Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử các vụ án hành chính ở việt nam (TT)

Có rất nhiều các nhân tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng ñến việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính hành chính, nhưng tập trung chủ yếu vào mộ

VŨ THỊ HÒA

B¶O §¶M QUYÒN Vµ LîI ÝCH HîP PH¸P CñA C¸ NH¢N, Tæ CHøC TRONG XÐT Xö C¸C Vô ¸N HµNH CHÝNH ë VIÖT NAM

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Mã s : 62 38 01 01

HÀ NỘI - 2015

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1 GS.TS Phạm Hồng Thái

2 TS Nguyễn Thanh Bình

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ ñược bảo vệ trước Hội ñồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2015

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp bách của ñề tài

Mục tiêu quan trọng nhất của Hiến pháp 2013 là tiếp tục phát huy dân chủ, bảo ñảm quyền công dân, bảo ñảm thực hiện tốt hơn quyền con người, ñánh dấu bước phát triển mạnh mẽ trong tư duy lý luận của Đảng và Nhà

nước ta Chỉ thị số 12/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng năm 1992 về

vấn ñề quyền con người và quan ñiểm, chủ trương của Đảng ta xác ñịnh quyền con người là mục tiêu, ñộng lực của sự phát triển, là bản chất của chế

ra xuất phát từ mục tiêu của Chủ nghĩa xã hội, từ bản chất của chế ñộ ta và bao quát rộng rãi nhiều lĩnh vực, từ chính trị, tư tưởng, văn hóa ñến kinh tế,

xã hội, an ninh quốc phòng ” Cương lĩnh xây dựng ñất nước trong thời kỳ

quá ñộ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung và phát triển năm 2011) cũng chỉ rõ:

“quan tâm hơn nữa việc chăm lo hạnh phúc và sự phát triển tự do, toàn diện

của con người, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con người, tôn trọng và thực hiện các ñiều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết” Khẳng ñịnh mạnh mẽ

bản chất nhà nước ta là nhà nước thực hiện chủ quyền nhân dân, thực hành dân chủ, bảo ñảm quyền con người, quyền công dân và bảo ñảm quyền lực

của nhân dân, Điều 2 Hiến pháp năm 2013 khẳng ñịnh: “Nhà nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ Tất cả quyền Nhà nước thuộc về nhân dân….” Hiến pháp năm 2013 ñã giành Chương II ghi nhận về “Quyền con

người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” Như vậy, quan ñiểm nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam xác ñịnh con người ở vị trí trung tâm của các chính sách kinh tế - xã hội, là nhân tố quan trọng ñể phát triển bền vững, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện ñại hóa ñất nước

Một trong các nội dung về củng cố và hoàn thiện nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ñó là coi trọng việc tổ chức thực thi quyền

lực nhà nước tập trung, thống nhất có sự phân công khoa học giữa các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Trong ñó việc thực thi quyền tư pháp là một nội dung có ý nghĩa ñặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện, tăng cường hiệu lực của bộ máy nhà nước, thúc ñẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Khi thực thi hoạt ñộng hành pháp, các cơ quan nhà nước (hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước) với những lý do khác nhau có thể ban hành những quyết ñịnh hành chính, hành vi hành chính gây thiệt hại ñến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Những thiệt hại này là cơ sở tạo nên những mâu thuẫn giữa cơ quan công quyền với cá nhân, công dân, tổ chức Từ ñó, sẽ dẫn ñến việc công dân, tổ chức khiếu nại ñến cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc Tòa án nhân dân ñể khiếu nại, khiếu kiện Để giải quyết các khiếu kiện hành chính,

cá nhân, tổ chức bị các quyết ñịnh hành chính, hành vi hành chính làm xâm hại trực tiếp ñến quyền và lợi ích của mình có thể lựa chọn nhiều phương thức giải quyết khác nhau như giải quyết theo trình tự thủ tục hành chính thông qua việc khiếu nại tới các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân theo trình tự, thủ tục tư pháp Trong hai phương thức trên thì việc giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân có một vị trí và vai trò ñặc biệt quan trọng, bởi nó thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật, thể hiện sự nghiêm túc trong tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, và ñặc biệt là liên quan ñến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức

Đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử các

vụ án hành chính là một trong rất nhiều những yêu cầu xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay Nghị quyết 8 Ban

Chấp hành Trung ương khóa VII ñã ñặt ra yêu cầu cấp bách là: "Đẩy mạnh

giải quyết các khiếu kiện của dân xúc tiến việc thiết lập hệ thống Tòa án hành chính ñể xét xử các khiếu kiện của dân ñối với các quyết ñịnh hành chính" Đại hội ñại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII, tiếp

tục khẳng ñịnh "xúc tiến thành lập Tòa hành chính trong Tòa án nhân dân, bổ

sung th ch làm c n c cho việc xét xử Xác ñịnh mô hình tổ chức và thủ tục

tố tụng phù hợp với ñặc ñiểm của các vụ kiện hành chính"

Thể chế hóa các quan ñiểm, các nhiệm vụ nêu trên của Đảng, ñã có nhiều văn bản pháp luật quan trọng ñể thiết lập thể chế tài phán hành chính góp phần hoàn thiện các chế ñịnh giải quyết khiếu kiện hành chính của dân Kết quả nổi bật là ñã hình thành tổ chức và thực hiện hoạt ñộng xét xử hành chính của Tòa án nhân dân Tòa án cũng ñã giải quyết ñược hàng chục ngàn

vụ khiếu kiện hành chính, góp phần ổn ñịnh các quan hệ hành chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện Bước ñầu, xã hội ñã phần nào

có sự nhìn nhận, ñánh giá việc xét xử các vụ án hành chính là phương thức bảo ñảm quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức một cách có hiệu quả khi họ ñặt niềm tin pháp lý vào việc khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án

Tuy vậy, nhìn chung vẫn còn không ít những tồn tại Tình trạng án hành chính bị cải, sửa vẫn thường xuyên xảy ra dẫn ñến việc bảo ñảm quyền

và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính còn nhiều hạn chế, ñồng thời gây bức xúc xã hội Có rất nhiều các nhân tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng ñến việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính hành chính, nhưng tập trung chủ yếu vào một số vấn ñề như: hệ thống tổ chức Tòa hành chính chưa ñược hoàn thiện; trình ñộ chuyên môn của ñội ngũ cán bộ, Thẩm phán trực tiếp làm công tác giải quyết án hành chính chưa cao, bản lĩnh và ñạo ñức nghề nghiệp còn hạn chế Đặc biệt là hệ thống pháp luật hành chính và tố tụng hành chính của nước ta còn khá nhiều những vướng mắc, bất cập, không rõ ràng Bên cạnh

ñó, việc tổ chức hệ thống Toà hành chính nằm trong hệ thống Tòa án nhân dân với thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ như hiện nay thì việc xét xử án hành chính chưa thể ñạt ñược kỳ vọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân và bảo vệ pháp chế

Trên bình diện quốc tế, hiện nay Việt Nam là thành viên tích cực của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và ñang nỗ lực cùng tất cả các

thành viên khác để xây dựng cộng đồng này với mục tiêu lấy con người làm trung tâm, cĩ trách nhiệm xã hội nhằm xây dựng tình đồn kết, thống nhất bền lâu giữa các quốc gia và dân tộc ASEAN Việt Nam cịn tham gia cịn tham gia một số các điều ước quốc tế cĩ liên quan đến quyền con người Do đĩ yêu cầu

sự minh bạch, bảo đảm quyền, lợi ích của cơng dân trong tố tụng nĩi chung và xét xử vụ án hành chính nĩi chung lại càng trở thành vấn đề cấp thiết

Những vấn đề trong nước và quốc tế, những yếu tố chủ quan và khách quan liên quan đến nhà nước và các cá nhân tổ chức trong xã hội đặt ra yêu cầu phải nghiên cứu một cách tồn diện, sâu rộng vấn đề bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức đặc biệt trong các vụ án hành chính Tuy nhiên, qua khảo sát các cơng trình nghiên cứu khoa học ở Việt Nam, vấn đề này chưa được chú ý nghiên cứu chuyên sâu, cịn nhiều ý kiến khác nhau và chưa cĩ sự tập trung Chính vì thế, việc nghiên cứu một cách khoa học, cĩ hệ thống về vấn đề giải quyết các vụ án hành chính theo trình tự thủ tục tư pháp dưới gĩc nhìn xét xử vụ án hành chính là một phương thức để thực hiện việc bảo đảm quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức và làm thế nào để nâng cao hiệu quả, chất lượng của phương thức này là một cơng việc cĩ ý nghĩa thiết thực

Do vậy tác giả quyết định lựa chọn đề tài: "Bảo đảm quyền và lợi

ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử các vụ án hành chính ở Việt Nam" làm luận án tiến sĩ luật học

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

Mục đích của luận án là làm sáng tỏ bản chất của việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân tổ chức thơng qua việc luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn xét xử các vụ án hành chính tại Tịa án thơng qua các quy định của pháp luật; cơ sở việc nghiên cứu các quan điểm về đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, rút ra các đặc điểm cũng như mối quan hệ với các khái niệm cĩ liên quan để làm sáng tỏ bản chất của vấn đề

Thơng qua việc phân tích, đánh giá hệ thống các quy định của pháp luật

về giải quyết các vụ án hành chính tại Tịa án nhân dân, luận án cĩ nhiệm vụ

phân tích những ưu ñiểm và những tồn tại của các quy ñịnh của pháp luật cũng như những kết quả ñạt ñược và những sai sót, vướng mắc trong thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính trong thời gian qua Trên cơ sở ñó, luận

án ñưa ra những kiến nghị khoa học nhằm hoàn thiện các quy ñịnh của nước

ta về giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao chất lượng xét xử, bảo ñảm công bằng xã hội thông qua hoạt ñộng tài phán, bảo vệ quyền lợi chính ñáng cho các bên khi tham gia tố tụng

Thực hiện mục tiêu trên luận án có nhiệm vụ:

- Làm rõ một số vấn ñề lý luận cơ bản, ý nghĩa phương pháp luận của vấn ñề bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức theo quy ñịnh của pháp luật

- Nghiên cứu những qui ñịnh của pháp luật Việt Nam liên quan ñến vấn ñề ñể làm rõ và có nhận thức ñúng ñắn về vấn ñề bảo ñảm quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức trong trong xét xử vụ án hành chính vụ án hành chính

- Phân tích thực trạng và những thách thức ñối với việc thực thi sự bảo ñảm quyền và lợi ích của công dân tổ chức Xác ñịnh rõ quan ñiểm, nhận thức và ñề xuất các giải pháp tăng cường sự bảo ñảm trong thực tế

Như vậy, song song với việc phân tích, ñánh giá và tìm ra phương hướng ñể hoàn thiện pháp luật, luận án cũng hướng tới mục tiêu làm thế nào

ñể bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính hành chính

3 Đối tượng phạm vi nghi n ứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là vấn ñề bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức thông qua quá trình tiến hành và tham gia tố tụng

ñể giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân theo quy ñịnh của pháp luật hiện hành và thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính tại Tòa án

Phạm vi nghiên cứu của luận án là những vấn ñề khác nhau liên quan tới quá trình giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân Đồng thời,

trong quá trình trình bày những vấn ñề pháp lý của pháp luật nước ta liên quan ñến quá trình giải quyết án hành chính, tác giả luận án cũng trình bày thêm một số quy ñịnh của pháp luật nước ngoài có liên quan

Tuy nhiên, trong khuôn khổ của một luận án, tác giả không có ñiều kiện trình bày một cách chi tiết mọi vấn ñề liên quan mà chỉ tập trung trình bày một cách có hệ thống những vấn ñề có tính nguyên tắc, luận giải khoa học về các quy ñịnh của pháp luật và thực tiễn thực hiện ñể làm tiền ñề cho những kiến nghị khoa học ñể hoàn thiện các quy ñịnh của pháp luật và nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính tại Toà án, nhằm mục ñích bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức ngày một hiệu quả hơn

Cơ s lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin vào việc phân tích, lý giải các vấn ñề thuộc ñối tượng

và phạm vi nghiên cứu Luận án sử dụng những phương án nghiên cứu chủ yếu sau:

5 Nh ng ñóng góp mới về khoa học và ý ngh a thực tiễn của luận án

- Luận án là công trình nghiên cứu ñầu tiên, toàn diện về vấn ñề bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính

- Làm rõ ñược cơ sở khoa học, các vấn ñề lý luận về bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp Đưa ra và làm rõ ñược nội hàm của khái niệm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính

- Luận án khái quát ñược nội dung, bản chất của vấn ñề bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức dưới góc ñộ pháp lý nhằm tạo ra khuôn khổ cho hoạt ñộng của tố tụng của những người tiến hành tố tụng cũng như tham gia tố tụng hành chính

- Phân tích ñánh giá một cách chính xác, toàn diện và ñầy ñủ về thực trạng cũng như những hạn chế và thách thức ñối với việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính trên cả phương diện pháp luật và thực tiễn, ñề xuất phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm thể hiện rõ quan ñiểm, ñường lối của Nhà nước về vấn ñề này, góp phần hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính

Những kết quả nghiên cứu của luận án có giá trị tham khảo cho việc nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam về bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính Luận án cũng có thể làm tài liệu tham khảo trong quá trình giảng dạy và học tập ở các trường ñại học, các học viện có chuyên ngành về luật học, quyền con người Luận án cũng là một nguồn tư liệu ñể cán bộ làm công tác thực tiễn hiểu ñầy

ñủ và sâu sắc nhằm vận dụng ñúng ñắn các quan ñiểm cũng như qui ñịnh của pháp luật liên quan ñến bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính Tác giả mong muốn ñóng góp một phần công sức vào việc hoàn thiện các quy ñịnh của pháp luật về giải quyết vụ án hành chính và nâng cao chất lượng xét xử hành chính của Tòa án, từ ñó góp phần giải quyết nhanh chóng, dứt ñiểm mọi khiếu kiện hành chính phát sinh trong thực tế, ñảm bảo quyền và lợi ích của công dân, tổ chức trong xã hội ñặc biệt trong bối cảnh chúng ta ñang hội nhập cùng cộng ñồng quốc tế và ñang nỗ lực cùng các nước trong khu vực Đông Nam Á xây dựng thành công Cộng ñồng ASEAN

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở ñầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án gồm 4 chương, 14 tiết

Chương 1

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN N LUẬN ÁN

Trong tiến trình ñổi mới ñất nước như hiện nay, một loạt vấn ñề nảy sinh từ thực tiễn về mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân, về vai trò tích cực của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh cần phải ñược nghiên cứu, tổng kết nhằm luận giải cho các quan ñiểm ñổi mới ñất nước, xác ñịnh những luận

cứ khoa học tạo cơ sở vững chắc ñể xây dựng các chế ñịnh pháp lý, góp phần hoàn thiện bộ máy Nhà nước, bảo vệ quyền lợi của công dân Trong ñó, việc nghiên cứu các quy ñịnh, các cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, giải quyết các tranh chấp, mâu thuẫn giữa Nhà nước với công dân ñể nhà nước thực sự là công cụ chủ yếu, bảo vệ và thực hiện quyền làm chủ của công dân ngày càng thu hút ñông ñảo sự quan tâm nghiên cứu của nhiều cơ quan, tổ chức, nhiều nhà khoa học

Trên cơ sở nghiên cứu một số công trình khoa học về tổ chức bộ máy nhà nước, mối quan hệ giữa nhà nước với công dân và hệ thống tòa án hành chính, luận án ñã có cơ sở khoa học và thực tiễn cho các luận ñiểm ñối với ñề tài của nghiên cứu sinh Các công trình trên ñược chia thành ba nhóm chính:

Nhóm một, các công trình nghiên cứu mang tính lý luận ñịnh hướng về

tổ chức bộ máy nhà nước và mối quan hệ giữa nhà nước với công dân;

Nhóm hai, những công trình bài viết nghiên cứu có liên quan ñến tố

tụng hành chính;

Nhóm ba, những công trình bài viết nghiên cứu liên quan ñến việc thực

hiện bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong các vụ án hành chính

Từ các công trình, tài liệu trên tác giả nhận thấy tình hình nghiên cứu các vấn ñề liên quan ñến hoạt ñộng xét xử hành chính của Tòa án, liên quan ñến bảo ñảm quyền lợi, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ thông qua xét xử hành chính của Tòa án… ñã và ñang là một lĩnh vực quan tâm ngày càng cao

và bức thiết của Nhà nước, của nhân dân nhất là các nhà khoa học, chuyên gia pháp lý

Một số công trình quan trọng ñã hệ thống một cách cơ bản và chuyên sâu về mặt lý luận về tài phán hành chính như "Thiết lập tài phán hành chính

ở nước ta" (Học viện Hành chính Quốc gia), "Tài phán hành chính ở Việt Nam" (TS Phạm Hồng Thái và TS Đinh Văn Mậu)… Bước ñầu góp phần ñặt nền móng cho việc nghiên cứu và soạn thảo các văn bản Pháp luật trong lĩnh vực này

Một số công trình tài liệu lại tập trung nghiên cứu chuyên sâu về các nội dung, một chế ñịnh cụ thể như các ấn phẩm của TS Nguyễn Thanh Bình chỉ tập trung vào chế ñịnh thẩm quyền xét xử hành chính

Một số công trình khác lại trình bày những vấn ñề thực hiện về tài phán hành chính hoặc kinh nghiệm hay so sánh nhằm rút ra bài học vận dụng, áp dụng…Trong khi ñó yêu cầu bảo ñảm quyền lợi, lợi ích hợp pháp của cá nhân thông qua xét xử hành chính của Tòa án ñặt ra là rất cấp thiết Vì nếu vấn ñề này ñược nghiện cứu và xác ñịnh ñầy ñủ về giải quyết hành chính những khó khăn vướng mắc thường gặp phải trong các giai ñoạn của quá trình tố tụng Hành chính

Nhìn chung nội dung các công trình nghiên cứu ñó, trực tiếp hoặc gián tiếp ñều có liên quan ñến quá trình hình thành hệ thống tài phán hành chính Việt Nam nói chung và việc bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức,

cá nhân trong xét xử các vụ án hành chính tại Tòa án nói riêng Xuất phát từ việc xác ñịnh ñược ñối tượng, phạm vi, nội dung của các công trình này ñề cập tới, luận án nhận biết ñược khái quát tình hình nghiên cứu có liên quan ñến ñề tài cả về lý luận và thực tiễn, những vấn ñề ñã xem xét nhưng phải tiếp tục mở rộng nghiên cứu, những vấn ñề các quan ñiểm còn khác nhau, những vấn ñề chưa ñược nghiên cứu ñể từ ñó xác ñịnh ñược nội dung cần

nghiên cứu cho nội dung của luận án

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN

VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA CÁ NHÂN, TỔ CHỨC THÔNG QUA

HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ HÀNH CHÍNH CỦA TÒA ÁN

Việc nghiên cứu và ñưa ra khái niệm khoa học và ñúng ñắn về bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính có vai trò quan trọng trong việc xác ñịnh hình thức và nội dung của việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức thông qua xét xử hành chính Đồng thời là cơ sở ñể xác ñịnh ranh giới giữa biện pháp bảo ñảm trong xét xử hành chính với các loại bảo ñảm pháp lý khác

Chương này của luận án ñề cập ñến những vấn ñề sau:

2.1 Khái ni m, ñặc ñi m bảo ñảm quy n và l i ích h p pháp của cá nhân, t chức trong xét xử các vụ án hành chính

2.1.1 Khái ni m bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử các vụ án hành chính

Bảo ñảm quyền con người, quyền công dân là việc tạo ra các tiền ñề, ñiều kiện ñể cá nhân, con người thực hiện ñược các quyền của họ ñã ñược ghi nhận Các bảo ñảm ñó trước hết là bảo ñảm pháp lý, kinh tế, xã hội và tổ chức

Khái niệm bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử các vụ án hành chính tại Tòa án là một phạm trù khoa học pháp lý có vai trò vô cùng quan trọng, có ý nghĩa là cơ sở lý luận cho việc xem xét nghiên cứu các vấn ñề, các nội dung liên quan ñến xét xử hành chính, ñối tượng xét xử hành chính tại Tòa án

Việc nghiên cứu và ñưa ra khái niệm khoa học và ñúng ñắn về bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính có vai trò quan trọng trong việc xác ñịnh hình thức và nội dung của việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức thông qua xét xử hành chính Đồng thời là cơ sở ñể xác ñịnh ranh giới giữa biện pháp bảo ñảm trong xét xử hành chính với các loại bảo ñảm pháp lý khác

Với ý nghĩa như vậy, xét về tổng thể khái niệm biện pháp bảo ñảm này bao hàm những vấn ñề sau:

Th nhất, về cơ sở lý luận của khái niệm Khái niệm này phải ñược xác

ñịnh trên cơ sở tập hợp những tri thức có giá trị ñược thừa nhận chung và phải ñược ñánh giá, lựa chọn, hệ thống có phân tích, phê phán từ các quan niệm, quan ñiểm kết luận có ý nghĩa lý luận, thực tiễn cho việc xác ñịnh hình thức và nội hàm của khái niệm

Thứ hai, về cơ sở thực tiễn Khái niệm này ñược xác ñịnh như là tấm

gương phản ánh thực tiễn thông qua so sánh, ñối chiếu tình hình hoạt ñộng bảo ñảm quyền lợi ích trong xét xử hành chính của Tòa án qua từng thời kỳ khác nhau cũng như của các nước trên Thế giới và ở Việt Nam

Thứ ba, về mặt nội dung Khái niệm phải làm rõ ñặc ñiểm của biện

pháp bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp thông qua xét xử hành chính tại Tòa án

Các ñặc ñiểm này vừa phản ánh ñược các dấu hiệu chung của các biện pháp bảo ñảm pháp lý vừa có ñặc trưng riêng ñể tạo sự khác biệt giữa biện pháp bảo ñảm này với các biện pháp bảo ñảm pháp lý nói chung

Thứ tư, việc xây dựng khái niệm trên phải bảo ñảm khái quát ñược các

nhóm (loại) các biện pháp cụ thể qua ñó có ñiều kiện ñể làm sáng tỏ thực tiễn quá trình tổ chức xét xử hành chính với từng giai ñoạn, thủ tục (các khâu) khác nhau có ý nghĩa làm căn cứ ñể ñánh giá xem tác ñộng của các biện pháp

có hiệu quả hay không và ñầy ñủ hay chưa

Thứ năm, khái niệm các biện pháp bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp

thông qua xét xử hành chính, vừa phản ánh tri thức chung, vừa ñảm bảo yếu

tố phù hợp với quan niệm và thực tiễn tố tụng hành chính và giải quyết các

vụ án hành chính tại Việt Nam

Từ các phân tích trên luận án ñịnh nghĩa: “Bảo ñảm quyền, lợi ích hợp

pháp của cá nhân, tổ chức trong hoạt ñộng xét xử hành chính của Tòa án là việc Tòa án trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình tiến hành xem xét và phán quyết tính hợp pháp (hay bất hợp pháp ñối với các hành

vi công quyền (quyết ñịnh hành chính, hành vi hành chính ñược ban hành, thực hiện trong quá trình quản lý hành chính nhà nước theo quy ñịnh của pháp luật

tố tụng nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức”