Tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục mẫu giáo trong gia đình khu vực sóc sơn hà nội

Bản thân tôi với tư cách là một giáo viên mầm non trong tương lai, tôi thấy mình cần tìm hiểu nhận thức của các gia đình về nội dung giáo dục trẻ trong gia đình để biết được nhận thức củ

Phần Mở đầU

1 Lý do chọn đề tài

“Uốn cây từ thuở còn non

Dạy con từ thuở con còn trẻ thơ”

Câu ngạn ngữ đúc kết kinh nghiệm của ông cha ta đến nay vẫn còn nguyên giá trị Điều này chứng tỏ cha ông ta từ xưa đã có ý thức nuôi dạy con cái ngay từ khi trẻ vừa lọt lòng Tuy nhiên, trẻ nhỏ ở mỗi gia đình lại được nuôi dạy khác nhau phụ thuộc vào trình độ nhận thức, điều kiện kinh tế, truyền thống sinh hoạt của gia đình đó…

A.C Makarenko đã nói: “ Những gì mà bố mẹ làm cho con trước 5 tuổi đó là 90% kết quả của quá trình giáo dục” Điều này đã khẳng định được vai trò to lớn của

bố mẹ hay nói cách khác là của giáo dục gia đình đối với sự phát triển của trẻ Đối với trẻ nhỏ, gia đình là môi trường lý tưởng cho việc chăm sóc giáo dục trẻ Gia đình là tổ

ấm được hình thành nên bởi những người thương yêu ruột thịt Sống trong gia đình trẻ

được sống trong môi trường an toàn cả về thể chất lẫn tâm lý Chỉ có trong gia đình

đứa trẻ mới được hưởng đầy đủ tình yêu thương, mới có được những phút vui đùa thích thú bên mẹ, trò chuyện thủ thỉ với người thân, được vỗ về âu yếm khi ăn, khi ngủ Người lớn trong gia đình tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên với trẻ, điều này tạo

điều kiện thuận lợi cho việc giáo dục trẻ Từ đó trẻ lớn lên, trẻ học ăn, học nói, học làm người một cách tự nhiên và nhẹ nhàng

Những điều trẻ học được từ sự giáo dục của gia đình sẽ quyết định đến sự phát triển toàn diện của trẻ và sẽ theo trẻ đến hết cuộc đời Nhận thức được tầm quan trọng

đó của giáo dục gia đình đối với sự phát triển của trẻ nên nhiều gia đình đã quan tâm

đến việc giáo dục trẻ trong gia đình Tuy nhiên, vẫn còn một số gia đình lại cho rằng trẻ còn nhỏ không biết gì không cần giáo dục, chỉ cần trẻ biết ăn biết ngủ là được

Điều này thật vô cùng nguy hiểm đối với sự phát triển của trẻ Bản thân tôi với tư cách

là một giáo viên mầm non trong tương lai, tôi thấy mình cần tìm hiểu nhận thức của các gia đình về nội dung giáo dục trẻ trong gia đình để biết được nhận thức của họ đã

trẻ có thể phát triển toàn diện Vì vậy tôi đã chọn đề tài: “ Tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình khu vực Sóc Sơn - Hà Nội”

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Đã có rất nhiều các nhà giáo dục, tâm lí cũng như các văn bản pháp luật của nhà nước nghiên cứu về nội dung giáo dục trẻ mầm non trong gia đình và các khía cạnh của nó

Theo Arixtot- Nhà giáo dục Hy Lạp cổ đại, ông đánh giá rất cao vai trò của gia

đình trong việc giáo dục trẻ em nhất là giáo dục ban đầu

Theo PGS.TS Nguyễn ánh Tuyết [8, 25] : Gia đình có ảnh hưởng tuyệt đối trong quá trình phát triển của trẻ thơ, sống trong môi trường giáo dục của gia đình trẻ

được thoả mãn mọi nhu cầu về thể chất lẫn tinh thần để lớn lên khoẻ mạnh hình thành những cơ sở ban đầu của nhân cách con người

Tuy nhiên vấn đề tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình khu vực Sóc Sơn – Hà Nội thì chưa có ai nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình để phát hiện ra thực trạng và nâng cao nhận thức của họ về các nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình

4 Mức độ và phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu tại khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

- Nghiên cứu trên phụ huynh trẻ từ 3-6 tuổi

- Nghiên cứu nhận thức của họ về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những tài liệu liên quan đến giáo dục trẻ em, tâm lý học trẻ em

- Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra và tiến hành điều tra

- Phát hiện ra thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình ở Sóc Sơn – Hà Nội

- Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

6 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Nhận thức của phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

b Khách thể nghiên cứu

Các bậc phụ huynh có con từ 3 - 6 tuổi khu vực Sóc Sơn - Hà Nội

7 Giả thuyết khoa học

Hiện nay có nhiều bậc phụ huynh có trẻ từ 3 – 6 tuổi đã ý thức được vị trí, vai trò của giáo dục gia đình với sự phát triển của trẻ, Đặc biệt là vai trò của các nội dung giáo dục trẻ trong gia đình Song, do điều kiện kinh tế, do trình độ, cách sống và cách sinh hoạt của từng gia đình là khác nhau nên nhiều bậc phụ huynh chưa nhận thức đầy

đủ về ý nghĩa và vai trò của các nội dung giáo dục trẻ trong gia đình Tuy nhiên, nếu

họ được tư vấn và cung cấp những kiến thức khoa học về lĩnh vực này, họ sẽ biết giáo dục trẻ bằng những nội dung đúng đắn nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện

8 ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Việc tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình là rất quan trọng và cần thiết Trên cơ sở tìm hiểu ta sẽ phát hiện

ra những nhận thức tích cực và tiêu cực của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ trong gia đình Từ đó, tư vấn những nội dung giáo dục đúng đắn, phù hợp giúp gia

đình nuôi dạy con đúng khoa học tạo cơ sở để trẻ phát triển toàn diện

9 Phương pháp nghiên cứu chủ yếu

- Phương pháp trò chuyện

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp phân tích kết quả

- Phương pháp thống kê toán học

10 Dự kiến công trình nghiên cứu

Phiếu trưng cầu ý kiến

Còn theo “ Từ điển bách khoa Việt Nam”, nhận thức là quá trình biện chứng của

sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể ([11, tr 224])

1.2 Giáo dục là gì?

Trong “Từ điển Tiếng Việt” (của Viện ngôn ngữ học, Trung tâm từ điển học, Nxb giáo dục, 1994, trang 379) có ghi “ Giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của đối tượng nào đó, làm cho

đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra”

1.3 Giáo dục gia đình là gì?

Giáo dục gia đình được hiểu là toàn bộ những tác động của gia đình đối với sự hình thành và phát triển nhân cách con người, trước hết của lớp trẻ Không thể có sự

hình thành và phát triển nhân cách một cách đầy đủ và vững bền nếu không có một môi trường giáo dục gia đình thuận lợi

1.4 Vai trò của giáo dục gia đình với tuổi Mầm non

Tổ ấm gia đình là “cái nôi”, là một bến đỗ để từ đó con người bước ra ngoài xã hội Một trong những chức năng cơ bản, quan trọng của gia đình - đó là chức năng nuôi nấng và giáo dục con cái Nếu con người sinh ra mà không được nuôi nấng và dạy dỗ trong một gia đình thật sự thì khó có điều kiện trở thành người bình thường Hơn nữa, giáo dục gia đình có nét đặc thù riêng mà giáo dục nhà trường và giáo dục xã hội không có, đó là giáo dục gia đình dựa vào tình yêu thương của những người ruột thịt, quan hệ trong gia đình là quan hệ huyết thống Con cái trong gia đình luôn

được ông bà, cha mẹ sẵn sàng hy sinh cả vật chất và tinh thần để tạo thuận lợi cho việc giáo dục con cái nên người Vì vậy, giáo dục gia đình là nền giáo dục toàn diện nhất

1.5 Đặc điểm tâm lí lứa tuổi mầm non

1.5.1 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 3- 4 tuổi

Những phẩm chất tâm lí và những đặc điểm nhân cách của trẻ được phát triển mạnh mẽ nhất là trong hoạt động vui chơi Trò chơi đóng vai theo chủ đề không chỉ

có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển trí tưởng tượng của trẻ, mà còn tác động rất mạnh đến sự phát triển đời sống tình cảm của trẻ Qua trò chơi, trẻ còn được hình thành những phẩm chất, ý chí như tính mục đích, tính kỉ luật, tính dũng cảm

1.5.2 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 4 – 5 tuổi

Việc chơi trong nhóm bạn bè là một nhu cầu bức bách đối với trẻ Tính a dua trở thành một tật xấu trong nhân cách của trẻ nếu như người lớn không kịp thời hướng dẫn cho trẻ biết nhận xét một cách độc lập về các sự việc xảy ra quanh trẻ

Đời sống tình cảm của trẻ phát triển mạnh mẽ Đáng lưu ý là sự bộc lộ tình cảm mạnh mẽ của trẻ với những người xung quanh Trước hết là với ông bà, bố mẹ, những người thân Trẻ rất thích quan tâm đến các bạn trong lớp, trong nhóm, các em nhỏ

ngàng khi nhìn thấy một bông hoa tươi thắm, một cánh bướm sặc sỡ…Giáo dục thẩm

mỹ cho trẻ lúc này sẽ mang lại hiệu quả to lớn cho giáo dục các mặt khác, đặc biệt là giáo dục đạo đức

1.5.3 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ 5-6 tuổi

Giai đoạn này, những cấu tạo tâm lí trong độ tuổi mẫu giáo nhỡ vẫn được tiếp tục phát triển mạnh.Trẻ sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ Trẻ cũng đã bắt đầu ý thức

được về giới tính của mình Trẻ bắt đầu đánh giá người khác, nhưng thoạt đầu sự đánh giá này còn bị tình cảm, xúc cảm chi phối mạnh mẽ

Trẻ biết điều khiển hành vi của mình theo mục đích đã định Sự tập trung, tính bền vững của chú ý tăng lên Nhu cầu nhận thức của trẻ phát triển mạnh Hoạt động vui chơi không thoả mãn nhu cầu này, trẻ phải tìm đến một hoạt động mới - đó là hoạt

động học tập Vì vậy việc chuẩn bị sẵn sàng về mặt tâm lí cho trẻ đến trường phổ thông là một việc làm quan trọng

1.6 Nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình

1.6.1 Giáo dục thể chất

Trẻ mẫu giáo, quá trình sinh trưởng và phát triển diễn ra nhanh,nhu cầu dinh dưỡng của trẻ rất lớn Gia đình cần phải cung cấp đầy đủ, hợp lí các chất dinh dưỡng: Prôtit, lipít, gluxit, nước, vitamin và muối khoáng cho trẻ Đồng thời gia đình cần tạo

điều kiện cho trẻ được vận động, được vui chơi

1.6.2 Giáo dục xúc cảm, tình cảm cho trẻ

Gia đình cần giáo dục trẻ biết kính trọng, thương yêu ông bà, cha mẹ Giáo dục trẻ biết đồng cảm, thông cảm với những người xung quanh, biết chia sẻ niềm vui nỗi buồn với mọi người xung quanh bằng việc làm vừa sức

Gia đình còn cần phải giáo dục trẻ có nhu cầu muốn giúp đỡ những người xung quanh khi họ gặp khó khăn, bệnh tật,

1.6.3 Giáo dục tinh thần hợp tác, giúp đỡ những người xung quanh

Gia đình cần cung cấp cho trẻ những kiến thức về sự hợp tác và sự kết hợp nhiều người trong hoạt động nhằm đạt được mục đích chung Gia đình cần giáo dục cho trẻ biết đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để tạo ra sức mạnh của gia đình, dòng họ Gia đình là

môi trường giáo dục tình đoàn kết, thương yêu, sự hợp tác với mọi người cho trẻ thuận lợi nhất

1.6.4 Giáo dục các tính cách tốt cho trẻ

Gia đình cần giáo dục trẻ sự công bằng, sự chăm chỉ, sự tôn trọng và niềm tự hào

1.6.5 Giáo dục hành vi giới tính

Trẻ mẫu giáo đã biết hành động phù hợp với giới tính của mình Gia đình nên giao cho trẻ những công việc và đòi hỏi trẻ thực hiện các công việc theo giới Gia đình cần phải nhắc nhở, sửa chữa uốn nắn những hành vi không phù hợp với giới tính của trẻ, nếu để thành thói quen sau này sẽ rất khó sửa Cần thường xuyên khích lệ, khen ngợi những hành vi phù hợp với các chuẩn mực hành vi giới tính ở trẻ, để trẻ sớm nhận thức được hành vi tốt, xấu, nên và không nên để từ đó trẻ điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với chuẩn mực xã hội

1.6.6 Giáo dục thẩm mĩ trong gia đình

Gia đình cần phải giáo dục cho trẻ có cách cảm thụ cái đẹp và thích cái đẹp, biết bảo vệ cái đẹp Gia đình cần cho trẻ tiếp xúc với những lời nói đẹp, hành vi đẹp, bài hát hay, bản nhạc hay…Gia đình nên động viên và giao cho trẻ tham gia vào những việc trang trí nhà cửa trong những ngày lễ, tết hay khi nhà sắp có khách…hay cho trẻ tham gia vào những việc nhỏ như: mặc quần áo, chọn giầy dép, chải đầu tóc, soi gương…và khen ngợi khi thấy trẻ mặc đẹp Gia đình có thể sử dụng các chương trình trên ti vi, phim ảnh, truyện cổ tích để giáo dục thẩm mĩ cho trẻ

1.6.7 Giáo dục đạo đức trong gia đình

Gia đình cần giáo dục cho trẻ biết phân biệt tốt - xấu, thiện - ác, ngoan - hư

Gia đình cần hình thành cho trẻ tình thương yêu, sự khoan dung độ lượng đối với mọi người.Gia đình nên dạy trẻ biết làm những việc thiện.Gia đình cần tiếp tục giáo dục trẻ có tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng, tính kỉ luật, biết yêu thương, kính trọng

ông, bà, cha, mẹ, có lòng tốt với mọi người và luôn luôn có mong muốn được giúp đỡ mọi người trên tinh thần công bằng, hợp tác và có tinh thần trách nhiệm

Chương 2: Thực trạng nhận thức của các bậc phụ huynh khu vực Sóc Sơn- Hà Nội

về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình

2.1 Một số nét khái quát về khách thể nghiên cứu

Trong thời gian thực tập tại trường Mầm Non Tiên Dược- Sóc Sơn- Hà Nội, tôi

đã có điều kiện được tiếp xúc, trò chuyện với các bậc phụ huynh, với trẻ tuổi mẫu giáo ở khu vực này Phần lớn phụ huynh ở đây là nông dân, công nhân, một số ít là bộ

đội, giáo viên và các nghề tự do khác Vì vậy nên trình độ nhận thức của họ về các nội dung giáo dục trẻ trong gia đình cũng khác nhau và còn nhiều hạn chế

Trình độ nhận thức cũng là một nguyên nhân của việc nhiều phụ huynh để con

“tự lớn” mà không chú ý đến giáo dục nhiều Không ít phụ huynh chưa nhận thức hết

được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình Mặt khác, họ chưa nhận thức được đầy đủ các nội dung cần giáo dục cho trẻ trong gia đình Từ đó dẫn

đến việc giáo dục trẻ còn nhiều thiếu sót ảnh hưởng không tốt đến quá trình phát triển của trẻ

Trong thời gian thực tập tôi cũng đã tìm hiểu, trò chuyện với trẻ từ 3-6 tuổi, tôi thấy rằng trẻ ở khu vực này đặc điểm tâm sinh lí khác với trẻ ở nông thôn hay thành phố Trẻ ở khu vực này còn có khả năng tự phục vụ, ý thức tự giác rất cao Hàng ngày

đến trường phần lớn trẻ không quấy khóc đòi về ở lớp trẻ biết giúp đỡ cô những công việc vừa sức như thu dọn đồ dùng, đồ chơi, trẻ biết tự cất dép gọn gàng, tự lấy ghế ngồi, biết giúp cô kê bàn ăn Giờ ăn cơm cũng tự xúc cơm ăn, tự giác đi vệ sinh trước khi đi ngủ Song có một vấn đề lưu ý, do đặc điểm của địa phương, ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ nên trẻ ở khu vực này nói ngọng l-n rất nhiều

Những thực trạng trên có ảnh hưởng rất lớn đến việc giáo dục trẻ trong gia

đình Để tìm hiểu rõ hơn nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình, tôi đã tiến hành điều tra, trưng cầu ý kiến của họ và đã thu

được những kết quả nhất định

2.2 Nhận thức của các bậc phụ huynh khu vực Sóc Sơn - Hà Nội về nội dung giáo dục trẻ mẫu giáo trong gia đình

2.2.1 Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục thể chất cho trẻ mẫu giáo trong gia đình

Bảng 1: Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục thể chất cho trẻ mẫu giáo trong gia đình

lựa chọn

Số ý kiến

Tỉ lệ (%)

2 Hàng ngày, anh

(chị) cho trẻ ăn như

thế nào?

Nhiều thịt cá, ít rau 17 21,25 Nhiều rau, ít thịt cá 62 77,5

2.2.2 Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục xúc cảm, tình cảm; giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo trong gia đình

Bảng 2: Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục xúc cảm, tình cảm cho trẻ mẫu giáo trong gia đình

lựa chọn

Số ý kiến

Tỉ lệ (%)

1 Theo anh (chị) giáo dục xúc cảm,

ít làm phiền hơn 40 50 Vẫn bình thường như mọi

tâm

Các bậc phụ huynh đều nhận thức được rằng cần giáo dục trẻ có xúc cảm, tình cảm với người thân, mọi người xung quanh, biết giúp đỡ những người gặp khó khăn, những người tàn tật

Bảng 3 Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo trong gia đình

lựa chọn

Số ý kiến

Tỉ lệ (%)

1 Theo anh (chị) giáo

44 55

Theo ý thích của trẻ 21 26,25

3 Anh (chị) có thường

xuyên cho trẻ tham gia

vào việc trang trí nhà

động nào sau đây:

Thường xuyên có tranh ảnh 14 17,5 Trong nhà có nhiều hoa chậu cảnh 21 26,25 Thường trang điểm cho trẻ (chọn

quần áo, thắt nơ, soi gương…)

17 21,25

Khi xem ti vi thường có nhận xét

về trang phục, lời nói để hướng dẫn trẻ

28 35

Không có hoạt động nào 0 0

5 Anh (chị) đã tổ chức

cho trẻ tham gia những

hoạt động nào dưới

2.2.3 Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục tinh thần hợp tác, giúp đỡ những người xung quanh; giáo dục các tính cách tốt và giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo trong gia đình

Bảng 4: Nhận thức của các bậc phụ huynh về nội dung giáo dục tinh thần hợp tác, giúp đỡ những người xung quanh

lựa chọn

Số ý kiến

Tỉ lệ (%)

1 Theo anh (chị) việc dạy trẻ biết

3 Khi anh (chị) làm một số việc

như nấu cơm, tưới cây, sửa

4 Khi giao tiếp, trò chuyện với

mọi người con bạn thường tỏ ra

như thế nào?

Thân thiện, cởi mở 74 92,5 Lạnh nhạt, thờ ơ 6 7,5 Khó chịu, cáu bẳn 0 0

5 Khi con anh (chị) nhìn thấy trẻ

khác bị vấp ngã thì ?

Thờ ơ, không quan tâm 4 5 Chê cười, thích thú 0 0 Chạy đến đỡ bạn dậy 67 83,75

Tỏ ra lo lắng, chia sẻ 9 11,25

Phần lớn các bậc phụ huynh đều chú ý giáo dục trẻ nội dung này Tuy nhiên, còn một số phụ huynh do trình độ nhận thức còn hạn chế nên chưa biết cách giáo dục trẻ dẫn đến một số trẻ chưa biết hợp tác, giúp đỡ mọi người