biên soạn e book một số hợp chất thiên nhiên bằng phần mềm adobe acrobat pro 9 0

Ebook còn không bị sờn, rách, mối mọt hay bị tổn hại bởi thời gian và vô cùng gọn nhẹ; chỉ với những thiết bị lưu trử thông thường ai cũng có thể chứa hàng ngàn quyển ebook các loại, hơn

B ộ giáo dục và đào tạo Trường Đại học Sư Phạm TP Hồ Chí Minh



Giáo viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện

Th.S Lê Văn Đăng Phan Nguyễn Bảo Duy

L ỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, em đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầy cô và các bạn Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc em xin được bày tỏ lới cảm ơn chân thành tới:

Ban giám hiệu, Bộ môn Hoá hữu cơ trường Đại Học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi

trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Em xin g ửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy Lê Văn Đăng, người

thầy kính mến đã hết lòng dạy bảo, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp

Dù luôn b ận rộn với công việc nhưng thầy vẫn luôn giúp đở em trong quá trình học tập và nghiêng cứu

Và xin gửi lời cảm ơn đến bạn bè, các anh chị em trong lớp hoá 4A

đã động viên và giúp đỡ em trong những lúc em gặp khó khăn

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

Phần I MỞ ĐẦU 4

1 Lí do chọn đề tài 4

2 Lịch sử nghiên cứu 5

3 Tình hình nghiên cứu trong nước 5

4 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 6

5 Mục tiêu nghiên cứu 6

6 Đối tượng nghiên cứu 7

7 Nhiệm vụ của đề tài 7

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 7

9 Phương pháp và phương tiện nghiên cứu 7

9.1 Phương pháp nghiên cứu 7

9.2 Phương tiện nghiên cứu 8

10 Giả thuyết khoa học 8

Phần II NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1 Cơ sở lí luận về các hợp chất thiên nhiên 9

1.1 Khái niệm về các hợp chất thiên nhiên và ngành hoá học các hợp chất thiên nhiên 9

1.2 Tác dụng của Ebook Một số hợp chất thiên nhiên 9

1.3 Phân loại các hợp chất thiên nhiên 9

1,3.1 Cơ sở phân loại các hợp chất thiên nhiên 9

1,3.2 Gluxit 10

1,3.3 Ankaloit 10

1,3.4 Terpen 11

1,3.5 Steroit 11

1.4 Một số phương pháp nghiêng cứu hợp chất thiên nhiên 11

CHƯƠNG 2 Giới thiệu E-book 12

2.1 Khái niệm E-book 12

2.2 Đặc điểm của E-book 12

2,2.1 Ưu điểm 12

2,2.2 Nhược điểm 13

2.3 Một số định dạng của E-book 14

2,3.1 DOC (Document) 14

2,3.2 PDF (Portable Document Format) 15

2,3.3 CHM (Compiled HTML Help File) 15

2.4 Tình hình sử dụng E-book 16

2,4.1 Ngoài nước 16

2,4.2 Trong nước 16

CHƯƠNG 3 Giới thiệu các phần mềm biên soạn E-book hóa học 17

3.1 Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended 17

3,1.1 Giới thiệu phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended 17

3,1.2 Cách download phần mềm 18

3,1.3 Một số tính năng mới của Adobe Acrobat 9 Pro Extended 18

3,1.4 Các tính năng của phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended 21

3.2 Một số phần mềm hỗ trợ 33

3,2.1 Microsoft Office Word 2010 33

3,2.2 SnagIt 11 38

3,2.3 MathType 6.7 43

3,2.4 Chemwindow 6.0 44

3,2.5 Adobe Reader 9.3 45

CHƯƠNG 4 ỨNG DỤNG CÁC PHẦN MỀM BIÊN SOẠN E-BOOK HÓA HỌC 46

4.1 Các bước biên soạn E-book hóa học 46

4,1.1 Nghiên cứu tài liệu 46

4,1.2 Thao tác trong Word 2007 46

4,1.3 Vẽ cấu trúc hóa học bằng Chemwindow 6.0 46

4,1.4 Chụp hình bằng SnagIt 47

4,1.5 Chuyển đổi từ file Word sang file PDF 48

4.2 Thao tác trong Adobe Acrobat Pro 9 48

4,2.1 Lập bảng mục lục 48

4,2.2 Cách tạo bookmark trong cùng một file PDF 48

4,2.3 Cách tạo bookmark cho nhiều file PDF khác nhau 49

4,2.4 Cách tạo liên kết trong E-book 49

4.3 E-book Chuyên đề một số hợp chất thiên nhiên 50

Chương 5 Thực nghiệm sư phạm 53

5.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm 53

5.2 Đối tượng thực nghiệm sư phạm 54

5.3 Tiến hành thực nghiệm 54

5.4 Kết quả thực nghiệm 54

Phần III KẾT LUẬN – ĐỀ XUẤT 57

1 Kết luận 57

1.1 Kết quả nghiêng cứu 57

1.1.2 Về khóa luận 57

1.1.3 Về sản phẩm E-book Một số hợp chất thiên nhiên 57

1.2 Thuận lợi 58

1.2 Khó khăn 59

2 Đề xuất 59

3 Hướng phát triển của đề tài 59

L ời kết 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO 61

Phần I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

- Trong thế giới vật chất tự nhiên, các hợp chất hữu cơ chiếm một phần

vô cùng lớn Từ xa xưa các hợp chất hữu cơ trong thiên nhiên đã luôn đồng hành với nhân loại trong suốt quá trình tiến hóa Cho đến hôm nay các hợp

chất thiên nhiên gần như là một phần không thế thiếu của đời sống con người

hiện đại

- Nhu cầu tìm hiểu về các tích chất cơ bản của những hợp chất phổ

biến trong thiên nhiên là rất lớn Các hợp chất thiên nhiên luôn nâng cao mức

sống và có nhiều lợi ích cho con người hiện đại như chữa bệnh, làm đẹp, tăng cường sinh lực nên được tìm ra ngày càng nhiều hơn

- Công nghệ thông tin đã đi vào đời sống đời thường, mỗi người học đều có thể tiếp nhận và giao tiếp thông tin với cả thế giới Việc truyền tải và giao tiếp công nghê thông tin ngày càng phổ biến Nên việc có được tài liệu tham khảo mang tính khả dụng là rất cần thiết cho quá trình tự nghiên cứu, tìm tòi tri thức mới cho mỗi người Vậy vấn đề đặt ra là làm sao cho người

học có những tài liệu tham khảo bổ ích cho quá trình học của mình

- Ebook (sách diện tử ) hoàn toàn đáp ứng được các yêu cầu trên, ngoài

ra chúng còn mang giá thành thấp hơn so với sách thông thường Ebook còn không bị sờn, rách, mối mọt hay bị tổn hại bởi thời gian và vô cùng gọn nhẹ;

chỉ với những thiết bị lưu trử thông thường ai cũng có thể chứa hàng ngàn quyển ebook các loại, hơn hẳn thư viện truyền thống về việc tra cứu và bảo

quản; khi cần ta cũng có thể in ấn hay sao chép phục vụ cho công tác giáo

dục và ebook còn dễ dàng thao tác, trao đổi và chia sẻ tài liệu…

- E-book là một trong những dạng tài liệu phổ biến hiện nay được lưu

trữ trong thư viện điện tử

- Việc ứng dụng công nghệ tin học vào phục vụ học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học là yêu cầu tất yếu của sự nghiệp giáo dục trong giai

đoạn hiện nay, phù hợp với xu thế của thời đại bùng nổ công nghệ thông tin toàn cầu

Đề tài này được chuẩn bị với ước muốn cung cấp thêm nguồn tài liệu tham

kh ảo hóa học cho quá trình tự nghiên cứu của học sinh, đồng thời hoàn thiện kĩ năng ứng dụng tin học trong hóa học, em hy vọng nó sẽ là một tư tiệu có ích cho sinh viên ngành hoá

- Với các lí do trên, em đã chọn đề tài “BIÊN SO ẠN EBOOK

CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN BẰNG PHẦN

M ỀM ADOBE ACROBAT 9.0 PRO EXTENDED ”

2 Lịch sử nghiên cứu

Thời xa xưa đã có các công trình nghiêng cứu về các hợp chất thiên nhiên như:

- Thế kỷ 19: Một trong những công trình có giá trị là ‘’qui tắc isopren’’ về

cấu tạo của tecpenoit (Wallch, 1887)

- Thế kỷ 20:Xác định cấu trúc hợp chất thiên nhiên có sự tiến bộ vượt bậc

nhờ các kỹ thuật hiện đại, các phương pháp phổ

Sách về hợp chất thiên nhiên thì chưa có nhiều mà ebook lại còn ít hơn nữa Không những vậy, các tài liệu trên tương đối khó tìm và không dể tra cứu với người học chưa nắm vững công nghệ thông tin

3 Tình hình nghiên cứu trong nước

Trong vài năm trở lại dây - Ở Việt Nam – Trong công cuộc phát triển đất nước, đã làm cho cơ sở vật chất ngày càng được đổi mới và ebook trở nên thông dụng Giáo dục cũng theo đó mà đòi hỏi người học phải tích cực tìm thêm các kiến thức đương đại Mà từ đó nhu cầu đọc sách điện tử ngày càng tăng dần theo sự phát triển của khoa học và kĩ thuật và còn không ngừng đáp ứng các phương pháp học tập hiên đại Các website hoá học cung cấp Ebook

miễn phí cũng xuất hiện ngày càng nhiều như:

http://dayhoahoc.com/

http://hoahoc.info/

http://hoahocngaynay.com/

http://www.hoahoc.org/

Web của bộ giáo dục và đào tạo http://ebook.edu.net.vn/

4 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Tại web http://www.crcpress.com có ebook Natural product chemistry của tác giả N R Krishnaswamy; và http://www.organic-chemistry.org có ebook Chemistry of Natural Products do Sujata V Bhat, Bhimsen A Nagasampagi, Meenakshi Sivakumar làm đồng tác giả Các tài liệu trên được biết đến rất nhiều, trong thời gian gần đây

5 Mục tiêu nghiên cứu

- Ebook “Một số chuyên đề hợp chất thiên nhiên“ xem như một tài liệu tham khảo cho người học và những nhà nghiêng cứu về hóa học hữu cơ có được cái nhìn tổng quang về các hợp chất phổ biến có trong tự nhiên

- Làm cho người học chủ động hơn trong việc học tập và nghiêng cứu khoa học Tiết thu và nhớ lại hiệu quả các nội dung đã đọc

- Khả năng áp dụng phương tiện hiện đại và khả năng sử dụng công nghệ thông tin phục vụ đắc lực cho việc nghiên cứu, học tập của của người học được nâng cao

Vi ệc biên soạn ebook cũng giúp bản thân tôi nâng cao kiến thức và kỹ năng

s ử dụng một phần mềm hổ trợ như Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended, Adobe Reader 9.3, Microsoft Office Word , MathType 6.0, Chemwindow 6.0 Qua đó góp phần làm phong phú thêm cho kho tàng tài liệu về các hợp chất quang tr ọng có trong tự nhiên

6 Đối tượng nghiên cứu

Việc sử dụng phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended để biên soạn cuốn

Ebook M ột số hợp chất thiên nhiên

7 Nhiệm vụ của đề tài

- Nghiên cứu vai trò, thế mạnh và thực trạng của việc sử dụng ebook hiện nay

- Nghiên cứu các tài liệu phù hợp với chương trình hóa học hữu cơ

- Nghiên cứu các phần mềm tạo eBook, chủ yếu là các phần mềm Adobe

Acrobat 9 Pro Extended, Microsoft Office Word, Ulead Studio Video 11.Nghiên

cứu các phần mềm bổ trợ như Chemwindow 6.0, MathType 6.0, Adobe Reader 9.3, Snagit 10, QuickTime 7.8 Biên soạn cuốn eBook một số hợp chất thiên nhiên dành cho sinh viên chuyên nghành hoá

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu về việc biên soạn ebook đề một số hợp chất thiên nhiên bằng phần

mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended

Phạm vi không gian: Các hợp chất phổ biến có trong thiên nhiên

Phạm vi thời gian thực hiện: năm 2012-2013

9 Phương pháp và phương tiện nghiên cứu

9.1 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu, phân tích và tổng hợp tài liệu liên quan đến đề tài

- Tìm kiếm các tư liệu phục vụ cho việc biên soạn E-book hóa học

- Sưu tầm các cuốn eBook trên Internet để tham khảo và rút kinh nghiệm

- Tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn, bạn bè

9.2 Phương tiện nghiên cứu

- Các tài liệu về hợp chất thiên nhiên và hóa học hữu cơ 3

- Các phần mềm tiện ích hỗ trợ cho việc nghiên cứu và tạo lập ebook về hợp

chất thiên nhiên như Acrobat 9 Pro Extended, Microsoft Office Word, Ulead Studio Video 11

- Các phương tiện cơ sở vật chất phù hợp như máy ảnh, máy tính

10 Giả thuyết khoa học

Nếu nghiên cứu thành công đề tài này thì sẽ

– Thêm nguồn tài liệu tham khảo cho sinh viên ngành hoá về các hợp chất tự nhiên

– Nâng cao kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin

– Dễ dàng trao đổi các tài liệu hóa học bổ ích, bàn luận các vần đề hóa học thông qua mạng Internet

Phần II NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 Cơ sở lí luận về các hợp chất thiên nhiên

1.1 Khái niệm về các hợp chất thiên nhiên và ngành hoá học các hợp chất thiên nhiên

H ợp chất thiên nhiên là các sản phẩm hữu cơ của các quá trình trao đổi

chất trong cơ thể sống Ngành hóa học nghiên cứu tính chất và cấu trúc của các

hợp chất thiên nhiên được gọi là Hóa học các hợp chất thiên nhiên

1.2 Tác dụng của Ebook Một số hợp chất thiên nhiên

- Ebook giúp sinh viên ngành hoá hiểu rỏ hơn về cấu tạo của một số hợp chất

cơ bản và phổ biến, có tác dụng rộng rãi trong tự nhiên

- Ebook hóa học đào sâu mở rộng sự hiểu biết một cách sinh động phong phú không làm nặng nề khối lượng kiến thức của các hợp chất thiên nhiên

- Các công thức về hợp chất thiên nhiên dể nhìn và đầy đủ, đảm bảo kiến thức khi tra cứu hay tìm hiểu học tập

1.3 Phân loại các hợp chất thiên nhiên

1,3.1 Cơ sở phân loại các hợp chất thiên nhiên

Dựa vào tính thiết yếu đối với sự sống của động thực vật người ta phân loại

những chất thiên nhiên và dẫn xuất của chúng Hay dựa vào bộ khung cacbon, các nhóm chức và theo tính phổ biến của hợp chất Các hợp chất này được sản sinh từ các cơ thể sống, không phụ thuộc vào loài

Trong hợp chất thiên nhiên thường có các nhóm cơ bản:

- Gluxit

- Ankaloit

- Thành phần của gluxit trong cơ thể động thực vật :

Thực vật : 70-89% (tính theo trọng lượng khô) ở trong các bộ phận của thực vật như củ, quả, lá, thân, cành

Động vật : 2% ở trong gan, cơ, máu của động vật

- Gluxit có vai trò cực kì quan trọng đối với đời sống con người : cung cấp năng lượng cho quá trình hoạt động (khoảng 60%-70%) nhưng lại không tổng

hợp được mà phải lấy từ thực vật; là nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm

- Gluxit có vai trò quan trọng trong thực tế, trong công nghiệp hóa học như là nguyên liệu làm nhà, trang trí nội thất , cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp

dệt may, công nghiệp giấy

1,3.3 Ankaloit

 Những hợp chất hữu cơ có chứa dị vòng nitơ, có tính bazơ, thường gặp

ở trong nhiều loài thực vật và đôi khi còn tìm thấy trong một vài động vật

Đặc biệt của ancaloit là có tác dụng hoạt tính sinh lí cao đối với cơ thể người và động vật, nhất là đối với hệ thần kinh Với một lượng nhỏ, ancaloit là chất độc gây chết người, nhưng nó có khi lại là thần dược trị bệnh đặc hiệu

1,3.4 Terpen

Loại hợp chất hiđrocacbon có công thức tổng quát là (C5H8)n Phân

tử của các hợp chất này có các mạch nhánh là các nhóm CH3- xuất hiện một cách chu kì trong mạch cacbon Quan trọng hơn các terpen là các dẫn xuất chứa oxi của nó như ancol (terpenoic), các anđehit và xeton

Có nhiều tác giả đã có nhiều công lao trong việc nghiên cứu cấu trúc của terpen như Wallach (1887), Ruzicka (1921)

1,3.5 Steroit

Tạo thành một nhóm hợp chất thiên nhiên rất phong phú, được trích li từ súc vật và thảo mộc Chúng gồm các loại quan trọng sau đây :

- Sterol, như colesterol, stigmasterol

- Axit mật, như axit litocolic, axit colic

- Kích thích tố nội tiết sinh dục, như estron, progesteron

- Kích thíc h tố vỏ thượng thận - là các hoomon của tuyến thượng thận, như cortison, aldosteron

- Glucozit trợ tim, như digitoxigenin, stophantidin

- Sapogenin, như diosgenin, sarsasapogenin

Do tác dụng sinh lý của steroit nên nó không những là mối quan tâm khoa học quan trọng mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc sử dụng dược học

1.4 Một số phương pháp nghiêng cứu hợp chất thiên nhiên

Các phương pháp thông dụng dùng để nghiêng cứu các hợp chất thiên nhiên được giới thiệu và giải thích đầy đủ trong ebook Ngoài ra còn có các phương pháp cô lập các hợp chất để có thể dể dàng sử dụng trong cuộc sống và nghiêng

cứu

CHƯƠNG 2 Giới thiệu E-book

2.1 Khái niệm E-book

E-book (electronic book), nghĩa là sách điện tử, theo định nghĩa của từ điển Oxford của Anh “là một phiên bản điện tử của một cuốn sách in mà có thể được đọc” Có thể hiểu nó là một phương tiện số tương ứng của các loại sách in thông thường Các loại sách thông thường được in trên giấy và xuất bản rồi phân phối đến người đọc Sách điện tử không được in trên giấy, nó là một dạng thông tin số đã được mã hóa dưới nhiều định dạng khác nhau, đòi hỏi phải có thiết bị và phần mềm chuyên dụng mới xem được Loại sách này ngày càng

phổ biến do việc dễ dàng phân phát, chia sẻ trên Internet

Với dung lượng nhỏ gọn nhưng chứa đựng một lượng tri thức lớn, sách điện tử là một sự lựa chọn tuyệt vời cho nhu cầu lưu trữ và đọc sách mọi lúc,

mọi nơi trên những thiết bị điện toán cá nhân như máy vi tính, máy tính bỏ túi

(pocket PC), máy điện thoại có trang bị phần mềm chuyên dụng để đọc

2.2 Đặc điểm của E-book

2,2.1 Ưu điểm

Thi ết bị đọc E-book nhiều chức năng: Có thể được đọc trong ánh sáng

thấp hoặc thậm chí cả bóng tối Có nhiều chế độ đọc khác nhau, có thể chỉnh

sửa nội dung sách điện tử hay ghi chú, đánh dấu trên sách mà không làm hư hại

gì đến sách Có chức năng tìm kiếm nhanh một từ bất kì trong sách … Ngoài

chức năng đọc văn bản và hình ảnh, thiết bị đọc E-book có thể đọc được cả file

âm thanh và video Do đó, nếu người đọc không thích đọc văn bản thì có thể

chọn chức năng nghe phiên bản âm thanh Một số E-book còn có những ứng

dụng flash cho phép người đọc tương tác với các nội dung trong E-book

Không t ốn chi phí vận chuyển: Chỉ cần tải E-book từ trang web, không

cần phương tiện vận chuyển và không mất thời gian vận chuyển

Ch ức năng tìm kiếm tiện lợi: Phần mềm đọc E-book có chức năng tìm

kiếm, chỉ cần nhập một từ cần tìm trong ô tìm kiếm, lập tức sẽ nhảy đến trang

có chứa từ cần tìm Điều này đặc biệt hữu ích khi cần tra cứu tài liệu, chẳng hạn khi tra từ điển

Chi phí c ập nhật thấp: Khi tác giả cần cập nhật một số phần của E-book thì chỉ cần chỉnh sửa trên các tài liệu điện tử và sau đó thông báo cho khách hàng về việc phát hành mới Điều này giúp tiết kiệm các phiên bản cập nhật của sách in

Ngu ồn tài liệu rộng lớn: Hiện có sẵn một kho E-book khổng lồ để người đọc có thể tải về và lưu trữ trong các thiết bị số cầm tay như điện thoại di động, pocket PC, thiết bị đọc E-book …

Kh ả năng lưu trữ và di chuyển: Với một thiết bị đọc E-book nhỏ gọn như kích thước của một cuốn sách thông thường nhưng có thể lưu hàng ngàn sách điện tử tùy thuộc vào dung lượng bộ nhớ của nó

Đa ngôn ngữ: Hiện nay, một cuốn sách điện tử có thể được dịch ra nhiều

thứ tiếng khác nhau Người đọc có thể lên trang web và chọn mua một cuốn sách phù hợp với ngôn ngữ của mình Điều này rất thuận lợi cho người đọc ở

mọi quốc gia trên thế giới, giúp cuốn sách đến được với nhiều đối tượng khác nhau

Chi phí th ấp: Chi phí cho một cuốn E-book rẻ hơn nhiều lần so với sách

in thông thường Hơn nữa, phần lớn sách điện tử là miễn phí

Phân ph ối: So với cách xuất bản sách dạng bản in trên giấy, xuất bản sách dưới dạng E-book rẻ hơn và dễ dàng hơn, đặc biệt thuận lợi cho các tác giả tự

xuất bản sách điện tử

2,2.2 Nhược điểm

Thi ết bị đọc E-book đắt tiền:Sách điện tử yêu cầu một thiết bị điện tử để

hiển thị nó Nhiều định dạng E-book yêu cầu phần mềm chuyên dụng để hiển

thị chúng Một cuốn sách điện tử phụ thuộc vào thiết bị để đọc nó, nếu thiết bị

hay phần mềm đọc E-book bị lỗi thì sẽ gây ảnh hưởng đến nó Giá cả đắt đỏ cũng là trở ngại với việc phổ biến E-book đến với nhiều đối tượng Tuy nhiên

nếu coi đây là sự đầu tư lâu dài thì với chi phí mua một thiết bị đọc E-book và E-book vẫn tiết kiệm hơn so với đầu tư một kho sách in khổng lồ

H ạn chế quyền sử dụng: Kỹ thuật quản lý quyền kỹ thuật số có thể hạn

chế những tác động của người dùng đối với E-book Chẳng hạn, không thể chuyển quyền sở hữu của một cuốn sách điện tử cho người khác, mặc dù giao

dịch như vậy được phổ biến với các sách in thông thường

Tính ph ổ cập thấp: Hiện nay, phần lớn độc giả lại thích đọc sách in bình thường hơn so với đọc sách trên màn hình vi tính

Vi ph ạm tác quyền: Trong một vài trường hợp, sách điện tử có thể được

phổ biến mà không có sự chấp thuận của tác giả hoặc nhà sản xuất

V ấn đề môi trường: Các thiết bị đọc E-book gây ra vấn đề về môi trường Tuy nhiên cũng phải nhìn nhận rằng E-book đã tiết kiệm được nguồn tài

Đây có thể nói là định dạng đơn giản nhất để lưu trữ một E-book Định

dạng này có thể lưu trữ được chữ, hình ảnh, bảng, đồ thị,…

Định dạng DOC có thể được mở và xem tốt nhất bằng Microsoft Word, nhưng nếu ta không có tiền để mua bản quyền bộ Microsoft Office của

Microsoft, ta có thể sử dụng Writer trong Open Office.org là ứng dụng miễn phí, mã nguồn mở với những tính năng không thua kém gì sản phẩm của

Microsoft Ngoài ra ta cũng có thể mở một file doc thông qua các ứng dụng office online như Google Docs, ThinkFree Office, Zoho Office,…

2,3.2 PDF (Portable Document Format)

Một định dạng quen thuộc khác với chúng ta, PDF (viết tắt từ tên tiếng Anh Portable Document Format, "Định Dạng Tài liệu Di Động") là một định

dạng tập tin văn bản khá phổ biển của hãng Adobe Systems Tương tự như định

dạng Word (.doc), PDF hỗ trợ văn bản thô (text) cùng với phông chữ, hình ảnh

đồ họa, âm thanh và nhiều hiệu ứng khác Tuy nhiên, việc hiển thị văn bản PDF không phụ thuộc vào môi trường làm việc của người sử dụng (cấu hình máy,

phần mềm và hệ điều hành) Không như văn bản Word, một văn bản PDF, trong hầu hết các trường hợp, sẽ được hiển thị giống nhau trên những môi trường làm việc khác nhau Chính vì ưu điểm này, định dạng PDF đã trở nên

phổ biển cho việc phát hành sách, báo hay các tài liệu khác qua mạng Internet

2,3.3 CHM (Compiled HTML Help File)

Giống như tên gọi, đây vốn là định dạng để lưu trữ những tài liệu trợ giúp dưới dạng HTML được biên soạn và nén lại trong 1 file duy nhất Đây cũng là

một trong những định dạng phổ biến để làm E-book vì khả năng lưu trữ và sắp

xếp tài liệu tốt, dễ truy cập thông tin Một số E-book CHM có thể được mở

bằng chính trình duyệt Web, một số khác thì phải sử dụng ứng dụng đọc CHM

Trên đây là ba định dạng E-book phổ biến thường gặp, ngoài ra còn một

số định dạng khác như PRC, LIT, DJVU, CBR, CBZ, PDB, PS, RB,…

2.4 Tình hình sử dụng E-book

2,4.1 Ngoài nước

Khái niệm E-book được biết đến đầu tiên vào những năm 1970 và ngày càng được phát triển Cùng với xu hướng phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, E-book cũng có nhiều bước tiến đáng kể Hiện nay có cả một kho E-book khổng lồ trên mạng Internet để người dùng dễ dàng chia sẻ và trao đổi với nhau

Một vài website cho phép tải E-book miễn phí:

www.free-E-book-download.net

www.e-booksdirectory.com

http://www.crcpress.com có ebook Natural product chemistry của tác

giả N R Krishnaswamy; và http://www.organic-chemistry.org có ebook

Chemistry of Natural Products do Sujata V Bhat, Bhimsen A Nagasampagi, Meenakshi Sivakumar làm đồng tác giả Các tài liệu trên được biết đến rất nhiều, trong thời gian gần đây

Web của bộ giáo dục và đào tạo http://ebook.edu.net.vn/

Đây là website về giáo trình điện tử với sự tham gia đóng góp của các trường đại học qua dự án thư viện giáo trình đã được Bộ giáo dục và đào tạo chính thức mở vào tháng 3 năm 2007 Đã được biên soạn mới, trang bị các

chức năng cộng đồng mạnh mẽ Tại đây khách thăm là giáo viên, sinh viên, học

sinh có thể tìm kiếm, download giáo trình về sử dụng và có cơ hội sử dụng nhiều dịch vụ liên quan khác như lưu trữ, chia sẻ, rao bán sách và các nội dung điện tử

CHƯƠNG 3 Giới thiệu các phần mềm biên soạn E-book hóa học

3.1 Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended

3,1.1 Giới thiệu phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended

Adobe Acrobat 9 Professional Extended là phần mềm cho ta dễ dàng

tạo tập tin PDF từ các chương trình khác dưới dạng Plug-ins tích hợp trong Microsoft Office, Outlook, InternetExplorer, Project, Visio, Access, Publisher, AutoCAD®, Lotus Notes… Ngoài ra, chương trình còn có thể liên kết các tài

liệu, các bảng vẽ với các nội dung media khác và cho xuất bản dưới dạng PDF Chương trình hoạt động hiệu quả trong việc tối ưu hóa dung lượng tập tin, sắp

xếp

Giao diện chính của phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended

Adobe Acrobat 9.0 gồm ba phiên bản là Standard, Pro và Pro Extended

3,1.2 Cách download phần mềm

Download phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended tại địa chỉ:

– Adobe Pro: www.adobe.com/go/acrobatpro_trial

– Adobe Pro Extended: www.adobe.com/go/acrobatproext_trial

Phiên bản mới nhất của dòng sản phẩm Adobe Acrobat 9 Pro Extended là phiên bản Adobe Acrobat 9.3.2 Pro Extended, có thể được download trực tiếp trên www.adobe.com hoặc nếu máy đã cài sẵn Adobe Acrobat 9 Pro Extended thì có thể tải bản Update của phiên bản này tại địa chỉ:

http://www.adobe.com/support/downloads/thankyou.jsp?ftpID=4656&fileID=4

353

3,1.3 Một số tính năng mới của Adobe Acrobat 9 Pro Extended

* Tạo file PDF

Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended đã tích hợp thêm menu Acrobat vào bộ

Microsoft Office 2003, 2007, 2010 nhằm giúp người dùng tạo nhanh định dạng PDF từ những chương trình như Word, Excel, PowerPoint, Visio

Bên cạnh rất nhiều định dạng tài liệu khác, menu File > Create PDF > From file của Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended cũng hỗ trợ tạo file PDF từ AutoCAD Chương trình hỗ trợ chuyển đổi nhanh các dạng tài liệu thành PDF từ menu chuột phải của Windows Explorer bằng lệnh Convert to Adobe PDF

Một số tính năng mới hữu ích khi click chuột vào biểu tượng Create

trên thanh công cụ:

+ PDF from Clipboard: Cho phép copy nhiều dữ liệu hơn và quản lý chặt chẽ thông qua cửa sổ Clipboard

+ PDF from Scanner: Dùng để tạo file PDF từ máy quét Ngoài ra, Adobe Acrobat 9 còn có tính năng nhận dạng chữ trên hình ảnh nằm trong menu

Document > OCR Text Recognition > Recognize Text Using OCR để lưu lại thành dạng văn bản

+ PDF from Web page: Hỗ trợ lấy nguồn là một trang web để tạo thành file PDF Chỉ cần nhập địa chỉ của trang web muốn chuyển thành PDF và bấm

Create Đợi chương trình tải nội dung từ trang web về, sau đó vào menu File > Save As để lưu lại

* Ghi chú, minh h ọa trong PDF bằng hình ảnh, flash, video

Sau khi mở file PDF cần xử lý, trong giao diện chính của Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended, chúng ta bấm vào biểu tượng Multimedia

Chức năng này gồm 4 công cụ:

− 3D Tool: chèn các vật thể 3D định dạng *.u3d của AutoCAD vào nội dung PDF

– Flash Tool: chèn 2 định dạng flash là *swf hoặc

*flv vào PDF

− Sound: chèn âm thanh vào PDF

− Video Tool: chèn video vào PDF

Cách s ử dụng: Chọn một trong bốn công cụ trên, dùng chuột khoanh vùng để đánh dấu vị trí cần chèn đối tượng trong nội dung PDF và ở hộp thoại

hiện ra, bấm Browse, tìm chọn định dạng file tương ứng, rồi bấm OK Đối với

flash, âm thanh và video thì trên mỗi đối tượng đều có gắn sẵn nút Play để ta trình diễn chúng Khi đã chèn xong, ta bấm vào biểu tượng Save để lưu lại

hơn thì mới khai thác được file PDF có chèn thêm hình ảnh, flash, video

* Nhúng nhi ều định dạng file vào file PDF

Nếu muốn tạo ra một file PDF chứa những định dạng file khác trong nội dung (kể cả file PDF khác) hay còn gọi là PDF Portfolio, ta bấm vào biểu tượng

Combine > Assemble PDF Portfolio Tính năng này tương tự phương pháp giấu

những dữ liệu quan trọng vào trong một file PDF

Trong cửa sổ Editor Portfolio xuất hiện, bấm nút Add Files và tìm chọn

những file muốn add vào file PDF sẽ tạo ra (hỗ trợ mọi định dạng file) Nút Add Folder cho ta ch ọn nguyên thư mục chứa file, còn nút New Folder dùng để tạo ra

1 thư mục mới chứa các file nhúng trong file PDF này

Tiếp đó, chọn kiểu hiển thị cho tất cả file trong mục CHOOSE A LAYOUT

là Basic Gird, On an Image, Revolve hay Sliding Row

Phần ADD WELCOME & HEADER giúp ta chèn hình ảnh, Flash và Text

vào trang chào mừng của file PDF đích Mọi thao tác khá dễ dàng, ta chỉ việc

bấm vào biểu tượng tương ứng và tìm chọn file cần chèn vào là xong Tại phần

PUBLISH, ta lưu lại file PDF hoặc gửi qua email cho ta bè

hơn mới mở được file PDF dạng Portfolio.

* B ảo mật file PDF

Mã hoá file PDF là một trong những tính năng mới của Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended Để bảo mật một tập tin PDF: mở tập tin, bấm vào biểu tượng

Secure > Encrypt with PassWord r ồi chọn Yes

Trong phần Compatibility, xác định phiên bản Acrobat có thể mở được

file PDF sẽ mã hóa này (nên chọn Acrobat 7.0 or later)

Tiếp đó đánh dấu vào mục Require a passWord to open the docment, rồi

nhập mật khẩu chống mở file vào hộp trống phía dưới Tương tự, đánh dấu mục

Restrict editing and printing of the document rồi nhập mật khẩu chống chỉnh sửa

và in file PDF Sau cùng, bấm OK, nhập lại mật khẩu mở file và bấm OK 2 lần;

nhập lại mật khẩu chống chỉnh sửa và in file rồi bấm OK 2 lần nữa là hoàn tất

* Lưu giữ, chia sẻ file PDF thông qua dịch vụ Acrobat.com

Menu hiện ra khi bấm vào biểu tượng Collaborate gồm các lệnh đáng chú ý như:

Upload Documents to Acrobat.com: Tải file PDF đang mở lên server của Acrobat.com

Share Documents on Acrobat.com: Chia sẻ file PDF với cộng động người dùng

dịch vụ Acrobat.com

Create BuzzWord Document: Liên kết nhanh đến ứng dụng tạo văn bản trực tuyến của Acrobat.com

Send & Collaborate Live: Gửi file PDF cho người quan tâm

Share My Screen: Chia sẻ màn hình đang làm việc bằng ứng dụng Adobe CONNECTNOW

3,1.4 Các tính năng của phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended

Khởi động phần mềm

− Start/All Programs/Adobe Acrobat 9 Pro Extended

Sau đó sẽ xuất hiện cửa sổ làm việc của chương trình

M ục lục Thanh Menu

Thanh công cụ

Giới thiệu các thanh menu

* File

Open…: Mở một file PDF đã lưu

Organizer: Mở cửa sổ hiển thị danh sách các file PDF đã mở ra

Create PDF Portfolio: Tạo file PDF Porfolio (là một dạng file PDF trong đó có

chứa các file với định dạng khác)

Modify PDF Portfolio: Chỉnh sửa file PDF Porfolio

Create PDF: Tạo file PDF mới, gồm:

Combine: Kết hợp các file khác nhau thành một file PDF

Collaborate: Các ứng dụng online của Adobe Acrobat

Save: Lưu file đang làm việc

Save As: Lưu file dưới một tên khác

Save as Certified Document: Lưu file dưới dạng đã đăng kí bản quyền

Export: Xuất file PDF sang định dạng khác

Attach to Email: Đính kèm vào email

Revert: Quay trở lại trạng thái lần save cuối (tương tự chức năng Undo)

Close: Đóng file đang làm việc

Properties…: Trình bày các thuộc tính của file PDF đang làm việc

Print Setup…: Định dạng trang in

Print…: Cài đặt các thông số khi in

History: Danh sách các file PDF đã

mở

Exit: Thoát khỏi chương trình

* Edit

Undo: Hủy lệnh vừa thực hiện

Redo: Lấy lại lệnh vừa hủy

Cut: Cắt đối tượng, lúc này đối tượng được lưu

vào clipboard (bộ nhớ tạm)

Copy:Sao chép đối tượng và lưu vào clipboard

Paste: Dán đối tượng từ clipboard vào vùng làm

việc

Delete: Xóa đối tượng

Copy File to Clipboard: Sao chép file vào clipboard

Select All: Chọn tất cả các đối tượng

Desselect All: Bỏ chọn tất cả các đối tượng

Check Spelling: Kiểm tra lỗi chính tả

Look Up Selected Word…: Tra nghĩa của từ được chọn trên trang web

www.dictionary.com Cách khác: bôi đen từ, right click > Look Up “ …”

Find: Tìm kiếm một từ trong file PDF đang làm việc Ở khung Find, gõ từ cần

tìm kiếm > enter

Search: Tìm kiếm trong các tài liệu khác đã lưu trong bộ nhớ của máy tính

Search Results: Có các tùy chọn Next Result (kết quả tìm kế tiếp), Previous Result (k ết quả tìm trước), Next Document (kết quả tìm kết tiếp ở tài liệu khác), Previous Document (kết quả tìm trước ở tài liệu khác)

Preferences…: Thiết lập các thông số cho chương trình

* View

Go To: Di chuyển đến

Zoom: Phóng to hay thu nhỏ trang tài liệu

Page Display: Cách hiển thị trang làm việc, gồm:

+ Single Page Continuos: Hiển thị một trang nhưng nối tiếp nhau

Rotate View: Quay trang đang làm việc, bao gồm Clockwise (quay dọc trang tài

liệu), Counterclockwise (quay ngang trang tài liệu)

Reading Mode: Chuyển sang chế độ đọc tài liệu, lúc này tất cả các thanh công

cụ đều ẩn, chỉ còn thanh menu, thanh cuộn dọc và tài liệu

Full Screen Mode: Chuyển sang chế độ toàn màn hình, lúc này chỉ còn tài liệu

Menu Bar: Ẩn/ Hiển thị thanh menu

Toolbars: Hiển thị các thanh công cụ

Navigation Panels: Hiển thị các cửa sổ panel bên trái màn hình làm việc

Grid:Ẩn/ Hiển thị đường kẻ ô trong vùng làm việc

Snap to Grid: Sắp xếp thẳng hàng các đối tượng với đường kẻ ô của chương trình

Rulers: Hiển thị thước kẻ

Automatically Scroll: Tự động di chuyển trang tài liệu theo chiều dọc

* Document

Header & Footer: Thêm, chỉnh sửa Header và Footer

Backgroud: Thêm, chỉnh sửa background (nền) của trang tài liệu

Watermark: Thêm text vào trang tài liệu

Insert Pages: Chèn thêm trang mới vào trang tài liệu

Extract Pages…: Giãn trang tài liệu

Replace Pages…: Thay thế trang tài liệu bằng một trang khác

Delete Pages…: Xóa trang tài liệu

Split Document…: Chia tài nhiệu thành nhiều phần nhỏ

Rotate Pages…: Quay trang tài liệu

Scan to PDF: Chuyển tài liệu từ máy quét thành file PDF

Optimized Scanned PDF: Chỉnh sửa file PDF được tạo từ máy quét

Reduce File Size…: Thu nhỏ kích thước file PDF

Add Bookmark: Thêm mục lục

Attach a File…: Đính kèm file

* Comments (l ời bình luận, chú thích)

Add sticky note:

Thêm chú thích cho trang tài liệu: di chuyển đến

vị trí cần chèn note, rồi gõ nội dung chú thích vào

hộp thoại bên cạnh, sau đó đóng hộp thoại Nếu

trỏ chuột vào sticky note sẽ hiện lên nội dung chú

thích

Show comment & markup toolbar: Hiển thị thanh công cụ comment

Show comments list: Hiển thị danh sách tất cả các comment trong cửa sổ phía dưới trang tài liệu

Comment view: Chọn lựa kiểu hiển thị cho các comment

Comment and markup tools: Gồm các công cụ trên thanh toolbar comment & markup

Attach for email review…: Chuyển tài liệu để xem bằng email

Send for shared review…: Đưa tài liệu lên trang web của adobe để chia sẻ (người sử dụng phải có tài khoản trên trang web adobe)

Enable for commenting and analysis in adobe reader…: Mở hộp thoại Save As

vùng ghi chú thích

Summarize comments…: Tóm tắt các comment của trang tài liệu, lúc này xuất

hiện một file PDF mới Summary of Comments on Microsoft Word

Print with comments summary…: In file Summary of Comments on Microsoft Word

Import comments…: Chèn comment từ một file khác

* Forms

Gồm các lệnh dùng để tạo, chỉnh sửa form (mẫu có sẵn) của file PDF

* Tools

Mỗi lựa chọn tương ứng với một thanh toolbar

Chức năng Custome Toolbars… gồm các tùy chọn để chọn hiển thị các thanh

công cụ cần thiết

* Advanced

Menu này gồm nhiều tính năng nâng cao, nhưng đáng lưu ý nhất là tính

năng Security, biểu tượng trên thanh công cụ Trong đây, ta cần lưu

ý chức năng 2 Encrypt with PassWord (khóa bằng mật mã) Ban đầu chức năng

này bị ẩn, ta không thể cài mật mã được Chương trình yêu cầu phải lưu tài liệu

hiện hành thêm một bản sao (copy), rồi sau đó cài mật mã trên file copy này

Cách cài passWord cho file PDF

Mở file cần cài mật mã

Vào menu File > Save a Copy… Hi ện ra hộp thoại chọn Save a Copy, rồi

chọn nơi lưu file, chọn save

Mở bản sao (file copy vừa mới tạo) Chọn Advaced > Security > Encrypt

with PassWord ch ọn Yes Lúc này hiện ra hộp thoại:

Compatibility (khả năng tương thích): Chọn phiên bản của phần mềm có thể mở

được file này Để thuận tiện, thường chọn Acrobat 7.0 and later

Select Document Components to Encrypt: Chọn các thành phần của file PDF

muốn khóa Thường chọn Encrypt all document contents (khóa toàn bộ nội dung

của tài liệu)

Require a password to open the document (yêu cầu mật mã để mở tài liệu): Nếu

chọn mục này, thì người xem cần nhập mật mã khi muốn mở tài liệu Sau đó

nhập mật mã vào khung bên dưới

Permissions > Restrict editing and printing of the document A password will

be required in order to change these permission settings (yêu cầu mật mã để

chỉnh sửa hay in tài liệu): Chọn mục này thì người xem có thể mở được tài liệu nhưng không thể chỉnh sửa hay in tài liệu

tính năng cơ bản, thông dụng của phần mềm này

Giới thiệu các thanh công cụ

Vào menu View > Toolbars rồi chọn các thanh công cụ cần hiển thị Dưới đây chỉ giới thiệu một vài thanh công cụ thông dụng

* Advanced editing

Gồm các công cụ nâng cao dùng để chỉnh sửa trực tiếp trên file PDF gốc

Select Object: Chọn các đối tượng được tạo từ phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended Nếu cần chỉnh sửa đối tượng thì double click vào đối tượng rồi

chỉnh sửa

Button: Bôi đen một vùng làm việc để chèn thêm đối tượng khác

Link: Thiết lập đường dẫn liên kết tại vị trí của một đối tượng đã chọn

TouchUp Text: Chỉnh sửa đối tượng là text (chữ) trên tài liệu (chỉ có thể

chỉnh sửa những lỗi đơn giản)

TouchUp Reading Order: Chỉnh sửa lỗi hệ thống trên file PDF

TouchUp Object: Chỉnh sửa đối tượng là image (hình ảnh), object (vật thể) trong file PDF

* Analysis

Gồm các công cụ phân tích các thông tin trên tài liệu

* Comment & Markup

Gồm các công cụ dùng để bình luận, ghi chú, đánh dấu trên file PDF

Sticky Note: Thêm ghi chú vào tài liệu, ta chọn vị trí cần đặt ghi chú, rồi nhập nội dung vào hộp thoại mới xuất hiện

Text Edits: Công cụ để chỉnh sửa text (văn bản)

Stamp: Dán tem vào tài liệu

Highlight Text: Đánh dấu một đoạn text

Attach a File as a Comment: Chèn một file làm lời bình luận

Record Audio Comment: Ghi âm một file làm lời bình luận

Text Box: Vẽ textbox

Pencil: Vẽ chú thích tùy ý

Pencil Eraser: Xóa chú thích đã vẽ bằng Pencil

Hình dạng các chú thích

* Edit

Check spelling: Kiểm tra lỗi chính tả của các comment

Undo: Hủy lệnh vừa thực hiện

Redo: Lặp lại lệnh vừa hủy

Copy:Sao chép đối tượng

* File

Open: Mở một file PDF

Print: In file hiện hành

Save:Lưu file hiện hành

Organizer: Mở cửa sổ hiển thị danh sách các file PDF đã mở ra

Attach File: Chèn thêm file vào file hiện hành

Search: Tìm kiếm, có 2 chức năng: In the current document (tìm trong tài

liệu hiện hành) và All PDF Document in (tìm trong các file PDF có trong thư

mục) nhập từ cần tìm > Search

Attach PDF file to email: Đính kèm file PDF hiện hành vào email

Upload Documents to Acrobat.com: Đưa tài liệu lên trang web Acrobat.com (đòi hỏi người dùng phải có tài khoản trên Adobe)

* Find

Công cụ tìm kiếm: nhập từ cần tìm vào ô trống > Enter

* Multimedia

Tính năng này chỉ có trong ứng dụng Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended hoặc

3D tool: Chèn hình ảnh 3D (từ ứng dụng AutoCAD) vào tài liệu

Flash tool: Chèn file flash vào tài liệu

Sound tool: Chèn file âm thanh vào tài liệu

Video tool: Chèn file video vào tài liệu

* Page Display

Chọn cách hiển thị trang tài liệu

* Page Navigation

Di chuyển giữa các trang tài liệu

* Print Production

Chỉnh sửa khi in tài liệu

* Select & Zoom

Chọn đối tượng (hoặc cả trang) để phóng to và thu nhỏ

* Task

Tạo file PDF mới

Kết hợp nhiều file với nhau

Khóa file PDF

Chọn chức năng Multimedia

Chọn công cụ comment

* Type Writer