Xây dựng các giải pháp quản lý, xử lý các bãi chôn lấp không hợp vệ sinh của vùng kinh tế trọng điểm phía bắc

Cách quản lý và xử lý chất thải sinh hoạt tại hầu hết các thành phố, thị xã ở nước ta hiện nay đều chưa đáp ứng được các yêu cầu vệ sinh và bảo vệ môi trường.. Trước thực tế đó, đề tài:

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn cô Đỗ Thủy Tiên đã nhiệt tình giúp đỡ, chỉ

bảo em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận này

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến tất cả các Thầy, Cô trong Khoa Hóa Học - Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện cho sinh viên K35 nói chung và bản thân em nói riêng hoàn thành tốt khóa luận của mình và hoàn thành khóa học

Qua đây em cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2013

Sinh viên

Nguyễn Thị Cúc

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

- BCL : Bãi chôn lấp

- CTR : Chất thải rắn

- CTRSH : Chất thải rắn sinh hoạt

- BTNMT: Bộ Tài nguyên Môi trường

- BVMT : Bảo vệ môi trường

- BOD5 : Nhu cầu oxy sinh học

- COD : Nhu cầu oxy hóa học

- KTTĐ: Kinh tế trọng điểm

- NĐ - CP: Nghị định - Chính phủ

- NQ - HĐND: Nghị quyết - Hội đồng nhân dân

- QCVN: Quy chuẩn Việt Nam

- QĐ - UB: Quyết định - Ủy ban

- TDS : Tổng chất rắn hòa tan

- TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam

- TCXDVN : Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam

- TSS : Tổng chất rắn lơ lửng

- TT - BXD: Thông tư Bộ xây dựng

- TTLT - BKHCNMT - BXD: Thông tư liên tịch - Bộ Khoa học Công nghệ Môi trường - Bộ xây dựng

- JICA : Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản

- URENCO : Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Môi trường Đô thị

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ CÁC HÌNH

1 CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Định nghĩa thành phần của chất thải rắn sinh hoạt 7

Bảng 1.2: Thành phần chất thải rắn của Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long (% theo tỷ trọng) 8

Bảng 1.3: Thành phần CTRSH tại đầu vào của các bãi chôn lấp của một số địa phương : Hà Nội, Hải Phòng (1), Bắc Ninh (2) năm 2009 - 2010 9

Bảng 1.4: Lượng chất thải phát sinh năm 2003 và năm 2008 10

Bảng 1.5: Phân loại bãi chôn lấp theo diện tích 13

Bảng 2.1: Quy hoạch xử lý CTR cho vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc 23

Bảng 2.2: Xử lý bãi rác gây ô nhiễm môi trường ở vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc 24

Bảng 3.1: Khối lượng công tác quan trắc môi trường không khí 52

Bảng 3.2: Khối lượng công tác quan trắc môi trường nước mặt 53

Bảng 3.3: Khối lượng công tác quan trắc môi trường nước dưới đất 55

2 CÁC HÌNH Hình 1: Vị trí bản đồ vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc 1

Hình 1.1: Cấu tạo bãi chôn lấp nổi 13

Hình 1.2: Cấu tạo bãi chôn lấp chìm 14

Hình 3.1: Sơ đồ quy hoạch bãi chôn lấp chất thải rắn Lạc Thanh - phường Yên Thanh - thành phố Uông Bí 57

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục đích của đề tài 3

3 Nội dung đề tài 3

4 Phạm vi nghiên cứu 4

5 Đối tượng nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6

1.1 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt 6

1.1.1 Khái niệm 6

1.1.2 Nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt 6

1.1.3 Thành phần chất thải rắn sinh hoạt 6

1.1.4 Phát sinh chất thải rắn 10

1.2 Tổng quan về bãi chôn lấp 11

1.2.1 Khái niệm 11

1.2.2 Các quá trình diễn ra trong bãi chôn lấp 14

1.2.3 Khí và nước rò rỉ bãi chôn lấp 17

1.2.4 Tác động của bãi chôn lấp không hợp vệ sinh đến môi trường 19

CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG BÃI CHÔN LẤP CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA BẮC VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, XỬ LÝ 23

2.1 Hiện trạng BCL ở vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc 23

2.2 Đề xuất các giải pháp quản lý, xử lý và phục hồi môi trường các bãi chôn lấp không hợp vệ sinh tại vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc 35

2.2.1 Các giải pháp kĩ thuật và công nghệ 35

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

2.2.2 Các biện pháp quản lý 40

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM - MÔ HÌNH XỬ LÝ, CẢI TẠO VÀ PHỤC HỒI MÔI TRƯỜNG BÃI CHÔN LẤP LẠC THANH, THÀNH PHỐ UÔNG BÍ, TỈNH QUẢNG NINH 43

3.1 Hiện trạng bãi chôn lấp Lạc Thanh 43

3.2 Đề xuất phương án xử lý 47

3.2.1 Căn cứ lựa chọn phương án xử lý 47

3.2.2 Đề xuất phương án xử lý, cải tạo, phục hồi môi trường bãi chôn lấp Lạc Thanh 50

3.3 Kết quả và đánh giá thực hiện phương án xử lý bãi chôn lấp Lạc Thanh.56 KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ 59

1 Kết luận 59

2 Kiến nghị 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO 61 PHỤ LỤC

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Theo Quyết định số 145/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 13/8/2004 về phương hướng chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020 đã đưa ra các mục tiêu phát triển chủ yếu của 8 tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ bao gồm Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Tây (nay đã sát nhập với Hà Nội), Vĩnh Phúc và Bắc Ninh

Diện tích tự nhiên toàn vùng là 15521,1 km2, chiếm 4,68% diện tích cả nước Dân số toàn vùng 13,88 triệu dân, chiếm 16,3% dân số cả nước (số liệu thống kê năm 2010) Phía Bắc giáp vùng Đông Bắc; phía Tây giáp vùng Tây Bắc là cửa ngõ thông thương với Trung Quốc; phía Nam giáp vùng Bắc Trung Bộ là cửa ngõ thông thương với Lào; phía Đông giáp biển Đông

Hình 1: Vị trí bản đồ vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc có vị trí kinh tế, chính trị rất đặc biệt:

có thủ đô Hà Nội – trái tim của cả nước, là đầu mối chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế Là đầu mối giao thương bằng cả đường bộ, đường biển, đường sắt và đường hàng không của cả vùng, cả nước với quốc tế

Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc có tiềm năng kinh tế - xã hội tương đối đa dạng, cho phép phát triển kinh tế theo hướng đa nghành; là vùng có đủ điều kiện và lợi thế để phát triển công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp nặng, công nghiệp sử dụng công nghệ cao, phát triển dịch vụ, du lịch

Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc phát triển về mọi mặt, tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu tiêu dùng của con người không ngừng tăng lên, làm nảy sinh hàng loạt các vấn đề về môi trường, một trong số đó là vấn đề chất thải rắn Lượng chất thải phát sinh ngày một nhiều hơn, đa dạng hơn về thành phần và độc hại hơn về tính chất

Cách quản lý và xử lý chất thải sinh hoạt tại hầu hết các thành phố, thị

xã ở nước ta hiện nay đều chưa đáp ứng được các yêu cầu vệ sinh và bảo vệ môi trường Không có những giải pháp hợp lý, khoa học để quản lý chất thải

sẽ dẫn tới các hậu quả khôn lường, làm suy giảm chất lượng môi trường, kéo theo những mối nguy hại về sức khoẻ cộng đồng, hạn chế sự phát triển của xã hội

Một trong những phương pháp xử lý chất thải sinh hoạt được coi là kinh tế nhất cả về đầu tư ban đầu cũng như quá trình vận hành là xử lý chất thải sinh hoạt theo phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh Đây là phương pháp xử

lý chất thải rắn phổ biến ở các quốc gia đang phát triển và thậm chí đối với nhiều quốc gia phát triển Nhưng phần lớn các bãi chôn lấp CTR ở nước ta nói chung và vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc nói riêng không được quy hoạch và thiết kế theo quy định của bãi chôn lấp CTR hợp vệ sinh Các bãi

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

chôn lấp này đều không kiểm soát được khí độc, mùi hôi và nước rỉ rác là nguồn gây ô nhiễm tiềm tàng cho môi trường đất, nước và không khí, ảnh hưởng tới sức khỏe của cộng đồng

Trước thực tế đó, đề tài: “Xây dựng các giải pháp quản lý, xử lý các bãi chôn lấp chất thải sinh hoạt không hợp vệ sinh tại vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc” nhằm tìm hiểu thực trạng bãi chôn lấp ở vùng kinh tế trọng

điểm phía Bắc và đề ra các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường

3 Nội dung đề tài

Nội dung của đề tài được tóm tắt trong bảng sau:

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

4 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan tới bãi chôn lấp rác thải không hợp vệ sinh thuộc 7 tỉnh, thành phố thuộc vùng kinh tế trọng điểm

phía Bắc

5 Đối tượng nghiên cứu

Các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt ở vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc

NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU

1 Tổng hợp các tài liệu liên quan tới chất thải, bãi chôn lấp chất

thải

2 Thu thập, rà soát, tổng hợp tài liệu tình hình phát sinh

chất thải rắn và hiện trạng các bãi chôn lấp chất thải vùng KTTĐ

phía Bắc

ĐIỀU TRA, KHẢO SÁT

1 Tiến hành điều tra, thu thập thông tin một số bãi chôn lấp điển

hình tại một số tỉnh, thành phố thuộc vùng KTTĐ phía Bắc

ĐÁNH GIÁ CHI TIẾT 01 BÃI CHÔN LẤP

1 Tổng hợp, đánh giá hiện trạng chi tiết 01 bãi chôn lấp được

lựa chọn

2 Đề xuất mô hình xử lý bãi chôn lấp lựa chọn

3 Kết quả sơ bộ tình hình xử lý bãi chôn lấp

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, XỬ LÝ

1 Đề xuất các giải pháp quản lý, xử lý các bãi chôn lấp chất thải

sinh hoạt không hợp vệ sinh tại vùng KTTĐ phía Bắc

2 Kết luận và kiến nghị

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập, tổng hợp và phân tích hệ thống tư liệu: thu thập các tài liệu từ giáo trình, báo chí, mạng internet, các bài báo cáo Từ đó, phân tích, tổng hợp lý thuyết có liên quan tới bãi chôn lấp

- Phương pháp kế thừa: kế thừa các biện pháp quản lý, xử lý bãi chôn lấp đã được áp dụng

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa: để biết được thực tế của khu vực nghiên cứu và thu thập thêm nguồn dữ liệu cho đề tài

- Phương pháp trao đổi ý kiến: trong quá trình thực hiện đề tài đã tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn về vấn đề có liên quan

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Xây dựng các cơ sở lý luận và thực tiễn ban đầu về hiện trạng các BCL chất thải sinh hoạt tại các tỉnh, thành phố thuộc vùng KTTĐ phía Bắc

- Xây dựng và đề xuất các giải pháp có tính khoa học và thực tiễn cao nhằm giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường do BCL không hợp vệ sinh gây ra

- Với các đề xuất, giải pháp quản lý và xử lý các BCL không hợp vệ sinh góp phần thúc đẩy sự tham gia của nhà quản lý, người dân và các cơ sở dịch vụ môi trường vì mục tiêu cải thiện môi trường và sức khỏe cộng đồng

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt

1.1.1 Khái niệm

- Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại

- Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng

(Nguồn: Nghị định số 59/2007/NĐ-CP của chính phủ về quản lý chất thải rắn)

1.1.2 Nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt

Một cách tổng quát CTRSH được phát sinh từ các nguồn sau:

- Khu dân cư đô thị và nông thôn

- Từ các trung tâm thương mại

- Từ các viện nghiên cứu, cơ quan trường học, các công trình công cộng

- Từ các dịch vụ đô thị, sân bay

- Từ các trạm xử lý nước thải, từ các ống thoát nước của thành phố

- Từ các khu nông nghiệp, công nghiệp, nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất thủ công nghiệp

1.1.3 Thành phần chất thải rắn sinh hoạt

Thành phần lý, hóa học của CTRSH rất khác nhau tùy thuộc vào từng địa phương, vào các mùa khí hậu các điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Bảng 1.1: Định nghĩa thành phần của chất thải rắn sinh hoạt

b Hàng dệt Các nguồn gốc từ các sợi Vải, len, nilon

c Thực phẩm Các chất thải từ đồ ăn thực

phẩm

Cọng rau, vỏ quả, thân cây, lõi ngô

d Cỏ, gỗ, củi, rơm rạ Các sản phẩm và vật liệu

được chế tạo từ tre, gỗ, rơm

Đồ dùng bằng gỗ như bàn, ghế, đồ chơi, vỏ dừa

e Chất dẻo Các vật liệu và sản phẩm

được chế tạo từ chất dẻo

Phim cuộn, túi chất dẻo, chai, lọ Chất dẻo, đầu vòi, dây điện

f Da và cao su Các vật liệu và sản phẩm

được chế tạo từ da và cao su

Bóng, giày, ví, băng cao su

2 Các chất không cháy

a Các kim loại sắt Các vật liệu và sản phẩm

được chế tạo từ sắt mà dễ bị nam châm hút

Vỏ hộp, dây điện, hàng rào, dao, nắp lọ

b Các kim loại phi

c Thủy tinh Các vật liệu và sản phẩm

được chế tạo từ thủy tinh

Chai lọ, đồ đựng bằng thủy tinh, bóng đèn

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

d Đá và sành sứ Bất cứ các vật liệu không

cháy ngoài kim loại và thủy tinh

Vỏ chai, ốc, xương, gạch, đá, gốm

không phân loại trong bảng này Loại này có thể chia thành hai phần: kích thước lớn hơn 5 mm và loại nhỏ hơn 5 mm

Đá cuội, cát, đất, tóc

(Nguồn: Giáo trình quản lý chất thải sinh hoạt – TS Nguyễn Trung Việt; TS Trần Thị Mỹ Diệu)

Bảng 1.2: Thành phần chất thải rắn của Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long

(% theo tỷ trọng)

3 Giấy, carton, giẻ vụn 4,20 7,52 5,50 -5,70

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Bảng 1.3: Thành phần CTRSH tại đầu vào của các bãi chôn lấp của một

số địa phương: Hà Nội, Hải Phòng (1), Bắc Ninh (2) năm 2009 – 2010

STT Loại chất

thải

Nam Sơn (Hà Nội)

Xuân Sơn (Hà Nội)

Tràng Cát (Hải Phòng)

Đình Vũ (Hải Phòng)

Thị trấn

Hồ (Bắc Ninh)

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp 1.1.4 Phát sinh chất thải rắn

Hiện nay, số liệu về phát sinh CTR ở Việt Nam mới chủ yếu được thống kê tại khu vực đô thị và các khu công nghiệp, ở khu vực nông thôn, hầu như số liệu về CTR chưa được thống kê một cách đầy đủ

Bảng 1.4: Lượng chất thải phát sinh năm 2003 và năm 2008

phát sinh CTR nhiều nhất ở các đô thị và khu vực công nghiệp

So với các nước trong khu vực và trên thế giới tổng lượng CTR ở Việt Nam là không lớn nhưng lượng CTR sinh hoạt và chất thải y tế ở hầu hết các địa phương và thành phố còn chưa được xử lý hợp vệ sinh trước khi thải ra môi trường Các CTR hầu như chưa được phân loại trước khi chôn lấp, bãi chôn lấp không hợp vệ sinh ảnh hưởng xấu tới môi trường, đời sống, sinh hoạt và các hoạt động kinh tế

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

1.2 Tổng quan về bãi chôn lấp

1.2.1 Khái niệm

1.2.1.1 Bãi chôn lấp chất thải rắn

Bãi chôn lấp chất thải rắn: là một diện tích hoặc một khu đất đã được quy hoạch, được lựa chọn, thiết kế, xây dựng để chôn lấp chất thải rắn

(Nguồn: Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-BKHCNMT-BXD ngày 18

tháng 1 năm 2001 hướng dẫn các quy định về bảo vệ môi trường đối với việc lựa chọn địa điểm, xây dựng và vận hành bãi chôn lấp chất thải rắn )

1.2.1.2 Bãi chôn lấp hợp vệ sinh

Theo qui định TCVN 6696 – 2000: Chất thải rắn – bãi chôn lấp hợp vệ sinh – yêu cầu chung về bảo vệ môi trường:

- BCL hợp vệ sinh được định nghĩa là: khu vực được quy hoạch thiết

kế, xây dựng để chôn lấp CTR thông thường phát sinh từ các khu dân cư, đô thị và các khu công nghiệp BCL bao gồm các ô chôn lấp chất thải, vùng đệm, văn phòng làm việc và các hạng mục khác để giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực của BCL tới môi trường xung quanh

- Khí rác: khí sinh ra từ ô chôn lấp chất thải do quá trình phân hủy tự nhiên của các chất thải rắn

- Nước rác: nước sinh ra từ ô chôn lấp chất thải do quá trình phân hủy

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

tự nhiên của các chất thải rắn

- Vùng đệm: khoảng đất bao quanh bãi chôn lấp để giảm thiểu các tác động ô nhiễm của bãi chôn lấp đến môi trường xung quanh

- Ô chôn lấp: các ô nằm trong bãi chôn lấp để giảm thiểu các tác động

ô nhiễm của bãi chôn lấp đến môi trường xung quanh

- Lớp lót đáy: lớp vật liệu được trải trên toàn bộ diện tích đáy và thành của ô chôn lấp chất thải để ngăn ngừa sự thẩm thấu nước rác vì môi trường đất và nguồn nước ngầm ở xung quanh và bên dưới bãi chôn lấp

- Lớp che phủ: lớp phủ cuối cùng lên trên bãi chôn lấp chất thải rắn khi đóng bãi nhằm ngăn ngừa tác động từ ô chôn lấp đến môi trường xung quanh và từ bên ngoài vào ô chôn lấp

- Hệ thống thu gom nước rác: hệ thống bao gồm các đường ống dẫn, cống mương nhằm thu gom nước rác để xử lý trước khi thải ra môi trường

- Hệ thống thu gom khí rác: hệ thống nhằm thu gom khí rác để có các biện pháp xử lý tránh gây các hậu quả về ô nhiễm, cháy nổ trước khi xả ra môi trường

- Đóng bãi: ngừng toàn bộ việc chôn lấp chất thải và hoàn thành toàn

bộ lớp che phủ

 Điều kiện chôn lấp các loại chất thải rắn tại bãi chôn lấp

CTR được chấp nhận chôn lấp ở BCL hợp vệ sinh là tất cả các loại chất thải không nguy hại, có khả năng phân hủy tự nhiên theo thời gian bao gồm:

- Rác thải gia đình

- Rác thải chợ, đường phố

- Giấy, bìa, cành cây nhỏ và lá cây

- Tro, củi, gỗ mục, vải, đồ da (trừ phế thải đồ da có chứa crom)

- Rác thải từ văn phòng, khách sạn, nhà hàng ăn uống

- Phế thải sản xuất không nằm trong danh mục rác thải nguy hại từ các

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

nghành công nghiệp (chế biến lương thực, thực phẩm, thủy sản, rượu bia, giấy, giày da …)

Bảng 1.5: Phân loại bãi chôn lấp theo diện tích

- Tùy theo kết cấu, bãi chôn lấp được phân ra:

BCL nổi: Chất thải chất cao trên mặt đất Bãi nổi thường được áp dụng tại các vùng đất bằng phẳng Xung quanh phải có hệ thống đê, kè để cách ly chất thải, nước rác với môi trường xung quanh

Hình 1.1: Cấu tạo bãi chôn lấp nổi

BCL chìm: Chất thải rắn được chôn lấp dưới mặt đất

BCL nửa nổi nửa chìm: Một phần chất thải được chôn lấp dưới mặt đất

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

và một phần được chôn lấp lên trên

Hình 1.2: Cấu tạo bãi chôn lấp nửa nổi nửa chìm 1.2.1.3 Bãi chôn lấp không hợp vệ sinh

BCL không hợp vệ sinh là bãi chôn lấp không phù hợp hoặc không đáp

ứng được những tiêu chuẩn cũng như những thông số kỹ thuật về môi trường

đưa ra

Nguyên nhân có thể là bãi chôn lấp tự phát do người dân tự động thu

gom và chôn lấp vì vậy không thể tính toán được mức độ ảnh hưởng cũng

như tác động xấu tới môi trường và con người Cũng có nguyên nhân khác

nữa đó là quá trình sử dụng theo thời gian thì thiết kế cũng như quy hoạch của

bãi chôn lấp không còn phù hợp do tác động khách quan từ bên ngoài cũng

như trong quá trình vận hành của bãi rác có những vấn đề phát sinh không kịp

thời xử lý sẽ gây hậu quả xấu tới cuộc sống người dân

1.2.2 Các quá trình diễn ra trong bãi chôn lấp

Trong các bãi chôn lấp xảy ra các quá trình: vật lí, hóa học và sinh học, trong đó quá trình sinh học là quan trọng nhất Tuy nhiên quá trình sinh học

lại chịu ảnh hưởng rất lớn bởi các quá trình vật lí và hóa học

1.2.2.1 Quá trình vật lí

Những phản ứng quan trọng trong BCL thường thuộc một trong ba

dạng chính sau: nén ép, phân rã và bám hút bề mặt

Nén ép là hiện tượng diễn ra liên tục bắt đầu bởi một phương tiện đầm

nén và giảm thể tích của các phần tử vẫn tiếp tục sau khi rác đã nằm trong

BCL Rác tiếp tục bị nén là do tải trọng của rác và do trọng lượng của lớp đất

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Sự bám hút bề mặt (quá trình hấp phụ) được hiểu là sự gắn các phân tử lên một bề mặt, giữ cố định những chất hữu cơ và vô cơ có thể gây ra những tác động có hại nếu thoát ra môi trường bên ngoài Trong đó nó giữ vai trò rất lớn giúp ngăn chặn các nguồn bệnh và những mầm bệnh cũng như một số chất hóa học Tuy nhiên, hấp phụ có một số hạn chế nhất định, một trong những hạn chế đó là vấn đề lưu giữ chất hấp phụ

Hấp thụ là một hiện tượng vật lý khác xảy ra trong BCL Nó rất quan trọng vì quá trình hấp thụ giữ lại những chất ô nhiễm hòa tan bằng cách giữ nước, vận chuyển những chất ô nhiễm và những hạt lơ lửng ra khỏi BCL Quá trình hấp thụ là quá trình các chất được lấy đi thông qua hiện tượng mao dẫn

Sự hấp thụ chỉ được xem là một cách trì hoãn tạm thời khi không mong muốn các chất ô nhiễm thoát ra bên ngoài

1.2.2.2 Quá trình hóa học

Oxi hóa là một trong hai dạng phản ứng hóa học chủ yếu trong BCL Tuy nhiên, mức độ oxi hóa rất hạn chế, bởi vì những phản ứng này phụ thuộc vào sự hiện diện của oxi giữ lại trong BCL khi xây dựng và vận hành BCL Trong quá trình oxi hóa, kim loại sắt là thành phần có khả năng bị ảnh hưởng nhiều nhất

Dạng phản ứng hóa học thứ hai chủ yếu bao gồm những phản ứng xảy

ra do sự có mặt các axit hữu cơ và cacbon đioxit (CO2) hòa tan trong nước,

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

được tổng hợp từ quá trình sinh học Phản ứng với axit hữu cơ và cacbon đioxit với hòa tan thường là các phản ứng của kim loại và các hợp chất của kim loại với các axit Sản phẩm của các phản ứng này phần lớn là ion kim loại

và muối tồn tại trong nước rò rỉ của BCL Những axit gây ra sự hòa tan và từ đây giải phóng ra các chất trở thành nguồn gây ô nhiễm Sự hòa tan cacbon đioxit làm giảm chất lượng nước, đặc biệt khi có mặt Ca và Mg

Thành phần hữu cơ dễ phân hủy có trong BCL có khả năng bị phân hủy sinh học gồm rác thực phẩm, giấy, sản phẩm của giấy và các loại “sợi tự nhiên’’ (bao gồm sợi có nguồn gốc động vật và thực vật) Sự phân hủy sinh học có thể xảy ra trong tình trạng hiếu khí (ngắn) hoặc kị khí (lâu hơn)

 Sự phân hủy hiếu khí

Phần lớn quá trình phân hủy xảy ra ngay sau khi rác được chôn là hiếu khí Tình trạng hiếu khí tiếp diễn cho đến khi tất cả oxi trong các khe hở giữa các hạt không còn nữa Giai đoạn hiếu khí diễn ra tương đối ngắn và phụ thuộc vào độ đầm nén của chất thải, cũng như phụ thuộc vào độ ẩm vì độ ẩm chiếm chỗ của không khí trong các khe hở của hạt Vi khuẩn hoạt động trong

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

suốt giai đoạn này bao gồm vi sinh vật hiếu khí bắt buộc và một số vi sinh vật hiếu khí tùy nghi

Bởi vì những sản phẩm cơ bản cuối cùng của quá trình phân hủy hiếu khí sinh học là “tro”, CO2 và H2O, tác động có hại cho môi trường trong suốt giai đoạn phân hủy hiếu khí là rất nhỏ, mặc dù những sản phẩm phân hủy trung gian có thể bay hơi và khả năng gây ô nhiễm môi trường thấp

Nếu không có biện pháp quản lý một cách cẩn thận những sản phẩm phân hủy có thể phân loại thành hai nhóm chính: những axit hữu cơ và khí Hầu hết những axit có mùi khó chịu và các axit béo mạch ngắn Ngoài những phản ứng hóa học với những thành phần khác axit còn là cơ chất cho vi khuẩn tạo ra khí metan

Hai khí sinh ra chủ yếu là khí metan (CH4) và khí cacbonic (CO2) Những khí sinh ra ở dạng vết là hiđro sunfua (H2S), hiđro (H2), nitơ (N2)

Tổng quát, phản ứng phân hủy kỵ khí chất thải rắn xảy ra như sau:

Chất hữu cơ + H2O + CH4 + CO2 +

1.2.3 Khí và nước rò rỉ bãi chôn lấp

1.2.3.1 Khí bãi chôn lấp

 Thành phần và khí sinh ra từ bãi chôn lấp

Khí BCL bao gồm nhiều khí tồn tại với lượng lớn (các khí chủ yếu) và

vi sinh Các chất hữu

cơ đã bị phân hủy sinh học

Các khí khác vật

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

nhiều khí tồn tại với lượng nhỏ (gọi là khí vi lượng) Các khí chủ yếu sinh ra

từ BCL gồm NH3, CO2, CO, H2, H2S, CH4, N2, O2 Các khí này sinh ra từ quá trình phân hủy các chất hữu cơ có trong CTRSH Trong đó, khí metan và khí cacbonic là các khí chính Một số khí vi lượng (có trong CTR công nghiệp), mặc dù tồn tại với lượng nhỏ nhưng có thể mang tính độc hại và nguy hiểm với sức khỏe cộng đồng Các khí này cũng tồn tại trong nước rò rỉ với nồng

độ tùy thuộc vào nồng độ của chúng trong pha khí khi chúng tiếp xúc với nước rò rỉ

 Quá trình thoát khí trong bãi chôn lấp

Mặc dù, hầu hết khí CH4 thoát vào không khí nhưng cả khí CH4 và khí

CO2 đều tồn tại ở nồng độ lên đến 40% ở khoảng cách 200m từ mép của BCL không có lớp lót đáy Đối với những BCL không có hệ thống thu khí, khoảng cách này thay đổi tùy theo đặc tính của vật liệu che phủ và cấu trúc đất của khu vực xung quanh Nếu không thông thoáng hợp lý, khí CH4 có thể tích tụ bên dưới các tòa nhà hoặc những khoảng không gần đó Khí CO2 có khuynh hướng chuyển động về phía đáy của BCL, vì thế nồng độ CO2 ở những phần thấp hơn của BCL ngày càng tăng

1.2.3.2 Nước rò rỉ bãi chôn lấp

Nước rò rỉ có thể được định nghĩa là chất lỏng thấm qua CTR theo các chất hòa tan và các chất lơ lửng Trong hầu hết các BCL, nước rò rỉ bao gồm lượng chất lỏng chuyển vào BCL từ các nguồn bên ngoài như nước bề mặt, nước mưa, nước ngầm và nước tạo thành trong quá trình phân hủy chất thải

Khi nước thấm qua lớp rác đang phân hủy, cả những vật liệu sinh học

và những thành phần hóa chất bị hòa tan vào dung dịch Khả năng phân hủy sinh học của nước rò rỉ có thể giám sát bằng tỷ số giữa BOD5/COD Đầu tiên

tỷ số này có thể dao động ở mức 0,5 hoặc lớn hơn Tỷ số này dao động trong khoảng 0,4 đến 0,6 cho biết các chất hữu cơ trong nước rò rỉ có khả năng

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

phân hủy sinh học Đối với những BCL đã đóng cửa lâu ngày thì tỷ số này khoảng 0,05 đến 0,2 vì nước rò rỉ trong BCL đã đóng cửa lâu chứa chủ yếu các axit humic và fuvic, là những chất không có khả năng phân hủy sinh học

1.2.4 Tác động của bãi chôn lấp không hợp vệ sinh đến môi trường

Phạm vi ảnh hưởng của bãi rác đến môi trường rất rộng, nếu không được kiểm soát đúng mức sẽ gây những hậu quả lớn, khó có thể khắc phục được Các tác động của BCL tới môi trường thường là kết quả của quá trình biến đổi lý, hóa và sinh học xảy ra ở BCL và khu vực lân cận

1.2.4.1 Tác động tới môi trường nước

Một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với môi trường tại các BCL rác là khả năng ô nhiễm môi trường do nước rỉ rác Nhìn chung, khi nước rác

rò rỉ sẽ tác động mạnh đến chất lượng đất và nước ngầm cũng như nước mặt nơi nước rác chảy vào

 Tác động tới nguồn nước mặt

BCL CTR có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt như sông, hồ, suối mương Nước thải từ rác chảy tràn hoặc chảy theo chỗ trũng, lượng nước này

sẽ mang theo nồng độ ô nhiễm rất cao Nếu nước thải này không được xử lý

sẽ gây tác động xấu đến nguồn nước mặt trong khu vực

 Tác động tới nguồn nước ngầm

Ở những khu vực lượng mưa thấp (vùng khô) thì ảnh hưởng của nước thấm từ bãi rác là không đáng ngại, nhưng đối với khu vực có lượng mưa trung bình hàng năm cao thì các ảnh hưởng xấu là có thể xảy ra

Các chất trong nước thải thấm từ BCL gồm 4 loại sau:

- Các ion và nguyên tố thông thường như : Ca, Mg, Fe, Na …

- Các kim loại nặng có vết như: Mn, Cr, Ni, Pb, Cd

- Các hợp chất hữu cơ hoặc COD

- Các vi sinh vật

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Ảnh hưởng của chất hữu cơ trong nước ngầm sẽ rất lâu dài do tốc độ oxy hóa chậm trong nước ngầm (oxy hòa tan ít) Ngoài ra, các kim loại nặng

và vi sinh vật có thể thấm qua đáy và thành bãi xuống nước ngầm

Tuy nhiên, khả năng tác động xấu tới nguồn nước ngầm còn phụ thuộc quan trọng vào độ thấm nước (tính chất đất, vị trí) của nền bãi Đối với các bãi không thấm (là bãi có nền đáy có lớp đất sét ngăn thấm và có lớp lót đáy) thì vấn đề ô nhiễm nước ngầm khó có thể xảy ra vì chất bẩn không thấm qua được

1.2.4.2 Tác động đến môi trường không khí và tiếng ồn

 Ô nhiễm bụi và tiếng ồn

Bụi đất gây ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống con người, gây tác hại đến đường hô hấp đặc biệt là bệnh phổi

Tiếng ồn phát sinh từ các hoạt động của các phương tiện cơ giới (xe tải vận chuyển rác thải vào BCL; các xe ủi đất, xúc đất …)

Tiếng ồn, độ rung cao gây tác hại đến sức khỏe con người như gây mất ngủ, khó chịu …Các loại máy móc công suất lớn tại bãi rác như máy ủi, đầm nén, xe tải sẽ gây ồn mạnh nhưng chủ yếu ảnh hưởng đến công nhân làm việc tại BCL, họ có thể bị điếc nghề nghiệp

 Ô nhiễm không khí

Các loại rác trong BCL dễ phân hủy trong điều kiện và độ ẩm thích hợp

sẽ được vi sinh vật phân hủy tạo ra nhiều chất tạo mùi hôi (axit hữu cơ, hidro sunfua, mercaptan, amoniac…) và nhiều loại khí ô nhiễm khác có tác động xấu tới môi trường, sức khỏe và khả năng hoạt động của con người

- Sự phân hủy của gốc sunfat trong rác:

2CH3 – CH − COOH + SO42- → 2CH3COOH + S2- + CO2 + H2O

OH

Axit lactic Sunfat Axit axetic Sunfua

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

4H2 + SO42- → S2- + 4H2O

S2- + 2H+ → H2S (mùi trứng thối)

Ion sunfua có thể kết hợp với cation kim loại tạo muối sunfua kim loại,

ví dụ như: Fe2+ + S2- → FeS (sắt sunfua màu đen) Nếu không tạo thành các muối này, vấn đề mùi của bãi chôn lấp sẽ nghiêm trọng hơn

- Sự phân hủy các axit amin có trong rác thải hữu cơ:

1.2.4.4 Tác động đến các dạng tài nguyên sinh học và các hệ sinh thái

Các chất gây ô nhiễm nước, không khí với hàm lượng vượt quá tiêu chuẩn rất nhiều lần sẽ gây ảnh hưởng đến động - thực vật và hệ thủy sinh ở khu vực Ví dụ như làm cho cây trồng chậm phát triển; động vật mắc bệnh qua đường hô hấp hoặc gián tiếp qua nước uống hoặc cây cỏ bị nhiễm các chất ô nhiễm; nồng độ oxy hòa tan trong nước bị suy giảm…

1.2.4.5 Tác động tới môi trường kinh tế - xã hội

 Tác động đến cảnh quan môi trường

Tác động đến cảnh quan môi trường do BCL chất thải rắn là không thể tránh khỏi trong đó bao gồm tác động trực tiếp từ bãi rác và gián tiếp do việc vận chuyển chất thải đến BCL, cảnh quan môi trường sẽ thay đổi do thay đổi mục đích sử dụng đất của khu vực Hoạt động của BCL sẽ tạo ra tiếng ồn, mùi hôi của rác, bụi … sẽ làm xấu đi cảnh quan môi trường khu vực

vi khuẩn hiếu khí

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Khi xe rác vận chuyển cũng có thể gây mùi hôi hoặc rác có thể rơi vãi trên đường vận chuyển, nhưng do thời gian hoạt động chủ yếu vào buổi sáng

và các xe vận chuyển chủ yếu là xe ép nên phần nào hạn chế ảnh hưởng của tác động này

 Tác động liên quan đến chất lượng cuộc sống con người

Tình trạng vệ sinh tại bãi rác sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng dân

cư xung quanh nếu khoảng cách an toàn không được thiết lập Các chất phát tán là mối lo ngại lớn nhất như mùi hôi và các thành phần giấy, nilon có nhiều trong rác có thể phát tán đi nhiều km2 và có thể bay vào nhà dân gây mất vệ sinh, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của họ Ngoài ra, trong BCL còn có thể xảy ra một số sự cố như sự cố cháy nổ tại bãi, sự cố sụt tràn chất thải …

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG BÃI CHÔN LẤP CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI

VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA BẮC VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI

PHÁP QUẢN LÝ, XỬ LÝ 2.1 Hiện trạng BCL ở vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc

Bảng 2.1: Quy hoạch xử lý CTR cho vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc

TT Tên khu xử

lý

Địa điểm Quy mô (ha)/

vốn đầu tư ( tỷ đồng ) theo quy hoạch

Phạm vi phục vụ

1 Khu xử lý

Nam Sơn

Xã Nam Sơn, huyện Sóc Sơn, Hà Nội

140 -160 ha 2.592 tỷ đồng

- Liên tỉnh : Thủ đô Hà Nội, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên đối với CTR công nghiệp

- Vùng thành phố Hà Nội đối với CTRSH

2 Khu xử lý

Sơn Dương

Xã Sơn Dương, huyện Hoành Bồ, Quảng Ninh

100ha 1.102 tỷ đồng

- Liên tỉnh Quảng Ninh, thành phố Hải Phòng, Hải Dương với CTR công nghiệp

- Vùng tỉnh Quảng Ninh với CTRSH

(Nguồn: Theo Quyết định số 1440/2008/QĐ – TTg)

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Bảng 2.2: Xử lý bãi rác gây ô nhiễm môi trường ở vùng kinh tế

xử lý

Cơ quan chỉ đạo thực hiện

UBND tỉnh Quảng Ninh

2003-2004

UBND tỉnh Quảng Ninh

Đóng cửa và

tổ chức phục hồi

UBND huyện Mê Linh

2003-2006

UBND tỉnh Vĩnh Phúc

Nâng cấp cải tạo và khống chế ô nhiễm

UBND thị

xã Vĩnh Yên

2003 –

2006

UBND tỉnh Vĩnh Phúc

Nâng cấp cải tạo và khống chế ô nhiễm

4 Bãi rác

thị xã Hà

Đông

Thị xã Hà Đông –

Hà Tây ( nay thuộc

Hà Nội)

UBND thị

xã Hà Đông

2003 –

2006

UBND tỉnh Hà Tây

Nâng cấp cải tạo và khống chế ô nhiễm

5 Bãi rác

thị xã

Thị xã Bắc Ninh

Nâng cấp cải tạo và khống

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

Bắc

Ninh

(900m2)

– tỉnh Bắc Ninh

6 Bãi rác

An Vũ

Thị xã Hưng Yên – tỉnh Hưng Yên

UBND thị

xã Hưng Yên

2003 –

2006

UBND tỉnh Hưng Yên

Khống chế ô nhiễm, qui hoạch BCL chất thải mới hợp vệ sinh

7 Bãi rác

Tràng

Cát

Thành phố Hải Phòng

UBND thành phố Hải Phòng

2003 –

2006

UBND thành phố Hải Phòng

Xử lý rác và mùi hôi

8 Bãi rác

Soi Nam

Phường Ngọc Châu – thành phố Hải Dương

Công ty môi trường đô thị thành phố Hải Dương

2003 –

2006

UBND tỉnh Hải Dương

Xử lý rác, nước rác

9 Bãi rác

Kiêu Kỵ

Huyện Gia Lâm – thành phố Hà Nội

UBND thành phố

Hà Nội

2003 -

2006

UBND thành phố

Hà Nội

Xử lý nước rác trong quá trình thực hiện dự án nâng cấp giai đoạn II

(Nguồn: Theo quyết định số 64/2003/QĐ – TTg ngày 22 tháng 4 năm

2003 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt “ kế hoạch xử lý triệt để các

cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ’’)

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

 Bãi chôn lấp rác thải ở Hà Nội

Trong những năm gần đây, thủ đô Hà Nội phát triển mạnh mẽ quá trình Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa, thu hút đầu tư, kinh tế phát triển rõ rệt, đời sống của nhân dân được cải thiện đáng kể Ngoài ra, là sự sát nhập của các tỉnh Hà Tây, Vĩnh Phúc, Sơn Tây, Hòa Bình làm cho vấn đề ô nhiễm môi trường cũng ngày càng trở nên bức xúc Vấn đề đặt ra cho công tác thu gom, quản lý và xử lý rác thải đang trở nên cấp bách

Theo tổng hợp của một số báo cáo, tổng lượng rác thải sinh hoạt đô thị của thành phố vào khoảng 3.500 tấn/ngày; ngoài ra chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng, chất thải y tế cũng là “vấn đề rất lớn” với tổng khối lượng khoảng 2.000 tấn rác/ngày CTRSH chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại: khoảng 60%; chất thải xây dựng chiếm khoảng 1/4 và lượng chất thải phân bùn bể phốt là 5%

Hiện tại, công ty trách nhiệm hữu hạn Nhà nước một thành viên Môi trường đô thị (URENCO) chịu trách nhiệm thu gom và vận chuyển phần lớn lượng chất thải sinh hoạt của thành phố Ngoài ra, còn có 5 xí nghiệp môi trường đô thị chịu trách nhiệm thu gom tại khu vực các huyện ngoại thành và các đơn vị tham gia thu gom vận chuyển theo hình thức xã hội hóa như: công

ty cổ phần Thăng Long; công ty cổ phần Tây Đô; công ty cổ phần Xanh; hợp tác xã Thành Công…

Tỷ lệ thu gom chất thải sinh hoạt ở các quận nội thành đạt khoảng 95%, còn các huyện ngoại thành tỷ lệ này chỉ đạt 60%; Lượng CTR công nghiệp được thu gom đạt 85-90% và chất thải nguy hại mới chỉ đạt khoảng 60-70%

Hiện trạng chung các bãi chôn lấp

Qua khảo sát và nghiên cứu có thể phân loại những BCL hiện có tại Hà Nội (13 bãi chôn lấp) làm những loại hình như sau (theo hiện trạng quản lý):

- Bãi được thiết kế, quy hoạch và có sự quản lý của cơ quan nhà nước

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

- Tự phát, không có sự quản lý

- Được thiết kế quy hoạch, quản lý nhưng đang trong tình trạng quá tải Nhìn chung, các bãi rác được khảo sát đều ở dạng ô nhiễm nhẹ (có mùi khó chịu), nằm trong chỉ giới cho phép

Qua khảo sát cũng cho thấy hầu hết các bãi rác hiện nay đều trong tình trạng quá tải và có tới 85-90% các BCL không hợp vệ sinh, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao Hiện nay, chất thải rắn ở thành phố Hà Nội chủ yếu được xử lý tại khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn – Sóc Sơn (BCL rác thải lớn nhất Hà Nội) với diện tích hoạt động 83,4 ha , áp dụng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh, với công suất thiết kế 3000 tấn rác/ngày Bãi rác hoạt động hai giai đoạn Giai đoạn I: thiết kế 10 ô chôn lấp nhưng hiện tại 8/10 ô đã lấp đầy Giai đoạn II mở rộng 36 ha Sáu tháng đầu năm 2012 bãi rác Nam Sơn tiếp nhận và chôn lấp 743.500 tấn rác và bình quân mỗi ngày tiếp nhận và xử

lí 4.100 tấn rác thải các loại tăng 18% so với 2011, cao hơn so với công suất thiết kế của bãi Bãi chôn lấp đứng trước nguy cơ hết chỗ chôn

Một số bãi rác như Kiêu Kỵ, Việt Hưng, Tam Hiệp cần được quan tâm đặc biệt

 Bãi chôn lấp rác thải ở Quảng Ninh

Theo báo cáo của ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh sau 7 năm thực hiện Nghị quyết số 117/2003/NQ – HĐND, hiện trên địa bàn tỉnh chỉ có Hạ Long và Cẩm Phả có bãi rác hợp vệ sinh Tuy nhiên, những bãi rác được coi

là hợp vệ sinh này đều đã và đang gây ra vấn đề về ô nhiễm môi trường Bãi

xử lý rác Quang Hanh (Cẩm Phả) là một ví dụ điển hình minh chứng thực trạng các bãi xử lý CTR trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Bãi rác Quang Hanh do Công ty cổ phần Môi trường Đô thị Cẩm Phả quản lý và vận hành từ tháng 5-2004, có tổng diện tích 9ha, công suất thiết kế 340.000-400.000m3 bằng hình thức chôn lấp, công suất xử lý rác từ 200 tấn

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

đến 500 tấn/ngày Hiện nay, tại bãi này mỗi ngày Công ty cổ phần Môi trường

Đô thị Cẩm Phả tiếp nhận và xử lý khoảng 170 tấn rác

Hiện nay, tất cả khối lượng CTR được thu gom trên địa bàn thành phố Cẩm Phả đều tập kết tại đây và chủ yếu được xử lý bằng công nghệ khá lạc hậu Các CTR nguy hại và CTR thông thường được trộn với rác thải sinh hoạt, thu gom chung, đổ xả lẫn lộn gây ra hậu quả lâu dài và nghiêm trọng đối với môi trường và sức khoẻ con người Trong khi đó, bãi rác trên chưa có nhà máy phân loại, tái chế rác nên đã gây ô nhiễm cho môi trường và sức khoẻ các

hộ dân sinh sống xung quanh Mặc dù bãi rác có các cột thoát khí nhưng không có hệ thống thu khí, nên mỗi khi thời tiết thay đổi khí từ bãi rác phát tán mạnh dẫn đến việc bốc mùi hôi Theo tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam hướng dẫn khoảng cách thích hợp khi lựa chọn bãi chôn lấp CTR đến cụm dân cư nằm cuối hướng gió chính tối thiểu là 1.000m được xác định từ chân công trình bãi chôn lấp đến tường rào hộ gần nhất Tuy nhiên, thực tế bãi rác Quang Hanh hiện nay chỉ cách các hộ dân cư từ 100-150m Thêm vào đó, hiện nay đường từ quốc lộ 18 vào bãi rác tương đối hẹp lại đi qua khu dân cư,

xe vận chuyển không có hệ thống lưu trữ hoặc xử lý nước thải nên đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh hoạt của nhân dân nơi đây Những ngày mưa xuống hoặc nắng nóng thì cả khu vực này nồng nặc mùi hôi trong khi đó công nghệ xử lý rác hiện nay còn tương đối lạc hậu, ý thức của người dân còn hạn chế trong việc phân loại rác nên không chỉ sức khoẻ của những người dân khu vực này bị ảnh hưởng, môi trường bị ô nhiễm mà sức khoẻ của những người công nhân làm việc trực tiếp tại khu vực này cũng bị đe doạ

 Bãi chôn lấp ở Hải Dương

Theo thống kê năm 2004 lượng rác thải trên địa bàn tỉnh Hải Dương chỉ trên 155 tấn/ngày thì đến nay đã khoảng 430 tấn/ngày Riêng thành phố Hải Dương chiếm từ 50 đến 55% và hiện đang tăng tới 30 % mỗi năm Thành

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

phần của rác thải sinh hoạt đô thị rất đa dạng, có tới 49,2 % là chất hữu cơ; 20,4% là chất thải xây dựng; còn lại là xen- lu-lô, chất nhựa, thủy tinh, kim loại và những chất thải nguy hại như ắc quy, pin, bóng đèn hỏng, vỏ hộp sơn Tất cả đều được thu gom hỗn tạp Từ trên 2.000 doanh nghiệp và trên

50 nghìn cơ sở sản xuất, kinh doanh mỗi tháng đã thải ra gần 73 nghìn tấn rác thải thông thường và khoảng 292 tấn chất thải nguy hại Trên địa bàn tỉnh hiện có gần 20 bệnh viện tuyến tỉnh và huyện, 7 phòng khám đa khoa khu vực

và trạm điều dưỡng, các trạm y tế xã, phường và trên 500 phòng khám, chữa bệnh tư nhân Chất thải rắn phát sinh từ hoạt động y tế hiện bình quân khoảng 1,5 kg/giường bệnh mỗi ngày và dự báo sẽ là 2 kg trong năm 2010, trong đó

có từ 20 đến 25% là chất thải nguy hại

Về thu gom chất thải rắn: Đối với thành phố Hải Dương: Công ty môi trường đô thị Thành phố Hải Dương mới đảm nhận được 70-75% lượng rác thải rắn của Thành phố thải ra Đối với khu vực thị trấn, thị tứ: Trong 11 huyện của Tỉnh, có 251 xã, 16 thị trấn, 50 thị tứ trong đó có 30 đơn vị thu gom rác dưới hình thức hợp tác xã và tổ thu gom rác

Tất cả 21 bãi rác điều tra đều không có một nguồn báo cáo phân tích chất lượng môi trường nào Vấn đề môi trường của các bãi rác trong một số phiếu chỉ được ghi lại bằng cảm quan Tuy nhiên theo ghi nhận ý kiến của một số cán bộ môi trường địa phương thì vấn đề bãi chôn lấp chất thải sinh hoạt đang là bài toán khó cho các xã, thị trấn, huyện trong việc tìm ra được các khu vực dành cho bãi rác đảm bảo khoảng cách với khu dân cư Phần lớn các bãi rác ở thị xã, thị trấn đều là tự phát mà không nằm trong một qui hoạch

nào

 Bãi chôn lấp ở Vĩnh Phúc

Ước tính, tổng lượng chất thải rắn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc có thể đạt trên 1.000 tấn/tháng, trong đó chất thải rắn nguy hại vào khoảng trên 400

Trường ĐHSP Hà Nội 2 Khóa luận tốt nghiệp

tấn/tháng Lượng chất thải rắn tập trung chủ yếu trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên, thị xã Phúc Yên, huyện Bình Xuyên, chiếm trên 75% tổng lượng chất thải công nghiệp trên toàn tỉnh Riêng 10/29 cơ sở thuộc khu công nghiệp Khai Quang mới đi vào hoạt động, báo cáo phát sinh lượng rác thải rắn gần

115 tấn, 220m3/tháng, trong đó chất thải rắn nguy hại lên tới 17,4 tấn/tháng

Bên cạnh đó, rác thải rắn phát sinh từ các làng nghề, các cơ sở gia công

cơ khí, thu mua phế liệu, chế biến lương thực, thực phẩm, tái chế chất thải nhựa, sản xuất, kinh doanh như ở Tề Lỗ, Đồng Văn, Tam Hồng, thị trấn Yên Lạc (Yên Lạc), Thanh Lãng (Bình Xuyên), thị trấn Hợp Hoà (Tam Dương)… cũng đạt mức trên 10 tấn/tháng

Các nguồn CTR này chủ yếu được các cơ sở sản xuất thuê các công ty môi trường thu gom, xử lý bằng chôn lấp tích cực Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay, phần lớn các điểm chôn lấp theo quy hoạch trước đây đều quá tải, nhiều BCL mới chưa được đầu tư xây dựng hoặc chưa xây dựng xong

Hiện tại trên địa bàn Vĩnh Phúc có 3 BCL rác thải sinh hoạt, trong đó 2 bãi đã đóng cửa và 1 bãi đang hoạt động Bãi rác chân núi Bông là nơi tập kết

và chôn lấp toàn bộ lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Toàn

bộ lượng rác thải sinh hoạt do Công ty Môi trường và Dịch vụ đô thị Vĩnh Yên và Phúc Yên thu gom chủ yếu là từ Thành Phố Vĩnh Yên và Thị xã Phúc Yên đều được thu gom tập kết về đây để chôn lấp Bãi rác chân Núi Bông được thiết kế từ năm tái lập tỉnh Vĩnh Phúc (năm 1997) đến nay đã quá tải và

do bức xúc từ người dân địa phương đặc biệt là các hộ gia đình thuộc thôn Hoàng Oanh xã Hương Sơn huyện Bình Xuyên sống gần bãi rác, tỉnh Vĩnh Phúc đã đóng cửa bãi rác và chuyển sang bãi rác quy hoạch tạm thời tại Khu công nghiệp Khai Quang trong khi chờ quy hoạch và xây dựng nhà máy xử lý rác sinh hoạt của Tỉnh