VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN môn vào GIẢNG dạy vật lí lớp 9

Làmthế nào để các em thấy rằng không chỉ học kiến thức sách vở mới là học hoặchọc môn nào chỉ biết môn đó mà có thể vận dụng kiến thức của môn này vào để có thể giải thích được cho môn k

PHÒNG GD VÀ ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

TRƯỜNG THCS

BÀI DỰ THI:

VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN

VÀO GIẢNG DẠY VẬT LÍ LỚP 9.

Chủ đề: Vận dụng kiến thức liên môn trong bài

“Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện”

Trong chương trình môn Vật lí ở trường THCS có rất nhiều phương pháp

và cách thức để truyền tải kiến thức đến học sinh Nhưng để học sinh tiếp thukiến thức mà không còn cảm thấy "khó như Lý" hoặc để học sinh không cònthấy ngại học thì người thầy phải cố gắng tìm tòi một phương pháp đi mới.Trong đó, làm thế nào để học sinh thấy yêu thích môn học, giờ học không còn là

áp lực với học sinh Học sinh thấy được học Vật lí là đã khám phá và giải thíchđược hiện tượng trong tự nhiên nhờ kiến thức sách vở và kiến thức thực tế Làmthế nào để các em thấy rằng không chỉ học kiến thức sách vở mới là học hoặchọc môn nào chỉ biết môn đó mà có thể vận dụng kiến thức của môn này vào để

có thể giải thích được cho môn kia Đó chính là nghệ thuật của người thầy trong

xu hướng dạy học ngày nay Hiện nay, dạy học theo chủ đề tích hợp là mộttrong những quan điểm giáo dục cần được áp dụng rộng rãi ở nhiều cấp học,ngành học Vì thực hiện tích hợp trong dạy học mang lại nhiều lợi ích trong việchình thành và phát triển năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề cho họcsinh THCS, phát triển khả năng tư duy logic, vận dụng kiến thức được học vàotực tiễn

Phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp là cách thức tổ chức mà tôi

muốn đề cập đến trong bài dạy: "Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện" Dạy cho

học sinh biết cách sử dụng kiến thức của mình để giải quyết tình huống trongcuộc sống Trong giảng dạy môn Vật lí, dạy học tích hợp được hiểu là người học

có thể sử dụng kiến thức, kỹ năng của các môn học khác để giải quyết các vấn

đề đặt ra trong quá trình học tập bộ môn Hiện nay, dạy học theo chủ đề tích hợp

là một trong những quan điểm giáo dục cần được áp dụng rộng rãi ở nhiều cấphọc, ngành học Vì thực hiện tích hợp trong dạy học mang lại nhiều lợi ích trongviệc hình thành và phát triển năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề chohọc sinh THCS, phát triển khả năng tư duy logic, vận dụng kiến thức được họcvào thực tiễn cuộc sống

Vật lí là môn học gắn liền với các hiện tượng tự nhiên, và dùng kiến thứckhoa học để giải thích các hiện tượng đó Trong dạy học, môn Vật lí có thể tíchhợp giáo dục với nhiều nội dung như: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thiênnhiên, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục ý thức tiết kiệm, giáo dục kĩ năng ứngphó với biến đổi khí hậu

Đặc biệt là những vấn đề mang tính thời sự như: Sự biến đổi khí hậu toàncầu, sự ô nhiễm môi trường, sự cạn kiệt tài nguyên, hậu quả của nó đối với việcgiải quyết các vấn đề xã hội như: Vấn đề nóng lên của trái đất dẫn đến hiệntượng lũ lụt, và giáo dục học sinh biết chăm sóc sức khỏe cho người sau các tainạn chẳng hạn như tai nạn điện, đuối nước nhằm giảm bớt hiện tượng học sinh

sống thờ ơ, vô cảm với các vấn đề xã hội, học sinh không biết chia sẻ những khókhăn trong cuộc sống, không biết tương trợ nhau lúc khó khăn…

Trong chương trình môn Vật lí ở trường THCS, học sinh có thể sử dụngkiến thức của một số môn học, để giải quyết một số vấn đề như: Tích hợp kiếnthức môn Toán để hình thành kỹ năng tính toán, xử lý số liệu ,trong môn Tinhọc để làm hiệu ứng các hiện tượng , môn Địa lí để giải quyết vấn đề liên quan

về địa cầu, vấn đề về sự biến đổi khí hậu và cách thức ứng phó với biến đổi khíhậu trên từng vùng miền Thông qua môn Giáo dục công dân giáo dục các emhọc sinh lòng yêu thương con người, yêu môi trường Tích hợp kiến thức mônSinh học trong việc sơ cứu người khi bị tai nạn điện Dùng kiến thức môn Hóahọc để xác định mức độ ô nhiễm nguồn nước, không khí, ô nhiễm đất khi đặtnhà máy điện Có thể việc đặt nhà máy điện làm thay đổi hệ sinh thái của cácdòng sông, sự cố vỡ đập khi có lũ, sự rò rỉ chất phóng xạ trong các nhà máy điệnnguyên tử… để từ đó có các giải pháp xử lý kịp thời Khi trình bày bài giải haygiải thích các hiện tượng học sinh có thể sử dụng kiến thức môn Ngữ văn để viếtsao cho đúng ngữ pháp

Như vậy, việc dạy học theo chủ đề tích hợp và vận dụng kiến thức liên môn

để giải quyết các tình huống của thực tiễn đã làm cho giờ học thêm sinh động,sôi nổi Học sinh cảm thấy thoải mái, bớt căng thẳng, nhàm chán, học sinh đượcbày tỏ quan điểm của mình, có cách nhìn riêng của bản thân về một vấn đề Từ

đó, giúp các em có được sự sáng tạo, năng động, độc lập trong giải quyết cácvấn đề phức tạp của cuộc sống Tuy nhiên, để học sinh có thể hoàn thiện nhâncách của mình, khi dạy tích hợp giáo viên cần sử dụng ngôn từ sao cho lôgic, hàihòa và việc tích hợp phải được thực hiện ở tất cả các môn học Giáo viên cũngnên căn cứ vào khối, lớp, bài dạy mà lồng ghép ở mức độ như liên hệ, lồng ghép

bộ phận hay toàn phần một cách tự nhiên mà các em chỉ thấy việc tiếp thu cóhiệu quả mà không cứng nhắc thấy mình đang vận dụng môn nào vào học mônnào trong chương trình

Sau đây là một nội dung cụ thể để lồng ghép kiến thức liên môn:

Tiết 22 SỬ DỤNG AN TOÀN VÀ TIẾT KIỆM ĐIỆN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Nêu và thực hiện được các quy tắc an toàn khi sử dụng điện

- Giải thích được các cơ sở vật lý của các quy tắc an toàn điện khi sử dụngđiện

- Nêu và sử dụng được các biện pháp sử dụng tiết kiệm điện năng

2 Kỹ năng:

- Có kỹ năng vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế

- Biết suy nghĩ, tìm tòi và sử dụng nguồn năng lượng tái tạo bền vững

Học bài và chuẩn bị bài nghiêm túc

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Kiểm tra bài cũ - Đặt vấn đề:

Những nguyên nhân có thể gây ra tai nạn điện:

Chạm tay vào vỏ kim loại của đồdùngđiện ( thiết bị điện) bị ròđiệnXây nhà có ban công gần đường

dây tải điện

Theo thống kê mới nhất, trong năm 2014 có:

+ 145 vụ tai nạn điện, làm 285 người chết và bị thương.

+ Khoảng 2,5 tỉ kWh điện bị tiêu hụt do nhiều nguyên nhân.

Vậy làm thế nào để phòng tránh các tai nạn do điện gây ra? Và làm thế nào

để sử dụng điện tiết kiệm?

? Với những tai nạn gặp phải các em sẽ ứng phó và xử lí như thế nào

2 Bài mới:

Hoạt động của giáo viên và

học sinh Nội dung kiến thức

1 Tìm hiểu và thực hiện các quy tắc an toàn khi sử dụng điện

? Yêu cầu HS trả lời C1 đến C4 C1 Chỉ làm TN với U < 40V

C2 Phải sử dụng các dây dẫn có vỏ bọc

cách điện đúng tiêu chuẩn

C3 Mắc cầu chì có Iđm phù hợp với thiết bịđiện

? Yêu cầu các bạn khác bổ

sung, nhận xét ?

-GV chỉnh lại câu trả lời cần có

Yêu cầu thảo luận nhóm câu C5

và C6

- GV yêu cầu 1 - 2 HS trình bày

câu trả lời trước cả lớp và các

cao thế rất nguy hiểm, người

sống gần đường dây cao thế

thường bị suy giảm trí nhớ, bị

nhiễm điện do hưởng ứng Mặc

dù ngày càng được nâng cấp

nhưng đôi lúc sự cố lưới điện

vẫn xảy ra Các sự cố có thể là:

chập điện, rò điện, nổ sứ, đứt

đường dây, cháy nổ trạm biến

áp… để lại những hậu quả rất

nghiêm trọng

Những hộ sống gần đường dây

cao áp phải di dời Tuân thủ các

C5: Phải cắt điện trước khi sửa chữa điện C6: Nối đất cho vỏ kim loại của các dụng cụ

điện

Bước 1

qui tắc an toàn khi sử dụng

? Muốn sản xuất điện cần

nguồn năng lượng gì (than, củi,

? Việc xây các nhà máy thủy

điện cần đặt ở đâu( Gần sông,

suối, dòng chảy)

? Việc xây dựng các nhà máy

thủy điện có làm ảnh hưởng

đến môi trường sống của các hệ

sinh thái không

? Nếu sử dụng lãng phí điện sẽ

dẫn đến hậu quả gì?

Nếu xây nhiều nhà máy điện

tốn kém tiền của, ngăn đập thủy

điện làm ảnh hưởng đến hệ sinh

thái môi trường tự nhiên, vỡ

? Nêu các lợi ích khác trong

việc tiết kiệm điện năng ?

- Giáo viên gợi ý một số yêu

cầu tiết kiệm điện

HS : Nêu lợi ích của việc tiết kiệm điệnnăng

+ Ngắt điện khi ra khỏi nhà để tránh lãngphí điện và tránh nguy cơ hỏa hoạn

+ Dành phần điện năng tiết kiệm để xuấtkhẩu

+ Giảm bớt việc xây dựng nhà máy điệngóp phần giảm ô nhiễm môi trường

C 8: Công thức tính điện năng sử dụng:A =

HS lắng nghe

Đèn hình hoa phát sáng không

cần điện lưới Vào ban ngày,

loại đèn này lấy năng lượng từ

mặt trời và gió Khi màn đêm

buông xuống nó chỉ phát ra ánh

sáng yếu, độ sáng tăng lên khi

có người hoặc vật đi qua đèn,

dùng đèn này để thắp sáng

thành phố vào ban đêm

? Yêu cầu HS trả lời và tham

gia thảo luận trên lớp câu

C8,C9

GV trình bày khái quát nguyên

nhân về vấn đề biến đổi khí hậu

ngày nay

Ở Việt Nam, các nhà khoa học và quản lýcũng đã bắt đầu lên tiếng cảnh báo về tácđộng tiêu cực của đập thủy điện Theo cácchuyên gia, nếu tính theo quan điểm tàichính, nghĩa là đồng vốn bỏ vào đầu tư xâyđập, làm hồ, xây nhà máy, đền bù cho dânphải rời nơi sinh sống tới một nơi xa lạ đểtái định cư thì giá thủy điện rẻ gấp nhiều lần

so với nhiệt điện hoặc các dạng điện năngkhác Thế nhưng việc mất rừng nhiệt đới,mất đa dạng sinh học, làm giảm sút hệ thủysinh, mất những loài cá di cư đẻ trứng vùngthượng nguồn, xói lở ở dòng sông, mấtnhững vùng đập nước… nhất là những khókhăn về xã hội do di dân thì chắc chắn việcđầu tư thủy điện là không rẻ

Thủy điện từng được cho là nguồn nănglượng sạch, nhưng quan niệm này là sai lầm,chúng góp phần làm tăng phát thải khí nhàkính - khí mêtan (CH4), một loại khí nhàkính rất mạnh Đã có những công trìnhnghiên cứu cho thấy, nếu xét ở khía cạnhphát thải khí mêtan, đôi khi thủy điện lại ônhiễm hơn là nhiệt điện Hồ chứa đập thủyđiện có thể sản sinh ra một lượng đáng kểkhí mêtan và điôxit cácbon (CO2) Khímêtan được sinh ra chủ yếu do vi khuẩnphân hủy chất hữu cơ trong điều kiện ít hoặckhông có ôxy Xác động, thực vật bị ngậpchìm dưới lòng hồ, phân hủy trong môitrường yếm khí hình thành nên mêtan Do hệthống ống dẫn nước cho các tua-bin thủyđiện thường được đặt sâu dưới đáy hồ, dướiđiều kiện áp suất cao, khí mêtan trong nước

dễ dàng thoát ra ngoài Theo báo cáo của Ủyhội Đập Thế giới, ở nơi nào mà hồ chứa làkhá lớn so với năng lực của đập (dưới 100W/m2 diện tích bề mặt) và không có sự pháttriển trở lại của bất cứ loài thực vật nào đã bịphát quang, thì lượng khí nhà kính phát thải

từ đập khi sản xuất điện cũng ngang như

Và vấn đề làm tăng ảnh hưởng

của bão lụt

Một trong các tác động của biến

đổi khí hậu được thấy rõ nhất là

tần suất xuất hiện của các trận

thiên tai như bão lũ - hạn hán

ngày một nhiều, mạnh hơn và

phức tạp hơn do nhiệt độ nước

bề mặt của biển tăng Một câu

lợi cho đất nước ta ngày nay?

việc đốt dầu mỏ để sản xuất cùng một lượngđiện

Các hồ thủy điện hình thành trên các conđập làm ngập chìm các khu rừng nhiệt đớicũng đồng nghĩa với việc làm mất đi những

bể chứa CO2 hữu hiệu Hay làm tăng phátthải CO2 vào khí quyển Hiện nay, chưa cócon số thống kê về diện tích rừng bị mất dolàm thủy điện trên toàn thế giới cũng như ởViệt Nam, nhưng từ con số ước tính vềlượng CO2 phát thải vào khí quyển trên mộtđơn vị diện tích rừng bị mất (16,1 triệu héctarừng trên thế giới, chủ yếu ở các nước nhiệtđới được chuyển đổi sang mục đích sử dụngkhác vào những năm 1990, đã giải phóng1,6 tấn các-bon/năm, hay căn cứ trên khảnăng của rừng nhiệt đới có thể hấp thu CO2(là 9,62 tấn/ha/năm), người ta có thể hìnhdung phần nào về sự góp phần vào biến đổikhí hậu thông qua việc gián tiếp làm tăngphát thải CO2 của thủy điện ở các nướcnhiệt đới, trong đó có Việt Nam

3 Vận dụng

- Yêu cầu học sinh trả lời và

tham gia thảo luận trên lớp câu

C10, C11, C12/ SGK

Bản thân em đã gì để góp phần

tiết kiệm điện năng?

C10 Viết dòng chữ : " Tắt hết điện trước

khi ra khỏi nhà" và dán tờ giấy này ở cửa ravào , chỗ dễ nhìn thấy nhất

- 1 HS trả lời câu C11  lớp nhận xét, bổ sung

Sử dụng bóng đèn nào có lợi hơn? Vì sao?

- Điện năng sử dụng cho mỗi loại đèn trong 8000giờ :

+ Bóng đèn dây tóc :

A 1 = P 1 t = 0,075 8 000 = 600kWh = 2160.10 6 J

+ Bóng đèn compact:

A 2 = P 2 t = 0,015 8 000=120kWh=

- Trong các nhà nghỉ, khách sạn

để giảm bớt sự lãng phí điện

của khách nghỉ khi ra khỏi

phòng quên không tắt điện

Người ta đã thiết kế thẻ từ để

thay chìa khóa cửa hoặc thẻ

chìa khóa khi ra phỏi phòng thì

rút khỏi ổ, hệ thống phòng nghỉ

tự động cắt điện khi vào phòng

cắm thẻ chìa khóa vào ổ sẽ có

điện

- Trên đường phố, dùng hệ

thống đèn chiếu sáng LED cảm

biến ánh sáng để tiết kiệm điện

Nếu thời tiết sáng thì sẽ tự động

cắt điện, nếu thời tiết tối sẽ tự

động chiếu sáng

- Giờ Trái đất năm 2015 sẽ diễn

ra vào ngày 28/3 với chủ đề:

"Tiết kiệm năng lượng - ứng

phó biến đổi khí hậu" Hãy tắt

những thiết bị điện khi không

- Gọi 2 em lên bảng mỗi em

tính điện năng sử dụng và toàn

+ Góp phần giảm bớt sự cố quá tải về điện nhất là vào giờ cao điểm.

bộ chi phí cho 1loại bóng.

- Sau đó, so sánh để đưa ra lý

do điện lực khuyến cáo sử dụng

đèn compact thay cho đèn sợi

D Công tơ điện

2 Khi sửa chữa điện trong nhà để an toàn điện ta phải làm gì?

A Ngắt cầu dao điện

B Sử dụng các dụng cụ sửa chữa điện phải có chuôi cách điện bằng cao su

C Mang dép nhựa hoặc đứng trên ghế gỗ khô và giữ tay chân, cơ thể khôráo

D Thực hiện theo 3 cách trên

3 Không nên tự mình tiếp xúc với mạng điện gia đình vì lí do nào sau đây?

A Vì trong gia đình sử dụng quá nhiều các dụng cụ dùng điện

5 Việc làm nào dưới đây là an toàn khi sử dụng điện?

A Khi bóng đèn bị cháy, rút phích cắm của bóng đèn ra khỏi ổ cắm điệnkhi thay bóng đèn

B Làm thí nghiệm với hiệu điện thế 45V

C Mắc nối tiếp cầu chì loại bất kì cho mỗi dụng cụ điện

D Sử dụng dây dẫn không có vỏ bọc cách điện

6 Để tiết kiệm điện năng tiêu thụ tại gia đình, cần phải có các biện pháp nào sauđây?

A Sử dụng các dụng cụ dùng điện có hiệu suất cao

B Sử dụng các dụng cụ dùng điện trong thời gian cần thiết

C Lựa chọn và sử dụng các dụng cụ và thiết bị điện có công suất phù hợp

D Cả 3 phương án trên

7 Khi dây chì trong cầu chì bị đứt, ta phải làm gì?

A Thay dây chì khác có tiết diện to hơn

B Thay bằng dây nhôm

C Thay dây chì mới có tiết diện phù hợp

D Thay bằng dây đồng

8 Khi gặp một người đang bị tai nạn về điện, công việc đầu tiên ta phải làm gì ?

A Chạy lại kéo nạn nhân ra khỏi dòng điện

B Gọi bệnh viện đến cấp cứu

C Dùng vật lót cách điện (cây khô, giẻ khô ) tách nạn nhân ra khỏi dòngđiện

D Chờ người khác đến để cùng trợ giúp

Đáp án cho câu hỏi:

Câu Phương án lựa chọn đúng

- Học thuộc phần ghi nhớ/SGK Làm bài tập 19 1 19.5/SBT

- Trả lời câu hỏi phần tự kiểm tra tr 54/ sgk vào vở

- Liên hệ bài học vào thực tế : Các em cần hành động gì để bảo vệ hànhtinh của chúng ta

Ý nghĩa của việc áp dụng kiến thức liên môn:

- Qua thực tế giúp các em thấy rằng việc kết hợp các môn học để "tích hợp"

các kiến thức để giải quyết tình huống là một điều hết sức cần thiết Qua đó các

em có thể tổng hợp các kiến thức áp dụng, củng cố kiến thức đã học

-Theo như xã hội ngày nay "học đi đôi với hành" thì việc giải quyết vấn đềnào đó giúp các em vừa vận dụng kiến thức đã học vừa củng cố kiến thức mộtcách khoa học mà toàn diện về mặt lí thuyết lẫn thực hành

- Việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn giúpcác em hình thành một tư duy năng động, nắm bắt một cách năng động, linhhoạt kiến thức đã học Không chỉ dừng lại ở đó việc vận dụng kiến thức đã giúpcho các em linh hoạt trong việc giải quyết tình huống giúp trí não thêm nhạybén, linh hoạt góp phần phục vụ lợi ích con người, phục vụ đất nước ngàycàng tốt hơn

- Thông qua kênh thông tin, hình ảnh, sự kiện và sự liên hệ thực tế của các

bộ môn vào môn học thì học sinh học tập rất hứng thú, giờ học đạt hiệu quả cao.Học sinh được biết thêm nhiều lĩnh vực và thấy các môn học có thể kết nối vớinhau và có thể vận dụng kiến thức của môn này để giải quyết cho môn học khác

Từ đó giúp các em ngày càng yêu thích môn học hơn

Kết quả thu được như sau:

Trước khi áp dụng giảng dạy tích hợp liên môn học sinh rất thụ động trongviệc trả lời câu hỏi và trình bày bài làm Sau khi giảng dạy theo phương phápmới có sử dụng kiến thức khoa học liên môn vào bài giảng học sinh có tư duy

mở, có cái nhìn tổng quát, biết giải quyết vấn đề theo hướng quy nạp, học sinh