BIẾN ĐỘNG GIÁ DẦU LỬA VÀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM

Đề tài:BIẾN ĐỘNG GIÁ DẦU LỬA VÀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM

Khoa Kinh Tế - ĐHQG Tp.HCM

Bộ môn Kinh Tế Đối Ngoại

Lớp K07402A

Đề tài tài chính quốc tế :

BIẾN ĐỘNG GIÁ DẦU LỬA VÀ ẢNH HƯỞNG

ĐẾN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM

Nguyễn Thị Thùy Linh K074020194

MỤC LỤC

I Phân tích biến động giá dầu thế giới từ 1945 đến nay :

A Ta quan sát lịch sử giá dầu mỏ theo các giai đoạn:

1 Giai đoạn sau chiến tranh TG :từ 1945 tới 1971

2 Giai đoạn bất ổn của giá dầu: từ năm 1972 tới 1981

3 Giai đoạn năm 1981-1998

4 Giai đoạn 1999 tới 2003

5 Giai đoạn từ năm 2004 tới 2007

6 Giai đoạn từ năm 2007 tới nay

B. Nguyên nhân biến động giá dầu:

II Thị trường xăng dầu Việt Nam

1 Giai đoạn trước năm 2000

2 Giai đoạn từ năm 2000 đến trước thời điểm Nhà nước công bố chấm dứt bùgiá, vận hành giá xăng dầu theo thị trường (tháng 9/2008)

3 Giai đoạn từ cuối năm 2008 đến nay:

III Tác động đến nền kinh tế Việt Nam

IV Nhận định của nhóm

V Danh mục tài liệu tham khảo

I Phân tích biến động giá dầu thế giới từ 1945 đến nay :

Sự tăng giảm giá dầu luôn là nhân tố chính ảnh hưởng tới mọi ngành nghề hoạtđộng trong nền kinh tế bởi dầu mỏ và cũng là một nhân tố đầu vào quan trọng của mọiquá trình sản xuất Xem xét lịch sử phát triển của giá dầu cho ta một bức tranh toàn cảnh

về sự biến động giá dầu và hiểu nguyên nhân của những đợt tăng giá dầu mỏ

A Ta quan sát lịch sử giá dầu mỏ theo các giai đoạn:

 Giai đoạn sau chiến tranh TG: từ 1945 tới 1971

 Giai đoạn bất ổn: từ 1972 tới 1981

 Giai đoạn từ 1981 tới 1998

 Giai đoạn từ 1999 tới 2003

 Giai đoạn từ 2003 tới 2007

 Giai đoạn từ 2007 tới nay

1 Giai đoạn sau chiến tranh TG :từ 1945 tới 1971

Trong giai đoạn này, lịch sử Thế giới chứng kiến sự ổn định của giá dầu mỏ Nguồn cungdầu được duy trì ổn định Sự phát triển kinh tế cũng như các ngành công nghiệp thời kỳ này không cao, vì thế sức ép cầu của dầu không đủ lớn

 Từ năm 1945 tới 1957: Trong thời gian này, giá dầu gần như ổn định, nằmtrong biên độ từ 2.5 USD tới 3 USD Tính theo thời giá hiện nay (2009) thì nó nằm trongkhoảng từ 20 USD tới 21 USD

 Từ năm 1958 tới 1971: Nguồn cung dầu mỏ từ các nước xuất khẩu dầu ổnđịnh giúp giá dầu vẫn duy trì ở mức 3 USD (21 USD theo giá của năm 2009)

Tóm lại thời kỳ này, giá dầu không có sự biến động Đó là nhân tố tốt giúp pháttriển các ngành công nghiệp tại các nền kinh tế bị thiệt hai sau chiến tranh như: Nhật Bản

và Tây Âu

2 Giai đoạn bất ổn của giá dầu: từ năm 1972 tới 1981:

Trong giai đoạn này, ta xem xét các mốc thời gian là 1974, 1978, 1979 vì đó là các mốc thời gian chứng kiến giá dầu Thế giới có sự “chuyển mình”

 Từ những năm 1972 tới 1974: Đầu những năm 1972 giá dầu vẫn giữ ởngưỡng 3 USD/thùng

 Tới năm 1974, giá dầu đã nhảy lên mức 12 USD (tức là gấp 4 lần so với giádầu năm 1972) Nguyên nhân xuất phát từ cuộc chiến The Yom Kippur War do Israelphát động vào ngày 5/10/1973 nhằm vào 2 nước Syria và Ai Cập Cuộc chiến này được

Mỹ và một số nước Phương Tây hậu thuẫn

Nhằm đáp trả lại động thái của Mỹ, một số nước Ả Rập ngay tức khắc đặt lệnhcấm vận về dầu mỏ với quốc gia Israel Sản lượng bị cắt giảm 5 triệu thùng/ngày, một sốnước khác thì tăng sản lượng lên 1 triệu thùng/ngày Sự hao hụt 4 triệu thùng/ngày kéodài tới tháng 3/1974, chiếm 7% sản lượng sản lượng dầu thế giới Sự hao hụt đó đẩy giádầu thế giới tăng lên một ngưỡng mới

 Từ năm 1975 tới năm 1978, giá dầu thế giới dao động quanh ngưỡng 12.21USD tới 13.55 USD/thùng Nếu ta tính cả mức lạm phát của thời kỳ này thì giá dầu có xuhướng giảm nhẹ

 Từ năm 1979 tới năm 1981: Giá dầu mỏ lại tăng nhanh xuất phát từ các sựkiện bất ổn từ 2 nước Iran và Iraq

Năm 1978 tại Iran xảy ra cuộc cách mạng Hồi giáo (từ tháng 11/1978 tới tháng6/1979) khiến sản lượng mất đi từ 2 đến 2.5 triệu thùng/ngày

Vào tháng 9/1980, Iraq tấn công Iran Đến tháng 11/1980, tính chung sản lượng của cả 2 nước chỉ là 1 triệu thùng/ngày, bằng chưa tới 1/6 sản lượng của 2 nước một năm trước đó

là 6.5 triệu thùng/ngày Hệ quả tác động là sản lượng dầu thế giới sụt giảm 10% sơ với năm 1979 Trong thời kỳ này giá dầu mỏ tăng “phi mã”: gấp 2 lần (Tăng giá từ mức 14 USD (năm 1978) lên mức 35 USD/thùng năm 1981

Như vậy cho thấy, sự bất ổn về chính trị ở khu vực Trung Đông kéo theo sự sụt giảm sản lượng dầu khai thác, nguyên nhân chính của việc tăng giá dầu Thế giới.

Một thực tế cho thấy, môt khi giá dầu thiết lập một mặt bằng giá mới thì khó có thể đẩy giá dầu về mức giá trước đó Sự tăng giá dầu thời kỳ này tác động lớn đến quá trình phát triển của nền kinh tế thế giới thời kỳ này

3 Giai đoạn năm 1981-1998:

Giai đoạn này chứng kiến những động thái tác động đến giá dầu từ tổ chức xuất khẩu dầu

mỏ OPEC

Ta biết rằng: Giá dầu thời gian trước đã thiết lập mặt bằng giá mới là 35 USD/thùng Mức lợi từ nguồn thu dầu mỏ đã kéo theo sự kích thích tăng cung từ các nước bên ngoài OPEC Từ năm 1981 tới năm 1986, các nước bên ngoài tăng thêm lượng cung 10 triệu thùng/ngày Điều này ảnh hưởng tới cầu giảm xuống đối với lượng dầu mỏ của OPEC

Việc tăng cung dầu đặt các nước OPEC phải toan tính tới việc cắt giảm lượng cung để bình ổn giá bằng cách quy định hạn mức khai thác Tuy nhiên, việc này gần như thất bại bởi chính một số nước trong tổ chức OPEC đã phá vỡ quy ước, tự ý tăng cung dầu mỏ

 Vào tháng 8/1985, Ả Rập Xeut bất ngờ tuyên bố tăng lượng cung từ 2 triệuthùng/ngày lên mức 5 triệu thùng/ngày Điều này góp phần đẩy giá dầu mỏ giảm dưới 15USD/thùng

 Tới tháng 12/1986, giá dầu tăng dần lên mức 18 USD/thùng

 Trong 2 năm 1987 tới năm 1988, giá dầu mỏ từ ngưỡng 18 USD lại giảmxuống 15 USD Sự giảm giá dầu lần này đã đem lại rất nhiều thuận lợi cho nền kinh tế

Mỹ và thế giới

 Trong năm 1988 tới 1990, cùng với sự kiện Iraq đứng đầu là Saddam đãtiến công giải phóng vùng vịnh Kuwait, giá dầu tăng mạnh Tuy nhiên ngay sau đó,OPEC tăng sản lượng liên tục đã khiến một lần nữa giá dầu giảm giá mạnh, đạt ngưỡng

15 USD và kéo dài tới năm 1994

Chu kỳ tăng giá lại tăng lên khi nền kinh tế Mỹ và khối các nước Châu Á tăngtrưởng Nhu cầu sử dụng dầu trong các ngành công nghiệp tăng mạnh.

Tuy nhiên, cùng với sự phân tích đánh giá không chuẩn của các nước OPEC và sự đánhgiá chưa đúng với sự ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính Thế giới năm 1997,OPEC đã tăng sản lượng khai thác dầu từ ngưỡng 2.5 triệu thùng/ngày lên mức 27.5 triệuthùng/ngày Sự khủng hoảng tài chính tiền tệ lây lan nhanh sang các nền kinh tế Châu Árồi Châu Âu khiến nhu cầu dầu sụt giảm mạnh Cùng với đó, giá dầu thô liên tục đà giảmgiá mạnh Trước tình hình đó, tháng 4-1998 và tháng 7-1998, OPEC liên tục cắt giảm sảnlượng khai thác, giá dầu mỏ giảm hết tháng 12/1998 và ở mức 12 USD/thùng

4 Giai đoạn 1999 tới 2003:

Nhằm chặn đứng xu hướng giảm giá dầu mỏ, các nước OPEC tiếp tục tuyên bố giảm sản lượng khai thác Tháng 4/1999, OPEC cắt giảm tiếp 1.719 triệu thùng dầu/ngày Như vậytính chung, OPEC đã cắt giảm hơn 3 triệu thùng dầu/ngày Do đó đã khiến giá dầu tăng giá trở lại lên mức 25 USD/thùng

Với vấn đề Y2K và sự tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ, giá dầu đạt ngưỡng 35 USD vào tháng 10/2000 OPEC tăng sản lượng khai thác dầu mỏ thêm 3.2 triệu thùng để nhằm cản trở sự tăng giá Ngày 1/11/2000, OPEC tuyên bố tăng 500.000 thùng/ngày đã khiến giá dầu mỏ lại có xu hướng giảm

Vào năm 2001, nền kinh tế Mỹ yếu đi và sự gia tăng sản lượng của các nước ngoài OPEC

đã gây áp lực giảm giá dầu Trước tình hình đó, OPEC một lần nữa liên tiếp cắt giảm sản lượng và tính tới ngày 1/9/2001, OPEC đã cắt giảm 3,5 triệu thùng Nếu không có cuộc tấn công khủng bố vào ngày 11/9/2001, sự cắt giảm này của OPEC có thể đủ để làm cân bằng thậm chí là đảo ngược xu thế

Trước cuộc tấn công khủng bố giá dầu đã sụt giảm Giá dầu giao ngay theo tiêu chuẩn của các nhà trung gian Tây Texas Mỹ đã giảm 35% vào giữa tháng 11 Trong điều kiện bình thường, sự giảm giá dầu ở mức độ đó sẽ dẫn tới một đợt cắt giảm sản lượng của OPEC nhưng với điều kiện chính trị không phù hợp, OPEC đã hoãn việc cắt giảm thêm

đến tận tháng 1/2002.

Sau tháng 1/2002, OPEC cắt giảm tiếp 1,5 triệu thùng/ngày và các nước ngoài OPEC cũng tham gia việc cắt giảm sản lượng trong đó có cả Nga với mức cắt giảm cam kết là 462.500 thùng/ngày Điều này đã đem lại kết quả mong muốn của OPEC khi mà giá dầu tăng lên mức 25USD/thùng vào tháng 3/2002

Vào giữa năm 2002, các nước ngoài OPEC đã khôi phục lại mức sản lượng đã cắt giảm tuy nhiên giá vẫn tiếp tục tăng và dự trữ dầu của Mỹ đạt mức thấp nhất trong 20 năm

Vào thời điểm cuối năm, dư cung không còn là vấn đề Cuộc đình công tại Venezuela đã khiến cho sản lượng dầu nước này giảm mạnh Trước khi cuộc đình công diễn ra,

Venezuela chưa bao giờ có thể khôi phục lại mức sản lượng trước đó và đứng ở mức thấphơn 900.000 thùng/ngày so với mức kỷ lục 3,5 triệu thùng/ngày

OPEC tăng sản lượng thêm 2,8 triệu thùng/ngày vào tháng 1 và tháng 2/2003 Vào ngày 19/3/2003, khi mà sản lượng dầu của Venezuela bắt đầu được khôi phục, cuộc tấn công quân sự vào Iraq đã nổ ra Trong khi đó, trữ lượng dầu ở Mỹ và các quốc gia OECD vẫn

ở mức thấp Với sự phát triển mạnh của kinh tế, nhu cầu dầu từ Mỹ và các nước châu Á

đã tăng một cách chóng mặt

Sự giảm sản lượng ở Iraq và Venezuela được bù đắp bởi việc tăng sản lượng ở các thành viên khác tuy nhiên vẫn khiến cho mức sản lượng dầu tiềm năng có khả năng sản xuất giảm xuống Vào giữa năm 2002, sản lượng dầu tiềm năng là 6 triệu thùng/ngày và giữa năm 2003 đã giảm xuống dưới 2 triệu thùng

5 Giai đoạn từ năm 2004 tới 2007:

Sau trận bão 2005 và mức dự trữ dầu của các nước lớn khiến giá dầu một lần nữa

có xu hướng tăng Nhu cầu dầu thế giới tăng trên 80 triệu thùng/ngày cũng là nguyênnhân của việc tăng giá dầu

Tháng 11/2006 và tháng 2/2007, OPEC cắt giảm sản lượng dầu cũng khiến giá dầu

mỏ có xu hướng leo thang

6 Giai đoạn từ năm 2007 tới nay:

Trong năm 2007 tới cuối năm, nền kinh tế thế giới phát triển quá nóng Sự tăngtrưởng ngành công nghiệp Mỹ, Trung Quốc và các nước Tây Âu khiến nhu cầu dầu mỏgia tăng

Tình hình bất ổn chính trị ở các nước Trung Đông cũng là một nguyên nhân đẩygiá dầu mỏ leo thang Sự khủng hoảng năng lượng được châm ngòi một lần nữa tại Mỹ.Giá dầu mỏ tháng 5/2007 đến tháng 7/2008 tăng chóng mặt: Giá dầu tăng từ mức 70 USDlên trên 100 USD và đạt mốc kỷ lục 147 USD/thùng vào giữa tháng 7 năm 2008

Đến nửa cuối năm 2008, nền kinh tế thế giới bị khủng hoảng nghiêm trọng Sảnxuất bị ngừng trệ, thất nghiệp tăng cao, nhu cầu sản xuất hàng hóa giảm đáng kể đẩy giádầu tụt dốc đến mức 34USD/ thùng Một động thái mới từ các nước OPEC là việc cânnhắc chuyển định giá dầu từ đồng USD sang một loại đồng tiền khác như EUR và gầnđây nhất là việc Iran tuyên bố không định giá bằng đồng USD nữa cũng là nguyên nhânkhiến giá dầu mỏ có xu hướng giảm

Đầu năm 2009, hầu hết các nước lớn như Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc

đã tung những gói cứu trợ lớn Điều này tiềm ẩn lớn lạm phát có thể quay trở lại ĐồngUSD có xu hướng yếu đi khiến giá dầu mỏ có xu hướng tăng trở lại trong năm 2009

Trong giai đoạn gần đây, triển vọng nhu cầu dầu tăng thêm khi nền kinh tế ấm lạimột lần nữa là cú huých khiến giá dầu “rục rịch” tăng trở lại Ngày 13/10/2009, giá dầuthô ngọt nhẹ giao tháng 11/2009 tăng 88 cent lên 74.15 USD/thùng sau khi đã tăng 2% sovới một ngày trước đó Tại London, giá dầu thô Brent biển Bắc giao tháng 11 đã tăng1.04 USD lên 72.4 USD/thùng

Giới phân tích thế giới dự báo giá dầu tăng trong năm 2009 là do triển vọng tăng trưởng trở lại nền kinh tế Tổ chức OPEC cũng đưa ra dự báo nhu cầu dầu mỏ giảm chút

ít trong năm 2009 nhưng sẽ bắt đầu tăng dần (tăng khoảng 700.000 thùng /ngày) lên 84.93 triệu thùng/ngày

Trước đó, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đã nâng mức dự đoán về nhu cầu dầu của toàn cầu năm 2009 lên thêm 200.000 thùng/ngày và của năm tới thêm 350.000

thùng/ngày, so với dự báo trước đó

Ngoài ra, một nguyên nhân khác nữa góp phần làm cho giá dầu tăng là do giá USD giảm, buộc các nhà quản lý quỹ phải tìm cách bảo vệ vốn của mình trước xu hướng giảm này bằng cách mua dầu mỏ hoặc các mặt hàng khác.

Tính đến thời điểm hiện tại, có thể nhận xét giá dầu đang dao động xoay quanhmức giá 72USD/ thùng do đồng USD có dấu hiệu tăng giá trở lại so với EURO cao nhất

kể từ tháng 8/2009 tới nay

B Nguyên nhân biến động giá dầu:

Nguồn cung dầu phụ thuộc rất lớn vào quyết định của Tổ chức OPEC nên việcđiều hành của tổ chức này đóng vai trò rất quan trọng trong việc bình ổn giá trên thịtrường

Giá dầu mỏ chịu tác động của quy luật cung – cầu: Trong ngắn hạn bất kỳ một sựtăng cung hay giảm cầu đều sẽ ảnh hưởng tới giá dầu mỏ trên Thế giới

Ngoài ra, sự kỳ vọng về tăng trưởng nền kinh tế, sự bất ổn chính trị trong nội bộcác nước xuất khẩu dầu cũng là nguyên nhân khiến giá dầu có sự biến động vô cùng lớn.Các nước như Iran, Irac, Venezuela… luôn là điểm nóng về chính trị và quân sự

Các nước xuất khẩu dầu mỏ luôn khuyến khích các nước tránh đầu tư vào nhữngnền công nghiệp phụ thuộc vào năng lượng bởi nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng của giá dầumỏ

Vì dầu mỏ là nguồn đầu vào của hầu hết các ngành nghề sản xuất chính quan trọngcủa các nước Vì thế giá cả dầu mỏ sẽ có những tác động lớn Giá dầu tăng cũng khiếnnền kinh tế rơi vào tình trạng khủng hoảng, lạm phát tăng và thất nghiệp gia tăng trên thếgiới

Với sự trượt giá của USD, các nhà đầu tư đang đổ vốn vào thị trường hàng hóa,trong đó có dầu thô và các mặt hàng kim loại, để tìm kiếm hầm trú ẩn an toàn khỏi nhữngtác động tiêu cực của lạm phát Và khả năng đầu cơ đẩy giá dầu tăng trong thời gian qua

là điều không tránh khỏi Nhưng theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng JP Morgan

Chase - một trong những ngân hàng tại phố Wall có tiếng nói nhất trên thị trường hàng

hóa, hơn 90% biến động của thị trường dầu mỏ là do chịu ảnh hưởng từ việc cung

ứng, chứ không phải do ảnh hưởng từ các hoạt động đầu cơ Điều này đã gây nghi ngờ về chế độ giám sát thị trường chặt chẽ đối với các nhà đầu tư hàng hóa Nguyên

nhân được đưa ra ở đây là kho dự trữ dầu của các nước sụt giảm nghiêm trọng trong thờigian qua đã khiến các nhu cầu tăng đột biến đối với thị trường dầu mỏ, khiến giá dầu tăng

dần Cũng theo báo cáo này, từ năm 2006 – 2009, 96% sự biến đổi giá dầu trong mỗi

tuần là do ảnh hưởng bởi sự tăng hoặc giảm đột biến của kho dầu thô, 4% còn lại có thể do đầu cơ gây ra hoặc ảnh hưởng bởi việc điều chỉnh về đầu tư.

Sự tăng giá của dầu sẽ kìm hãm đà phát triển của nền kinh tế Nếu sự gia tăng vềgiá là lớn thì nó sẽ khiến nền kinh tế bị suy thoái Vì thế, xu hướng hiện thời của cácnước là xây dựng các kho dự trữ dầu nhằm hạn chế bớt tác động của những cuộc khủnghoảng năng lượng

II Thị trường xăng dầu Việt Nam và vai trò của Nhà nước:

Cùng với quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung, bao cấp sang nền kinh tếthị trường có sự quản lý của Nhà nước, hoạt động phân phối xăng dầu cũng đã trải quacác giai đoạn tương ứng, từ phương thức cung cấp theo định lượng, áp dụng một mức giáthống nhất do Nhà nước quy định đến mua bán theo nhu cầu, thông qua hợp đồng kinh tế

Để tiệm cận với những thay đổi đó, đặc biệt là giai đoạn bắt đầu tiếp cận thịtrường, Nhà nước đã nhiều lần điều chỉnh cơ chế quản lý vĩ mô về kinh doanh xăng dầuvới những chính sách phù hợp với đặc thù của mỗi giai đoạn

Khái quát thị trường xăng dầu trong 20 năm qua, kể từ khi Việt Nam đặt viên gạchđầu tiên xây dựng nền móng của thị trường xăng dầu năm 1989, quá trình chuyển đổi cóthể phân chia thành 3 giai đoạn: trước năm 2000, từ năm 2000 đến cuối năm 2008 và từcuối năm 2008 trở lại đây

1 Giai đoạn trước năm 2000:

Giai đoạn này kéo dài trên 10 năm, với sự gia tăng của các đầu mối nhập khẩu từmột đầu mối duy nhất, tăng dần lên 5 và đến năm 1999, đã có 10 đầu mối tham gia nhậpkhẩu xăng dầu cho nhu cầu nội địa

Trong những năm từ 1989 đến 1992, khi không còn nguồn xăng dầu cung cấp theoHiệp định với Liên xô (cũ), Nhà nước chuyển từ quy định "giá cứng" sang áp dụng giá