Công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của đảng bộ huyện hiệp hòa thực trạng và vài kiến nghị

Nhằm hướng tới mục tiêu: “Xây dựng nền nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao; xây dựn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trình bày trong luận văn này là kết quả thu thập tài tiệu và nghiên cứu của cá nhân tôi và chưa được công bố trên các công trình khác Tôi cũng xin khẳng định luận văn đã được trích dẫn đầy đủ, cụ thể, chính xác kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Và tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những thông tin, dữ liệu đã công bố trong luận này./

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Nga

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn TS Nguyễn Văn Tuyền, người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân trọng cảm ơn các thầy cô trong khoa Khoa học Chính trị trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn, tri ân tới những người thân trong gia đình và bạn bè thân thiết đã quan tâm, giúp đỡ, chia sẻ với tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu Dù đã có nhiều cố gắng, nhưng luận văn của tôi không thể tránh khỏi những khuyết điểm, hạn chế về nội dung Rất mong sự đóng góp, chỉ bảo tận tình của các thầy cô để luận văn của tôi được sửa chữa, bổ sung và hoàn chỉnh hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Nga

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2.Tình hình nghiên cứu của đề tài 4

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 9

6 Đóng góp của luận văn 9

7 Kết cấu của luận văn 9

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG NÔNG DÂN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 10

1.1 Một số định nghĩa công cụ 10

1.1.1 Định nghĩa “Nông dân” 10

1.1.2 Định nghĩa Nông thôn mới 10

1.1.3 Định nghĩa “Công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới” 14

1.2 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vận động nông dân xây dựng nông thôn mới 16

1.2.1 Về mô hình nông thôn mới 16

1.2.2 Tầm quan trọng của công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới 22

1.2.3 Nội dung công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng Cộng sản Việt Nam 28

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 36

CHƯƠNG 2 ĐẢNG BỘ HUYỆN HIỆP HÒA THỰC HIỆN CÔNG CUỘC VẬN ĐỘNG NÔNG DÂN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 37

2.1 Đặc điểm nông nghiệp, nông dân, nông thôn huyện

Hiệp Hòa 37

2.2 Công tác triển khai vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa 42

2.2.1 Thành lập Ban chỉ đạo của cuộc vận động 42

2.2.2 Tuyên truyền chủ trương xây dựng nông thôn mới 44

2.3 Những kết quả chủ yếu và hạn chế 46

2.3.1 Kết quả của mô hình “Dân vận khéo” tham gia vận động nông dân xây dựng nông thôn mới 47

2.3.2 Kết quả cụ thể về xây dựng nông thôn mới 55

2.3.3 Một số hạn chế và nguyên nhân 66

2.3.3.1 Cụ thể một số hạn chế 66

2.3.3.2 Nguyên nhân hạn chế 70

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 73

CHƯƠNG 3 BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ TIẾP TỤC ĐẨY MẠNH VẬN ĐỘNG NÔNG DÂN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN HIỆP HÒA 75 3.1 Một số bài học kinh nghiệm từ kết quả công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa 75

3.2 Kiến nghị đẩy mạnh hiệu quả công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa 79

KẾT LUẬN 89

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Thực hiện chủ trương đổi mới đất nước của Đảng, nông dân Việt Nam đã tiếp tục nêu cao tinh thần yêu nước và ý chí tự lực, tự cường, trở thành lực lượng nòng cốt tạo nên những bước đột phá quan trọng trong nông nghiệp, nông thôn Nhằm hướng tới mục tiêu: “Xây dựng nền nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao; xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, xã hội nông thôn ổn định, giầu bản sắc văn hóa dân tộc; nông dân được đào tạo có trình độ sản xuất ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực

và có đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới” [21, tr.9-10], cần làm tốt công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới trong những năm tiếp theo

Công tác vận động nông dân của Đảng trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã có được những kết quả nhất định Nhận thức của nông dân về vai trò của mình đối với nông nghiệp, nông thôn có sự thay đổi theo chiều hướng tích cực Phong trào thi đua, phát triển sản xuất đã thu hút được đông đảo nông dân tham gia, đưa đất nước đạt được nhiều thắng lợi to lớn trên nhiều mặt: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… Hiệu quả sản xuất nông nghiệp tăng trưởng với tốc độ ổn định, đảm bảo được an ninh lương thực quốc gia Đồng thời, đưa Việt Nam trở thành nước nước xuất khẩu lớn một số mặt hàng nông sản: gạo, cà phê, hồ tiêu… Tỷ lệ hộ đói, nghèo giảm qua từng năm Thành tựu trong nông nghiệp, nông thôn do nông dân đóng vai trò chủ đạo đã góp phần vào thành công bước đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa, nông nghiệp, nông dân, nông thôn Đời sống của nông

dân ngày càng được cải thiện, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao, tạo những tiền đề quan trọng đưa đất nước ta phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn mới

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới còn gặp phải không ít thách thức dưới tác động của nền kinh tế thị trường, do đó còn tồn tại những hạn chế, yếu kém nhất định: nhận thức của một bộ phận không nhỏ của nông dân ở một số địa phương về vai trò chủ thể của mình đối với xây dựng nông thôn mới còn hạn chế, còn trông chờ, ỷ lại vào các cấp chính quyền; phong trào nông dân thi đua phát triển sản xuất hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương còn mang tính hình thức chưa phát huy được hiệu quả thực sự, do vậy chưa giải phóng được sức lao động của nông dân; đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân tuy đã được cải thiện nhưng vẫn ở mức thấp, tỷ lệ hộ đói, nghèo vẫn ở mức cao; khoảng cách trênh lệch giàu nghèo giữa các vùng miền còn lớn; trình độ nông dân chưa theo kịp với yêu cầu xây dựng nông thôn mới và

xu thế phát triển của thời đại; tình trạng khiếu kiện tập trung đông người, kéo dài vẫn còn diễn ra; một số địa phương còn xảy ra tình trạng tham ô, lãng phí, “bệnh quan liêu”, hạch sách, cửa quyền; đội ngũ cán

bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của chương trình xây dựng nông thôn mới Những hạn chế, yếu kém này đã làm giảm sút nghiêm trọng lòng tin của nông dân với tổ chức đảng và chính quyền địa phương Trước thực trạng đó, để đưa nông nghiệp, nông thôn, nông dân phát triển vững chắc, toàn diện về mọi mặt, Đảng ta đã chủ trương tiến hành xây dựng nông thôn mới Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn

2010 - 2020 đã được triển khai tổ chức thực hiện ở nhiều địa phương

trong cả nước trong đó có huyện Hiệp Hòa của tỉnh Bắc Giang

Hiệp Hòa là một huyện nằm ở phía Tây của tỉnh Bắc Giang Thực hiện nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang về xây dựng nông thôn mới tỉnh Bắc Giang đến năm 2020, ngày 13/04/2010 Ban Thường vụ Huyện

ủy huyện Hiệp Hòa đã ban hành Kế hoạch số 404-QĐ/HU về việc thành lập Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 Tới ngày 15/5/2012 Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới huyện Hiệp Hòa đã ban hành Kế hoạch số 89-KH/BCĐ Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới huyện Hiệp Hòa Tính đến nay, chương trình xây dựng nông thôn mới của huyện Hiệp Hòa đã triển khai được 2 năm và bước đầu đã đạt được những kết quả quan trọng: công tác lập quy hoạch nông thôn mới cho các xã đảm bảo đúng trình tự và kịp tiến

độ, năm 2013 đã hoàn thành quy hoạch cho 23 xã trên tổng số 26 xã, thị trấn trên địa bàn huyện, đạt 100% số xã cần quy hoạch xây dựng nông thôn mới; 5 xã điểm thực hiện xây dựng nông thôn mới giai đoạn (2011-2015) đã hoàn thành được từ 11-13 tiêu chí trong tổng số các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới; công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới được cấp ủy đảng, chính quyền các đoàn thể quan tâm, tập trung chỉ đạo; xuất hiện nhiều điển hình tiêu biểu của cá nhân và tập thể trên các lĩnh vực kinh

tế, cơ sở hạ tầng, an ninh trật tự, môi trường Bên cạnh những kết quả

đã đạt được, phong trào xây dựng nông thôn mới tại huyện Hiệp Hòa vẫn tồn tại một số hạn chế cần xem xét khắc phục: công tác triển khai thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới tới các xã đã tiến hành quy hoạch còn chậm; một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân chưa nhận thức hết được vai trò chủ thể của nông dân đối với

chương trình xây dựng nông thôn mới Do đó, trong thời gian tới cần làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, thay đổi nhận thức của nông dân về tầm quan trọng của chương trình xây dựng nông thôn mới và vai trò của mình đối với chương trình xây dựng nông thôn mới, tạo nên những chuyển biến tích cực trong tiến trình hoàn thành 19 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới

Xuất phát từ ý nghĩa quan trọng của công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới, trên cơ sở tiếp thu, kế thừa và phát huy nghiên

cứu của các học giả đi trước, tôi chọn vấn đề: “Công tác vận động nông

dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa: Thực trạng và một số kiến nghị” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

2.Tình hình nghiên cứu của đề tài

Nông dân là lực lượng quan trọng đối với công cuộc công nghiệp

hóa hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Họ là lực lượng đông đảo, chủ chốt góp phần làm nên những thắng lợi to lớn cho Chương trình xây dựng nông thôn mới do đảng và nhà nước phát động Chính bởi vậy, trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề

có liên quan đến nông dân, xây dựng nông thôn mới, công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới Đáng chú ý là một số công trình nghiên cứu như:

- “Một số vấn đề về công tác vận động nông dân ở nước ta hiện

nay” của Ban dân vận Trung ương, (Nhà xuất bản: Chính trị Quốc gia,

2000) Đây là cuốn sách tóm tắt kết quả nghiên cứu thực tiễn của Ban Dân vận Trung ương và Hội Nông dân Việt Nam về nông nghiệp, nông dân và công tác vận động nông dân Nêu lên một số quan điểm, chính sách của đảng, nhà nước đối với công tác vận động nông dân trong tình hình mới

-“Nông dân những vấn đề cơ bản và đương đại” của tác giả Bùi

Quang Dũng, (Nhà xuất bản: Khoa học xã hội, 2013) Cuốn sách gồm một số bài nghiên cứu của tác giả về nông dân và xã hội nông thôn Tác

giả đã tìm hiểu và phân tích một số khái niệm “nông dân” của một số học giả nước ngoài và khái niệm “Xã hội nông thôn” Việt Nam Đồng

thời, tác giả cũng làm rõ một số vấn đề liên quan tới phát triển nông thôn, trách nhiệm xã hội và vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới

- “Công tác dân vận với chương trình xây dựng nông thôn mới”

của Ban Dân vận Trung ương Đảng (Nhà xuất bản: Lao động, 2012), đã tổng kết một số vấn đề lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm của công tác dân vận với chương trình xây dựng nông thôn mới Cuốn sách đã phân tích một số mô hình tiêu biểu về xây dựng nông thôn mới trong cả nước

và rút ra một số bài học kinh nghiệm quan trọng trong công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới

- “Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam, tầm nhìn mới, tổ chức quản

lý mới, bước đi mới” của tập thể tác giả Tô Xuân Dân, Lê Văn Viện, Đỗ

Trọng Hùng (đồng chủ biên), (Nhà xuất bản Nông nghiệp, 2013) Các tác giả đã tiếp cận hệ thống, toàn diện và cung cấp cách nhìn rộng mở cho việc đổi mới triệt để nhận thức về vai trò của nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa; Phác thảo yêu cầu và nhiệm vụ mới đặt ra cũng như gợi ý cách triển khai về mặt tổ chức phát triển và xây dựng nông thôn mới; Đồng thời, qua cuốn sách các tác giả đã cung cấp một số kỹ năng cần thiết về thực thi pháp luật, kỹ năng quản lý đối với cán bộ cấp xã, thôn/bản tạo điều kiện thuận lợi triển khai thắng lợi các nhiệm vụ lịch sử như: đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đã đề ra

- “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông nghiệp, nông dân, nông

thôn” của Hồng Vinh (chủ biên), (Nhà xuất bản: Chính trị Quốc gia,

1998) Các tác giả đã tóm tắt một số vấn đề mang tính chất đặc thù của Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông dân, nông thôn Nêu lên thực tiễn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông dân, nông thôn ở một số địa phương cụ thể

và qua đó rút ra một số bài học kinh nghiệm trong công tác này Trên cơ

sở thực tiễn, tập thể tác giả đã đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông dân, nông thôn

- “Xây dựng nông thôn mới: những vấn đề lý luận và thực tiễn” tác

giả Vũ Văn Phúc (chủ biên), (Nhà xuất bản: Chính trị Quốc gia, 2012) Cuốn sách gồm bài viết của các nhà khoa học, lãnh đạo cơ quan Trung ương, địa phương, các ngành, các cấp để xây dựng nông thôn mới với hai nội dung cơ bản: Một số vấn đề lý luận chung và kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về xây dựng nông thôn mới Các tác giả cũng

đã nghiên cứu làm rõ thực tiễn xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam

- “Công tác vận động nông dân của Đảng trong thời kỳ công

nghiệp hóa” Luận văn tiến sĩ Lịch sử của tác giả Lê Kim Việt, Học viện

chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2002 Tác giả đã phân tích tình hình công tác vận động nông dân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa rút ra những thành tựu, hạn chế Trên cơ sở đó tác giả đã rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác vận động nông dân trong những năm tiếp theo

- “Đảng bộ Bắc Giang lãnh đạo nông dân xây dựng nông thôn

mới”, Luận văn Thạc sĩ Chính trị học của tác giả Phạm Anh Đào, Đại

học Khoa học xã hội và Nhân văn, 2013 Tác giả làm rõ cơ sở lý luận và

quan điểm, chủ trương của đảng về xây dựng nông thôn mới ở nước ta trong tình hình hiện nay Nghiên cứu, khảo sát đánh giá thực trạng, phân tích một số nguyên nhân của hạn chế, rút ra kinh nghiệm trong việc lãnh đạo nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ tỉnh Bắc Giang

- “Công tác vận động nông dân trong tình hình mới” của Nguyễn

Quốc Cường1 (Tạp chí Tuyên giáo số 6/2013) Tác giả đã phân tích một

số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế đó trong công tác vận động nông dân thời kỳ mới Trên cơ sở đó, vạch ra một số nhiệm vụ trọng tâm nhằm tăng cường sự lãnh đạo của đảng đối với công tác vận động nông dân trong tình hình mới

Những công trình nghiên cứu trên đã cung cấp những cứ liệu quan trọng cho việc hoạch định chính sách nông nghiệp, nông thôn và giải quyết một số vấn đề nông dân ở nước ta thời gian qua Tuy nhiên, các công trình trên chưa đi sâu nghiên cứu quá trình triển khai vận động nông dân xây dựng nông thôn mới ở huyện Hiệp Hòa Mặc dù vậy, kết quả nghiên cứu của các công trình trên là cứ liệu quan trọng được tác giả kế thừa và vận dụng trong quá trình nghiên cứu luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích của luận văn

Thông qua việc phân tích một số vấn đề lý luận về nông dân, nông thôn mới, tầm quan trọng của công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới và một số nội dung Đảng triển khai vận động nông dân xây dựng nông thôn mới trong thời gian vừa qua, luận văn nghiên cứu làm rõ thực trạng vận động nông dân trong việc xây dựng nông thôn

1 Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam

mới trên địa bàn huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang Từ đó, rút ra một số bài học kinh nghiệm và đề xuất một số kiến nghị góp phần đẩy mạnh hiệu quả công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng

bộ huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang những năm tiếp theo

* Nhiệm vụ của luận văn

Luận văn góp phần làm rõ một số vấn đề sau:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về nông dân; nông thôn mới; công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới; chủ trương vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng; một số nội dung Đảng triển khai vận động nông dân xây dựng nông thôn mới

- Phân tích đặc điểm nông nghiệp, nông dân, nông thôn huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang Nghiên cứu kết quả và hạn chế công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới thời gian qua trên địa bàn huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang

- Rút ra một số bài học kinh nghiệm từ công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang Trên cơ sở đó, đề xuất một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang những năm tiếp theo

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang nhằm vận động nông dân phát huy vai trò của người nông dân trong chương trình xây dựng nông thôn mới

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn gồm: các chủ trương, chính sách và thực tiễn công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận: tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động nông dân, một số chủ trương, chính sách của đảng, nhà nước về xây dựng nông thôn mới và công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới

- Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của luận văn là: phương pháp phân tích: phân tích nội dung đảng triển khai vận động nông dân xây dựng nông thôn mới và nguyên nhân của những hạn chế trong quá trình thực hiện vận động nông dân xây dựng nông thôn mới tại huyện Hiệp

Hòa, tỉnh Bắc Giang

6 Đóng góp của luận văn

- Luận văn bước đầu nghiên cứu, phân tích, làm rõ thực trạng công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang trong thời gian qua

- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu nghiên cứu, tham khảo ở cấp Ủy đảng, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông nghiệp nông thôn, Hội Nông dân huyện Hiệp Hòa, làm tài liệu phục vụ đào tạo, bồi dưỡng cho Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Hiệp Hòa

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục

luận văn có 3 chương, 8 tiết

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG NÔNG DÂN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

1.1 Một số định nghĩa công cụ

1.1.1 Định nghĩa “Nông dân”

Nông dân là một trong ba nhân tố cấu thành phạm trù tam nông, nông nghiệp – nông dân – nông thôn Đối với Việt Nam và nhiều nước trên thế giới nông dân được coi là nhân tố quan trọng đảm bảo sự phát triển của hai nhân tố còn lại nông nghiệp và nông thôn Để phát huy vai trò của nông dân đối với nông nghiệp và nông thôn trước hết cần phải có cái nhìn toàn diện về nhân tố quan trọng này

Theo nhà nghiên cứu xã hội học người Mỹ William Rosberry

“Nông dân được coi là những trang trại chủ gia đình, những người sản xuất ra lương thực cho bản thân và cho các nhóm xã hội khác có địa vị

cao hơn” [54, tr 30]

Ở Việt Nam, theo Đại từ điển tiếng việt: “Nông dân- một giai cấp chuyên sản xuất những sản phẩm nông nghiệp trên cơ sở tư hữu tư nhân hoặc sở hữu hợp tác xã về tư liệu sản xuất và tham gia sản xuất bằng lao động của chính mình…”[68, tr 227] Ngoài ra, theo một số học giả Việt Nam “Nông dân là những người lao động cư trú ở nông thôn, tham gia sản xuất nông nghiệp Nông dân sống chủ yếu bằng ruộng vườn, sau đó đến các ngành nghề, nhưng tư liệu sản xuất chính là đất đai Từng thời

kỳ họ có quyền sở hữu khác nhau về ruộng đất Họ hình thành lên giai cấp nông dân, có vị trí và vai trò nhất định trong xã hội”[24, tr 26]

1.1.2 Định nghĩa “Nông thôn mới”

Với những nước có tiềm năng về nông nghiệp, nông thôn đóng một

vai trò vô cùng quan trọng Nông thôn là nơi cung cấp một số lượng lớn nguồn lao động và là thị trường tiêu thụ rộng lớn có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế Hiện nay, sự phát triển ổn định của nông thôn có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định của chính trị, sự phát triển của kinh tế, văn hóa xã hội của nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam Việc khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên ở khu vực nông thôn có tác động quan trọng tới việc bảo vệ môi trường sinh thái, tới việc khai thác và sử dụng hiệu quả các tiềm năng tự nhiên, xã hội đảm bảo sự phát triển lâu dài và bền vững của đất nước

“Nông thôn là vùng khác với thành thị, ở đó đất đai thường rộng lớn hơn với một cộng đồng dân cư chủ yếu là nông dân sống bằng nghề sản xuất nông – lâm – thủy sản, có mật độ dân cư thấp, cơ sở hạ tầng kém phát triển hơn, trình độ dân trí, kinh tế - xã hội, trình độ sản xuất hàng hóa và mức sống thường thấp hơn so với cư dân đô thị”[24, tr 16]

“Nông thôn với tư cách là khách thể nghiên cứu xã hội học về một phân hệ xã hội có lãnh thổ xác định đã được định hình từ lâu trong lịch

sử Đặc trưng của phân hệ xã hội này là sự thống nhất đặc biệt của môi trường nhân tạo với các điều kiện địa lý – tự nhiên ưu trội, với kiểu loại

tổ chức xã hội phân tán về mặt không gian Tuy nhiên nông thôn có những đặc trưng riêng biệt của nó nông thôn phân biệt với đô thị bởi trình độ xã hội, sinh hoạt Ở nông thôn loại hình hoạt động lao động kém đa dạng (so với đô thị) Tính thuần nhất về xã hội và nghề nghiệp cao hơn Nông thôn là hệ thống độc lập tương đối ổn định, là một tiểu hệ thống không gian Các thành phần cơ bản của nó đồng nhất với đô thị, song mặt khác lại tách biệt với đô thị Nông thôn và đô thị hợp lại thành chỉnh thể xã hội và lãnh thổ (không gian) của cơ cấu xã hội” [43, tr 50] Theo Thông tư số 54/2009-TT/BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới quy định rõ: “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị của thành phố, thị xã, thị trấn được quản

lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã”

Thực tế tại Việt Nam và nhiều nước có nền nông nghiệp lớn trên thế giới đã chứng minh vai trò quan trọng của nông dân đối với nông nghiệp, nông thôn Xuất phát từ mối quan hệ giữa nông nghiệp – nông dân – nông thôn, việc chỉ xây dựng người nông dân mới hoặc nền nông nghiệp mới là đúng nhưng chưa đủ vì nó chỉ là một bộ phận của chương trình xây dựng nông thôn mới Nông thôn mới là một khía cạnh bao hàm trong đó cả người nông dân mới và nền nông nghiệp mới Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương khoá X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã xác định mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức

tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của đảng được tăng cường Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” Như vậy, nông thôn mới trước hết được hiểu là nông thôn mà không phải thị trấn, thị tứ hay thành phố và có những đặc điểm, tính chất khác với nông thôn truyền thống hiện nay Nông thôn mới là một vùng nông thôn mang những đặc trưng cơ bản sau: làng xã văn minh, sạch đẹp, kết cấu hạ tầng hiện đại; sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững theo hướng kinh tế

hàng hóa; đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn ngày càng được chú trọng nâng cao; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; đảm bảo an ninh, quốc phòng và phát huy dân chủ ở nông thôn

Về nội dung: xây dựng nông thôn mới được xây dựng và phát triển

một cách toàn diện trên tất cả các khía cạnh, trong khi trước đây việc xây dựng nông thôn thường thông qua các chương trình hay dự án và

mới chỉ giải quyết được một số khía cạnh nhỏ lẻ của nông thôn; Về cơ

chế phối hợp: nông thôn mới có cơ chế phối hợp đồng bộ trên cơ sở

phát huy tổng lực của toàn xã hội Trong khi ở mô hình nông thôn truyền thống việc huy động nội lực cộng đồng dân cư còn khá hạn chế,

chưa phát huy được năng lực thực sự của cả cộng đồng; Về nguồn lực:

nông thôn mới lấy việc phát huy nội lực của người dân, cộng đồng làm

trọng tâm, thực hiện tốt phương châm “Dân biết, dân làm, dân bàn, dân

kiểm tra, dân hưởng lợi” Nông thôn mới được xây dựng với mục đích

gắn kết, tạo điều kiện xây dựng một cộng đồng dân cư phát triển, ổn định và phồn vinh Từ những đặc trưng và khác biệt so với mô hình nông thôn truyền thống ở trên có thể thấy mô hình nông thôn mới có một số chức năng cơ bản sau:

Thứ nhất: Nông thôn là địa bàn cư trú của nông dân và là nơi để

nông dân sản xuất nông nghiệp Ở nông thôn mới, nông dân được tạo nhiều điều kiện để ứng dụng khoa học kỹ thuật vào quá trình sản xuất, tạo ra nhiều sản phẩm nông nghiệp có năng xuất, chất lượng cao theo hướng sản xuất hàng hóa Đồng thời, phát triển các ngành nghề truyền thống của địa phương, tạo việc làm và thu nhập cho cư dân nông thôn

Thứ hai: Nông thôn mới là nơi giữ gìn và phát huy văn hóa truyền

thống dân tộc Nông thôn mới đã làm thay đổi bộ mặt của làng quê, đó không chỉ còn là những cánh đồng thẳng cánh cò bay mà còn có cả

những khu công nghiệp hiện đại với nhiều nhà máy, xí nghiệp Mặt khác, nông thôn mới vẫn là nơi lưu giữ những nét văn hóa quan trọng của làng quê, khi phong trào nông thôn mới đã vận động đông đảo quần chúng nhân dân đóng góp sức người, sức của trùng tu lại các di tích lịch

sử, khôi phục và giữ gìn các lễ hội truyền thống gắn với quá trình phát triển của mỗi vùng quê

Thứ ba: Nông thôn mới có chức năng sinh thái quan trọng Quá

trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa bên cạnh những mặt tích cực còn tồn tại nhiều mặt tiêu cực, nó phá vỡ mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên Quá trình nông thôn mới đã tăng cường sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên, cải tạo tự nhiên qua nhiều phong trào: vận động bà con nông dân phát triển kinh tế hộ gia đình theo mô hình VAC, các xây dựng cánh đồng mẫu lớn, hình thành các vùng chuyên canh rau sạch

Như vậy, có thể thấy nông thôn mới là vùng nông thôn sạch đẹp và

có kết cấu hạ tầng hiện đại đáp ứng yêu cầu của quá trình sản xuất, phát triển Ở đó, nền nông nghiệp được phát triển theo hướng chuyên canh, sản xuất hàng hóa mang lại sản lượng và giá trị kinh tế cao Nông dân được tạo điều kiện để phát huy hết vai trò vào trong quá trình sản xuất nông thôn mới Đó là nơi lưu giữ, bảo tồn các giá trị truyền thống, văn hóa của dân tộc cũng như việc đảm bảo an ninh quốc phòng

1.1.3 Định nghĩa “Công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới”

Nông dân luôn là chủ thể và giữ vai trò quyết định đối với sự phát

triển của nông nghiệp – nông thôn Do đó, để đảm bảo cho sự phát triển nông nghiệp – nông thôn cần phải có chiến lược vận động nông dân, giúp họ có kiến thức và kỹ năng đáp ứng yêu cầu xây dựng nền nông

nghiệp mới, phát triển nông thôn mới Công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới là bộ phận trong toàn bộ công tác dân vận của

đảng Qua bài báo “Dân vận” viết năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ

rõ: “Dân vận là vận động lực lượng của mỗi người dân, không để sót một người nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho”[52, tr 698] Mỗi lực lượng phải tiến hành làm dân vận phù hợp với đặc thù của lực lượng đó để phát huy hiệu quả Đối với lực lượng nông dân, trong thư gửi Hội nghị Nông dân cứu quốc, toàn quốc năm 1949 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Nông vận là phải: Tổ chức nông dân thật chặt chẽ Đoàn kết nông dân thật khăng khít Huấn luyện nông dân thật giác ngộ Lãnh đạo nông dân hăng hái đấu tranh cho lợi ích của nông dân, tổ quốc Vận động nông dân là phải vận như thế nào cho toàn thể nông dân động, nghĩa là: làm cho nông dân hiểu rõ quyền lợi của dân tộc mình và của giới mình; làm cho nông dân vào Hội Nông dân cứu quốc cho đông

để phấn đấu cho mục đích của mình và tham gia công cuộc kháng chiến, kiến quốc”[53, tr 88] Ngoài ra cần có những chính sách nhằm khuyến khích nông dân yên tâm, phát triển sản xuất bởi: “Đồng bào ta, nhất là đồng bào nông dân đã luôn hết sức trung thành với Đảng với Chính phủ nay ta đã hoàn thành thắng lợi, tôi có đề nghị miễn thuế nông nghiệp một năm cho các hợp tác xã nông nghiệp, để cho đồng bào ta hỉ

hả mát dạ, mát lòng, thêm niềm phấn khởi đẩy mạnh sản xuất”

Ngày nay, trong điều kiện phát triển mới của đất nước, trên cơ sở xác định vai trò quan trọng của nông dân đối với toàn xã hội nói chung

và nền nông nghiệp nói riêng, đồng thời kế thừa những giá trị tốt đẹp trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động nông dân Tại các kỳ Đại hội đảng, Đảng ta luôn đề ra luôn đề ra những quan điểm, chủ

trương, đường lối vận động nông dân Vận động nông dân xây dựng nông thôn mới là phải: “Xây dựng, phát huy vai trò của giai cấp nông nhân: nâng cao trình độ của giai cấp, tạo điều kiện hỗ trợ, khuyến khích nông dân học nghề, chuyển dịch cơ cấu lao động, tiếp nhận và áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ; nâng cao chất lượng cuộc sống để giai cấp nông dân thực sự là chủ thể của quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới” Nhằm hướng tới mục tiêu: “Xây dựng giai cấp nông dân về mọi mặt là để xứng đáng là một lực lượng cơ bản trong việc xây dựng nông thôn mới, góp phần đắc lực vào sự nghiệp công nghiệp hóa”[27, tr 15] Đồng thời, tiến hành “Xây dựng và phát huy vai trò chủ thể của giai cấp nông nhân trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn”[34, tr 80] theo chủ trương được đề ra trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011)

Công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới là hoạt động tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức chính trị cho nông dân Tập hợp nông dân vào trong tổ chức để thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của đảng, nhà nước về xây dựng nông thôn mới Đồng thời,

chăm lo tới lợi ích thiết thực và phát huy vai trò chủ thể của nông dân

trong việc hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới

1.2 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vận động nông dân xây dựng nông thôn mới

1.2.1 Về mô hình nông thôn mới

Với truyền thống là một nước nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đóng vai trò vô cùng quan trọng Nông thôn là địa bàn cư trú của cư dân nông thôn, vừa là địa bàn để nông dân trực tiếp sản xuất ra ra lương thực, thực phẩm, đồng thời là nơi lưu giữ các giá trị truyền thống của

dân tộc Trước xu thế chung của thời đại, muốn công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành công trước hết phải đảm bảo sự phát triển của nông nghiệp, nông dân và nông thôn Do đó, việc xây dựng nông thôn mới được coi là mục tiêu rất quan trọng trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Nắm bắt được yêu cầu đó, ngày 05/8/2008 Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Mục tiêu tổng quát được đảng ta xác định trong Nghị quyết số 26-NQ/TW là: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nền tảng kinh tế -

xã hội và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”[8] Ngày 04/6/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 800-QĐ/TTg phê duyệt “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020” Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chương trình tổng thể về phát triển kinh tế -

xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng Chương trình này bao gồm 11 nội dung sau: quy hoạch xây dựng nông thôn mới; Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội; Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập; Giảm nghèo và an sinh xã hội; Đổi mới và phát triển các hình thức

tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn; Phát triển giáo dục – đào tạo

ở nông thôn; Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn; Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn; Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; Nâng cao chất lượng tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn; Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn

Nhằm tạo những điều kiện thuận lợi cho quá trình xét duyệt, đánh giá việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, ngày 16/4/2009 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 491-QĐ/TTg về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới gồm 19 tiêu chí được chia làm 5 nhóm nội dung cơ bản: Nhóm 1 gồm các tiêu chí về quy hoạch; nhóm 2 gồm các tiêu chí về hạ tầng kinh tế xã hội; nhóm 3 gồm các tiêu chí kinh tế và tổ chức sản xuất; nhóm 4 gồm các tiêu chí văn hóa - xã hội - môi trường; nhóm 5 gồm các tiêu chí hệ thống chính trị Trải qua quá trình thực hiện và đánh giá, ngày 20/02/2013 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 342-QĐ/TTg sửa đổi một số tiêu chí của

Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới Căn cứ theo Quyết định số QĐ/TTg về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới và Quyết định số 342-QĐ/TTg sửa đổi một số tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới của Thủ tướng Chính phủ, mỗi xã được công nhận là đạt tiêu chuẩn về nông thôn mới khi đạt được nhóm các tiêu chí cụ thể sau:

491-Nhóm một: 491-Nhóm quy hoạch gồm 1 tiêu chí (tiêu chí 1) là quy

hoạch và thực hiện quy hoạch Nhóm quy hoạch gồm một số nội dung như sau: Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ; Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường theo chuẩn

mới; Quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn được bản sắc văn hóa tốt đẹp

Nhóm hai: nhóm các tiêu chí về hạ tầng kinh tế - xã hội (gồm 8 tiêu

chí từ tiêu chí 2 tới tiêu chí 9):

Tiêu chí 2 về giao thông gồm các nội dung: Tỷ lệ km đường trục

xã, liên xã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa đạt chuẩn theo cấp kỹ thuật của Bộ Giao thông vận tải; Tỷ lệ km đường trục thôn, xóm được cứng hóa đạt chuẩn theo cấp kỹ thuật của Bộ Giao thông vận tải; Tỷ lệ km đường ngõ, xóm sạch và không lầy lội vào mùa mưa; Tỷ lệ km đường trục chính nội đồng được cứng hóa, xe cơ giới đi lại thuận tiện

Tiêu chí 3 về thủy lợi gồm các nội dung: Hệ thống thủy lợi cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất và dân sinh; Tỷ lệ km trên mương do xã quản

lý được kiên cố hóa

Tiêu chí 4 về điện gồm các nội dung: Hệ thống điện đảm bảo yêu cầu kỹ thuật của ngành điện; Tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn từ các nguồn

Tiêu chí 5 về trường học bao gồm các nội dung: Tỷ lệ trường học các cấp: mầm non, mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở có cơ sở vật chất đạt chuẩn quốc gia

Tiêu chí 6 về cơ sở vật chất văn hóa gồm các nội dung: Nhà văn hóa và khu thể thao xã đạt chuẩn của Bộ Văn hóa thể thao du lịch; Tỷ lệ thôn có nhà văn hóa và khu thể thao thôn đạt quy định của Bộ Văn hóa thể thao du lịch

Tiêu chí 7 về chợ nông thôn có nội dung: Chợ theo quy hoạch, đạt chuẩn theo quy định

Tiêu chí 8 về bưu điện có các nội dung: Có điểm phục vụ bưu

chính viễn thông; Có internet đến thôn

Tiêu chí 9 về nhà ở dân cư gồm các nội dung: Nhà tạm, dột nát; Tỷ

lệ hộ có nhà ở đạt tiêu chuẩn Bộ Xây dựng

Nhóm ba: nhóm các tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất (gồm

bốn tiêu chí tiêu chí 10 đến tiêu chí 13):

Tiêu chí 10 về thu nhập có nội dung: Thu nhập bình quân đầu

người khu vực nông thôn (triệu đồng/ người) và chia ra làm 3 giai đoạn

tới năm 2012, tới năm 2015, tới năm 2020

Tiêu chí 11 về hộ nghèo có nội dung: Tỷ lệ hộ nghèo 7 vùng trong

Nhóm bốn: nhóm các tiêu chí về văn hóa - xã hội - môi trường

(gồm 4 tiêu chí từ tiêu chí 14 tới tiêu chí 17):

Tiêu chí 14 về giáo dục có các nội dung: Phổ cập giáo dục Trung học cơ sở; Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp Trung học cơ sở được tiếp tục học trung học (phổ thông, bổ túc, học nghề); Tỷ lệ lao động qua đào tạo Tiêu chí 15 về y tế có các nội dung: Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế; Y tế xã đạt chuẩn quốc gia

Tiêu chí 16 về văn hóa có nội dung: Xã có từ 70% số thôn, bản trở lên đạt tiêu chuẩn làng văn hóa theo quy định của Bộ Văn hóa thể thao

du lịch

Tiêu chí 17 về môi trường có các nội dung: Tỷ lệ hộ được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy chuẩn quốc gia; Các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường; Không có các hoạt động suy giảm

môi trường và có các hoạt động phát triển môi trường xanh, sạch, đẹp; Nghĩa trang được xây dựng theo quy hoạch; Chất thải, nước thải được thu gom và xử lý theo quy định

Nhóm năm: nhóm các tiêu chí về hệ thống chính trị (gồm có 2 tiêu

chí 18 và 19):

Tiêu chí 18 về hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh gồm có các nội dung sau: Cán bộ xã đạt chuẩn; Có đủ các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở theo quy định; Đảng bộ, chính quyền xã đạt tiêu chuẩn “trong sạch, vững mạnh”; Các tổ chức đoàn thể chính trị của xã đều đạt danh hiệu tiên tiến trở lên

Tiêu chí 19 về an ninh, trật tự xã hội có nội dung: An ninh, trật tự

xã hội được giữ vững

Theo bộ tiêu chí, cả nước được chia làm 7 vùng và tùy theo điều kiện của mỗi vùng mà các tiêu chí đều có tỷ lệ cân đối phù hợp với vùng

đó Bộ tiêu chí đã quy định cụ thể: xã đạt nông thôn mới khi đạt được 19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới; huyện nông thôn đạt huyện nông thôn mới khi có 75% số xã trong huyện đạt chuẩn nông thôn mới; tỉnh đạt tỉnh theo tiêu chuẩn nông thôn mới khi có 80% số huyện trong tỉnh đạt 19 tiêu chí về nông thôn mới

Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa X đã thành lập Ban Chỉ đạo và thông qua đề án về Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới tại 11 xã ở 11 tỉnh, thành phố tiêu biểu cho các vùng khác nhau của

cả nước: 1- xã Thanh Chăn (tỉnh Điện Biên); 2- xã Tân Thịnh (tỉnh Bắc Giang); 3- xã Hải Đường (tỉnh Nam Định); 4- xã Gia Phố (tỉnh Hà Tĩnh); 5- xã Tam Phước (tỉnh Quảng Nam); 6- xã Tân Hội (tỉnh Lâm Đồng); 7- xã Tân Lập (tỉnh Bình Phước); 8- xã Mỹ Long (tỉnh Trà Vinh); 9- xã Định Hòa (tỉnh Kiên Giang); 10- xã Thụy Hương (thành

phố Hà Nội); 11- xã Tân Thông Hội (thành phố Hồ Chí Minh) Từ 11 xã thí điểm tới nay mô hình xây dựng nông thôn mới đã được nhân rộng nhiều địa phương trong cả nước Kết quả của mô hình xây dựng nông thôn mới tại 11 xã điểm là nhân tố quan trọng góp phần nhân rộng mô hình xây dựng nông thôn mới theo chủ trương của đảng ra khắp các tỉnh thành trong cả nước

1.2.2 Tầm quan trọng của công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới

Thứ nhất: Xuất phát từ tình hình nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam

Lịch sử dựng nước, giữ nước truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam đều gắn liền với kinh tế nông nghiệp Các thế hệ người Việt Nam

đã dựng nước và khai khẩn đất đai mở mang bờ cõi, hình thành lên những vùng đất sản xuất nông nghiệp trù phú từ đồng bằng sông Hồng tới miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long

Hiện nay, nông thôn Việt Nam chia ra thành 5 vùng: Đồng bằng sông Hồng; đồng bằng sông Cửu Long; Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung; Trung du và miền núi phí Bắc; Tây Nguyên Từ một nước có nền nông nghiệp thấp kém, nông thôn lạc hậu, nông dân sống trong cảnh thiếu đói khi mới dành được chính quyền cách mạng năm 1945, tới nay sau gần 30 năm tiến hành đổi mới đất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam tình hình nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam đã đạt được những thành tựu khá toàn diện và to lớn:

Về nông nghiệp: phát triển theo hướng tăng công nghiệp, dịch vụ ngành nghề góp phần tăng việc làm và thu nhập cho người dân Tính riêng trong năm 2012, giá trị kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông nghiệp của Việt Nam đạt 23,9 tỉ USD bằng 1/5 kim ngạch xuất khẩu của

cả nước[41] Công tác cơ giới hóa nền nông nghiệp ngày càng được chú trọng góp phần tăng năng xuất cây trồng, vật nuôi, giảm sức lao động của người nông dân

Về nông dân: đời sống của nông dân nâng lên, công cuộc xóa đói giảm nghèo đạt được những thành tựu đáng kể Tính tới năm 2012 tỉ lệ

hộ nghèo trong cả nước giảm xuống còn 9,6% (theo tiêu chí mới), thu nhập bình quân đầu người tăng gần 2 lần so với năm 2008 [41] Trình độ dân trí, điều kiện dân sinh ngày càng tăng lên và được đảng, nhà nước quan tâm chú trọng

Về nông thôn: mô hình nông thôn mới bước đầu đã đem lại diện mạo mới cho nông thôn Việt Nam Đã có 98,6% số xã có điện, 96,2% hộ

có điện lưới thắp sáng, 49,2% hộ nông dân có nhà kiên cố, 87,4% hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh, 71,8% số xã có trạm y tế đạt chuẩn quốc gia, 97,8% số xã có đường ô tô đến trung tâm, 49,1% số xã có nhà văn hóa, 89,3% số xã có bưu điện, 90,8% số xã có trường trung học cơ

sở, hầu hết số xã có trường tiểu học và lớp mẫu giáo [41]

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu quan trọng đã đạt được tình hình nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam còn tồn tại một số hạn chế, do đó phát triển chưa tương xứng với tiềm năng vốn có của đất nước:

Nông nghiệp phát triển chưa bền vững, còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố tự nhiên Năng xuất, chất lượng và đặc biệt là sức cạnh tranh của nhiều sản phẩm nông nghiệp còn thấp Việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất

và đổi mới phương thức sản xuất trong nông nghiệp còn chậm, chưa hiệu quả

Quy mô sản xuất của nông dân chủ yếu còn manh mún, nhỏ lẻ Đời sống vật chất, tinh thần của nông dân đã được cải thiện, tuy nhiên vẫn ở

mức thấp, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa, biên giới, hải đảo Nông dân gặp không ít khó khăn trong việc đối phó với thiên tai, bệnh dịch và việc tiếp cận các nguồn vốn, chính sách hỗ trợ của nhà nước Công tác giải quyết việc làm, tái định cư sau khi thu hồi đất sản xuất nông nghiệp còn chậm dẫn tới tình trạng một bộ phận lớn nông dân thiếu đất sản xuất, thiếu việc làm đời sống vô cùng khó khăn Sự trênh lệch giàu nghèo ngày một ra tăng giữa nông thôn và thành thị dẫn tới nảy sinh không ít những vấn đề bức xúc trong xã hội

Nông thôn phát triển còn thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm Các hình thức tổ chức sản xuất ở nông thôn chậm đổi mới, chưa đủ sức phát triển mạnh sản xuất hàng hóa; Công nghiệp, dịch vụ nông thôn phát triển chậm chưa thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động nông thôn Thiếu chính sách thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào xây dựng nông thôn mới

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, nông nghiệp, nông thôn, nông dân Việt Nam vẫn còn tồn tại khá nhiều hạn chế Những hạn chế

đó bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau Một trong những nguyên nhân chính là xuất phát từ việc hạn chế, bất cập trong nhận thức về vai trò của nông nghiệp, nông thôn và đặc biệt là vai trò chủ thể của nông dân Xây dựng nông thôn mới là một chương trình phát triển tổng thể về phát triển kinh tế, xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng Do đó, để thực hiện thắng lợi những mục tiêu xây dựng nông thôn mới trước hết cần thay đổi nhận thức về vấn đề tam nông: nông nghiệp – nông dân – nông thôn Chú trọng tới công tác vận động nông dân, xây dựng, thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nông dân trong tình hình mới

Thứ hai: Xuất phát từ vai trò của nông dân trong xây dựng nông thôn mới

Một là: Nông dân là lực lượng to lớn, họ là đồng minh quan trọng

của giai cấp công nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, từ đó tạo nên nền tảng ban đầu cho mục tiêu xây dựng nông thôn mới mà đảng, nhà nước đã đề ra

Với truyền thống một nước nông nghiệp, nông dân Việt Nam là những người đầu tiên khai phá, mở mang bờ cõi Cuộc sống lao động của họ đã góp phần quan trọng hình thành lên giá trị vật chất, tinh thần

và truyền thống văn hóa của dân tộc Vấn đề nông dân và liên minh công – nông luôn là một vấn đề chiến lược của cách mạng Việt Nam Lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam đã chứng minh vai trò to lớn của giai cấp nông dân

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng và xây dựng đất nước Đảng ta

và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận thấy vai trò quan trọng của nông dân: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp, nền kinh tế của nước

ta lấy dân làm gốc Trong công cuộc xây dựng nước nhà, Chính phủ trông mong vào nông dân, trông cậy vào nông nghiệp một phần lớn Nông dân ta giàu thì nước giàu, nông dân ta thịnh thì nước ta thịnh” [50, 215] Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Nông dân lao động là một lực lượng to lớn của dân tộc, một đồng minh vững chắc của giai cấp công nhân Muốn kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công, ắt phải bồi dưỡng lực lượng của họ Muốn nông dân có lực lượng dồi dào thì phải làm cho họ có ruộng cày, có cơm ăn, áo mặc, nhà ở” [51, 23] Trên

cơ sở đó, Đảng ta đã nhận thấy rõ: “Trong điều kiện một nước nông nghiệp lạc hậu như nước ta thì vấn đề dân tộc thực chất là vấn đề nông

dân, cách mạng dân tộc thực chất là cách mạng của giai cấp nông dân do giai cấp công nhân lãnh đạo” Trên cơ sở đánh giá vai trò quan trọng của nông dân, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng công tác vận động nông dân và sớm xây dựng được liên minh công – nông vững chắc đem lại thắng lợi cho cách mạng đấu tranh giải phóng và xây dựng đất nước

Bước vào thời kỳ mới, Đảng ta tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của nông dân cùng với nông nghiệp, nông thôn trong công cuộc xây dựng nông thôn mới: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước” [33, tr 123-124] Trên cở sở đó, Đảng ta đã tập trung xây dựng chiến lược vận động nông dân, nhằm phát huy vai trò to lớn của nông dân đối với phát triển nền nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới

Hai là: Nông dân đóng vai trò là “chủ thể” – lực lượng quyết định

thành công trong công cuộc xây dựng nông thôn mới

Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp nông dân nông thôn đã xác định rõ: “trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân

và nông thôn, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển ” Việc phát huy vai trò chủ thể của nông dân là nhiệm vụ quan trọng trong mục tiêu

phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc và thực hiện thắng lợi Chương

trình xây dựng nông thôn mới Vai trò chủ thể của nông dân được thể

hiện ở một số điểm sau:

Điểm một là: Nông dân thực sự nhận thức được tham gia xây dựng

nông thôn mới là do chính mình, là sự quan tâm to lớn của đảng và nhà nước đến người nông dân, trực tiếp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nông dân, do đó họ cần tích cực tham gia, hưởng ứng

Điểm hai là: Nông dân là người trực tiếp chủ động, tự giác tham gia

chương trình, chủ động, sáng tạo, đoàn kết dân chủ theo phương châm

“dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi”

Dân biết: nông dân là người nắm vững các kiến thức bản địa, do đó

có thể đóng góp vào quá trình quy hoạch và khảo sát, thiết kế các công

trình xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới; Dân bàn: sự tham gia ý

kiến của nông dân vào quá trình phát triển sản xuất, đời sống dân sinh

trên địa bàn; Dân làm: nông dân là đối tượng trực tiếp tham gia xây

dựng nông thôn mới bằng những hành động thiết thực: đóng góp tiền

của, sức lao động, vật tư và trí tuệ ; Dân kiểm tra: nông dân kiểm tra

mọi vấn đề, mọi công việc liên quan tới xây dựng nông thôn mới từ chủ

trương, chính sách tới các hoạt động cụ thể; Dân hưởng lợi: nông dân là

những người trực tiếp được hưởng lợi từ phong trào xây dựng nông thôn mới

Điểm ba là: Nông dân động viên gia đình hưởng ứng các phong trào

thi đua do cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị tổ chức, tích cực, tự nguyện tham gia, chung tay, góp sức phấn đấu thực hiện thành công 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới

Vai trò của nông dân là vô cùng to lớn, điều này không chỉ được chứng minh qua lịch sử cách mạng đấu tranh giành độc lập dân tộc mà còn được thể hiện rõ qua công cuộc xây dựng đất nước thời kỳ mới Trên cơ sở đó, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bổ sung, phát triển năm 2011, đảng ta tiếp tục khẳng

định chủ trương: “Xây dựng, phát huy vai trò chủ thể của giai cấp nông dân trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn” [35, tr 80] Để phát huy tốt vai trò của nông dân vào trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn các cấp ủy đảng, chính quyền cần phải có những biện pháp thiết thực hơn đối với công tác vận động nông dân

1.2.3 Nội dung công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của Đảng Cộng sản Việt Nam

Thứ nhất: Chăm lo tới lợi ích của nông dân

Lợi ích là nhân tố liên kết các thành viên trong một cộng đồng, là động lực để các thành viên trong cộng đồng xây dựng và đấu tranh Trong thời kỳ đấu tranh cách mạng đảng ta đã sớm xây dựng được khối liên minh công – nông và động viên được nông dân dũng cảm, kiên cường vùng lên đấu tranh giành thắng lợi Bước vào thời kỳ mới, đảng

và nhà nước đã phát huy được sức mạnh to lớn của tinh thần đoàn kết toàn dân, đưa vị thế của đất nước ngày càng nâng cao trong khu vực và quốc tế Có được kết quả đó là do Đảng ta luôn chăm lo đến lợi ích của người nông dân, giải quyết đúng đắn mối quan hệ lợi ích của giai cấp nông dân và lợi ích của dân tộc Và đây cũng được coi là bài học quan trọng về công tác vận động nông dân trong quá trình lãnh đạo cách mạng và nó vẫn còn nguyên giá trị, ý nghĩa trong thực tiễn xây dựng đất nước hiện nay

Khi tiến hành thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới việc chăm lo tới lợi ích của nông dân cũng được đảng ta coi trọng Để hoàn thành 19 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới Đảng ta luôn quan tâm, chú trọng tới công tác cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí và phát huy dân chủ

Trước hết để cải thiện dân sinh, đảng chủ trương nâng cao đời sống vật chất cho nông dân Muốn làm được điều đó, phải khuyến khích, giúp

đỡ nông dân phát triển kinh tế, làm giàu chính đáng, đẩy mạnh các chương trình xóa đói, giảm nghèo, giải quyết nhiều vấn đề liên quan tới việc làm cho nông dân Trong nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta đã đề ra nhiệm vụ: “Phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, phát huy lợi thế của nền nông nghiệp nhiệt đới Trên cơ sở tích tụ đất đai, đẩy mạnh cơ giới hóa, áp dụng công nghệ hiện đại (nhất là công nghệ sinh học), bố trí lại cơ cấu đất trồng, vật nuôi; phát triển kinh tế hộ, trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp, vùng chuyên môn hóa, khu nông nghiệp công nghệ cao, các tổ hợp sản xuất lớn Thực hiện tốt gắn kết chặt chẽ bốn nhà (nhà nông-nhà khoa học-nhà doanh nghiệp-nhà nước) và phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ở khu vực nông thôn Phát triển các hiệp hội nông dân và các tổ chức khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư tạo điều kiện để các

tổ chức này hoạt động thiết thực, có hiệu quả” [35, tr 196] Cùng với việc phát triển kinh tế nâng cao đời sống vật chất của nông dân, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới vấn đề nâng cao dân trí và phát huy dân chủ cho nông dân

Mặt bằng dân trí của nông dân Việt Nam còn thấp, phần lớn là lao động chưa qua đào tạo nghề Do vậy, đảng và nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ cho nông dân, con em nông dân và đặc biệt là những hộ nghèo, gia đình chính sách Đẩy mạnh công tác khuyến nông, phổ cập kiến thức khoa học - công nghệ tới nông dân, để họ có kiến thức

và ứng dụng kiến thức đó vào trong sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội Mở nhiều lớp tập huấn ngắn hạn hướng dẫn nông dân phát triển cây trồng, vật nuôi phù hợp mang lại hiệu quả kinh tế cao Cùng với đó, các

cấp ủy đảng và chính quyền cũng tập trung phát triển phong trào xây dựng gia đình văn hóa mới, làng xã mới, thực hiện nếp sống văn minh, bài trừ các hủ tục lạc hậu hình thành các chuẩn mực xã hội phù hợp với truyền thống dân tộc và yêu cầu của thời kỳ mới

Cùng với việc cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, thực hiện dân chủ cũng được coi là nhiệm vụ quan trọng trong công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của đảng, bởi “Có phát huy dân chủ tới cao độ thì mới động viên được tất cả các lực lượng của nhân dân đưa cách mạng tiến lên” [51, tr 566]

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước cán bộ, đảng viên phải luôn nắm vững nguyên tắc mà chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:

“Việc nào có lợi cho dân ta phải hết sức làm Việc nào có hại cho dân ta phải hết sức tránh” [53, tr 57] Và lấy việc chăm lo tới lợi ích của nông dân làm tiền đề thực hiện tốt công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới

Thứ hai: phổ biến, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới

Chủ trương xây dựng nông thôn mới của đảng đã tạo được niềm tin, tinh thần phấn khởi cho đông đảo quần chúng nhân dân đặc biệt là người nông dân Tuy nhiên, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình phát triển nông thôn tổng hợp với nhiều nội dung và phương pháp cách làm khác nhau, trong khi đó công tác tuyên truyền, tập huấn đến quần chúng nhân dân và đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới còn hạn chế và chưa đáp ứng với yêu cầu Do đó, dẫn tới tình trạng một bộ phận cán bộ các cấp và người dân nông thôn chưa hiểu đầy đủ về các nội dung xây dựng nông thôn mới Đặc biệt là một số vấn đề: Vai trò chủ thể là người dân trong xây dựng

nông thôn mới; thu hút nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới; quy hoạch nông thôn mới; cách thức phát triển sản xuất, tăng thu nhập cho dân cư nông thôn; nội dung và cách thức xây dựng lối sống văn hóa; giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa nông thôn trong quá trình hiện đại hóa; nội dung, phương pháp bảo vệ, cải tạo môi trường sinh thái nông thôn; cách thức lôi cuốn doanh nghiệp về nông nghiệp, nông thôn Để giúp nông dân phát huy tối đa tinh thần và sức mạnh đối với công cuộc xây dựng nông thôn mới, trước hết đảng và nhà nước đã tích cực, chủ động làm tốt công tác tuyên truyền chủ trương xây dựng nông thôn mới tới đông đảo quần chúng nhân dân Thực hiện đúng theo lời căn dặn của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, làm công tác dân vận: “Trước hết là phải tìm mọi cách giải thích cho mỗi một người dân hiểu rõ rằng: việc đó là lợi ích cho họ

và nhiệm vụ của họ, họ phải hăng hái làm cho kỳ được” [52, tr 698] Qua lời căn dặn của Bác thì tuyên truyền chủ trương xây dựng nông thôn mới của đảng và nhà nước là nhiệm vụ quan trọng trong công tác vận động nông dân góp sức hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới

Trước yêu cầu đó, Ban chỉ đạo Trung ương đã xây dựng và triển khai Kế hoạch số 30-KH/BCĐTW-VPĐP ngày 20/5/2011 về việc tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020 Hướng tới mục tiêu: Làm cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân (nhất là khu vực nông thôn), các đối tác phát triển quốc tế hiểu đầy đủ hơn về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, để họ tự giác tham gia, đóng góp tích cực vào chương trình Công tác tuyên truyền tập trung vào những nội dung cơ bản sau: Yêu cầu cấp thiết của xây dựng nông thôn mới ở nước ta; tiêu chí nông thôn mới thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa giai đoạn 2011-2020;

những nội dung cơ bản của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; đặc điểm nguyên tắc xây dựng nông thôn mới; phương pháp, cơ chế chính sách mới trong xây dựng nông thôn mới

Cùng với việc tuyên truyền chủ trương, chính sách về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đảng và nhà nước luôn tăng cường công tác giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, lối sống, phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc của quần chúng nhân dân Loại bỏ những

hủ tục, lạc hậu và biểu hiện lối sống đi ngược lại thuần phong, mỹ tục, đạo đức dưới tác động của nền kinh tế thị trường Nâng cao trách nhiệm,

ý thức cộng đồng phát huy những tấm gương người tốt, việc tốt từng bước hình thành hệ chuẩn mực đạo đức mới Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta đã đề ra nhiệm vụ: “Xây dựng và phát huy vai trò của giai cấp nông dân; nâng cao trình độ giác ngộ của giai cấp, tạo điều kiện hỗ trợ, khuyến khích nông dân học nghề, chuyển dịch cơ cấu lao động, tiếp nhận và áp dụng tiến bộ khoa học, công nghệ; nâng cao chất lượng cuộc sống để giai cấp nông dân thực sự là chủ thể của quá trinh phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới” [35, tr 49]

Các cấp ủy đảng và chính quyền cũng tập trung vào công tác giáo dục văn hóa, khoa học kỹ thuật, công nghệ, nâng cao tay nghề cho nông dân Công tác tuyên truyền giáo dục vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là công tác lâu dài, thường xuyên bằng nhiều biện pháp, hướng tới mục tiêu xây dựng người nông dân mới có năng lực và phẩm chất đạo đức đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển

Thứ ba: Tổ chức phong trào nông dân thi đua thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới

Việc tổ chức các phong trào nông dân thi đua thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới vừa là mục đích, vừa là thước đo kết quả công tác vận động nông dân xây dựng nông thôn mới của các cấp chính quyền địa phương Muốn hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, không chỉ dừng lại ở việc hô hào chung chung, càng không thể ra lệnh, bắt nạt quần chúng thực hiện mà phải tiến hành tổ chức hiệu quả các phong trào quần chúng Nắm bắt được vai trò quan trọng của việc tổ chức các phong trào quần chúng, thi đua thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, đảng, nhà nước và các cấp chính quyền đã phát động, tổ chức thực hiện nhiều phong trào thiết thực:

Năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã phát động phong trào thi đua

“Cả nước chung tay xây dựng nông thôn mới” Phong trào chia ra làm

hai giai đoạn: giai đoạn 1: từ năm 2011-2015; giai đoạn 2: từ năm

2015-2020 Theo mục tiêu đề ra từ năm 2011-2015 sẽ có 20% số xã đạt các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới, tới năm 2020 sẽ có 50% số xã hoàn thành Phong trào đã được các bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng tích cực hưởng ứng, thực hiện

Hưởng ứng phong trào thi đua “Cả nước chung tay xây dựng nông thôn mới”, Ban Dân vận Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 43-HD/BDVTW ngày 10/02/2012 về phong trào thi đua “Dân vận khéo” thực hiện “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới” Phong trào thi đua “Dân vận khéo” được thực hiện song song và lồng ghép với phong trào “Cả nước chung ta xây dựng nông thôn mới”, nhằm nâng cao nhận thức và phát động rộng rãi phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới trong nhân dân; phát huy sức mạnh tổng hợp, nêu cao vai trò chủ thể của nhân dân Phát huy vai trò của mặt trận đoàn thể nhân dân, đa dạng hóa công tác vận động và tổ chức sâu rộng nhiều

phong trào thi đua tới các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là nông dân-chủ

thể xây dựng nông thôn mới

Các phong trào nông dân thi đua thực hiện xây dựng nông thôn mới

do đảng và nhà nước phát động đã được lên kế hoạch tỷ mỉ trong từng giai đoạn cụ thể Và đã được phát động tới hầu khắp các tỉnh thành trong

cả nước tùy theo điều kiện cụ thể của từng địa phương mà tổ chức những phong trào khác nhau, bước đầu đã đem lại những hiệu quả tích cực hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn mới

Thứ tư: Phát triển, củng cố Hội Nông dân Việt Nam và các tổ chức đoàn thể quần chúng để vận động nông dân phát huy năng lực chủ động, sáng tạo trong công cuộc xây dựng nông thôn mới

Nông dân có được tổ chức, tập hợp lại mới phát huy được sức mạnh và mới thực hiện được yêu cầu “xây dựng giai cấp nông dân về mọi mặt” Do đó, để thực hiện tốt công tác vận động nông dân trọng lộ trình hoàn thành các tiêu chí dựng nông thôn mới đảng và các cấp chính quyền luôn chú trọng tới nhiệm vụ phát triển, củng cố Hội Nông dân Việt Nam và các tổ chức đoàn thể quần chúng khác Ngày 09/10/2001, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 26/2001-CT/TTg về tạo điều kiện để Hội Nông dân các cấp tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo của nông dân

Trong giai đoạn mới cần tăng cường mối liên hệ giữa nông dân với các cấp Hội Nông dân và các tổ chức đoàn thể quần chúng Từ đó phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nông dân với đảng, nhà nước; đề xuất và tham gia xây dựng các chủ trương, chính sách của đảng, nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Hội Nông dân và các tổ chức đoàn thể quần chúng hết sức chăm lo, bảo vệ lợi ích chính đáng của nông dân Hội Nông dân và các tổ chức đoàn thể quần chúng tăng