Mối liên quan giữa nạo hút thai và nhau tiền đạo free

MỐI LIÊN QUAN GIỮA NẠO HÚT THAI VÀ NHAU TIỀN ĐẠO Bành Thanh Lan *, Nguyễn Duy Tài ** TÓM TẮT Chúng tôi nghiên cứu mối liên quan giữa tiền căn nạo hút thai và nhau tiền đạo được tiến hà

MỐI LIÊN QUAN GIỮA NẠO HÚT THAI VÀ NHAU TIỀN ĐẠO

Bành Thanh Lan *, Nguyễn Duy Tài **

TÓM TẮT

Chúng tôi nghiên cứu mối liên quan giữa tiền căn nạo hút thai và nhau tiền đạo được tiến hành từ tháng

6 năm 2000 đến tháng 7 năm 2001 tại bệnh viện Hùng Vương Sau khi đã hiệu chỉnh yếu tố gây nhiễu, các sản phụ có tiền căn nạo hút thai thì nguy cơ bị nhau tiền đạo tăng gấp 2,5 đến 2,85 lần Ngoài ra còn một số yếu tố khác cũng thấy có liên quan với nhau tiền đạo như: tiền căn mổ lấy thai, số lần mang thai, số lần sanh, và đặt dụng cụ tử cung tránh thai

SUMMARY

THE RELATIONSHIP OF PLACENTA PREVIA WITH HISTOLORY OF ABORTION

Banh Thanh Lan, Nguyễn Duy Tai * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 7 * Supplement of No 1: 13 - 17

From June, 2000 to July, 2001, we had studied the relationship of previous abortion to placenta previa at Hung Vuong Hospital After adjustment for confounding factors, the odds ratio for placenta previa in association with a history of induced abortion were 2.5 to 2.87 times Besides, other factors also influenced

to placenta previa such as: prior cecarean deliveries, parity, gravidity, and previous intrauterine device application.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nhau tiền đạo là một trong những nguyên nhân

chính gây xuất huyết âm đạo trong ba tháng cuối

của thai kỳ và nhau tiền đạo còn góp phần gia tăng

đáng kể bệnh suất cho mẹ và thai nhi Qua tổng kết

trong 22 năm tại bệnh viện Memorial (Hoa kỳ) cho

thấy: lượng máu mất trung bình trong mổ lấy thai

có kèm nhau tiền đạo khoảng 1.176 ml và cứ 4

trường hợp nhau tiền đạo có tiền căn mổ lấy thai thì

có một trường hợp phải cắt tử cung trong lần mổ

sanh này Theo y văn, nguyên nhân nhau tiền đạo

vẫn chưa rõ nhưng nhận thấy tỉ lệ nhau tiền đạo gia

tăng ở các sản phụ có tiển căn nạo hút thai hoặc mổ

lấy thai Ở nước ta, hiện nay tỉ lệ nạo hút thai đang

gia tăng nhằm giải quyết các thai kỳ ngoài ý muốn

Qua các tài liệu tham khảo được, mối liên quan giữa

tiền căn nạo hút thai với nhau tiền đạo chưa được

chứng minh rõ ràng trong điều kiện thực tế tại Việt

nam Nay chúng tôi tiến hành nghiên cứu xác định

mối liên quan này góp phần làm giảm nguy cơ thai

kỳ bị nhau tiền đạo, ngỏ hầu giảm tỉ lệ tử vong cho

mẹ và con

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trong thời gian từ tháng 6 năm 2000 đến tháng

7 năm 2001 tại bệnh viện Hùng Vương, chúng tôi dã thực hiện một nghiên cứu bệnh chứng bắt cặp theo tuổi trên 122 trường hợp nhau tiền đạo (được chẩn đoán dựa theo kết quả siêu âm) và 244 trường hợp không nhau tiền đạo Các trường hợp chưa mang thai lần nào, tuổi thai dưới 28 tuần hoặc trọng lượng con nhỏ hơn 1000 gam, bệnh nội khoa nặng hoặc bệnh tâm thần sẽ loại trừ khỏi mẫu nghiên cứu Các số liệu được thu thập bằng bảng câu hỏi, xử lý bằng phần mềm Epi-info và phần mềm Stata Các đặt điểm nghiên cứu được phân tích bằng các test thống kê thích hợp, giá trị P<0,05 được đánh giá là có ý nghĩa thống kê Các mối liên quan được xem xét bằng hệ số chênh (OR: Odds ratio) và độ tin cậy 95% (95% Confidence Interval)

* Bác sĩ nội trú Bộ môn Phụ Sản Trường Đại Học Y Dược TP HCM

** Phó Giáo Sư, Giảng viên chính Bộ môn Phụ Sản Trường Đại Học Y Dược TPHCM

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Đặc điểm của sản phụ:

Bảng 1: Phân bố lứa tuổi vợ:

Số trường hợp (%) Lứa tuổi

Nhóm nhau bình thường

Nhóm nhau tiền đạo

Tuổi trung bình của sản phụ là 33; tuổi nhỏ

nhất là 21 (có1 trường hợp) và tuổi lớn nhất là 44

(có 2 trường hợp)

Bảng 2: Đặc điểm tiền căn sản phụ khoa:

Đặc

NTĐ/NBT-M

NTĐ/NBT-AĐ

Tuổi lập gia đình Trung

bình

SD 4,30 4,24 4,32

Tuổi có thai lần đầu Trung

bình

SD 4,62 4,28 4,48

Số lần mang thai

1 lần 42 (34,4) 48 (39,3) 52 (42,6) 0,23 0,42 **

2 lần 40 (32,8) 45 (36,9) 38 (31,1)

3 lần 25 (20,5) 14 (11,5) 19 (15,6)

≥ 4 lần 15 (12,3) 15 (12,3) 13 (10,7)

Số lần sanh

1 lần 74 (69,8) 75 (72,8) 73 (65,8) 0,25 0,53 **

2 lần 23 (21,7) 21 (20,4) 27 (24,3)

3 lần 5 (4,7) 4 (3,9) 8 (7,2)

≥ 4 lần 4 (3,8) 3 (2,9) 3 (2,7)

Nạo hút thai Không 65 (53,3) 74 (60,7) 83 (68,0) 0,25 0,02 **

Có 57 (46,7) 48 (39,3) 39 (32,0)

Sẩy thai tự nhiên Không 96 (78,7) 97 (79,5) 103 (84,4) 0,88 0,25 **

Có 26 (21,3) 25 (20,5) 19 (15,6)

Tiền căn mổ lấy thai Không 74 (60,7) 82 (67,2) 112 (91,8) 0,002 0,11 **

Có 48 (39,3) 40 (32,8) 10 (8,2)

Đặt dụng cụ tử cung Không 77 (63,1) 68 (55,7) 64 (52,5) 0,3 0,09 **

Có 45 (36,9) 54 (44,3) 58 (47,5)

* Phép kiểm ttest

** Phép kiểm Person chi2

Có 2 trường hợp mang thai 8 lần (chiếm tỉ lệ 1,6%) và có 1 trường hợp mang thai đến 14 lần thuộc nhóm sanh mổ (chiếm 0,8%) (PARA 10 0 4 10) Đa số các sản phụ đã sanh một lần chiếm 60% trường hợp; chỉ có một trường hợp sanh 11 lần thuộc nhóm nhau tiền đạo

Đặc điểm thai kỳ

Bảng 3: Đặc điểm thai kỳ

Đặc điểm

Tuổi thai (tuần)

< 31 2 (1,6) 0 (0) 1 (0,8) 0,004 0,011**

31 – 36 15 (12,3) 3 (2,5) 3 (2,5)

> 36 105

(86,1)

119 (97,5)

118 (96,7)

Ngôi thai

Chỏm 94 (77,0) 107

(87,7)

118 (96,7)

0,03 0,00** Mông 20 (16,4) 13 (10,7) 4 (3,3)

Ngang 8 (6,6) 1 (0,8) 0 (0) Trán 0 (0) 1 (0,8) 0 (0)

Nằm viện trước sanh (ngày)

Trung bình

SD 9,6 1,9 1,0

* Phép kiểm ttest

** Phép kiểm Person chi 2

Kết quả thai kỳ

Bảng 4: Kết quả thai kỳ

Số trường hợp (%) Giá trị P Đặc điểm

Cân nặng con (gam) Trung bình 2753 3171 3076 0,00 0,00*

Apgar 1 phút

≤ 3 điểm 1 (0,8) 1 (0,8) 0 (0) 0,015 0,00**

4 – 6 điểm 27 (22,1) 9 (7,4) 3 (2,5)

≥ 7 điểm 94 (77,1) 112

(91,8)

119 (97,5) Apgar 5 phút

≤ 3 điểm 1 (0,8) 1 (0,8) 0 (0) 0,03 0,02**

4 – 6 điểm 7 (5,7) 0 (0) 0 (0)

≥ 7 điểm 114

(93,5)

121 (99,2)

122 (100) Máu mất (ml)

Số trường hợp (%) Giá trị P Đặc điểm

Truyền máu

(96,7)

121 (99,2)

0,00 0,00**

Có 24 (19,7) 4 (3,3) 1 (0,8)

Thời gian nằm viện (ngày)

* Phép kiểm ttest

** Phép kiểm Person chi2

Xác định các yếu tố liên quan đến

nhau tiền đạo sau khi đã hiệu chỉnh

các yếu tố gây nhiễu:

Bảng 5: Các yếu tố liên quan đến nhau tiền đạo

Đặc điểm

Nạo hút thai 2,48

(0,97-6,32)

2,87 (1,01-8,17)

0,05 0,04 + 1 lần 1,18

(0,89-1,55)

1,38 (0,77-2,48)

0,24 0,28 + >1 lần 1,3

(0,74-2,30)

1,73 (0,61-4,92)

0,3 0,42 Vết mổ cũ 1,81

(0,11-3,37)

2,96 (1,14-7,72)

0,04 0,03 Số lần mang

thai

1,84

(1,1-3,07)

1,71 (1,04-208)

0,02 0,03 Số lần sanh 1,67

(1,01-2,75)

1,9 (0,96-3,76)

0,04 0,06 Dụng cụ tử

cung

1,7 (0,78-3,7) 2,25

(1,03-4,90)

0,18 0,04

BÀN LUẬN

Chúng tôi tiến hành chọn nhóm bệnh và nhóm

chứng cùng nhóm tuổi (bắt cặp theo nhóm tuổi) để

loại bỏ yếu tố gây nhiễu nầy vì tuổi là yếu tố liên

quan rất mạnh trong nhau tiền đạo nên tuổi là yếu

tố gây nhiễu quan trọng Và dùng phương trình hồi

qui đa biến để đánh giá các mối liên quan Theo kết

quả nghiên cứu, chúng tôi ghi nhận một số yếu tố

liên quan có ý nghĩa thống kê (P<0,05) với độ tin

cậy 95% (95% CI), được kiểm chứng bằng các test

thống kê và so sánh với các kết quả nghiên cứu của

y văn thế giới Ngoài ra chúng tôi cũng ghi nhận

được một số mối liên quan mới mà chưa được đề

cập đến trong y văn Trong phần bàn luận này,

chúng tôi chỉ tập trung làm nổi bật các mối liên

quan trong mục tiêu nghiên cứu Các nội dung bao gồm:

Các đặc điểm và kết quả thai kỳ của mẫu nghiên cứu

Theo kết quả ở bảng 4, chúng tôi cũng ghi nhận được tình trạng mất máu trong nhau tiền đạo nhiều hơn so với nhóm nhau bình thường tương tự như trong y văn Theo Crane và cộng sự, trong 8 năm (từ

1988 – 1995) ở Canada, 308 trường hợp nhau tiền đạo có tỉ lệ mất máu trước sanh gấp 9,8 lần so với nhóm nhau bình thường; tỉ lệ mất máu trong lúc sanh gấp 2,5 lần và mất máu sau sanh gấp 1,8 lần Thời gian nằm viện trước sanh trung bình ở nhóm nhau tiền đạo kéo dài hơn hai nhóm nhau bình thường (5 ngày so với 1 ngày) Có thể do nhau tiền đạo thường gây xuất huyết trước sanh nên sản phụ thường nhập viện sớm Đây là điều khác biệt trong nghiên cứu của chúng tôi so với y văn Theo Drost và Keil (1994), tỉ lệ bệnh lý mẹ và con trong trường hợp nhau tiền đạo được chăm sóc trước sanh tại bệnh viện hay ngoại viện đều tương đương nhau Và chăm sóc ngoại viện giảm được 50% số ngày nằm viện nên cũng giảm được 50% viện phí Đồng thời,

do phải chấm dứt thai kỳ sớm và mẹ bị mất máu nhiều ở nhóm sản phụ bị nhau tiền đạo nên con thường non tháng và có apgar sau sanh không tốt so với nhóm nhau bình thường Trọng lượng con trung bình trong nhóm nhau tiền đạo nhẹ cân hơn hai nhóm nhau bình thường Theo Takayama cũng ghi nhận rằng, tuổi thai trung bình ở nhóm nhau tiền đạo (35,3 tuần) ngắn hơn so với nhóm chứng (36,9 tuần)

Mối liên quan giữa nạo hút thai với nhau tiền đạo

Kết quả nghiên cứu cho thấy nạo hút thai có liên quan mạnh với nhau tiền đạo, nguy cơ tăng gấp 2,5 lần so với nhóm nhau bình thường sanh mổ và gấp 2,87 lần so với nhóm nhau bình thường sanh ngã âm đạo (P<0,05) Và một số tác giả khác cũng ghi nhận về mối liên quan này, càng nạo hút thai nhiều lần thì nguy cơ nhau tiền đạo càng tăng

Bảng 7: So sánh nạo hút thai với nguy cơ nhau

tiền đạo giữa các tác giả

Tác giả Bệnh chứng bắt cặp

Phân tích đa biến

2,5 và 3 <0,05

Các yếu tố khác liên quan đến nhau

tiền đạo

Theo kết quả nghiên cứu ở bảng 5, chúng tôi

ghi nhận sản phụ có tiền căn mổ lấy thai thì nguy

cơ bị nhau tiền đạo cao hơn so với sản phụ không có

tiền căn mổ lấy thai (tăng gấp 1,81 và 2,96 lần) Kết

quả giống nhau ở cả hai nhóm chứng, điều này là

điểm mạnh trong nghiên cứu của chúng tôi và kết

quả tương tự trong y văn

Nếu số lần có thai tăng thì nguy cơ nhau tiền

đạo cũng tăng Tương tự, nếu số lần sanh tăng thì

nguy cơ bị nhau tiền đạo cũng tăng Theo Junzhang,

nguy cơ nhau tiền đạo cũng tăng theo số lần sanh,

nếu sanh một lần thì nguy cơ nhau tiền đạo tăng lên

1,7 lần; nếu sanh bốn lần thì nguy cơ nhau tiền đạo

tăng lên 4,2 lần

Đối với đặt dụng cụ tử cung, ghi nhận kết quả ở

hai nhóm chứng có sự khác nhau Đối với nhóm

nhau bình thường sanh mổ thì nếu có đặt dụng cụ

tử cung nguy cơ nhau tiền đạo tăng 1,7 lần và nếu

sanh ngã âm đạo thì nguy cơ nhau tiền đạo tăng gấp

3 lần Nhưng sự khác biệt giữa hai nhóm không

giống nhau nên thật sự yếu tố đặt dụng cụ tử cung

có làm tăng nguy cơ nhau tiền đạo hay không thì

cần phải tiến hành nghiên cứu thêm Vấn đề này

chúng tôi chưa ghi nhận được ở các tác giả khác.Đây

là điểm mới trong nghiên cứu của chúng tôi

KẾT LUẬN

Nhau tiền đạo là một vấn đề rất quan trọng

trong sản khoa, thai kỳ với nhau tiền đạo làm tăng

nguy cơ tử vong cho cả mẹ và con Vì vậy để làm

giảm tỉ lệ thai kỳ bị nhau tiền đạo, việc chẩn đoán

đúng và xử trí kịp thời là thật cần thiết Phát hiện

các yếu tố liên quan với nhau tiền đạo hy vọng sẽ

góp phần làm giảm nguy cơ này đặc biệt là nạo hút

thai Tuy còn nhiều vấn đề cần phải nghiên cứu làm sáng tỏ thêm về các yếu tố liên quan đến nguy cơ nhau tiền đạo, nhưng kết quả nghiên cứu của chúng tôi góp phần đưa ra được một số yếu tố liên quan (như tiền căn nạo hút thai, tiền căn mổ lấy thai, số lần mang thai, số lần sanh, và đặt dụng cụ tử cung) với nhau tiền đạo và là cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo về nhau tiền đạo

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ môn Phụ Sản Đại Học Y Dược Thành phố Hồ Chí

Minh: Nhau tiền đạo Sản phụ khoa tập I, xuất bản

1996, trang 405 – 412

2 Bộ môn Phụ Sản Đại Học Y Dược Thành phố Hồ Chí

Minh : Phá thai kế hoạch Sản phụ khoa tập II, xuất

bản 1996, trang 1261 – 1266

3 Tạ Thị Thanh Thủy Ectopic pregnancy and prior induced abortion Master of science thesis in

epidemiology 1996

4 Trung tâm BVBMTE và KHHGĐ Báo cáo công tác BVSK BMTE và KHHGĐ TPHCM (1993 – 1998),

Thành phố Hồ Chí Minh Trang 3

5 Uûy ban quốc gia dân số và kế hoạch hóa gia đình

Quyền sinh sản và sức khỏe sinh sản: báo cáo tóm tắc

1997 Trung tâm thông tin và tư liệu Ủy ban dân số và kế hoạch hóa gia đình Trang 3

thai Nội san phụ sản Việt Nam, bộ số 1 tháng 5/2000

trang 2-4

7 Brar HS, Platt DL, Devore GR Fetal umbilical velocimetry for the surveillance of pregnancies complicated by placenta previa J Reprod Med 1988 ;

33:741-745

8 Cande V, Ananth PhD., Smulian MD The association

of placenta previa with history of ceasarean delivery and abortion: a metaanalysis Am j obstet gynecol

1997;177: 1071 -8

9 Cunningham, Macdonald, Norman F Obstetrical hemorrhage Williams Obstetric 1997, 775-760

10 Handler AS, Mason ED, Roseberg DL The relationship between exposure during pregnancy to cigarette smoking and cocaine use and placenta previa Am J

Obstet Gynecol 1994; 170:884-9

499-510

12 Hendricks MS, Chow Yh, Bhagarath B Previous cesarean section and abortion as risk factors for developing placenta previa J Obstet Gynecol Res 1999;

25(2):137-42

13 Jun Zhang MB, David A, Savit Z Maternal age and placenta previa: a population - pased, case - control study Am J Obstet Gynecol 1993; 168:641-5

14 Kaunitz AM, Hughes JM, Grimes DA Causes of maternal mortality in the United States Obstet

Gynecol 1985; 65: 605 – 607

15 Marilynn C, Raymond, Catherine S Placenta previa: A

22 - Year Analysis Am J Obstet Gynecol 1999;

180:1432-7

16 Newton Er, Barss V, Cetrulo CL The epidemiology and

clinical history of asymptomatic mid trimester placenta

previa Am J Obstet Gynecol 1984; 143-8

19 Santos R, Jimenez J, Duenhoelter J Unpublished observations, 1978

20 Taylor VM, Kramer MD, Vaughan TL Placenta previa

in prior cesarean delivery: how strong is the association? Obstet Gynecol 1994; 84:55-7

17 Nagaya K., Fetters M.d., Ishikawa M Causes of

maternal mortality in Japan JAMA 2000; 283:2661

21 Taylor VM, Kramer MD, Vaughan TL Placenta previa

in relation to induced and spontaneous abortion : a population based study Obstet Gynecol 1993;82: 88 –

91

18 Rochat RW, Koonin LM, Atrash HK Maternal

mortality in the United States: Report from the

Maternal mortality Collaborative Obstet Gynecol 1988;

72: 91 – 94