K IL
.C O
M
L I M U
Nh chúng ta đã bi t, các n c thành viên ASEAN, Nh t B n, Hàn Qu c và
Trung Qu c đ u là nh ng th c th đa qu c gia và qu c gia có v trí, vai trò ngày
càng l n h n trong s phát tri n chung c a khu v c ông Á và c th gi i Chính
do v th ngày càng cao trên tr ng qu c t và khu v c Châu Á - Thái Bình D ng
nên t nhi u n m qua ASEAN đã đ c Nh t B n và trong kho ng h n th p niên
g n đây, nh t là t gi a nh ng n m 1990 đ n nay c ng đã đ c c Hàn Qu c và
Trung Qu c đ c bi t quan tâm trong chính sách đ i ngo i và h p tác cùng phát
tri n v nhi u l nh v c Nh t B n v a tr i qua h n th p niên kh ng ho ng suy thoái
nh ng v n gi đ c v trí là n n kinh t l n th hai trên th gi i và l n nh t Châu
Á Trung Qu c thì n i tr i là c ng qu c s m t th gi i có di n tích lãnh th và
dân s , song kinh t n u xét theo GDP thì c ng v n là v trí l n th sáu trên th
gi i và th hai Châu Á, còn cao c Hàn Qu c v trí th m i hai trên th gi i
và th ba Châu Á i v i các n c ASEAN, n u tính riêng t ng thành viên, ta
th y so v i Nh t B n, Trung Qu c và k c Hàn Qu c GDP c a các n c ASEAN
đ u thua kém xa, song n u tính chung GDP c a c 10 n c ASEAN thì l i là s c
m nh đáng k , còn l n h n c Hàn Qu c Và do đó trong t ng lai, n u nh
ASEAN +3 tr thành m t c ng đ ng kinh t ông Á v i s c m nh kinh t Nh t
Trung là hai đ u t u cùng v i kinh t Hàn Qu c là c ng l c h tr cho hai đ u t u
đó h p tác ch t ch v i nhau trong m t khu v c th ng m i t do ông Á vào lo i
r ng l n nh t nhì th gi i thì ch c ch n các n n kinh t ASEAN s nh n đ c nh
h ng h tr tích c c, ngày càng l n m nh nhanh chóng
Trong b i c nh chung đó, d i đây, chúng ta s xem xét riêng v th c a Vi t
Nam trong ti n trình h i nh p v i các n c ông B c Á cùng nh ng c h i và
thách th c đ i v i Vi t Nam trong ti n trình đó
I C H I
1 V m t kinh t
Trang 2K IL
O B
O O
K S C O
M
ây đ c coi là l nh v c sôi đ ng nh t khi Vi t Nam h i nh p v i các n c
thành viên c a ASEAN + 3 Rõ ràng là ba n c Nh t B n, Trung Qu c, Hàn Qu c
là nh ng đ i tác th ng m i và đ u t l n nh t c a Vi t Nam H i nh p v i ông
Á s giúp Vi t Nam t ng c ng quan h v i các n c trong khu v c, tranh th
đ c v n, vi n tr , công ngh , th tr ng v.v C ba n c Nh t B n, Trung Qu c,
Hàn Qu c đ u là ba n n kinh t l n, đòi h i nhu c u tiêu th đa d ng và v i kh i
l ng l n Cho đ n nay, Nh t B n v n là b n hàng th ng m i và c ng là nhà tài
tr ODA l n nh t đ i v i vi t Nam Trong lo i đ u t n c ngoài, tuy Nh t B n là
Nhà đ u t đ ng v trí th ba song n u xét v s v n c a các d án đ u t th c
hi n đ c thì Nh t B n l i nhà đ u t l n nh t Vi t Nam v i t ng s v n đã th c
hi n có hi u qu là 3,95 t USD.T ng kim ng ch buôn bán hai chi u n m2004 đã
đ t trên 7 t USD u t tr c ti p c a Nh t B n vào Vi t Nam, tính đ n tháng 3
n m nay đã đ t 5,42 t USD v i 500 d án Nh t B n v n luôn đ c đánh giá là
qu c gia đ u t hi u qu nh t t i Vi t Nam và c ng là n c cung c p vi n tr ODA
nhi u nh t cho Vi t Nam N m qua, trong s ph c h i chung c a đ u t tr c ti p
n c ngoài(FDI) vào Vi t Nam, FDI t Nh t B n đã t ng đáng k , đ t 810 tri u
USD, trong đó có nh ng d án đ u t m i ho c đ u t m r ng s n xu t giá hàng
ch c tri u USD Tính đ n th i đi m này, đã có trên 30 t p đoàn xuyên qu c gia c a
Nh t B n đ u t vào các d án quy mô l n trong nhi u l nh v c quan tr ng c a
Vi t Nam nh l p ráp ôtô, xe máy, b u chính vi n thông, công ngh thông tin,s n
xu t xi m ng, phân bón và phát tri n c s h t ng Hai n c đã ký Hi p đ nh
khuy n khích và b o h đ u t và Sáng ki n chung Vi t- Nh t v thu hút đ u t
nh m t ng c ng kh n ng c nh tranh c a Vi t Nam Chúng ta đang ti p t c c i
thi n môi tr ng đ u t nh m t o đi u ki n t i đa cho các nhà đ u t Nh t B n và
n c ngoài nói chung Bên c nh đó, Vi t Nam là m t trong b n qu c gia đ c các
nhà đ u t Nh t B n đánh giá là có môi tr ng đ u t h p d n nh t Nh t B n và
Vi t Nam đ có b c ti n tri n r t quan tr ng, đó là Hi p đ nh v t do xúc ti n và
b o h đ u t gi a hai n c Bên c nh đó, trong m i quan h v i Trung Qu c
Trang 3K IL
O B
O O
K S C O
M
chúng ta v n duy trì đ c truy n th ng h p tác h u ngh gi a hai n c láng gi ng
g n g i Vi t Nam và Trung Qu c đã ký nh ng tho thu n h p tác kinh t v i t ng
giá tr h n 1 t USD Kim ng ch th ng m i hai chi u đã t ng lên t 266 tri u USD
n m 1992 lên 4,6 đ n 4,8 t USD vào n m 2003, và k v ng s nâng lên t i 10 t
USD vào n m 2010 Trung Qu c hi n có 267 d án đ u t vào Vi t Nam v i s
v n h n 545 tri u USD N m 2004, Trung Qu c đã t ng thêm 61 d án đ u t vào
Vi t Nam v i tr giá h n 147 tri u USD, đ ng th 5 trong t ng s nh ng nhà đ u
t n c ngoài vào Vi t Nam Hai n c c ng bày t mong mu n thúc đ y kinh t
th ng m i gi a hai n c phát tri n h n n a, th c hi n b sung u th cho nhau và
cùng có l i Trên tinh th n tích c c, th c t , hai bên nh t trí m r ng h n n a quy
mô th ng m i, đ ng th i cùng có bi n pháp thúc đ y th ng m i song ph ng
phát tri n cân đ i; hai bên ph i h p ch t ch , tích c c thúc đ y nh ng d án h p
tác kinh t l n gi a hai n c Hai bên bày t hài lòng tr c nh ng ti n tri n đ t
đ c trong vi c nghiên c u v h p tác kinh t “hai hành lang, m t vành đai” và h t
s c tin t ng vào tri n v ng h p tác c a d án này Phía Trung Qu c bày t kiên
quy t ng h Vi t Nam s m gia nh p WTO Hai bên đ ng ý t ng c ng h p tác
trong các v n đ kinh t th ng m i khu v c và qu c t ; cùng nhau thúc đ y ti n
trình xây d ng Khu m u d ch t do ASEAN- Trung Qu c T ng t nh v y v i
đ i tác Hàn Qu c chúng ta c ng có nhi u d án hi u qu Hàng lo t các công ty
Hàn Qu c đ u t vào Vi t Nam trên r t nhi u l nh v c Theo ông Ock Yee- ho,
Tr ng đ i di n v n phòng t i Vi t Nam c a KOICA- c quan h p tác qu c t th c
hi n các ho t đ ng h p tác k thu t và vi n tr không hoàn l i c a Chính ph Hàn
Qu c đ i v i các n c đang phát tri n – t n m 1991-2004, KOICA đã vi n tr
không hoàn l i cho Vi t Nam trên 50 tri u USD và “chúng tôi luôn x p Vi t Nam
v trí hàng đ u trong s các n c nh n vi n tr c a Hàn Qu c V k ho ch h tr
s p t i cho Vi t Nam, Hàn Qu c cho bi t s p t i s vi n tr ODA cho Vi t Nam s
t ng g p 2-3 l n, và nh v y m i n m Vi t Nam s nh n đ c kho ng 20-30 tri u
USD C 3 qu c gia có th c l c kinh t m nh nh t Châu A nay đ u đang thúc đ y
Trang 4K IL
O B
O O
K S C O
M
h p tác kinh t v i Vi t Nam Vi c thành l p các kh i th ng m i s là b c đ m
đ Vi t Nam có th ti n xa h n n a trong ti n trình h i nh p v i ASEAN+3, góp
ph n nâng cao th và l c c a Vi t Nam trong h th ng th ng m i đa bên toàn c u,
h tr Vi t Nam trong ti n trình gia nh p WTO
2 V m t an ninh – chính tr
Vì quy n l i kinh t nên v n đ an ninh chính tr c ng s đ c gi i quy t d
dàng h n Liên quan đ n các v n đ lãnh th , Hi p d nh biên gi i trên đ t
li n(1999), Hi p đ nh phân v nh B c B và Hi p đ nh h p tác ngh cá (2000) đã
đ c kí k t và có hi u l c th c hi n gi a hai n c Vi t- Trung, đã đi vào cu c
s ng, t o ra nh ng thu n l i m i trong m r ng h p tác h u ngh gi a hai n c
Hai n c c ng tho thu n ti p t c u tiên phân gi i c m m c t i các khu v c c a
kh u, trong quý 1/2006 th c hi n thí đi m t i m t s c a kh u, thúc đ y phân gi i
c m m c t i các khu v c sông su i biên gi i, h tr đ a ph ng hai bên th ng nh t
ph ng án h p tác khu v c Thác B n D c V các v n đ trên bi n ông, trên c
s nh n th c chung và tho thu n đã đ t đ c gi a lãnh đ o c p cao hai n c, hai
bên đã trao đ i ý ki n m t cách th ng th n và sâu r ng v các bi n pháp duy trì hoà
bình, n đ nh trên Bi n ông, không có b t k hành đ ng nào làm ph c t p ho c
m r ng thêm tranh ch p, t ng b c ti n t i m t gi i pháp c b n, lâu dài mà hai
bên có th ch p nh n, phù h p v i lu t pháp và th c ti n qu c t , đ c bi t là Công
oc Lu t bi n 1982 và Tuyên b v cách ng x Bi n ông (DOC) Hai phía
Vi t Nam và Trung Qu c đ u đánh giá tích c c vi c tri n khai “Tho thu n 3 bên
v công tác đ a ch n bi n chung trong khu v c tho thu n t i Bi n ông” và thông
nh t ti p t c th c hi n tho thu n này Hai bên c ng nh t trí s m tri n khai nh ng
d án h p tác m i trong các l nh v c ít nh y c m, phù h p v i DOC đ t ng c ng
s hi u bi t và tin c y l n nhau Vi c h p tác v i ASEAN+3 s góp ph n nâng cao
v th chính tr c a Vi t Nam khu v c và trên th gi i, vì nh ta đã bi t Vi t Nam
là qu c gia có v trí ti n đ n v an ninh chính tr đ i ngo i ông Nam Á
3 V m t v n hoá - xã h i
Trang 5K IL
O B
O O
K S C O
M
Vi c giao l u trao đ i v n hoá gi a Vi t Nam v i các qu c gia ông Nam Á
đang di n ra ngày m t đa d ng và phong phú Tr l i ph ng v n c a phóng viên
TTXVN, ông Ock Yee- ho, Tr ng đ i di n v n phòng t i Vi t Nam c a KOICA
cho bi t t n m 1991- 2004, kho ng 1642 l t cán b Vi t Nam đã đ c KOICA
m i sang Hàn Qu c h c t p và tìm hi u th c t KOICA c ng đã c 157 tình
nguy n viên sang Vi t Nam ho t đ ng trong nhi u l nh v c nh d y ti ng Hàn, d y
Takewondo và y t ; c 37 chuyên gia trong m t s l nh v c nh dánh giá th m
đ nh các công trình khoa h c, thu s n và d y ngh sang trao đ i kinh nghi m v i
các đ i tác Vi t Nam 28 d án v giáo d c, y t và d y ngh đã và đang đ c th c
hi n Vi t Nam v i s tr giúp c a KOICA, trong đó có d án xây d ng 40
tr ng h c và 5 b nh vi n t i mi n trung và h tr trng thi t b cho 12 b nh vi n
trong c n c KOICA còn giúp xây d ng m t tr ng d y ngh Hà N i, cung c p
trang thi t b cho m t tr ng d y ngh Quy Nh n, xây d ng tr ng Công nhân
K thu t Vi t- Hàn tr giá 5 tri u USD t i Vinh Hàn Qu c còn h tr chúng ta
thành l p th tr ng ch ng khoán và đang xúc ti n d án t ng c ng n ng l c cho
C quan đi u ph i phòng ch ng ma tuý tr c thu c B Công an Vi t Nam, d án
giúp Vi t Nam d th o Lu t v Công ngh thông tin Ngày nay Vi t Nam đ c bi t
đ n không ph i m t n i c a chi n tranh, c a bom đ n và ch t chóc n a mà đ c
b n bè qu c t bi t đ n nh m t mi n đ t có m t n n v n hoá lâu đ i, đ m đà b n
s c dân t c Bên c nh đó, ASEAN+3 , mà tiêu bi u là Nh t B n đang giúp chúng ta
ph c h i các châu b n xa x a, ho c trong công ngh v i Trung Qu c, Vi t Nam
xác đ nh l i nh ng giá tr v n hoá truy n th ng Hàng lo t các ch ng trình giao
l u v n hoá Vi t Nh t, Vi t Hàn đã đ c t ch c r t tr ng th nh m giúp nhân dân
hai n c t ng c ng hi u bi t l n nhau, b sung cho nhau nh ng nét đ p v n hoá
gi a hai n c
Trên đây là nh ng thu n l i mà Vi t Nam có đ c khi h i nh p v i ông Á
Tuy nhiên, luôn luôn là nh v y, c h i và thách th c luôn là b n đ ng hành
Trang 6K IL
O B
O O
K S C O
M
II THÁCH TH C
Bên c nh nh ng thu n l i trên c ng ph i nh n th c đúng đ n nh ng khó
kh n thách th c c a Vi t Nam v i trình đ phát tri n th p nh v y trong ti n trình
liên k t và h i nh p ông Á
M c a và t do hoá kinh t không có s ch đ o và đi u ti t c a nhà n c s
làm cho ta càng b thua thi t h n trong c nh tranh v i nh ng n n kinh t m nh
trong khu v c Ta nên khéo léo ph i h p ý ki n v i nh ng n c có trình đ phát
tri n gi ng Vi t Nam, ch tr ng ti n trình h i nh p h p tác c n ph i đi t ng b c
không nên đi quá nhanh so v i m c sàn chung, đ ng th i kêu g i nh ng n c có
trình đ phát tri n cao h n có nh ng u đãi và tr giúp trong m t s l nh v c nh t
đ nh R i là s t n t i m t h th ng c s h t ng kinh t , k thu t còn nhi u l c
h u, n ng l c c nh tranh c a chúng ta còn th p, ch m đ c c i thi n Nhi u doanh
nghi p nhà n c còn t n t i đ c là nh có s b o h , tr c p c a nhà n c T l
doanh nghi p làm n thua l còn l n Xét v tiêu chí c nh tranh c a s n ph m hàng
hoá nh giá c , ch t l ng, m ng l i t ch c tiêu th và uy tín doanh nghi p thì
s c c nh tranh c a hàng hoá Vi t Nam c ng đã thua kém h n so v i ba n c ông
Nam Á N u chúng ta không n l c ph n đ u nâng cao n ng l c c nh tranh c a các
doanh nghi p Vi t Nam thì ch c ch n chúng ta s g p ph i nhi u khó kh n thách
th c, ph i tr giá đ t cho s y u kém thua thi t
M t s khó kh n thách th c l n n a đ i v i Vi t Nam là v n đang t n t i ít
nhi u nh ng nét không t ng đ ng v đ i s ng v n hoá, th ch chính tr xã h i và
nh t là v n đang còn nh ng mâu thu n, xung đ t riêng dù là đã x y ra trong quá
kh hay còn ti p di n trong hi n t i gi a vi t Nam và các n c ông Nam Á Vi t
Nam r t d tr thành tâm đi m c a s lôi kéo gi a hai th c th đang đ c coi là
m nh nh t ông Nam Á là Nh t B n và Trung Qu c Và khi gia nh p vào sân
ch i chung, Vi t Nam r t d b các n c l n áp đ t, nh ng lu t l th ch chung mà
không phù h p v i đi u ki n , hoàn c nh xã h i c a ta Bên c nh đó, nh ng mâu
thu n, xung đ t quân s t l ch s xa x a và c g n đây trong quan h Trung Qu c
Trang 7K IL
O B
O O
K S C O
M
– Vi t Nam đ c bi t là v n đ tranh ch p lãnh th , h i đ o, vùng bi n, không ph n
gi a hai n c v n ch a gi i quy t xong Nguyên t c c b n c a chúng ta là tôn
tr ng ch quy n lãnh th và ch đ chính tr , quên đi quá kh không hay đã x y ra,
t m gác nh ng b t đ ng hi n t i n u ch a gi i quy t đ c, duy trì quan h cân
b ng, tranh th c ba, khéo léo l ng ghép s ng h c a ta v i t ng n c trong t ng
th chính sách đ i ngo i, cùng h ng t i t ng lai c a s h p tác và phát tri n
Không nh ng th chúng ta còn quá nhi u n i lo v m t xã h i mà nh ng giá
tr v n hoá truy n th ng đang ngày b mai m t Vi c các b phim Trung Qu c, Hàn
Qu c đang đ c công chi u trên các ph ng ti n thông tin đ i chúng đã khi n cho
m t b ph n ng i Vi t tr còn thu c làu làu s Tàu h n l ch s n c nhà “ Nghìn
n m đô h không b ng m t b phim Tàu ”, r i là nh ng xu h ng th i trang c a
Hàn Qu c đã đi vào cu c s ng c a các b n tr m t cách r t t nhiên và nhanh
chóng Nói nh v y không ph i là chúng ta bài ngo i, mà chúng ta c n ph i bi t “
g n đ c kh i trong, hoà nh p ch không hoà tan ”, đ làm sao v a ti p nh n đ c
nh ng nét đ p c a v n hoá n c b n v a gi gìn đ c b n s c riêng c a mình ó
m i đi u đáng quý
Trang 8K IL
O B
O O
K S C O
M
K T LU N
Nói tóm l i, c h i và thách th c luôn luôn t n t i và song song v i nhau
Nh ng, v i s lãnh đ o sáng su t c a ng và Nhà n c Vi t Nam, chúng ta đang
đi đúng h ng thông qua nh ng k t qu kh quan đã đ t đ c: đ u t n c ngoài
tr c ti p t ng nhanh, n n c ngoài ch còn 32% (m t con s an toàn cho n n kinh
t n c nhà), l m phát duy trì m c th p và uy tín qu c t c a Vi t Nam ngày
càng đ c nâng cao Con đ ng phía tr c s còn đ t ra r t nhi u bài toán khó
Làm th nào đ ta có th t n d ng h t nh ng c h i mà ASEAN+3 mang l i đ ng
th i h n ch đ n m c th p nh t nh ng thách th c luôn luôn là câu h i đ t ra cho
Vi t Nam trong ti n trình h i nh p v i các n c ông B c Á
Trang 9K IL
O B
O O
K S C O
M
TÀI LI U THAM KH O
1 Tr n Anh Ph ng, ASEAN+ 3 và v th c a Vi t Nam trong ti n trình
h i nh p, T p chí nh ng v n đ Kinh t th gi i s 12(104) 2004
2 V V n Hà - Tr n Anh Ph ng, Quan h kinh t Vi t Nam - Nh t B n
trong b i c nh qu c t m i nh ng n m g n đây và tri n v ng, T p chí Nghiên c u
kinh t s 10 (317) - 2004
3 Tr n ình Bút , Nhìn l i g n 20 n m đ i m i c a Vi t Nam: T ng
tr ng kinh t nhanh, nh ng n i lo ch t l ng và t t h u xa h n còn đó, Báo cáo
khoa h c t i H i th o qu c t t i Vi t Nam h p l n th hai, thành ph H Chí
Minh, 14-16/7/2004
M C L C
L I M U 1
I C H I 1
1 V m t kinh t 1
2 V m t an ninh – chính tr 4
3 V m t v n hoá - xã h i 4
II THÁCH TH C 6
K T LU N 8
TÀI LI U THAM KH O 9
M C L C 9