Tuyển chọn các giống vật nuôi, cây trồng phù hợp với phong trào v a c tại xã tản lĩnh huyện ba vì thành phố hà nội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA SINH – KTNN BÙI THỊ XUÂN THU TUYỂN CHỌN CÁC GIỐNG VẬT NUÔI, CÂY TRỒNG PHÙ HỢP VỚI PHONG TRÀO V.A.C TẠI XÃ TẢN LĨNH - HUYỆN BA VÌ THÀNH PHỐ HÀ NỘ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH – KTNN

BÙI THỊ XUÂN THU

TUYỂN CHỌN CÁC GIỐNG VẬT NUÔI,

CÂY TRỒNG PHÙ HỢP VỚI PHONG TRÀO V.A.C

TẠI XÃ TẢN LĨNH - HUYỆN BA VÌ

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh thái học

HÀ NỘI – 2011

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH – KTNN

BÙI THỊ XUÂN THU

TUYỂN CHỌN CÁC GIỐNG VẬT NUÔI,

CÂY TRỒNG PHÙ HỢP VỚI PHONG TRÀO V.A.C

TẠI XÃ TẢN LĨNH - HUYỆN BA VÌ

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh thái học

Người hướng dẫn khoa học

TS HOÀNG NGUYỄN BÌNH

HÀ NỘI – 2011

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình sống và học tập tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

em đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các thầy cô trong trường và các thầy cô trong khoa Sinh – KTNN Em cảm ơn các thầy cô đã truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu cho em trong 4 năm học vừa qua

Đặc biệt với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm

ơn TS Hoàng Nguyễn Bình, người hướng dẫn trực tiếp em, đã tận tình

hướng dẫn em thực hiện khóa luận tốt nghiệp này

Em xin gửi lời cảm ơn tới ThS Đào Duy Trinh, TS Ngô Thái Lan và

ThS Nguyễn Văn Hiếu đã giúp đỡ em rất nhiều để em hoàn thành được

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Tuyển chọn các

giống vật nuôi, cây trồng phù hợp cho phong trào VAC tại xã Tản Lĩnh

huyện Ba Vì thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới

sự hướng dẫn của thầy giáo TS Hoàng Nguyễn Bình

Đề tài này chưa được công bố trong bất kì công trình khoa học nào khác

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài .1

2 Mục tiêu của đề tài .2

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .2

4 Điểm mới của đề tài .2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Vài nét khái quát về phong trào sản xuất V.A.C ở Việt Nam .3

1.2 Đặc điểm sản xuất V.A.C ở xã Tản Lĩnh - Ba Vì - Hà Nội .6

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU .11

2.1 Phương pháp nghiên cứu .11

2.1.1.Thực địa 11

2.1.2 Quản lý, xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê thông thường 11

2.1.3 Vẽ hình bằng phần mềm Paint .11

2.1.4 Điều tra các công trình liên quan 11

2.2 Thời gian nghiên cứu 11

2.3 Địa điểm nghiên cứu .11

CHƯƠNG 3 VÀI NÉT KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KINH TẾ - XÃ HỘI XÃ TẢN LĨNH HUYỆN BA VÌ THÀNH PHỐ HÀ NỘI 12

3.1 Vị trí địa lý 12

3.2 Điều kiện khí hậu, địa hình, thủy văn 12

3.2.1 Điều kiện khí hậu 12

3.2.2 Điều kiện thuỷ văn 13

3.2.3 Địa hình 13

3.2.4 Tài nguyên đất 14

3.2.5 Tài nguyên sinh vật 14

3.3 Điều kiện xã hội .15

3.3.1 Dân số 15

3.3.2 Đời sống 15

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 16

4.1 Đánh giá hiệu quả sản xuất V.A.C hiệu tại của xã Tản Lĩnh huyện Ba Vì thành phố Hà Nội 16

4.2 Tuyển chọn các giống vật nuôi, cây trồng khi sản xuất V.A.C ở Tản Lĩnh huyện Ba Vì thành phố Hà Nội 17

4.2.1 Tiêu chí tuyển chọn 17

4.2.2 Các giống vật nuôi 17

4.2.3 Các giống cây trồng 19

4.2.4 Biện pháp kết hợp các giống cây trồng, vật nuôi khi sản xuất V.A.C 20

4.2.4.1 Nguyên tắc xử lý chất thải trong V.A.C 20

4.2.4.2 Một số mô hình sản xuất V.A.C 22

4.2.4.2.1 Nuôi lợn Lanđrát hay bò sữa Hà lan, vịt kết hợp với nuôi cá

và trồng lúa, rau 22

4.2.4.2.2 Chuồng trại nuôi bò sữa Hà Lan, giun quế kết hợp với trồng cỏ cao sản 24

4.3 Thị trường tiêu thụ 28

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT

VACVINA : Hội Làm vườn Việt Nam

V.A.C : Phong trào sản xuất Vườn – Ao – Chuồng

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ

Bảng 4.1 Sự phân bố các loại cá theo tầng nước

Bảng 4.2 Sự phân bố cây trồng theo chiều cao

Sơ đồ 4.1 Tuyển chọn các giống vật nuôi theo các kiểu vườn

Sơ đồ 4.2 Tuyển chọn các giống cây trồng theo các kiểu vườn

Sơ đồ 4.3 Sơ đồ quá trình lên men metan

Sơ đồ 4.4 Sơ đồ kết hợp nuôi bò sữa Hà Lan, giun quế kết hợp với trồng cỏ

cao sản

Sơ đồ 4.5 Sơ đồ kết hợp nuôi lợn Lanđrát, giun quế kết hợp với trồng chè,

chuối, rau

từ đó đến nay Nhưng giống vật nuôi, cây trồng chưa phù hợp, biện pháp sản xuất chưa hợp lý nên phong trào phát triển vẫn chưa thực hiện hiệu quả Sản phẩm thu hoạch không đáp ứng với nhu cầu thị trường Cho nên, chúng tôi

thực hiện nghiên cứu: “Tuyển chọn các giống vật nuôi, cây trồng phù hợp

cho phong trào V.A.C tại xã Tản Lĩnh huyện Ba Vì thành phố Hà Nội”

Nhằm giúp người nông dân sản xuất tốt từ khâu nuôi, trồng, thu hoạch, bảo quản, chế biến, phân phối và tiêu thụ sản phẩm

2 Mục tiêu của đề tài

a Tuyển chọn các giống vật nuôi, cây trồng phù hợp với xã Tản

Lĩnh-Ba Vì - Hà Nội khi phát triển phong trào sản xuất V.A.C

b Đề xuất các biện pháp sản xuất phù hợp với các giống vật nuôi, cây trồng này

c Góp phần nâng cao năng suất vật nuôi, cây trồng, góp phần xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu bằng V.A.C với sản xuất nông nghiệp bền vững

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

a Tuyển chọn các giống vật nuôi và cây trồng phù hợp cho địa phương khi thực hiện V.A.C

b Xây dựng các quy trình sản xuất phù hợp với các giống vật nuôi cây trồng đó phù hợp với tập quán canh tác và điều kiện kinh tế của người dân địa phương

c Từ đó có thể triển khai ra các vùng khác của miền đồi núi của Hà Nội, các vùng trung du miền núi khác

4 Điểm mới của đề tài

a Tuyển chọn các giống vật nuôi, cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội

b Đưa ra các biện pháp sản xuất phù hợp với trình độ sản xuất và điều kiện kinh tế địa phương

c Người nông dân dễ chấp nhận các giải pháp mà đề tài đưa ra và có khả năng nhân rộng ra toàn vùng nghiên cứu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Vài nét khái quát về phong trào sản xuất V.A.C ở Việt Nam

V.A.C là từ viết tắt của Vườn-Ao-Chuồng Đây là ba dạng hoạt động của sản xuất nông nghiệp được thực hiện trên ba cơ sở khác nhau của nền đất nông nghiệp mà vườn là yếu tố chính Ở những vùng núi, vùng bán sơn địa các hoạt động của vườn được mở rộng thành nông lâm kết hợp Vì vậy, tùy điều kiện của từng địa phương, từng vùng mà người dân tiến hành áp dụng các mô hình để phát triển kinh tế cho phù hợp như :mô hình V.A.C.R, “trong

đó R là từ viết tắt của Rừng”; mô hình nuôi ong lấy mật V.A.C.O, “trong đó

O là từ viết tắt của Ong”; mô hình V.A.C.T, “trong đó T là từ viết tắt của Tằm”; mô hình V.A.C.H, “trong đó H là từ viết tắt của Hoa” V.A.C bao gồm

ba yếu tố Vườn – Ao - Chuồng, nhưng ba yếu tố này gắn bó chặt chẽ, không tách rời nhau, không biệt lập nhau [9]

V.A.C là phương thức sản xuất nông nghiệp được phát triển trên cơ sở làm vườn của nông dân Việt Nam Vườn gia đình của người nông dân nước ta được hình thành từ lâu đời Vào thời điểm chuyển từ phương thức kỹ thuật hái lượm trong xã hội nguyên thủy sang làm nông nghiệp, người nông dân bắt đầu từ làm vườn sau đó mới đi ra ruộng

Khi dân tộc Việt Nam tìm về các vùng châu thổ, thì nghề sản xuất lúa nước hình thành và ngày càng phát triển Dân số ở vùng đồng bằng ngày càng cao, nỗi lo có đủ lương thực để ăn trở thành mối quan tâm thường xuyên của người dân Do việc phải lo cho sản xuất lương thực cho nên, từ nhiều thế kỷ nay vườn không còn là nơi sản xuất chính của người dân, nhất là nhân dân vùng đồng bằng Vườn trở thành nơi sản xuất bổ sung, nhằm cung cấp thêm cho nông dân một số thực phẩm hỗ trợ cho sản xuất lương thực Vì vậy, trong

một thời gian dài nông dân không dành nhiều công sức vào đầu tư cho nghề làm vườn

Mặt khác, trong những năm trước cách mạng, trong nông thôn nước ta các tầng lớp bần cố nông thường không làm vườn Họ phải làm thuê đất đai của những địa chủ để làm nhà ở và sản xuất nông nghiệp Vì vậy, tầng lớp này thường không có đất để làm vườn

Bên cạnh tầng lớp bần cố nông, hầu như không có vườn, trong nông thôn, tầng lớp trung nông thường có vườn nhưng với diện tích không lớn lắm Vườn của trung nông là vườn tạp tức là vườn trồng nhiều loại cây khác nhau Trung nông thường chịu sức ép của phú nông và địa chủ nên thiếu sự ổn định cần thiết trong sản xuất cũng như trong đời sống Cho nên, không được chú ý đầu tư để phát triển kinh tế vườn [3]

Từ sau cải cách ruộng đất, nông dân được chia đất, chia vườn Nhưng phần lớn tâm sức dành cho sản xuất lương thực lại dùng để phục vụ trường kỳ kháng chiến Các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp được xây dựng sau cải cách ruộng đất, nhưng các HTX nông nghiệp này lại không liên quan đến vườn Tình hình trên đây dẫn đến tình trạng là vườn tồn tại một cách lay lắt trong các gia đình nông dân, với quy mô nhỏ bé, sản xuất tùy tiện, được chăng hay chớ, gặp cây gì trồng cây ấy, gặp việc gì làm việc ấy Vườn gia đình ở trạng thái tự cung, tự cấp Kỹ thuật làm vườn còn nhiều hạn chế, người nông dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm bản thân gia đình và của láng giềng

để làm vườn Các tiến bộ khoa học công nghệ rất ít được áp dụng trong làm vườn

Tuy nhiên, bên cạnh tình trạng chung của vườn trong nông thôn nước ta

là tự cung, tự cấp Ở một số địa phương miền Nam còn tồn tại một số chủ vườn, ở miền Bắc có một số đồn điền của người Pháp và người Việt Nam giàu có Những vườn và đồn điền này được xây dựng với mục đích kinh

doanh, sản xuất sản phẩm hàng hóa cho nên mang tính chuyên canh, thường tập trung một số loại cây Vì vậy, tuy vườn đã mang tính sản xuất hàng hóa và quy mô tương đối lớn nhưng chưa liên quan hữu cơ đến chăn nuôi và ao cá trong vườn

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, nông nghiệp nước ta

đã có những bước phát triển to lớn từ cách mạng tháng 8-1945 cho đến nay Đất nước ta từ một nước sản xuất lương thực không đủ ăn đặc biệt là vào năm

1945 với số dân cả nước khoảng trên 20 triệu người mà đã có trên 2 triệu người chết đói Hiện nay, nước ta đứng thứ 2 trong số các nước có lượng gạo xuất khẩu nhiều nhất trên thế giới Ngoài lương thực ra, trên các lĩnh vực khác của nông nghiệp như cây công nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản chúng ta cũng đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận

Trong những thành tựu chung đó của nền nông nghiệp, nghề làm vườn cũng có những bước phát triển mới Trong quá trình phát triển chung đó, hệ sinh thái V.A.C được hình thành và phát triển

Có thể nói, mô hình V.A.C là kết quả của những đổi mới trong nhận thức, của sự vận dụng các hiểu biết của đội ngũ cán bộ về thiên nhiên nhiệt đới nước ta V.A.C là kết quả của sự vận dụng các quy luật khách quan của tự nhiên để tạo ra mô hình sản xuất dựa trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm làm vườn của nông dân ta qua hàng nghìn năm phát triển, của sự vận dụng có kết quả các thành tựu khoa học và công nghệ

Thực hiện chủ trương công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn Chúng ta ngày càng nhận thức được là phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn Với một nền nông nghiệp chỉ chú trọng sản xuất lương thực với phần chủ yếu là cây lúa nước, không thể khai thác được tài nguyên thiên nhiên nhiệt đới, không thể nâng cao thu nhập của người nông dân V.A.C giúp chúng ta sử dụng tốt hơn nguồn tài nguyên, nhất là tài nguyên

thiên nhiên nhiệt đới Từ đó giúp chúng ta thu được những giá trị to lớn hơn trên từng đơn vị diện tích đất nông nghiệp

Phát triển bền vững là sự phát triển của kinh tế - xã hội ở mỗi nước không chỉ phải lo đáp ứng đầy đủ các nhu cầu của thế hệ hiện tại mà còn phải đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của các thế hệ trong tương lai Phát triển bền vững cần có sự phát triển cân đối và hài hòa giữa ba yếu tố kinh tế - nhân văn - môi trường Đây cũng là yêu cầu cấp thiết được đặt ra cho mỗi quốc gia

và cho toàn nhân loại Nhận thức được sự cần thiết phải phát triển bền vững, chúng ta đi đến phương thức V.A.C là một hệ sinh thái tồn tại và phát triển trong tổng hòa các mối quan hệ sinh thái - nhân văn, sinh thái - kinh tế, sinh thái - môi trường

Chúng ta dành nhiều công sức và tiền của để chăm lo sức khỏe cho nhân dân Do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhân dân ta, nhất là các em nhỏ, thường bị thiếu dinh dưỡng, trong khi chúng ta có điều kiện để sản xuất ra nhiều loại thực phẩm khác nhau, để khắc phục tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ

em Cùng với sự phát triển của khoa học dinh dưỡng, nhận thức của chúng ta

về yêu cầu dinh dưỡng, về cân bằng dinh dưỡng, về mối quan hệ giữa dinh dưỡng và sản xuất nông nghiệp từng bước được hình thành và ngày càng nâng cao V.A.C là phương thức sản xuất có nhiều ưu điểm để giúp nông dân cải thiện bữa ăn, nâng cao chất lượng dinh dưỡng và khắc phục tình trạng suy dinh dưỡng Từ chỗ thấy được vai trò của V.A.C trong việc nâng cao chất lượng bữa ăn, người nông dân chú trọng hơn đến việc áp dụng và mở rộng phương thức sản xuất này

1.2 Đặc điểm sản xuất VAC ở xã Tản Lĩnh - Ba Vì - Hà Nội

Trước kia, xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội là một xã miền núi với tập quán du canh du cư, đốt nương làm rẫy là chủ yếu, vùng Tản Lĩnh được rừng che phủ Hầu hết rừng nhiệt đới thường xanh có chế độ mưa mùa

nhưng do chặt phá rừng, chăn thả gia súc, trồng trọt và xói mòn nên cây cối lớn có mật độ thưa thớt Trên các diện tích rừng còn lại chủ yếu là rừng thứ sinh, tre, nứa

Sau khi rừng bị đốt nhiều lần để làm nông nghiệp, hệ thực vật bị suy thoái và biến thành đồng cỏ Ở những nơi có mùa khô rõ rệt, cỏ dễ bị cháy trong mùa khô Những loài có ưu thế ở vùng Tản Lĩnh bị đốt nhiều lần là cỏ tranh, lau, chít Cây cỏ lác là loại cây thường mọc lại đầu tiên sau khi đất bị đốt cháy ở các vùng đất bị khai thác nhiều lần để làm nông nghiệp, các đồng

cỏ bị suy thoái và trở thành những vùng đất trống với những loại cây bụi như sim, mua và các loại cỏ dại

Nhận thức rõ điều này Đảng và Nhà nước đã thực hiện chính sách giao đất, giao rừng, chính sách định canh định cư cho bà con canh tác và phát triển kinh tế ngay tại vùng đất mà họ sinh sống

Cuối những năm 70, đầu những năm 80 của thế kỷ XX phong trào V.A.C được hình thành và từng bước đi vào đời sống nhân dân vùng Tản Lĩnh

Sau khi hợp tác hóa nông nghiệp, kinh tế gia đình và việc làm V.A.C không được quan tâm đúng mức, nhiều vườn gia đình bị bỏ hoang Từ khi có chính sách đổi mới, khuyến khích làm kinh tế gia đình, phong trào V.A.C bắt đầu phát triển mạnh [2]

Lúc đầu, các gia đình phần lớn tập trung vào tu bổ cải tạo vườn ao xung quanh nhà, tăng thêm nguồn thực phẩm sử dụng trong bữa ăn hàng ngày và tăng thêm một phần thu nhập Phong trào dần dần được mở rộng vào đầu những năm 90 của thế kỷ XX, có phong trào như “cải tạo vườn tạp loại bỏ cây trồng xấu, hiệu quả kinh tế kém để làm vườn chuyên canh” Từ đó người dân bắt tay vào trồng keo, bạch đàn Tuy nhiên, bạch đàn lấy gỗ và tinh dầu, do cây bạch đàn có áp suất rễ 40 atm đã hút nước của các cây khác làm cho các

cây xung quanh đó khó sống được gây xói mòn, rửa trôi làm cho đất bạc màu Ngoài ra, rễ cây bạch đàn còn tiết ra chất phytolcid ức chế hoạt động của các cây khác, lá bạch đàn chứa nhiều tinh dầu dễ gây ra cháy rừng

Tiếp theo, phong trào trồng cây ăn quả như chanh, cam, na trong vườn phát triển mạnh cho năng suất cao nhưng sau 3 đến 5 năm các cây bị già làm cho số lượng cũng như chất lượng quả giảm sản phẩm không được thị trường chấp nhận Người dân trồng cây vải thiều, nhưng do điều kiện tự nhiên cũng như nông hoá thổ nhưỡng không phù hợp, nên sản phẩm có chất lượng kém; sau 3 năm thu hoạch đa số cây vải thiều bị chặt bỏ Dự án trồng măng tre điền trúc do Nhật tài trợ nhằm giải quyết nhu cầu thực phẩm và nguyên liệu cho ngành mây tre đan, không hiệu quả do kỹ thuật chăm sóc chưa hiệu quả người dân chủ yếu thu hoạch được một vụ trong năm vào tháng 5 đến tháng 8

Thường thì cây chè được trồng lẫn với cây cốt khí ở các sườn đồi có độ dốc dưới 35 độ Nhiều trường hợp có thể gặp các nương sắn ở những độ dốc này Cây công nghiệp như cây chè, cây thuốc lá được trồng ở những sườn đồi có độ dốc dưới 35 độ Năm 2009 toàn xã Tản Lĩnh có 30 hộ trồng chè với diện tích 55,41ha năng suất 7,5 tạ/ha Nhiều trường hợp có thể gặp các nương sắn ở độ dốc này Dưới thung lũng trồng cây lương thực như cây lúa với diện tích 688,31ha tăng 29,31 ha so với năm 2008 trong đó cây lúa vụ xuân có năng suất bình quân 56,2 tạ/ha, cây lúa vụ mùa năng xuất bình quân 45,4 tạ/ha; cây ngô với diện tích 82 ha năng xuất bình quân 40 tạ/ha; cây lạc với diện tích 15 ha năng suất bình quân 12 tạ/ha; cây đỗ tương với diện tích 62 ha năng xuất bình quân 11tạ/ha; cây khoai lang với diện tích 30 ha năng suất bình quân 39 tạ/ha; cây sắn với diện tích 43 ha năng suất bình quân 75 tạ/ha; rau các loại 20 ha; cây cỏ chăn nuôi 40 ha Nói chung, tổng sản lượng cây màu năm 2009 giảm 200 tấn so với năm 2008 Về chăn nuôi đàn châu 503

con giảm so với năm 2008 là 106 con; đàn bò 2535 con giảm so với năm 2008

là 250 con; đàn bò sữa 775 con tăng so với năm 2008 là 362 con; đàn lợn

6435 con tăng so với năm 2008 là 12 con; gia cầm 117839 con giảm 4053 con

so với năm 2008; nhím 40 con; đà điểu 42 con; nuôi giun 20 hộ; hươu 15 con;

dê có 20 con; có 200 thùng nuôi ong mật Một số vườn nông dân còn thiết lập

ao cá Hệ thống V.A.C có mối quan hệ rất chặt chẽ giữa ba bộ phận hợp thành Cây trong vườn cung cấp nguồn thức ăn để phát triển chăn nuôi và nuôi cá Cây trồng là nơi trú ngụ của nhiều loại côn trùng làm thức ăn cho gà, vịt Đất trong vườn là nơi trú ngụ của giun, dế…nguồn thức ăn rất tốt cho gia cầm Gà, vịt, lợn ăn trong vườn, bài tiết tạo thành phân bón nuôi cây Gà bới đất làm đất tơi xốp, tạo điều kiện thoáng khí cho rễ cây và thúc đẩy hoạt động của tập đoàn vi sinh vật làm tốt thêm các tính chất vật lý và hoá học cũng như các tính chất sinh học, qua đó làm tăng độ phì nhiêu của đất Ao nuôi cá vừa cung cấp thực phẩm cho nông dân, vừa là nguồn dự trữ nước để tưới cây và làm vệ sinh chuồng trại chăn nuôi Phân gia súc, gia cầm là thức ăn cho cá trong ao; giun, dế, các côn trùng cũng là thức ăn rất tốt cho cá Phát triển V.A.C là phương thức tổ chức sản xuất nông nghiệp tiến bộ và hợp lý để khai thác vùng đồi núi Tuy vậy, cho đến nay do hạn chế về kiến thức, về nguồn vốn, về khoa học công nghệ cho nên vùng đồi gò nói chung và vùng Tản Lĩnh nói riêng phương thức làm nông nghiệp còn chưa được mở rộng [9]

hộ nhà ông thương binh Lưu Văn Hiếu Trên mảnh vườn 7000 m2 ông trồng

cây chè PH-1 được trồng bằng cách dâm cành và trồng xen cây na có xưởng chế biến chè tại chỗ Nuôi 4000 con gà xuất cho công ty chế biến gà của Inđônêxia; nuôi 40 đến 50 con lợn Lanđrát (loại lợn có tỷ lệ nạc cao nhất) Chất thải của lợn được đổ vào hầm biogas, chất thải của gà được bón cho cây chè Trang trại của gia đình ông Hiếu tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân trong vùng

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

2.1.4 Điều tra các công trình liên quan

2.2 Thời gian nghiên cứu

Công trình tiến hành từ tháng IV/2009 đến tháng VI/2010

2.3 Địa điểm nghiên cứu

Công trình này được tiến hành tại xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố

Hà Nội

2.4 Đối tượng nghiên cứu

Giống cây trồng và vật nuôi tại xã Tản Lĩnh huyện Ba Vì thành phố Hà Nội

Biện pháp sản xuất nông nghiệp

CHƯƠNG 3 VÀI NÉT KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

KINH TẾ - XÃ HỘI XÃ TẢN LĨNH - HUYỆN BA VÌ

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

3.1 Vị trí địa lý

Xã Tản Lĩnh nằm trên quốc lộ 87A (nối giữa Sơn Tây và Hòa Bình) Phía Bắc giáp xã Thụy An, phía Nam giáp xã Vân Hòa, phía Đông giáp thị xã Sơn Tây, phía Tây giáp xã Ba Trại thuộc huyện Ba Vì thành phố Hà Nội Nằm cách trung tâm thủ đô Hà Nội 40km về phía Tây, cách khu công nghệ cao Hòa Lạc 30km, nằm trong chuỗi đô thị Sơn Tây - Hòa Lạc - Xuân Mai - Miếu Môn Là ngã tư đi các tỉnh: Hà Nội, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Phú Thọ

Ngoài ra, trong xã có nhiều điểm du lịch như: khu du lịch Ao Vua, Tản

Đà, Suối Hai, cách khu du lịch Đồng Mô 10km, cách khu du lịch Đầm Long 12km, cách khu du lịch Thiên Sơn – Suối Ngà 20km

Vùng Tản Lĩnh có vị trí địa lý rất thuận lợi cho vận chuyển thức ăn, sản phẩm nông nghiệp cũng như tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp

3.2 Điều kiện khí hậu, địa hình, thủy văn

3.2.1 Điều kiện khí hậu

Xã Tản Lĩnh nằm trong vùng châu thổ sông Hồng nên điều kiện khí hậu nơi đây mang đậm nét của vùng khí hậu đồng bằng Bắc Bộ là khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm chia làm 4 mùa rõ rệt

- Mùa đông từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau, nhiệt độ, độ ẩm thấp, ít mưa, có gió mùa đông bắc rét buốt, gió Đông Bắc xuất hiện vào mùa đông

- Mùa xuân từ tháng 2-4, mưa nhiều hơn, nhiệt độ cao hơn mùa đông, chủ yếu là mưa phùn độ ẩm cao

- Mùa hạ từ tháng 5-7, nắng nhiều nhiệt độ cao, đôi khi có gió lào nóng Gió Đông là hướng gió chủ đạo điều hòa và ổn định trong cả năm, gió Đông Nam xuất hiện đều đặn và gần cuối mùa hạ có những trận mưa bão lớn

- Mùa thu từ tháng 8-10, nhiệt độ thấp dần lượng mưa giảm

3.2.2 Điều kiện thuỷ văn

Do nằm trong khu vực đồng bằng châu thổ sông Hồng và vùng núi Ba

Vì nên đặc điểm về chế độ mưa của vùng cũng là những nét đặc trưng về chế

độ mưa của xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội

Khu vực Tản Lĩnh nằm gần sông Hồng, sông Đà và nhiều đập hồ như:

Hồ Trằm Cò (4,2 ha), đập Hóc Cụt (3,0 ha), hồ suối Hai (4,0 ha), đập Bóng Sữa (2,1 ha), hồ Qua (2,5 ha) và nhiều suối, mương khác Nhân dân chủ yếu sống bằng nghề lúa nước, sản xuất nông nghiệp do hệ thống kênh mương trong xã đáp ứng được nước cho nhân dân

3.2.3 Địa hình

Địa hình tiêu biểu của vùng Tản Lĩnh là những quả đồi tròn, trên đồi ở một vài nơi có rừng che phủ Giữa các quả đồi có những thung lũng hẹp Khúc uốn lượn ở gần chân đồi là những dải bậc thang hẹp thường được trồng lúa hoặc trồng cây nông nghiệp khác Nhà ở và vườn nhà thường gặp ở gần chân đồi

Theo trật tự từ đỉnh đồi xuống chân đồi như sau: đỉnh đồi là rừng tự nhiên hoặc rừng trồng Tiếp theo là những nương sắn, xuống thấp hơn là các nương chè hoặc vườn cây ăn quả Phía dưới là vườn và nhà ở của nông dân Trong vườn nhà có ao nuôi cá hoặc trữ nước để tưới cây trong vườn và làm vệ sinh chuồng trại chăn nuôi Cuối cùng ở đáy thung lũng là các ruộng lúa và các hồ chứa nước Men theo đồi là đường đi lại của nhân dân và gia súc

3.2.4 Tài nguyên đất

Xã Tản Lĩnh có địa hình bán sơn địa là đồi núi xen lẫn đồng bằng, có núi Ba Vì cao 1.296 m và hàng trăm đồi cao 200-300 m so với mặt nước biển Loại đất ở vùng đồi gò là loại đất feralit đỏ vàng phát triển trên sản phẩm phong hóa của đá phiến, cát kết, đá granit, rionit và các đá mẹ chua khác Đặc điểm nổi bật của phong hóa là chứa ít kim loại và kiềm thô, ít Silic làm cho hàm lượng tương đối của sắt, nhôm tăng lên Chính sắt và nhôm chiếm ưu thế trong thành phần của vỏ phong hóa là nguyên nhân làm cho đất đồi gò có thành phần cơ giới nặng, khả năng trao đổi cation thấp và anion cao

Đất vùng đồng bằng chủ yếu là đất phù sa trung tính ít chua Đây là đơn vị đất còn rất trẻ, chưa phân hóa rõ, giữ được nhiều tính chất cơ bản của đất phù sa như: thành phần cơ giới từ thịt trung bình đến thịt nhẹ (sét 20-30

%), màu nâu đặc trưng, phản ứng trung tính (pH KCL 6,5-8), hàm lượng hữu

cơ khá, đạm tổng số trung bình khá (0,12-0,15 %), lân và kali khá (P2O5 0,15 % và K2O 1,6-2,2%), giàu nguyên tố vi lượng Cu và Zn Đất có độ phì nhiêu cao, tiềm năng sử dụng đa dạng

0,11-3.2.5 Tài nguyên sinh vật

Khu hệ động thực vật ở đây khá đa dạng và phong phú Cây lấy gỗ chủ yếu là keo lá tràm, bạch đàn với diện tích 2.391,89 ha Cây lương thực có lúa với diện tích 416,18 ha, ngô 73,82 ha, lạc 25 ha, đỗ các loại 70,86 ha, khoai tây 9 ha, sắn 52 ha Diện tích đất cho chăn nuôi 15,83 ha

Chăn nuôi của xã phát triển với 754 con trâu, 2.417 con bò, 5.372 con lợn, 69.740 con gia cầm, 1.790 con chó Ngoài ra, còn nhiều hộ gia đình nuôi nhím, đà điểu, hươu, nai, lợn rừng, gấu

3.3 Điều kiện xã hội

3.3.1 Dân số

Tính đến năm 2009, xã Tản Lĩnh có 11707 người với 2633 hộ Trong đó

có 427 hộ dân tộc Nùng, dân tộc kinh 9597 người, dân tộc Mường 2097 người, dân tộc Tày 6 người, dân tộc Thái 3, dân tộc Êđê 2 người, Sán dùi 2 người

3.3.2 Đời sống

Thu nhập bình quân: lương thực 404 kg/người/năm, giá trị 230000 đồng/người/tháng; số hộ nghèo 350 hộ; số hộ dùng điện 100%; tỷ lệ sinh đẻ suy dinh dưỡng 23%