khảo sát thành phần hóa học cao methanol trong lá cây chùm ngây moringa oleifera l họ moringaceae

Các hợp chất Flavonoid đã được phân lập từ cây Chùm ngây .... Chùm ngây được xem là một cây đa dụng, rất hữu ích tại những quốc gia nghèo nên đã được nghiên cứu khá nhiều về các hoạt tín

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM



KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: HÓA HỮU CƠ

KHẢO SÁT THÀNH PHẦN HÓA HỌC CAO METHANOL TRONG LÁ CÂY CHÙM

MORINGACEAE

GVHD: TS MAI ĐÌNH TRỊ SVTH: TẠ TRẦN KIÊN MSSV: 35106022

TP.HCM – 2013

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành xong luận văn tốt nghiệp này, ngoài nỗ lực bản thân tôi còn nhận được nhiều sự giúp đỡ và động viên chân tình Vì vậy, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:

-TS Mai Đình Trị (GVHD của tôi), phòng Công nghệ các chất có hoạt tính sinh

học, Viện Công nghệ hóa học Thầy đã ân cần truyền cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong quá trình thực hiện đề tài Ở thầy tôi còn thấy được tấm gương sáng về lòng nhẫn nại, chịu khó và đam mê khoa học Một lần nữa, em xin gửi lời tri

ân sâu sắc đến thầy

-Bố mẹ, bạn bè và những người thân luôn hỏi han, giúp đỡ kịp thời về mặt tinh thần những lúc tôi gặp khó khăn khi thực hiện đề tài

-TS Lê Tiến Dũng và anh Nguyễn Hữu An, phòng Công nghệ các chất có hoạt tính sinh học, Viện Công nghệ hóa học đã chỉ bảo tôi những kiến thức bổ ích và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành đề tài

-Các thầy cô khoa Hóa, trường Đại học Sư phạm TP.HCM đã dày công truyền đạt rất nhiều kiến thức trong suốt 4 năm học đại học để tôi có được thành quả nhất định như ngày hôm nay

Xin chân thành cảm ơn!

TẠ TRẦN KIÊN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 7

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 8

1.1 ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT CÂY CHÙM NGÂY 9

1.1.1 Thực vật học 9

1.1.2 Mô tả chung 10

1.1.3 Vùng phân bố và thu hái 11

1.2 CÔNG DỤNG CỦA CÂY CHÙM NGÂY 11

1.2.1 Về giá trị dinh dưỡng 12

1.2.2 Về y học 13

1.2.2.1 Theo y học cổ truyền 13

1.2.2.2 Theo y học hiện đại 15

1.3 THÀNH PHẦN HÓA HỌC 20

1.3.1 Các hợp chất Phenolic 20

1.3.2 Các hợp chất Flavonoid đã được phân lập từ cây Chùm ngây 21

1.3.3 Các hợp chất Terpenoid – Steroid được phân lập từ cây Chùm ngây 24

1.3.4 Các hợp chất Glycoside được phân lập từ cây Chùm ngây 25

1.3.5 Các hợp chất khác được phân lập từ cây Chùm ngây 29

CHƯƠNG 2 THỰC NGHIỆM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

2.1 HÓA CHẤT, THẾT BỊ, PHƯƠNG PHÁP 32

2.1.1 Hóa chất 32

2.1.2 Thiết bị 32

2.1.3 Phương pháp tiến hành 32

2.1.3.1 Phương pháp phân lập các hợp chất 32

2.1.3.2 Phương pháp xác định cấu trúc hóa học các hợp chất 32

2.2 NGUYÊN LIỆU 32

2.2.1 Thu hái nguyên liệu 32

2.2.2 Xử lý mẫu nguyên liệu 33

2.3 PHÂN LẬP CÁC HỢP CHẤT TỪ CAO THÔ 33

2.3.1 Điều chế các cao thô 33

2.3.2 Khảo sát cao MeOH 35

2.3.2.1 Phân lập hợp chất MO17 từ phân đoạn M4 (62,031g) 35

2.3.2.2 Phân lập hợp chất MO18 từ phân đoạn M4 (62,031g) 36

2.4 SỐ LIỆU PHỔ CÁC HỢP CHẤT PHÂN LẬP 38

2.4.1 Hợp chất MO17 38

2.4.2 Hợp chất MO18 38

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 39

3.1 XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC HỢP CHẤT MO17 40

3.2 XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC HỢP CHẤT MO18 42

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 45

4.1 KẾT LUẬN 46

4.2 KIẾN NGHỊ 46

TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

C – NMR Carbon – 13 Nuclear Magnetic Phổ cộng hưởng từ

Resonance hạt nhân cacbon 13 ESI-MS Electron Spray Ionization Phổ khối lượng phun mù

Mass Spectrum điện tử HMBC Heteronuclear Multiple Bond Phổ tương tác dị nhân

Coherence qua nhiều liên kết HSQC Heteronuclear Single Quantum Phổ tương tác dị nhân

Correlation qua một liên kết

1

H – NMR Proton Nuclear Magnetic Phổ cộng hưởng từ hạt

Resonance nhân proton

m Multiplet Mũi đa

ppm part per million Phần triệu

brs Broad singlet Mũi đơn rộng

d Doublet Mũi đôi

dd Doublet of doublet Mũi đôi đôi

t Triplet Mũi ba

s Singlet Mũi đơn

δ Chemical shift Độ dịch chuyển hóa học VLDL Very Low Density Lipoprotein Lipoprotein mật độ rất thấp LDL Low Density Lipoprotein Lipoprotein mật độ thấp

DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1 Thành phần các amino axit (g/100g protein) có trong cây Chùm ngây

Bảng 2 Hoạt tính kháng khuẩn của lá cây Chùm ngây tươi và cao của nó đối với vi

khuẩn gây bệnh ở người

Bảng 3 Dữ liệu phổ của hợp chất MO17

Bảng 4 Dữ liệu phổ 1

H-NMR và 13C-NMR của MO18

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1 Vị trí cây Chùm ngây trong bảng hệ thống phân loại thực vật

Sơ đồ 2 Sơ đồ tổng quan phân lập MO17, MO18 từ bột lá cây Chùm ngây

Sơ đồ 3 Qui trình điều chế các phân đoạn từ cao MeOH

Sơ đồ 4 Sơ đồ phân lập hợp chất MO17 từ phân đoạn M4

Sơ đồ 5 Sơ đồ phân lập hợp chất MO18 từ phân đoạn M4

DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1 Cây Chùm ngây

Hình 2 Quả Chùm ngây

Hình 3 Lá Chùm ngây tươi

Hình 4 Hoa Chùm ngây

Hình 5 Cấu trúc hóa học của hợp chất MO17

Hình 6 Cấu trúc hóa học hợp chất MO18 và tương quan HMBC trên MO18

MỞ ĐẦU

Cho đến nay, y học cổ truyền và y học hiện đại đã có sự kết hợp rất tốt trong điều trị một số loại bệnh Trong thế giới tự nhiên tiềm ẩn rất nhiều loại thảo dược tưởng như vô năng nhưng lại có công dụng chữa bệnh rất hữu hiệu Hơn nữa điều trị bằng thảo dược chứa các hoạt chất tự nhiên hiện nay đang là một hướng đi tích cực được khuyến khích trong y học Việt Nam cũng như trên thế giới vì khả năng chữa khỏi bệnh mà lại ít độc hại và chi phí không quá lớn

Mặt khác, theo các tài liệu công bố hiện nay khoảng từ 70%-80% các loại thuốc chữa bệnh đang được lưu hành hoặc đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng có nguồn gốc từ các hợp chất thiên nhiên Tuy nhiên, phần lớn các dược phẩm hiện đang được lưu hành trong nước ta đều phải nhập khẩu do khả năng nghiên cứu và cung cấp dược liệu cho ngành công nghiệp hoá dược nước ta còn rất hạn chế trong khi tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên của nước ta được đánh giá là phong phú vào loại bậc nhất thế giới Mặc dù chúng ta đã có những thành công nhất định trong việc nghiên cứu tạo ra các sản phẩm thuốc chữa bệnh, nhưng mới chỉ đáp ứng được chừng vài phần trăm nhu cầu Rõ ràng những kết quả đó chưa tương xứng với tiềm năng to lớn

về tài nguyên thiên nhiên của nước ta Điển hình trong số những loài thảo dược quý đó

là cây Chùm ngây

Chùm ngây được xem là một cây đa dụng, rất hữu ích tại những quốc gia nghèo nên đã được nghiên cứu khá nhiều về các hoạt tính dược dụng, giá trị dinh dưỡng và công nghiệp

Cây rất dễ trồng vì có thể mọc từ hột và bằng cách cắm cành xuống đất Vì có chứa các chất dinh dưỡng hàm lượng cao nên hiện nay các cơ quan quốc tế như Tổ chức Y tế thế giới và nhiều cơ quan khác đang khuyến khích và hỗ trợ việc trồng cây

Chùm ngây

Dù đã được biết đến từ thời xa xưa nhưng đến nay, Chùm ngây chỉ được sử dụng trong dân gian chứ chưa có công trình nghiên cứu cụ thể Do đó, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Khảo sát thành phần hóa học cao Methanol trong lá cây Chùm ngây” với mong muốn góp một phần hiểu biết về thành phần hóa học của cây Chùm ngây

Chương 1

TỔNG QUAN

TỔNG QUAN 1.1 ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT CÂY CHÙM NGÂY [8]

Chi Chùm ngây là chi duy nhất trong họ Chùm ngây (Moringaceae) bao gồm

13 loài và loài phổ biến nhất là Chùm ngây

Tên thông dụng: Chùm ngây (Việt Nam), Drumstick tree (Mỹ), Horseradish tree, Behen, Drumstick Tree, Indian Horseradish, Noix de Bahen

Tên Khoa học: Moringa oleifera Lam, Moringa pterygosperma Gaertn thuộc

1.1.2 Mô tả chung [7]

:

Cây gỗ nhỏ, cao 8 – 10 m, phân nhánh nhiều, thân có tiết diện tròn, thân non màu xanh có lông, thân già màu xám nốt sần, trồng lâu năm có thể cao đến 12m, đường kính thân cây 20 – 40cm Lá kép lông chim 3 lần lẻ, mọc cách Gân lá hình lông chim, nổi rõ mặt dưới Cuống lá dài 18 – 25cm Hoa không đều lưỡng tính, màu trắng hơi vàng, mùi thơm, cuống hoa dài 1-2 cm Quả mọc treo, có 3 cạnh, dài 25 – 30cm, hơi gồ lên ở chỗ có hạt, khía rãnh dọc Hạt màu đen, to bằng đậu Hà Lan, tròn

có cạnh và 3 cánh màu trắng dạng màng Cây ra hoa vào tháng 1 – 2

Hình 1 Cây Chùm ngây

Hình 2 Quả Chùm ngây

Hình 3 Lá Chùm ngây tươi Hình 4 Hoa Chùm ngây

1.1.3 Vùng phân bố và thu hái [3]

Cây Chùm ngây vốn được coi có vùng bản địa là vùng tây bắc Ấn Độ và Pakistan, sau đó được trồng rộng rãi ở Ấn Độ và các nước Đông Nam Á khác Hiện nay vẫn còn tồn tại quần thể Chùm ngây mọc hoang dại ở cận Hymalaya, từ vùng Chenab phía đông của Sarda (Ấn Độ)

Ở Việt Nam, cây Chùm ngây được trồng rải rác ở các tỉnh phía Nam, từ Quảng Nam trở vào, đặc biệt là các tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Phú Quốc Cây ưa sáng và khí hậu nhiệt đới nóng ẩm; có thể sống và phát triển tốt trên nhiều loại đất, từ đất đỏ bazan ở Tây Nguyên đến đất sét pha cát hoặc trên đất cát vùng ven biển Cây trồng bằng hạt hay bằng cành, sau 2 năm bắt đầu có hoa Cây trồng ở miền Nam thường ra hoa quả một vụ trong năm Ở vùng nam Ấn Độ, hằng năm có 2 vụ hoa quả thậm chí có hoa quả rải rác quanh năm Người ta thu hái quả non sau 55 – 77 ngày kể

từ ngày hoa nở và quả chín sau 100 – 115 ngày

1.2 CÔNG DỤNG CỦA CÂY CHÙM NGÂY

Theo lương y Nguyễn Công Đức – giảng viên khoa y học cổ truyền (Đại học Y dược Tp.HCM), Chùm ngây đã được biết đến và dùng hơn nghìn năm nay ở các nước

có nền văn minh cổ như Hy Lạp, Ấn Độ Đây là loài cây đa tác dụng, vì vậy ở nhiều nơi trên thế giới nó được xem là nguồn tài nguyên vô giá; giúp chống nạn thiếu dinh dưỡng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phòng hộ giảm nhẹ thiên tai Ngoài ra, các bộ

phận của cây còn có dược tính phổ rộng, được dùng để điều trị rất nhiều loại bệnh khác nhau

1.2.1 Về giá trị dinh dưỡng [25]

Lá cây được dùng làm rau ăn (lá, chồi, cành non và cả cây con được dùng trộn dầu dấm ăn thay rau diếp), làm bột cà ri, ủ chua làm gia vị, làm trà giải khát Ở châu Phi, nó được dùng để chống suy dinh dưỡng cho trẻ em Lá Chùm ngây chứa rất nhiều vitamin và muối khoáng với hàm lượng cao: vitamin C cao gấp 7 lần trong cam, provitamin A cao gấp 4 lần trong cà rốt, calcium cao gấp 4 lần trong sữa, potassium cao gấp 3 lần trong chuối, sắt cao gấp 3 lần trong rau diếp và ngay cả protein cũng cao gấp 2 lần trong sữa

Ngoài ra, lá còn chứa nhiều vitamin B và E , khoáng chất và các axit amin như methionine, cystein, leucine, isoleucine, valine, phenylalanine,

Bảng 1 Thành phần các amino axit (g/100g protein) có trong cây Chùm ngây[12]

Lysine 3.21 Phenylalanine 4.24 Lysine 5.74 Isoleucine 4.01 Methionine 1.00 Valine 3.05 Cystine 2.09 Threonine 3.03 Glutamic Acid 14.43

Arginine 8.00 Aspartic Acid 6.88 Serine 4.22 Glycine 4.96 Alanine 3.22 Histidine 2.20 Proline 2.09 Tyrosine 2.37

Hoa Chùm ngây có thể dùng làm rau ăn hoặc làm trà (nhiều nước phương Tây sản xuất trà hoa chùm ngây bán ngoài thị trường) Nó cũng là nguồn cung cấp nguyên liệu rất tốt cho người nuôi ong Quả non của nó có thể chiên xào để ăn với hương vị như măng tây

Hạt Chùm ngây chứa nhiều dầu, lượng dầu chiếm đến 30 – 40% trọng lượng hạt, trong đó chứa 65,7% acid oleic, 9,3% acid palmitic, 7,4% acid stearic và 8,6% acid behenic Ở Malaysia, hạt được dùng để ăn như đậu phụng Dầu Chùm ngây ăn được và còn được dùng để bôi trơn máy móc, dùng cho công nghệ mỹ phẩm, xà phòng

cây Chùm ngây còn cung cấp những hợp chất quý hiếm như Zeatin, Quercetin, α – sitosterol, Caffeoylquinic acid và Kaempferol

Lá dùng để chữa trị chứng hạ huyết áp và vò xát vào vùng thái dương để trị chứng nhức đầu Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy rằng lá Chùm ngây có tính chất như một kháng sinh chống các viêm nhiễm nhỏ Lá còn được dùng để điều trị các vết cắt ở da, vết trầy sướt, sưng tấy, nổi mẩn ngứa hay các dấu hiệu lão hóa ở da Dịch chiết từ lá có tác dụng duy trì ổn định huyết áp, trị chứng bần thần, chống nhiễm trùng

da, điều khiển lượng đường máu trong trường hợp bị bệnh tiểu đường Dịch chiết từ lá

có thêm nước cà rốt là một thức uống lợi tiểu Lá cũng được dùng chữa sốt, viêm phế quản, viêm nhiễm mắt và tai, viêm màng cơ, diệt giun sán và làm thuốc tẩy xổ Ở Philippines, lá được chỉ định dùng chống thiếu máu, do chứa sắt cao Còn tại Pakistan,

lá giã nát đắp lên vết thương, trị sưng và nhọt, đắp và bọng dịch hoàn để trị sưng và sa; trộn với mật ong đắp lên mắt để trị mắt sưng đỏ

Hoa Chùm ngây như một chất kích thích, kích dục, tác nhân gây sẩy thai; dùng

để chữa viêm, trị những bệnh về cơ, hội chứng rối loạn phân ly, khối u, sự phình to của lách, làm giảm cholesterol huyết thanh, phospholipid, tricgliceride trong máu, tỉ lệ VLDL, LDL cholesterol thành phospholipid và làm giảm chỉ số xơ vữa động mạch, giảm thành phẩn lipid trong gan, tim và động mạch chủ và giảm sự thải ra các cặn cholesterol

Vỏ thân được dùng trị nóng sốt, đau dạ dày, đau bụng khi có kinh, sâu răng, làm thuốc thoa trị hói tóc; trị đau trong cổ họng (dùng chung với hoa của cây nghệ, hạt tiêu đen, rễ củ); trị kinh phong; trị đau quanh cổ; trị tiểu ra máu; trị bệnh tả hoa, dùng làm thuốc bổ, lợi tiểu

Hạt dùng trị bệnh viêm dạ dày, trị trướng bụng Hạt Chùm ngây có hoạt tính kháng sinh, có khả năng ức chế sự phát triển của nhiều loài vi khuẩn và nấm Có thể dùng hạt Chùm ngây để lọc nước Dùng hạt Chùm ngây làm chất tạo trầm lắng và kết

tụ, đưa đến kết quả rất tốt Phương pháp lọc này rất có ích tại các vùng nông thôn của các nước nghèo Dầu hạt được dùng ngoài để trị nấm da Trường Đại học San Carlos ở Guatemala đã tìm ra một loại kháng sinh có tác dụng như neomycin có khả năng bảo

vệ da khỏi sự viêm nhiễm do Staphylococcus aureus Tại Trung Mỹ hạt Chùm ngây

được dùng trị táo bón, mụn cóc và giun sán Dầu từ hạt để trị phong thấp Hạt có tác dụng làm giảm đau Nhựa từ thân cũng có tác dụng làm dịu đau Tuy nhiên dùng liều quá cao có thể gây ra buồn nôn, chóng mặt và ói mửa Liều cho uống: 5gram/kg trọng lượng cơ thể

Hoạt tính của rễ Chùm ngây trên sỏi thận loại oxalate đã được chứng minh tại

Ấn Độ Chùm ngây làm giảm rõ rệt nồng độ oxalate trong nước tiểu bằng cách can thiệp vào sự tổng hợp oxalate trong cơ thể Sự kết đọng tạo sạn trong thận cũng giảm rất rõ Rễ có vị đắng, được xem là vị thuốc bổ cho cơ thể và phổi, điều kinh, long đàm, lợi tiểu nhẹ, gây trung tiện, ức chế sự sinh sản, kháng viêm, chất kích thích trong các trường hợp liệt, thuốc kích thích tim và tuần hoàn Ở Nicaragua, nước sắc rễ được dùng chữa bệnh phù thủng Dịch rễ được dùng ngoài để trị chứng mẩn ngứa do dị ứng Trong rễ và hạt cũng có chất kháng sinh pterygospermin Nghiên cứu tại Ấn Độ cho thấy rễ Chùm ngây có tác dụng ngừa thai Tại Việt Nam, rễ Chùm ngây được dùng để giúp lưu thông máu huyết, giúp dễ tiêu hóa, có tác dụng trên hệ thần kinh, làm dịu đau

Vỏ rễ dùng sắc lấy nước trị đau răng, đau tai Rễ tươi của cây non dùng trị nóng sốt, phong thấp, thống phong (gout), sưng gan và lá lách Không nên dùng rễ Chùm ngây cho phụ nữ có thai, vì có khả năng gây trụy thai

1.2.2.2 Theo y học hiện đại:

Ngoài nước:

Tác dụng của quả Chùm Ngây trên cholesterol và lipid trong máu [11] :

Nghiên cứu tại ĐH Baroda, Kalabhavan, Gujarat (Ấn Độ) về hoạt tính trên các thông số lipid của quả Chùm Ngây, thử trên thỏ, ghi nhận: Thỏ cho ăn Chùm Ngây (200mg/kg mỗi ngày) hay uống lovastatin (6mg/kg/ ngày) trộn trong một hỗn hợp thực phẩm có tính cách tạo cholesterol cao, thử nghiệm kéo dài 120 ngày Kết quả cho thấy Chùm Ngây và Lovastatin có tác dụng gây hạ cholesterol, phospholipid, triglyceride, VLDL, LDL hạ tỷ số cholesterol/ phospholipid trong máu so với thỏ trong nhóm đối chứng Khi cho thỏ bình thường dùng Chùm Ngây hay Lovastatin: mức HDL lại giảm

hạ nhưng nếu thỏ bị cao cholesterol thì mức HDL lại gia tăng Riêng Chùm Ngây còn

có thêm tác dụng làm tăng sự thải loại cholesterol qua phân (Journal of Ethnopharmacology Số 86-2003)

Dịch chiết từ lá Chùm ngây có tác dụng ổn định áp suất trong máu Các hợp chất nitrile, glycoside thiocarbamate được phân lập từ lá Chùm ngây có tác dụng hạ huyết áp (Faizi và cộng sự, 1995) và hầu hết các hợp chất này rất hiếm trong tự nhiên

Năm 1994, Gilani và cộng sự đã tiến hành thử nghiệm sinh học trên chuột 4

hợp chất ly trích từ lá Chùm ngây là Niazinin A (37), Niazinin B (37), Niazimicin

(48), và Niazinin A + B (37) cho thấy chúng có tác dụng hạ huyết áp

Hoạt tính kháng nấm gây bệnh [11, 31]

:

Nghiên cứu tại Institute of Bioagricultural Sciences, Academia Sinica, Đài Bắc (Taiwan) ghi nhận dịch chiết từ lá và hạt Chùm Ngây bằng ethanol có các hoạt tính

diệt được nấm gây bệnh loại Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes,

Epidermophyton floccosum và Microsporum canis Các phân tích hóa học đã tìm được trong dầu trích từ lá Chùm Ngây đến 44 hóa chất, hàm lượng tinh dầu thu được khoảng 0,24% (Bioresource Technology Số 98-2007)

Ruckmani và cộng sự (1998) cho biết trong rễ Chùm ngây có chất kháng sinh

Pterygospermin (60), nếu ở nồng độ 0,5 – 3kg/cc sẽ kìm hãm sự phát triển của vi

khuẩn gram âm và gram dương còn nồng độ cao hơn (7 – 10kg/cc) có hoạt tính kháng nấm mạnh[17]

Ping – Hsien Chuang đã thử nghiệm hoạt tính kháng nấm trên dịch chiết EtOH

và tinh dầu của lá và hạt Chùm ngây Kết quả cho thấy chúng có hoạt tính trên các

chủng Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagophytes, Epidermophyton

floccosum và Microsporum canis

Bảng 2 Hoạt tính kháng khuẩn của lá cây Chùm ngây tươi và cao của nó đối

với vi khuẩn gây bệnh ở người.[29]

Bacillus megaterium (Entero) 19.0±0.04 39.25±0.2 20.50±0.04 +

Các hoạt tính chống co giật, chống sưng và gây lợi tiểu [11] :

Dịch trích bằng nước nóng của hoa, lá, rễ, hạt vỏ thân Chùm Ngây đã được nghiên cứu tại Trung Tâm Nghiên cứu Kỹ Thuật (CEMAT) năm 1992 tại Guatamala City về các hoạt tính dược học, thử nơi chuột Hoạt tính chống co giật được chứng minh bằng thử nghiệm trên chuột đã cô lập, hoạt tính chống sưng thử trên chân chuột

bị gây phù bằng carrageenan và tác dụng lợi tiểu bằng lượng nước tiểu thu được khi chuột được nuôi nhốt trong lồng Nước trích từ hạt cho thấy tác động ức chế khá rõ sự

(1)

Được thử nghiệm tại thể tích 10μl/đĩa thạch đường kính 6mm ở nồng độ 1175μg/đĩa (2) Được thử nghiệm tại thể tích 10μl/đĩa đường kính 6mm

co giật gây ra bởi acetylcholine ở liều ED50= 65.6 mg/ml môi trường ; tác động ức chế phụ gây ra do carrageenan được định ở 1000mg/kg và hoạt tính lợi tiểu cũng ở 1000 mg/kg

Morton (1991) và Caceres cùng cộng sự (1992) nghiên cứ dịch chiết từ các bộ phận rễ, lá, hoa, nhựa và hạt của cây Chùm ngây cũng chứng minh tác dụng gây lợi tiểu

Khả năng ngừa thai của Rễ Chùm Ngây [11]

:

Nghiên cứu tại ĐH Jiwaji, Gwalior (Ấn độ) về các hoạt tính estrogenic, kháng estrogenic, ngừa thai của nước chiết từ Rễ Chùm Ngây ghi nhận chuột đã bị cắt buồng trứng, cho uống nước chiết, có sự gia tăng trọng lượng của tử cung Hoạt tính estrogenic được chứng minh bằng sự kích thích hoạt động mô tế bào tử cung Khi cho chuột uống nước chiết này chung với estradiol dipropionate (EDP) thì có sự tiếp nối tụt giảm trọng lượng của tử cung so sánh với sự gia tăng trọng lượng khi chỉ cho chuột uống riêng EDP Trong thử nghiệm deciduoma liều cao nhất 600mg/kg có tác động gây rối loạn sự tạo deciduoma nơi 50 % số chuột thử

Hoạt tính kháng sinh của Hạt Chùm Ngây [11] :

4 (α-L-rhamnosyloxy)benzyl isothiocyanate được xác định là có hoạt tính kháng sinh mạnh nhất trong các hoạt chất trích từ hạt Chùm Ngây ( trong hạt Chùm Ngây còn có benzyl isothiocyanate) Hợp chất trên ức chế sự tăng trưởng của nhiều vi

khuẩn và nấm gây bệnh Nồng độ tối thiểu để ức chế Bacillus subtilis là 56 micromol/l

và để ức chế Mycobacterium phlei là 40 micromol/l

Hoạt tính của Rễ Chùm ngây trên Sạn thận loại Oxalate [11] :

Thử nghiệm tại ĐH Dược K.L.E.S, Nehru Nagar, Karnakata (Ấn Độ) trên chuột

bị gây sạn thận, oxalate bằng ethylen glycol ghi nhận dịch chiết bằng nước và alcohol

rễ cùng lõi gỗ Chùm Ngây làm giảm rõ rệt nồng độ oxalate trong nước tiểu bằng cách can thiệp vào sự tổng hợp oxalate trong cơ thể Sự kết đọng tạo sạn trong thận cũng giảm rất rõ khi cho chuột dùng dịch chiết này như một biện pháp phòng ngừa bệnh sạn thận

Nghiên cứu trị khối u và chống ung thư [11]

Makonnen cùng cộng sự (1997) đã công bố lá Chùm ngây chứa nhiều thành

phần có khả năng trị khối u Đó là các hợp chất O-ethyl -4-(α-L-rhamnosyloxy)benzyl

carbamate (35), 4- (α-L-rhamnosyloxy)benzylisothiocyanate (38), Niazimicin (48),

3-O-(6'-O-oleoyl- β-D-glucopyranosyl)-β-sitosterol (30) đã được thử nghiệm in vitro cho

kết quả là chúng có khả năng ức chế đáng kể virus kháng nguyên sớm Epstein Barr

Song song đó Guevara cùng cộng sự (1999) đề xuất Niazimicin (48) là một chất có

khả năng ngừa ung thư hiệu quả

Bharali cùng cộng sự (2003) đã nghiên cứu dịch chiết hạt Chùm ngây cho thấy khả năng chuyển hóa enzyme chống ung thư gan, chống oxy hóa và chống ung thư da

ở chuột

Caceres và Lopez (1991) đã nghiên cứu trên cao chiết hạt Chùm ngây cho thấy chúng có khả năng kháng vi khuẩn Gram (+) ở chuột

Nghiên cứu về những công dụng trị bệnh khác [11, 24, 26]

Pal và cộng sự (1995), Tahiliani và Kar (2000) đã công bố dịch nước lá Chùm ngây có tác dụng điều hòa hormone tuyến giáp, từ đó làm tăng khả năng hoạt động của tuyến giáp Ngoài ra dịch nước lá Chùm ngây có tác dụng chống oxy hóa

Rao và cộng sự (2001) đã công bố cao EtOH của lá Chùm ngây có tác dụng bảo

vệ các nhiễm sắc thể tủy sống ở chuột

Lipipun và cộng sự (2003) nghiên cứu cho thấy lá Chùm ngây có thể được sử dụng như một loại thuốc dự phòng đặc trị HSV (Herpes simplex virus type 1) hoặc làm thuốc chống lại biến thể virus do ngăn cản sự tổng hợp AND của chúng

Năm 1982, Bhattacharya và cộng sự đã đưa ra kết luận rằng lá và hoa Chùm ngây rất có hiệu quả trong điều trị giun sán

Hạt Chùm ngây có chứa protein chuyên dụng cho da và tóc Dầu của hạt còn được ứng dụng trong công nghiệp mỹ phẩm Hạt Chùm ngây chứa các peptide có khả năng của người và chống lại sự lão hóa Dịch chiết từ hạt Chùm ngây còn có tác dụng tốt đối với tóc và được ứng dụng rộng rãi để sản xuất dầu gội đầu (Stussi và cộng sự, 2002)

Trapti Rastogi, Vijay Bhutda đã thử nghiệm hoạt tính tẩy giun trên dịch chiết lá Chùm ngây ở nồng độ 25mg/ml thời gian 63 phút giun chết tương đương với chất đối chứng là Piperazine citrate

Trong nước

Trung tâm Sâm và dược liệu Tp.HCM (2010) đã khảo sát được trong lá

Chùm ngây có những hợp chất: tinh dầu, chất béo, carotenoid, triterpenoid, coumarin, flavonoid, tannin, acid hữu cơ Công trình này đã định lượng được flavonoid toàn phần

có trong lá cây Chùm ngây mọc tại Tp.HCM và Đồng Nai, giữa lá non và lá già Từ đó rút ra được mối tương quan giữa hàm lượng flavonoid trong lá với nơi cây mọc, cụ thể hàm lượng flavonoid sẽ gia tăng khi cường độ chiếu sáng cây (cường độ tia UV) tăng

và hàm lượng flavonoid trong cây non sẽ cao hơn trong cây già

1.3 THÀNH PH ẦN HÓA HỌC:

Chùm ngây chứa rất nhiều đường đơn, rhamnose, hợp chất glycoside, flavonoid

và nhóm các chất glucosinolate và isothiocyanate Toàn cây có chất Pterygospermin có tính kháng các vi khuẩn Gram (-), Gram (+) và vi khuẩn ưa acid

OH OH

O H

NH2O

OH

O O

(4-hydroxyphenoxy)acetic acid (11) Ethyl 4-(p-hydroxy)phenylbutanoate (12)

OH

O O OH

OH H

OH

Propyl p-hydroxybenzoate (13) 4-Hydroxymellein (14) Methyl-p-hydroxybenzoate (15)

1.3.2 Các hợp chất Flavonoid đã được phân lập từ cây Chùm ngây:

OH O

O

O

O H

O H

O

3

OH OH

O

Kaempferide 3-O-(2'',3''-diacetylglucoside) (16) Kaempferide 3-O-(2''-O-galloylrhamnoside)

(17)

O C

H3O H

O H

OH

O C

H3O H

O H

OH OH

Kaempferide 3-O-(2''-O-galloylrutinoside)-7-O- α-rhamnoside (18)

O C

H3O H O H

OH

O

OH

O O

O

O O

H O

OH O O

H

O OH

OH O H

OH

O OH

OH O H

CH3

Kaempferol 3-O-[ α-rhamnosyl-(1→2)]-[α-rahamnosyl-(1→4)]-

β-glucoside-7-O-α-rhamnoside (19)

O O

H O H

OH

OH

O C

H3O H

O H

OH

O

OH

O O

O H

O O

H O

OH OH

O

O OH

OH O H

CH3

Kaempferol 3-O-[ β-glucosyl-(1→2)]-[α-rahamnosyl-(1→6)]- β-glucoside-7-O- α-rhamnoside

(20)

O C

3 OH OH OH

O

O H

O H

O H

O O

OH

OH OH O OH

O H

O O

OH

OH OH

OH

OH

Kaempferol 3-O- α-rhamnoside (23) Isoquercetin (24)

O

O O

OH

OH OH

O O

Kaempferol 3-O-α-rhamnoside (25) Rutin (26)

1.3.3 Các hợp chất Terpenoid – Steroid được phân lập từ cây Chùm ngây:

OH

O H

H H H

H

O O

H

OH

O H

O

OH H H H

H O H O H

OH

OH

OHOH

OHC

H3

OH

O-ethyl-4-( α-L-rhamnosyloxy)benzylcarbamate (35) Niaziridin (36)

O O

OH

O H

O H C

H

N OSO3-

S

O CHOH2 OH

OH O

O

N O

C2H5S

C2H5S

H

O

H3CCOO

OH OH

Niaziminin B (43) Niazicin A (44)

H

O

H3CCOO

OH OH

O

N O

C2H5O

O

N

O

C2H5O

H

Niazimin A (47)

O O

H

OH OH

H

Methyl-4-(2',3',4'-tri-O-acetyl-α-L-rhamnosyloxy)benzylcarbamate (E) (50)

O-methyl-4-(2',3',4'-tri-O-acetyl-α-L-rhamnosyloxy)benzylthiocarbamate (E) (52)

H

Ethyl-4-(2',3',4'-tri-O-acetyl-α-L-rhamnosyloxy)benzylcarbamate (E) (54)

O H

O H

Niazirinin (56) Niazicinin A (57) Niazicinin B (58)

1.3.5 Các hợp chất khác được phân lập từ cây Chùm ngây:

N O S

N O

N H

S

N

OH O

H

O H

5,5-Dimethyloxazolidine-2-thione (67) Pyridoxin (68)

N

N

NH N

H

O O H

OH O

O H

OH O

N H

CN

Indole acetic acid (72) Indole acetonitrile (73)

Chương 2

THỰC NGHIỆM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU