ng t i 26.000 acre,

l c l ng lao đ ng ch y u trong các đ n đi n là nô l da đen 1800 nô l da đen

làm vi c trong các đ n đi n phía nam lên t i 90 v n ng i, đây công th ng

nghi p phát tri n m t cách y u t L c l ng n m quy n l c đây là các ch

đ n đi n

Qua các s các đi u ki n và s phát tri n kinh t trên, nhìn chung kinh t

M trong th i k th ng tr c a th c dân Anh cho đ n cu i th k XVIII nông

nghi p v n là ch y u Vùng thu c đ a phía B c ti n b h n, nh ng 90% dân s

v n s ng b ng ngh nông, k thu t canh tác còn l c h u, ch y u d a vào bóc

l t s c lao đ ng r m t c a nô l và dân nghèo làm thuê N c Anh th c hi n

chính sách kìm hãm B c M , l thu c v kinh t và chính tr

V kinh t trong l nh v c công nghi p Chính ph Anh ban hành đ o lu t

nh c m đ a vào B c M máy móc, m u hàng sáng ch , th c n m 1750 “đ o

lu t v s t” c m xây d ng các c s s n xu t s t thép, x ng rèn l n, lò n u thép

- Chính ph Anh còn ng n c m M buôn bán v i n c khác, c ng nh gi a các

thu c đ a v i nhau Chính sách thu khoá ngày càng gây khó kh n cho s n xu t

K IL

M

công nghi p, th ng nghi p, chính ph đã ban hành nhi u đ o lu t quy đ nh v i

B c M Trong đó có đ o lu t quy đ nh hàng hoá c a các n c châu Âu vào B c

M b đánh thu n ng, hàng hoá c a B c M trao đ i ra n c ngoài ph i chuy n

tr b ng tàu c a Anh

Nên công th ng nghi p lúc này không th phát tri n đ c m t ph n cho

Chính ph Anh ban ra các đ o lu t quá kh t khe, m t ph n do không có s đ u

t , quan tâm t i s phát tri n Trong khi đó Chính ph Anh ch bi t có bóc l t

mà không đ u t cho phát tri n

V chính tr : n c Anh chia thu c đ a thành 2 lo i: nh ng vùng đ c

h ng đ c quy n c a nhf vua nh Mêrilen (Maryland) Pôtailen (Rhodeisland)

Conmêchtic t là nh ng vùng t tr các vùng khác Chính ph Anh tr c ti p c

các th ng đ c cai tr , 13 vùng thu c đ a không có lu t pháp riêng mà ph i tuân

theo lu t pháp c a n c Anh Quy n t do dân ch c a dân c b h n ch , ch có

quý t c giàu có (chi m 2-9% dân c ) m i có quy n b u c , ng i nô l , ng i

da đ không có quy n công dân Nhà n c Anh còn có chính sách b o v quy n

l i cho t ng l p quý t c và đ a ch Nh vi c khôi ph c và áp đ t quan h s

h u ru ng đ t m i Vua Anh đã phông phong nh ng vùng đ t m i cho quý t c

Có vùng r ng l n t i hàng v n km2 c bi t n m 1763 chính ph Anh đ o lu t

quy đ nh nh ng đ t đai t dãy núi Al qhêri tr v phía Tây đ u thu c v n

hoàng anh o lu t này đã gây lên làn sóng b t bình c a nh ng ng i dân di

th c t châu Âu sang B c M v i nguy n v ng thành l p trang tr i trên c s s

h u cá nhân v ru ng đ t

Nhìn chung nh ng th ng tr c a n c Anh B c M đã kìm hãm s phát

tri n c a kinh t , tình tr ng này kéo dài d n t i mâu thu n gay g t gi a các

thu c đ a B c M v i chính sách th ng tr c a th c dân Anh V m t xã h i,

nh ng c dân nhi u n c châu Âu vì nh ng lí do khác nhau, t i sinh c l p

nghi p B c M có nguy n v ng thoát kh i ch đ th ng tr c a th c dân Anh,

đ hình thành qu c gia đ c l p Chính trong xu h ng đó vào tháng 4/7/1776 đ i

h i l c đ a đã thông qua và công b b n tuyên ngôn đ c l p ây là m c đánh

K IL

M

d u H p ch ng qu c Hoa K ra đ i Casinht n (washington) đ c b u làm t ng

th ng đ u tiên c a Hoa K

Cu c chi n tranh còn kéo dài thêm m t th i gian n a Ngày 3/9/1783

n c Anh đã ký vào hi p c Xecxai th a nh n n n đ c l p c a h p ch ng qu c

Hoa K đánh d u cu c (đ u tranh giành đ c l p t do cho nhân dân B c M

Trên m t vùng lãnh th r ng l n h n 2,3 tri u km2

Hoa K là qu c gia t s n

đ u tiên B c Mý

II N N KINH T N C M TH I KÌ CH NGH A T B N

TR C C QUY N (1776 – 1865)

1 Công cu c di th c bành tr ng đ t đai, m r ng th tr ng

Sau khi giành đ c l p, chính ph ban hành đ o lu t th tiêu ch đ chi m

h u ru ng đ t phong ki n và các danh v quý t c, xoá b lu t c m di th c sang

mi n tây a chính ph Anh tr c đây Ch đ l nh canh ru ng đ t và n p tô

c ng b bác b , đã m đ ng cho các tr i ch phát tri n trang tr i t b n ch

ngh a Tuy nhiên ch đ nô l v n không b th tiêu Sau khi giành đ c l p th ng

l i n c M t ng c ng m r ng lãnh th b ng nhi u bi n pháp khác nhau nh

ti n hành chi n tranh v i Pháp, Tây Ban Nha, d n đu i dân da đ , l p thêm các

bang m i n gi a th k XIX n c M đã có 30 bang, di n tích r ng 4,8 tri u

km2, dân s M ngày càng đông, ngu n di dân t châu âu sang ngày càng nhi u

H t châu Âu đ n M do nhi u nguyên nhân nh s t b t đ ng v chính tr , vì

ngu n sinh k và s kích thích vùng đ t m i

Cùng v i vi c bành tr ng đ t đai v phía tây, M còn m r ng đ t đai

sang châu M la tinh Ti n hành chi n tranh v i Tây Ban Nha giành Mexico

1846 - 1848 M d đ nh sáp nh p Cuba vào M đ a quân t i vùng bi n

Uraquay, Argentina, nh m n m toàn b kinh t c a châu M - đ ng th i m

r ng sang các khu v c khác trên th gi i T nh ng n m 40 c a th k XIX, M

tham gia chia ph n trong cu c chi n tranh thu c phi n Trung Qu c, M đã ký

v i tri u đình Mãn Thanh hi p c 1844 sau đó tham gia chi n tranh thu c

phi n l n th hai (1854 - 1860) cùng v i Anh và tri u đ nh Mãn Thanh dàn áp

K IL

M

phong trào nông dân Thái Bình thiên qu c N m 1853 gây s c ép bu c Nh t

B n ph i m c a, ký hi p c b t bình cho M vào buôn bán trên đ t Nh t

Nh v y t gi a th k XIX M đã th c hi n m i bi n pháp nh m bành

tr ng đ t đai, m r ng th tr ng t o đi u ki n cho kinh t M phát tri n

2 Cu c cách m ng công nghi p và s phát tri n kinh t n c M

Cu c cách m ng công nghi p đ c b t đ u t mi n B c c a n c M vào

nh ng n m cu i th k XVIII N m 1790 m t ng i Anh di c là Sxtâyt đã

xây d ng nhà máy d t đ u tiên Sau 40 n m kinh nghi m nhà máy c a Sxtâyt

đã thu lãi 60 v n USD T đó đ n gi a th k XIX ngành d t đ c m r ng

nhanh chóng trong th i gian 1815 - 1840 s l ng s i bông s d ng t ng lên 5

l n vào đ u th k XIX ngành d t len c ng đ c xây d ng n m 1810 có 24 nhà

máy đ n 1860 đã có 1.900 xí nghi p s n xu t len có quy mô l n Giá tr s n

ph m d t t ng t 2,6 tri u USD (1778) lên 68,6 tri u USD n m 1860

S phát tri n c a công nghi p nh đã thúc đ y s phát tri n c a công

nghi p n ng Ngành luy n kim đã có t khi còn là thu c đ a nay càng phát tri n,

n m 1810 có 153 lò cao, s n ph m thép đ t 33.908 t n n m 1870 đ t 68.700 t n

Ngành khai thác than c ng đ c chú ý phát tri n đ n n m 1870 s n l ng khai

thác đ t 29,5 tri u t n

Chính s phát tri n m mang công nghi p đ t ra nhu c u phát tri n giao

thông v n t i Nhìn chung n c M có t c đ xây d ng c u c ng di n ra nhanh

chóng, đ c bi t là đ ng s t n m 1830 M b t đ u xây d ng đ ng s t, đ n n m

1850 đã có 14.500 km và đ n n m 1860 đã đ t t i 49.000km Ngành đóng t u

c a m c ng đ c phát tri n đ n 1862 riêng tàu buôn bán c a M trên bi n đã

đ t tr ng t i 2,4 tri u t n Ngoài ra v n t i đ ng sông c ng tr thành nhu c u

b c thi t n i ti ng mi n Tây, mi n ông Tuy n đ ng sông Ohio và

Mississippi đã tr thành m t m ng l i v n chuy n quan tr ng v i kinh t n i

đ a So v i các n c châu Âu, cách m ng công nghi p M di n ra v i t c đ

nhanh chóng h n tính đ n gi a th k XIX đã c n b n hoàn thành các bang

phía B c N m 1850 giá tr s n l ng công nghi p t ng 5 l n so v i công nghi p

K IL

M

phát tri n n c M v n lên đ ng hàng th 4 vào gi a th k XIX và hàng th

2 trên th gi i vào n m 1870

Cách m ng công nghi p M đã đ c ti n hành nhanh chóng là do n c

M s d ng đ c nhi u y u t khách quan thu n l i, tài nguyên phong phú đ t

đai, khí h u tu n l i cho phát tri n nông nghi p, ngu n v n, lao đ ng k thu t t

châu Âu sang Do v y khác v i Anh, Pháp, cách m ng công nghi p M tuy c ng

b t đ u t công nghi p nh , nh ng đã nhanh chóng chuy n sang công nghi p

hoá, hi n đ i hoá n ng và phát tri n đ u các ngành Cách m ng công nghi p lúc

đ u ph i d a vào máy móc, thi t b c a n c Anh thì vào đ u th k XIX đã có

nh ng phát minh k thu t riêng T n m 1851 đ n 1860 M có 23.140 phát

minh sáng ch đ c ng d ng Trong qúa trình cách m ng công nghi p, công

nghi p s m đ c tác đ ng vào nông nghi p các bang phía B c t đ u nh ng

n m 30 th k XIX

Công nghi p đã cung c p cho nông nghi p nhi u máy móc thi t b nh

máy c t c V.Hannich, máy g t đ p Macqoonich n n m 1855 M đã có

10.000 máy gi t các lo i Nh đó mà s n l ng nông nghi p t ng nhanh chóng

Trong vòng 20 n m (1840 - 1860) s n xu t l ng th c các bang phía B c t ng

3 l n, ch n nuôi l n, c u phát tri n m nh, cung c p nguyên li u cho ch bi n

l ng th c, th c ph m xu t kh u, mi n nam, các đ n đi n tr ng bông c ng

đ c m r ng N m 1808 s n l ng bông đ t 3.650.000 phun N m 1860 s n

l ng bông dùng trong n c ch h t 1/5 còn l i là xu t kh u M đã tr thành

n c cung c p nguyên li u cho ngành d t c a các n c châu Âu (Anh, Pháp,

c và nhi u các qu c gia khác) lúa g o tr thành m t hàng xu t kh u quan

tr ng, t 1820 đ n 1850 t ng lên 3 l n

Trong nông nghi p c a n c M , đã hình thành 2 h th ng đ i l p nhau

phía B c nông nghi p phát tri n theo h ng trang tr i t do t b n ch ngh a,

đây các tr i ch chú tr ng nh ng ng d ng k thu t và s d ng ph bi n các

lo i máy móc nông nghi p và cho thuê lao đ ng Trong khi y phía Nam n m

1860 có t i 384.000 ch đ n đi n trong đó có 1,751 ch đ n đi n có 100 nô l

tr lên Ch đ bóc l t nô l các đ n đi n h t s c man r , đ ng th i v vét ki t

K IL

M

qu ngu n tài nguyên thiên nhiên các đ n đi n, b o l c là y u t tr c ti p đ

qu n lý ng i lao đ ng trong s n xu t, đây ít s d ng t i máy móc k thu t,

ch y u là khai thác và s d ng t i ki t qu s c lao đ ng c a ng i da đen do đó

n ng su t lao đ ng trong các đ n đi n phía Nam r t th p Nh v y ch đ kinh

t đ n đi n là s k t h p gi a ch đ nô l và ch ngh a t b n

1800 1810 1820 1830 1840 1850 1860 1870 Dân s (tr.ng) 5,3 7,2 9,6 12,9 17,1 23,3 36,5 37,5

Than (tr t n) 0,3 1,8 6,3 13,0 29,5

D u l a (tr.gallan)

Grung (1000 t n)

21 221

Bóng tiêu th

(1000 kíp)

40 50 20 30 60 20 0k8 1700

Xu t kh u (tr

USD)

19 36 100 180 145 423 1163

Nh p kh u (tr

USD)

36 42 52 59 112 135 316 377

ng s t (km) 41 61 56 50 86 164 357 420

36,8 4500 14500 49000 85000

K IL

M

III KINH T N C M TRONG TH I K CH NGH A T B N

C QUY N (T 1865 N NAY)

1 Th i k b ng n kinh t M (1865-1913)

Sau cu c n i chi n (1861 - 1865) kinh t M đã có đi u ki n phát tri n

nhanh chóng, t m t n c ph thu c vào châu Âu, n c M nhanh chóng tr

thành qu c gia công nông nghi p đ ng đ u th gi i

S n xu t công nghi p M t ng r t nhanh Giá tr t ng s n l ng công

nghi p t ng 4,98 l n (t 1,907 tri u USD (n m 1860) lên 9.498 tri u USD (n m

1894) trong khi đó n c Anh ch t ng 1,5 l n (t 1.808 tri u lên 4.263 tri u

USD N c c t ng 1,7 l n t 1.995 tri u USD lên 3.357 tri u USD n c Pháp

t ng 1,4 l n t 2.092 tri u USD lên 2.900 tri u USD

Nhi u ngành công nghi p quan tr ng phát tri n nhanh nh ngành luy n

kim N m1913 s n l ng thép c a M v t c 2 l n, v t Anh 4 l n đ t 31,3

tri u t n Ngành khai thác than s n l ng g p h n 2 l n Anh và Pháp c ng l i

N m 1882 m i xu t hi n nhà máy đi n đ u tiên đ n n m 1913 s n l ng đi n

đ t đ c 57 tri u kwh N m 1892 s n xu t chi c ô tô đ u tiên, đ n n m 1913 đã

s n xu t đ c 185.000 ô tô các lo i, các ngành công nghi p s n xu t hàng tiêu

dùng nh : may m c, giày da ch bi n th c ph m… c ng đã có s phát tri n r t

m nh

Nông nghi p c a n c M c ng đ t đ c nh ng thành t u l n Nhà n c

có chính sách khuy n khích kinh t trang tr i nh ng không đánh thu vào hàng

nông s n - T n m 1870 đ n 1913 di n tích gieo tr ng lúa mì t ng lên 4 l n,

nông nghi p lúc này phát tri n theo h ng chuyên canh, thâm canh S d ng

máy móc, k thu t, do đó giá tr s n l ng n m 1913 t ng 4 l n so v i 1870 t

2,5 t USD lên 10 t USD N c M cung c p 9/10 bông; 1/4 lúa m ch trên th

tr ng th gi i vào cu i th k XIX đ u th k XX

N c M t m t qu c gia đi vay đã nhanh chóng tr thành n c có ngo i

th ng phát tri n và xu t kh u t b n N u 1899 xu t kh u t b n c a M đ t

t i 500 tri u USD thì đ n 1913 đ t 2,625 tri u USD t ng h n 5 l n N m 1870

kim ng ch xu t kh u đ t 377 tri u USD N m 1914 đ t 5,5 t USD Th tr ng

K IL

M

đ u t và buôn bán ch y u c a M là Canada, các n c vùng bi n Caribean

trung M , các n c châu Á đ c bi t là Nh t B n và n

S phát tri n nhanh chóng c a n n kinh t n c M vào cu i th k XIX

đ u th k XX là do nhi u nguyên nhân

Do k t qu c a cu c n i chi n (1861 - 1865) đã xoá b ch đ đ n đi n

phía nam, t o đi u ki n cho ch ngh a t b n phát tri n trên toàn lãnh th M

Sau n i chi n, ch đ b o h m u d ch đ c th c hi n đã giúp cho công nghi p

M tránh kh i s c nh tranh c a hàng công nghi p n c ngoài S phát tri n

nông nghi p trang tr i t b n v i quy mô l n đã t o ra h u thu n v ng ch c cho

s phát tri n công nghi p

Th i gian này M ti p t c thu hút v n, lao đ ng, k thu t t các n c

châu âu T n m 1865 - 1875 riêng ngành đ ng s t M thu đ c 2 t USD đ u

t c a n c ngoài Trong 40 n m cu i c a th k XIX có 14 tri u ng i di c

sang M , dân s n c M t ng nanh, n m 1860 là 31,5 tri u, n m 1910 có 92,4

tri u dân và ngu n di dân đó góp ph n quan tr ng cho s phát tri n kinh t c a

n c M

Kinh t M phát tri n thúc đ y qúa trình tích t t p trung t b n và t p

trung s n xu t và hình thành các t ch c đ c quy n c quy n M di n ra

m t cách nhanh chóng, quy mô l n, thâu tóm h u h t các ngành kinh t ch y u

trong công nghi p, nông nghi p, th ng m i, ngân hàng b o hi m đ ng s t…

Tính đ n đ u th k XX M đã có kho ng 800 l t (trust) đi u hàng 5.000 xí

nghi p l n T đó s n sinh ra “tri u đ i” vua thép, vua d u l a, vua đi n, vua ô

tô… Nh ng có th l c nh t là 2 t p đoàn t b n l n là Margan và Rokerfeller

Hai nhóm t b n tài chính này đã t p trung 22 t USD chi m 56% t ng s v n

đ u t c a các công ty c ph n M Chi m gi 341 v trí quan tr ng trong 112

liên hi p ngân hàng b o hi m, công nghi p, đ ng s t T b n tài chính còn xâm

nh p vào c l nh v c nông nghi p kh ng ch ru ng đ t c a các ch tr i b phá

s n bi n h tr thành ng i đi làm thuê Các t ch c đ c quy n không ch tâu

tóm n n kinh t trong n c mà còn v n ra th tr ng th gi i thâm đ c chi m

K IL

M

ngu n nguyên li u m r ng th tr ng cho đ u t và tiêu dùng hàng hoá

CuBa

2 Kinh t M sau chi n tranh th gi i th 2 (1945 - 1973)

Sau chi n tranh th gi i th 2 các n c châu Âu và Nh t B n đ u b t đ u

công cu c khôi ph c kinh t trong đi u ki n khó kh n do h u qu c a chi n

tranh, thi u v t t , v n, giao thông v n t i b tàn phá n ng n ng tr c tình

hình đó, M đã gánh trách nhi m có nhi m v giúp đ các n c tây Âu và Nh t

B n khôi ph c kinh t i u đó xu t phát t chi n l c m r ng th tr ng,

nh m làm bá ch th gi i Thông qua vi n tr kinh t M t ng c ng vai trò chi

ph i, kh ng ch tây Âu và Nh t B n đ ng th i liên k t ch ng l i các n c xã

h i ch ngh a

Cùng v i xâm nh p vào th tr ng tây Âu, M còn tìm cách giành gi t th

tr ng châu Á, châu Phi, châu M La tinh ây là khu v c cung c p ngu n tài

nguyên khoáng s n cho s phát tri n công nghi p M , đ ng th i là th tr ng

tiêu th máy móc k thu t và hàng tiêu dùng Th c hi n bành tr ng sau khu

v c châu Á, châu Phi, châu M La Tinh, M đ a ra nhi u ch ng trình “vi n

tr ” cho các n c đang phát tri n

Chính ph M th c hi n vi c chuy n nh ng cho t nhân các xí nghi p,

công nghi p quân s , đ ng th i trong chi n tranh nhi u t b n t nhân đã tích

lu đ c nhi u v n, chính sách này đã đ y m nh đ u t , t nhân T n m 1945

đ n 1949 t ng đ u t t nhân đ t 156,9 t USD trong đ u t vào thi t b m i

bình quân m i n m là 14,4 t USD, giai đo n t n m 1929 - 1938 bình quân 3,5

t USD

Kinh t M giai đo n 1951 - 1973

Các chính sách kinh t c a M trong giai đo n này th hi n s v n d ng

h c thuy t keynes t ng c ng can thi p c a nhà n c ch y u thông qua chính

sách tài chính ti n t đ đi u ti t n n kinh t , th hi n n i b t nh ng đi m sau

T ng chi tiêu cho quân s đ u t cho nghiên c u khoa h c ph n chi tiêu

cho quân s c a M (c liên bang và chính quy n đ a ph ng trong chi n tranh

th gi i th 2 không quá 20% so v i GDP Nh ng vào n m 1960 t tr ng đó lên