Bản chất của Nhà nước CHXHCN Việt Nam : - Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị trong xã hội có giai cấp, thực hiện chuyên chính giai cấp và các chức năng quản lý đặc
Trang 1(theo đề cương BHXHVN 2011)
1/ Nhà nước trong hệ thống chính trị VN :
1.1 Bản chất của Nhà nước CHXHCN Việt Nam :
- Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị trong xã hội có giai cấp, thực hiện chuyên chính giai cấp và các chức năng quản lý đặc biệt nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội, duy trì trật tự trong xã hội và phục vụ những nhu cầu thiết yếu của đời sống cộng đồng.
- Sự ra đời Nhà nước từ những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được, Nhà nước luôn mang bản chất giai cấp sâu sắc Bản chất giai cấp của Nhà nước có những hình thức biểu hiện khác nhau trong những điều kiện lịch sử khác nhau Đặc điểm của Nhà nước là thiết lập một quyền lực công cộng đặc biệt, Nhà nước phân chia theo lãnh thổ; Nhà nước có chủ quyền quốc gia, Nhà nước ban hành pháp luật và quản lý xã hội bằng pháp luật; Nhà nước quy định thuế
và thực hiện việc thu các loại thuế…
- Kiểu Nhà nước là tổng thể những dấu hiệu cơ bản, đặc thù của Nhà nước, thể hiện bản chất giai cấp và những điều kiện tồn tại, phát triển của Nhà nước, thể hiện bản chất giai cấp và những điều kiện tồn tại, phát triển của Nhà nước trong một hình thái kinh tế - xã hội nhất định.
- Trong lịch sử xã hội, tương ứng với các hình thái kinh tế - xã hội: Chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa có bốn kiểu Nhà nước: Kiểu Nhà nước chủ nô, kiểu Nhà nước phong kiến, kiểu Nhà nước tư sản, kiểu Nhà nước xã hội chủ nghĩa.
- Hình thức Nhà nước là hình thức tổ chức và thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị Hình thức chính thể, có hai dạng.Chính thể quân chủ: Quyền lực Nhà nước tập trung trong tay một người (hoặc một nhóm người) đứng đầu và được chuyển giao theo nguyên tắc kế thừa, truyền ngôi.Chính thể cộng hoà: Là hình thức trong đó quyền lực tối cao của Nhà nước thuộc
về một cơ quan được bầu ra trong một thời gian nhất định (Cộng hoà dân chủ (XHCN) và
cộng hoà quý tộc) Hình thức cấu trúc Nhà nước có hai dạng Nhà nước đơn nhất: Là Nhà
nước thống nhất, có chủ quyền chung, trong đó nước được chia thành nhiều đơn vị hành chính,
có hệ thống cơ quan quyền lực và cơ quan quản lý thống nhất từ Trung ương đến địa phương
Kiểu Nhà nước liên bang: là Nhà nước có từ hai hay nhiều thành viên hợp lại: Mỹ, Liên Xô
Như vậy, Nhà nước nào cũng mang bản chất giai cấp Trong một Nhà nước, giai cấp nào
thống trị, giai cấp nào bị trị Nhà nước bảo vệ lợi ích của giai cấp nào thì mang bản chất của giai cấp đó Không có một Nhà nước nào đứng ngoài giai cấp, đứng trên giai cấp, không có Nhà nước phi giai cấp Nhà nước bao giờ cũng là công cụ thống trị của một giai cấp và nhằm bảo vệ lợi ích của một giai cấp nhất định.
- Sự thống trị đó được thể hiện chủ yếu bằng pháp luật Bản chất giai cấp của Nhà nước thể hiện rõ nhất, tập trung nhất trong hệ thống pháp luật do giai cấp thống trị xây dựng nên Luật pháp là vũ khí của một giai cấp thống trị, dùng để trừng trị giai cấp chống lại mình
Bản chất giai cấp của Nhà nước CHXHCNVN:
Nhà nước Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, do giai cấp công nhân lãnh đạo.
Nội dung bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước được thể hiện như sau:
- Một là, nền tảng tư tưởng của Nhà nước là Học thuyết Mác - Lênin về Nhà nước chuyên
chính vô sản, áp dụng vào điều kiện, đặc điểm nước ta với hình thức và cơ chế vận hành thích hợp Chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng lý luận để xây dựng mô hình Nhà nước đảm bảo quyền
Trang 2làm chủ của nhân dân lao động.
- Hai là, Nhà nước luơn đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng cộng sản Đây là vấn đề cĩ
tính nguyên tắc bảo đảm bản chất giai cấp cơng nhân của Nhà nước
- Ba là, Nhà nước ta được tổ chức, hoạt động và vận hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ
- Bốn là, cơ sở xã hội của Nhà nước là khối đại đồn kết dân tộc, mà nịng cốt là khối liên minh
cơng- nơng- trí
- Năm là, quyền lực Nhà nước là thống nhất, nhưng trong tổ chức, hoạt động cĩ sự phân cơng
phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp
- Sáu là, Nhà nước điều hành, quản lý xã hội bằng pháp luật, mà pháp luật đĩ thể hiện ý chí,
nguyện vọng, lợi ích của giai cấp cơng nhân và đơng đảo quần chúng lao động
1.2 Quan hệ giữa NN và các tổ chức trong HTCT :
Quan hệ giữa Đảng với Nhà nước :
+ Đảng giữ vị trí hạt nhân lãnh đạo vì Đảng bao gồm những người tiên tiến được vũ trang bởi thế giới quan và phương pháp luận của CN MLN và Tư tưởng HCM;
+ Khả năng lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước đã được kiểm nghiệm bởi thực tế lịch sử;
+ Đảng đã và đang cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước, đề ra đường lối chủ trương chính sách cho sự tổ chức và hoạt động của Nhà nước;
+ Đảng cử các cán bộ ưu tú giữ các vị trí quan trọng trong bộ máy Nhà nước và kiểm tra hoạt động của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước;
+ Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật : không làm thay NN, không bao biện công việc của NN, luôn tôn trọng công việc của NN;
+ Nhà nước giữ vị trí trung tâm trong HTCT nhưng phải phục tùng và chịu sự lãnh đạo của Đảng;
+ Nhà nước hoạt động dựa trên quan điểm, lập trường của đảng đồng thời tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng
Tổ chức chính trị xã hội là gì ? Mối quan hệ với Nhà nước?
- Tổ chức chính trị (bao gồm MTTQVN và các thành viên của Mặt trận như Tổng
LĐLĐVN, Đoàn TNCSHCM, Hội LHPNVN, Hội Nông dân tập thể, Hội CCBVN) là cơ sở chính trị của bộ máy NN, là lực lượng tham gia quản lý NN, giám sát hoạt động quản lý của NN Để đảm bảo cho hoạt động quản lý NN ngày càng có hiệu quả cao, ngày càng phù hợp với nguyện vọng của nhân dân, đoàn thể có nhiệm vụ vận động nhân dân thực hiện các chính sách, pháp luật của NN, hướng dẫn nhân dân tham gia vào các hoạt động NN, tổ chức cho nhân dân giám sát hoạt động của các cơ quan NN (VD : công đoàn có vai trò cùng cơ quan NN giải quyết khiếu nại, tố cáo, thương thuyết với thủ trưởng cơ quan, đơn vị, tổ chức để giải quyết tranh chấp lao động ở đơn vị mình, tham gia vào việc quy định khen thưởng, kỷ luật, tiền lương, chế độ, chính sách đối với người lao động…)
- NN chịu sự giám sát của MTĐT NN phải tạo điều kiện thuận lợi để các đoàn thể tham gia vào hoạt động quản lý NN và thực hiện quyền giám sát của mình như tạo điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất, kinh phí…NN phải tiếp thu ý kiến đề xuất của MTĐT, tôn trọng vị trí, vai trò của MTĐT
Trang 32/ Tổ chức bộ máy NN :
Bộ máy Nhà nước CHXHCNVN là hệ thống các cơ quan nhà nước tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung, thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ, thống nhất để thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước
2.1 Quan điểm, nguyên tắc cơ bản chỉ đạo tổ chức bộ máy Nhà nước tại điều 1 và 2 Hiếp pháp 1992 :
Điều 1
Nước Cộng hồ xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, cĩ chủ quyền, thống nhất và tồn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, các hải đảo, vùng biển và vùng trời
Điều 2
Nhà nước Cộng hồ xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân,
vì nhân dân Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giai cấp cơng nhân với giai cấp nơng dân và tầng lớp trí thức
Nhà nước Cộng hồ xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp cơng nhân với giai cấp nơng dân và đội ngũ trí thức.
Quyền lực nhà nước là thống nhất, cĩ sự phân cơng và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp."
2.2 Tổ chức bộ máy NN hiện nay :
Bộ máy nhà nước VN được tổ chức thành 5 phân hệ :
- Các cơ quan quyền lực NN : Quốc hội & HĐND các cấp, Uûy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước
- Các cơ quan hành chính NN : Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, CQ thuộc Chính phủ, UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND
- Hệ thống các cơ quan xét xử : TAND tối cao, các TAND địa phương, các TA quân sự, và các TA khác do luật định
- Hệ thống các cơ quan kiểm sát :VKS NDTC, VKSND các cấp, VKS quân sự
- Chế định chủ tịch nước (chủ tịch nước là phân hệ đặc biệt vì duy nhất chỉ có một)
+ Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước CHXHCNVN vì Quốc hội do dân trực tiếp bầu ra, được nhân dân trao quyền lực và thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước Nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội bao trùm toàn bộ các quan hệ xã hội cơ bản, quan trọng nhất của cuộc sống xã hội :
- Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp, quyết định chương trình xây dựng Luật và Pháp lệnh
- Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nuớc
- Trong lĩnh vực xây dựng ,củng cố và phát triển bộ máy nhà nuớc :
- Giám sát tối cao toàn bộ hoạt động của nhà nước :
+ HĐND các cấp thuộc hệ thống cơ quan quyền lực NN ở địa phươn, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương trực tiếp bầu
ra chịu trách nhiệm và báo cáo trước nhân dân và các cơ quan nhà nước cấp trên HĐND
Trang 4các cấp quyết định các vấn đề phát triển kinh tế văn hóa xã hội, đảm bảo an ninh, an toàn xã hội trên địa bàn địa phuơng
HĐND các cấp gồm có HĐND cấp tỉnh, huyện, xã
HĐND có các chức năng sau :
- Chức năng ban hành nghị quyết và kiểm tra việc thi hành nghị quyết: - Quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương như :
- Giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ quan, tổ chức và đội ngũ CBCC trên địa bàn địa phuơng
+ Chủ tịch nước
Theo qui định của Hiến pháp 1992, Chủ tịch nước CHXHCNVN có vị trí pháp lý như sau:
- Là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước CHXHCNVN về đối nội và đối ngoại
- Do quốc hội bầu trong số đại biểu quốc hội, chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước quốc hội
- Nhiệm kỳ chủ tịch nước theo nhiệm kỳ quốc hội
Đối nội :
- Công bố Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh
- Trình dự án luật trước QH, ban hành lệnh, quyết định để thực hiện nhiệm vụ của mình
- Thống lĩnh lực lượng vũ trang, là chủ tịch hội đồng quốc phòng và an ninh
- Có quyền đề nghị quốc hội bầu , miễn nhiệm, bãi nhiệm đối với Phó chủ tịch nước, chánh án TANDTC, viện trưởng viện KSNDTC
- Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các thành viên Chính phủ ( phó thủ tướng, Bộ trưởng…); Phó chánh án, thẩm phán tòa án nhân dân tối cao , phó viện trưởng, kiểm sát viên viện kiểm sát nhând ân tối cao ; Chánh án, phó chánh án, Thẩm phán toà án địa phương và toà án quân sự
- Công bố quyết định Tuyên bố tình trạng chiến tranh, công bố quyết định đại xá; Ra lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ, ban bố tình trạng khẩn cấp
- Quyết định phong hàm, cấp, tặng thưởng huân chương, huy chương và danh hiệu vinh dự nhà nước
Đối ngoại :
- Đề cử, triệu hồi đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam ở nước ngoài và tổ chức quốc tế; Tiếp nhận đại sứ nước ngoài đến Việt Nam
- Đàm phán, ký kết phê chuẩn hoặc tham gia điều ước quốc tế, nhân danh người đứng đầu Nhà nước
- Quyết định cho nhập, thôi, hoặc tước quốc tịch Việt Nam
- Tham dự các phiên họp của UBTVQH và phiên họp Chính phủ
- Ban hành lệnh, quyết định để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình
Phó Chủ tịch nước do QH bầu trong số đại biểu QH, giúp Chủ tịch nước làm nhiệm vụ và thay thế Chủ tịch nước khi cần thiết
Trang 5+ Hệ thống cơ quan hành chính nhà nước bao gồm Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND Đây là các cơ quan thực hiện quản lý hành chính nhà nước theo thẩm quyền chung hoặc thẩm quyền riêng trên phạm vi toàn quốc hay địa phuơng
+ Viện Kiểm sát Nhân dân
Viện KSND là cơ quan kiểm sát việc tuân theo pháp luật, thực hành quyền công tố
Có VKSNDTC, VKSND cấp tỉnh, VKSND cấp huyện, VKS quân sự các cấp
- Chức năng của VKSND là thực hành quyền công tố (lập cáo trạng, truy tố người phạm tội ra toà), bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất Kiểm sát hoạt động tư pháp (kiểm sát việc xét xử của TA, kiểm sát việc thi hành án, việc giam giữ…)
+ Toà án nhân dân
- TAND là cơ quan xét xử của nước CHXHCNVN
- TAND tối cao, các TAND địa phương, các TA quân sự và các toà khác do luật định là các cơ quan xét xử của nước CHXHCNVN
- TAND các cấp trong phạm vi chức năng của mình xét xử các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, lao động, kinh tế và hành chính, bảo vệ pháp chế XHCN, quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, bảo vệ tài sản của nhà nước, tập thể, bảo vệ tính mạng, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của công dân
Mối quan hệ giữa Quốc hội, Chính phủ, TAND, Viện KSND
Bộ máy nhà nước ta được tổ chức theo nguyên tắc quyền lực nhà nước thống nhất không phân chia, nhưng có sự phân công phối hợp hoạt động giữa các cơ quan thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp
Quốc hội là cơ quan thuộc hệ thống lập pháp : cơ quan duy nhất có có quyền lập hiến
và lập pháp, định ra các quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất, điều chỉnh các quan hệ xã hội cơ bản nhất của xã hội
Chính phủ là cơ quan thuộc hệ thống hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội có
trách nhiệm cụ thể hóa Hiến pháp, Luật và nghị quyết của Quốc hội thành các văn bản dưới luật, đưa ra những biện pháp thiết thực, phân công, chỉ đạo, điều hành biến những quy định đó thành hoạt động cụ thể của các cấp, các ngành nhằm giải quyết các vấn đề
do Nhà nước đặt ra trong thực tế cuộc sống xã hội
TAND và VKSND là các cơ quan thuộc hệ thống tư pháp Đây là cơ quan bảo vệ pháp
luật thông qua áp dụng pháp luật để xử lý các vi phạm pháp luật
+ Toà án được coi là bộ phận chuyển tải quyền lực nhà nước thành pháp luật vào đời sống qua xử lý các vụ, việc cụ thể
+ Viện kiểm sát hoạt động trên hai hướng cơ bản là kiểm sát chung và thực hiện quyền công tố Kiểm sát việc tuân theo pháp luật, thực hiện quyền công tố, bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất
Trang 63/ Cơ quan hành chính NN :
Cơ quan hành chính Nhà nước Việt Nam là tên gọi chung của tồn bộ ngành hành pháp ở
việt Nam Cơ quan hành chính Nhà nước được tổ chức theo các ngành và các cấp từ trung ương đến địa phương, đứng đầu là Chính phủ Việt Nam
Hệ thống cơ quan hành chính nhà nước
Hệ thống cơ quan hành chính nhà nước bao gồm Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND Đây là các cơ quan thực hiện quản lý hành chính nhà nước theo thẩm quyền chung hoặc thẩm quyền riêng trên phạm vi toàn quốc hay địa phuơng
Có các đặc điểm sau :
- Thực hiện quyền lực trong quá trình quản lý (thẩm quyền được quy định trong pháp luật)
- Là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền lực, là cơ quan hành chính nhà nước ở TW và địa phương (chấp hành–điều hành)
- Được thành lập trên cơ sở thẩm quyền của các cơ quan quyền lực
- Hoạt động trên cơ sở tính thứ bậc hành chính (theo phương pháp mệnh lệnh – phục tùng) và có mối quan hệ ngang – dọc, chịu sự chỉ đạo từ một trung tâm là chính phủ
- Hoạt động hành chính được tiến hành thường xuyên, liên tục và mang tính tổ chức cao
- Mang tính ổn định về tổ chức và độc lập trong quá trình hoạt động
Chính phủ Việt Nam hiện nay (2011)
1 Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng Ủy viên Bộ Chính trị
2 Phĩ Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng Ủy viên Bộ Chính trị
3 Phĩ Thủ tướng Phạm Gia Khiêm Ủy viên Bộ Chính trị kiêm Bộ trưởng Ngoại giao
4 Phĩ Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng Ủy viên Bộ Chính trị thường trực Ban chỉ đạo chống tham nhũng
5 Phĩ Thủ tướng Hồng Trung Hải Ủy viên Trung ương Đảng phụ trách kinh tế
6 Phĩ Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân Ủy viên Trung ương Đảng phụ trách văn hố-xã hội
7 Bộ trưởng Bộ Quốc phịng Phùng Quang Thanh Ủy viên Bộ Chính trị
8 Bộ trưởng Bộ Cơng an Lê Hồng Anh Ủy viên Bộ Chính trị
9 Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm Ủy viên Bộ Chính trị
10 Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn Ủy viên Trung ương Đảng
11 Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường Ủy viên Trung ương Đảng
12 Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc Ủy viên Trung ương Đảng
13 Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh Ủy viên Trung ương Đảng
14 Bộ trưởng Bộ Cơng Thương Vũ Huy Hồng Ủy viên Trung ương Đảng
15 Bộ trưởng Bộ Nơng nghiệp và Phát triển nơng thơn Cao Đức Phát Ủy viên Trung ương Đảng
16 Bộ trưởng Bộ Giao thơng Vận tải Hồ Nghĩa Dũng Ủy viên Trung ương Đảng
Trang 717 Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân Ủy viên Trung ương Đảng
18 Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng
19 Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp Ủy viên Trung ương Đảng
20 Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Kim Ngân Ủy viên Trung ương Đảng
21 Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh Ủy viên Trung ương Đảng
22 Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Văn Phong Ủy viên Trung ương Đảng Bí Thư Ban Cán Sự Đảng
23 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận
24 Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu Ủy viên Trung ương Đảng
25 Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Giàng Seo Phử Ủy viên Trung ương Đảng
26 Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền Ủy viên Trung ương Đảng
27 Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc Ủy viên Bộ Chính trị
28 Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu Ủy viên Trung ương Đảng
Danh sách các cơ quan thuộc Chính phủ
Viện Khoa học Xã hội Việt Nam
Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Thông tấn xã Việt Nam
Đài Tiếng nói Việt Nam
Đài Truyền hình Việt Nam
Bảo hiểm Xã hội Việt Nam
Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
4/ Văn bẢn :
4.1 Khái niệm :
- Văn bản (nói chung) là phương tiện để ghi tin (cố định thông tin) và để truyền tin
- Văn bản quản lý nhà nước là một văn bản do cơ quan quản lý nhà nước ban hành theo đúng thể thức, thủ tục và thẩm quyền để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội
4.2 Phân loại văn bản QPPL (theo hiệu lực pháp lý):
Văn bản QPPL :
Văn bản luật: Hiến pháp, luật, pháp lệnh…
Văn bản dưới luật (được ban hành trong quá trình lập quy nên còn gọi là văn bản pháp
quy): Nghị quyết, nghị định, chỉ thị, quyết định, thông tư
Văn bản áp dụng pháp luật:
Là loại văn bản chỉ chứa đựng các biện pháp áp dụng pháp luật, áp dụng một lần cho một đối tượng (nên còn gọi là văn bản cá biệt) như nghị quyết, nghị định, quyết định
Văn bản hành chính thông thường :
Trang 8Cơng văn, cơng điện, thơng báo, báo cáo, tờ trình, biên bản, đề án, kế hoạch, chương trình, diễn văn, các loại giấy, các loại phiếu…
Văn bản chuyên mơn, kỹ thuật :
Văn bản chuyên mơn : Được dùng trong các lĩnh vực cĩ đặc thù chuyên mơn cao như tài
chính, y tế, giáo dục…
Văn bản kỹ thuật : Được dùng trong các lĩnh vực kỹ thuật.
4.3 Thẩm quyền ban hành VB
- Quốc hội : Hiến pháp, Luật, Nghị quyết
– Thủ tướng chính phủ : Quyết định, Chỉ thị
– Bộ, cơ quan ngang Bộ : Quyết định, Chỉ thị, Thông tư
– Các CQ NN có thẩm quyền ở TW : Nghị quyết, Thông tư liên tịch
– Giữa các CQ NN có thẩm quyền ở TW với các tổ chức CT, chính trị XH : Thông tư liên tịch
5/ Luật CBCC và luật VC :
5.1 Cơng chức, viên chức :
Điều 4 Luật CBCC : Cán bộ, cơng chức
1 Cán bộ là cơng dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị -
xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước
2 Cơng chức là cơng dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà khơng phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, cơng nhân quốc phịng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Cơng an nhân dân mà khơng phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản
lý của đơn vị sự nghiệp cơng lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị -
xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp cơng lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với cơng chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp cơng lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp cơng lập theo quy định của pháp luật
5.2 Quyền của VC : Luật VC chương II
Điều 11 Quyền của viên chức về hoạt động nghề nghiệp
1 Được pháp luật bảo vệ trong hoạt động nghề nghiệp
2 Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, chuyên mơn, nghiệp vụ
3 Được bảo đảm trang bị, thiết bị và các điều kiện làm việc
4 Được cung cấp thơng tin liên quan đến cơng việc hoặc nhiệm vụ được giao
5 Được quyết định vấn đề mang tính chuyên mơn gắn với cơng việc hoặc nhiệm vụ được giao
Trang 96 Được quyền từ chối thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trái với quy định của pháp luật
7 Được hưởng các quyền khác về hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật
Điều 12 Quyền của viên chức về tiền lương và các chế độ liên quan đến tiền lương
1 Được trả lương tương xứng với vị trí việc làm, chức danh nghề nghiệp, chức vụ quản
lý và kết quả thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao; được hưởng phụ cấp và chính sách
ưu đãi trong trường hợp làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc làm việc trong ngành nghề có môi trường độc hại, nguy hiểm, lĩnh vực sự nghiệp đặc thù
2 Được hưởng tiền làm thêm giờ, tiền làm đêm, công tác phí và chế độ khác theo quy định của pháp luật và quy chế của đơn vị sự nghiệp công lập
3 Được hưởng tiền thưởng, được xét nâng lương theo quy định của pháp luật và quy chế của đơn vị sự nghiệp công lập
Điều 13 Quyền của viên chức về nghỉ ngơi
1 Được nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, nghỉ việc riêng theo quy định của pháp luật về lao động
Do yêu cầu công việc, viên chức không sử dụng hoặc sử dụng không hết số ngày nghỉ hàng năm thì được thanh toán một khoản tiền cho những ngày không nghỉ
2 Viên chức làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa hoặc trường hợp đặc biệt khác, nếu có yêu cầu, được gộp số ngày nghỉ phép của 02 năm để nghỉ một lần; nếu gộp số ngày nghỉ phép của 03 năm để nghỉ một lần thì phải được sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập
3 Đối với lĩnh vực sự nghiệp đặc thù, viên chức được nghỉ việc và hưởng lương theo quy định của pháp luật
4 Được nghỉ không hưởng lương trong trường hợp có lý do chính đáng và được sự đồng
ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập
Điều 14 Quyền của viên chức về hoạt động kinh doanh và làm việc ngoài thời gian quy định
1 Được hoạt động nghề nghiệp ngoài thời gian làm việc quy định trong hợp đồng làm việc, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác
2 Được ký hợp đồng vụ, việc với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác mà pháp luật không cấm nhưng phải hoàn thành nhiệm vụ được giao và có sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập
3 Được góp vốn nhưng không tham gia quản lý, điều hành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tư, trường học tư và tổ chức nghiên cứu khoa học tư, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác
Điều 15 Các quyền khác của viên chức
Viên chức được khen thưởng, tôn vinh, được tham gia hoạt động kinh tế xã hội; được hưởng chính sách ưu đãi về nhà ở; được tạo điều kiện học tập hoạt động nghề nghiệp ở trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật Trường hợp bị thương hoặc chết do thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao thì được xét hưởng chính sách như thương binh hoặc được xét để công nhận là liệt sĩ theo quy định của pháp luật
5.3 Nghĩa vụ VC :
Điều 16 Nghĩa vụ chung của viên chức
1 Chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và pháp luật của Nhà nước
Trang 102 Có nếp sống lành mạnh, trung thực, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
3 Có ý thức tổ chức kỷ luật và trách nhiệm trong hoạt động nghề nghiệp; thực hiện đúng các quy định, nội quy, quy chế làm việc của đơn vị sự nghiệp công lập
4 Bảo vệ bí mật nhà nước; giữ gìn và bảo vệ của công, sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản được giao
5 Tu dưỡng, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, thực hiện quy tắc ứng xử của viên chức
Điều 17 Nghĩa vụ của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp
1 Thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao bảo đảm yêu cầu về thời gian và chất lượng
2 Phối hợp tốt với đồng nghiệp trong thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ
3 Chấp hành sự phân công công tác của người có thẩm quyền
4 Thường xuyên học tập nâng cao trình độ, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ
5 Khi phục vụ nhân dân, viên chức phải tuân thủ các quy định sau:
a) Có thái độ lịch sự, tôn trọng nhân dân;
b) Có tinh thần hợp tác, tác phong khiêm tốn;
c) Không hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà đối với nhân dân;
d) Chấp hành các quy định về đạo đức nghề nghiệp
6 Chịu trách nhiệm về việc thực hiện hoạt động nghề nghiệp
7 Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật
Điều 18 Nghĩa vụ của viên chức quản lý
Viên chức quản lý thực hiện các nghĩa vụ quy định tại Điều 16, Điều 17 của Luật này và các nghĩa vụ sau:
1 Chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của đơn vị theo đúng chức trách, thẩm quyền được giao;
2 Thực hiện dân chủ, giữ gìn sự đoàn kết, đạo đức nghề nghiệp trong đơn vị được giao quản lý, phụ trách;
3 Chịu trách nhiệm hoặc liên đới chịu trách nhiệm về việc thực hiện hoạt động nghề nghiệp của viên chức thuộc quyền quản lý, phụ trách;
4 Xây dựng và phát triển nguồn nhân lực; quản lý, sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, tài chính trong đơn vị được giao quản lý, phụ trách;
5 Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong đơn vị được giao quản lý, phụ trách
5.4 Những việc VC không được làm :
Điều 19 Những việc viên chức không được làm
1 Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác công việc hoặc nhiệm vụ được giao; gây bè phái, mất đoàn kết; tự ý bỏ việc; tham gia đình công
2 Sử dụng tài sản của cơ quan, tổ chức, đơn vị và của nhân dân trái với quy định của pháp luật
3 Phân biệt đối xử dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọi hình thức
4 Lợi dụng hoạt động nghề nghiệp để tuyên truyền chống lại chủ trương đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước hoặc gây phương hại đối với thuần phong, mỹ tục, đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân và xã hội
5 Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trong khi thực hiện hoạt động nghề nghiệp