Đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở hà tĩnh thực trạng và giải pháp

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở cả nước nói chung, Hà Tĩnh nói riêng có nhiều đóng góp quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước, góp phần đưa tỉnh Hà Tĩnh và cả nước

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Mã số: 60 31 02 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Đình Cúc

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu trong luận văn là trung thực Những kết luận của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Trần Thị Bích Thủy

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

Chương 1: LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ, VAI TRÒ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT

CẤP CƠ SỞ 8

1.1 Lý luận và vai trò của lý luận trong hoạt động thực tiễn 8

1.2 Lý luận chính trị - chất lượng, hiệu quả dào tạo bồi dưỡng lý luận

chính trị 12

1.3 Đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở - yêu cầu quan trọng hàng đầu đối với Đảng Cộng sản Việt Nam 15

1.4 Vị trí, vai trò của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong hệ thống chính trị và vai trò của lí luận chính trị đối với hoạt động lãnh đạo của đội ngũ này 21

Tiểu kết Chương 1 35

Chương 2: THỰC TRẠNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ

CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở TỈNH HÀ TĨNH 36

2.1 Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ

chủ chốt ở Tỉnh Hà Tĩnh hiện nay 36

2.2 Những quan điểm cơ bản và một số giải pháp nâng cao chất lượng

đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở

Tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn tới 58

2.2.1 Những quan điểm cơ bản 58

2.2.2 Những giải pháp chủ yếu 60

Tiểu kết chương 2 80

KẾT LUẬN 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người có vai trò hết sức quan trọng trong các tổ chức Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị xã hội Vì vậy, đội ngũ cán bộ này, phải là những người thật sự tiêu biểu, có lập trường giai cấp và bản lĩnh chính trị kiên định; có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ học vấn, năng lực công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị được giao Trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đang đứng trước những thử thách mới Đúng như Đảng ta đã nhận định:

"Trong điều kiện cơ chế thị trường, kinh tế nhiều thành phần, mở cửa với bên ngoài, cán bộ đảng viên hàng ngày hàng giờ chịu sự tác động của nhiều nhân

tố rất phức tạp kể cả những hoạt động chống phá Đảng, vấn đề giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng trước những thử thách mới" [08, tr.137]

Trong tình hình thực tế hiện nay "không t cán bộ, đảng viên phai nhạt l í

tưởng cách mạng, tha hoá về phẩm chất, đạo đức, sức chiến đấu của một bộ phận tổ chức cơ sở đảng suy yếu" 08, tr.67 Vì vậy, nâng cao bản lĩnh chính

trị, phẩm chất đạo đức và trình độ l í luận chính trị cho cán bộ chủ chốt theo yêu cầu giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng là một trong những vấn đề có tính thời sự

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: "cán bộ là cái gốc của mọi công việc", "công việc thành hay bại là do cán bộ tốt hay kém" Đảng ta luôn xác định: Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ Do đó, đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở luôn là khâu then chốt trong bất cứ thời kỳ lịch sử nào

Trước khi thành lập Đảng, dưới hình thức các tổ chức cách mạng yêu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, xây dựng lực lượng cán bộ để lãnh đạo nhân dân đứng lên đấu tranh giải phóng dân tộc Đội ngũ cán bộ luôn là yếu tố quan trọng tạo nên sức mạnh

và sức chiến đấu của Đảng, của chính quyền nhân dân, đứng lên đấu tranh giành

chính quyền, dành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước cũng như trong giai đoạn đầu của công cuộc đổi mới đất nước

Ngày nay, trước những yêu cầu của nhiệm vụ mới, tiếp tục sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, công tác xây dựng đội

ngũ cán bộ càng trở nên cấp bách Đại hội XI của Đảng đã xác định "Tiếp tục

đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa t nh chiến đấu, t nh thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng, tuyên truyền, học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Ch Minh, quan điểm đường lối của Đảng, ch nh sách pháp luật của Nhà nước” [15, tr 256]

Đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ là nội dung thường xuyên của công tác xây dựng Đảng, vừa là đòi hỏi thiết yếu của việc đổi mới, nâng cao chất lượng tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị Trong đó, việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đóng vai trò then chốt Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ Năm, (khoá IX) khẳng định:

"Hệ thống ch nh trị ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, ch nh sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế xã - hội, tổ chức cuộc sống của dân cư Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở là nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng hệ thống

ch nh trị hiện nay"

Cơ sở là nơi cuộc sống có nhiều diễn biến phong phú, sinh động, đa dạng

và phức tạp Để thực hiện được nhiệm vụ thực sự là cầu nối giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước, đưa các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước đến với

nhân dân… đội ngũ cán bộ cơ sở phải có năng lực, trình độ, phẩm chất, bản lĩnh

và kinh nghiệm Để đáp ứng yêu cầu đó, những năm qua, nhiều quy định về chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn; quy định chế độ chính sách đối với công chức cơ sở cùng nhiều chủ trương nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở… đã được Đảng và Nhà nước ban hành và từng bước thực hiện Tuy nhiên, một mặt, việc triển khai và cụ thể hoá các quy định chính sách còn nhiều bất cập, mặt khác, bản thân những quy định, chính sách đó còn có những mặt chưa phù hợp, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn Nhìn một cách tổng thể, mặc dù chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn không ít hạn chế, yếu kém và bất cập; hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở vẫn gặp nhiều khó khăn, lúng túng, chưa tạo được động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế - xã hội

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở cả nước nói chung, Hà Tĩnh nói riêng

có nhiều đóng góp quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước, góp phần đưa tỉnh Hà Tĩnh và cả nước phát triển, tuy nhiên, trong thời gian qua, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở còn nhiều bất cập trên nhiều phương diện như phẩm chất, năng lực, tư duy lý luận, trình độ chuyên môn…

Để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, cán bộ lãnh đạo nói chung, cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở Hà Tĩnh nói riêng phải được rèn luyện, nâng cao trình độ về mọi mặt, trong đó chú trọng đến đào tạo, bồi dưỡng

lí luận chính trị

Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “Đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính

trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Hà Tĩnh - thực trạng và giải pháp” làm

luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học

2 Tình hình nghiên cứu

Những vấn đề về lý luận chính trị và đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị đã

có nhiều công trình nghiên cứu, tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau, tiêu biểu:

Vũ Ngọc Am: “Đổi mới công tác giáo dục lý luận ch nh trị, tư tưởng

cho cán bộ cơ sở”, Nxb Chính trị quốc gia 2003; “Một số vấn đề đổi mới phương pháp giáo dục lý luận ch nh trị”, Nxb thông tấn 2009

Hai cuốn sách này đã nêu ra những nội dung chung về phương pháp giáo dục chính trị tư tưởng, tập trung đưa ra một số giải pháp cơ bản trên cơ

sở nghiên cứu lý luận và yêu cầu chung

Đề tài “Đổi mới tư duy lý luận vào việc đổi mới nội dung, chương trình

bài giảng và giáo trình giảng dạy lý luận Mác - Lênin trong nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V” (Đề tài cấp bộ do giáo sư Nguyễn Đức Bình

làm chủ nhiệm năm 1991)

Mục tiêu của đề tài nhằm hình thành một hệ thống giáo trình giáo khoa mới về lý luận Mác - Lênin vận dụng ở nước ta

Đề tài “Những luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hình thành

chương trình trung cấp lý luận ch nh trị trong các trường đào tạo cán bộ của Đảng và Nhà nước ở tỉnh, thành phố đến năm 2000” (Chủ nhiệm: thạc sỹ

Tống Trần Sinh - đề tài cấp bộ, tháng 4 năm 1995)

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này góp phần đóng góp xây dựng chương trình học tập trung cấp lý luận chính trị cho Trường chính trị tỉnh, thành phố và các trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện, đáp ứng việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo Đảng, chính quyền, đoàn thể cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh

Đề tài 0206 - KHXH “Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

cấp huyện thuộc diện tỉnh ủy quản lý trong thời kỳ phát triển mới của Tỉnh Hà Tĩnh” (Cơ quan chủ trì: Ban tuyên giáo tỉnh ủy, chủ biên: Nguyễn Thiện,

tháng 6 năm 2006)

Đề tài này đề cập đến một số nội dung về lý luận, tầm quan trọng và vai trò của công tác cán bộ trước yêu cầu mới, đặc biệt là trình độ của cán bộ, chủ yếu là cán bộ cấp huyện ở Hà Tĩnh…

Nhìn chung, chưa có một đề tài nào nghiên cứu một cách đầy đủ từ cơ sở

lý luận đến thực tiễn và xây dựng hệ thống giải pháp khoa học, đồng bộ cho vấn đề nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay Vì vậy, việc nghiên cứu để tài này góp phần vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ lãnh đạo, quản lý chủ chốt cấp cơ sở trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Hà Tĩnh, khắc phục tình trạng đội ngũ cán bộ vừa thiếu, vừa yếu như hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích

Hệ thống những vấn đề lí luận và bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, bước đầu đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng, đào tạo lí luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở ở tỉnh Hà Tĩnh, từ đó vận dụng vào thực tiễn của địa phương

3.2 Nhiệm vụ của đề tài

- Làm rõ những vấn đề chung về lý luận chính trị và vai trò đào tạo lý luận chính trị đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở ở Tỉnh Hà Tĩnh và nguyên nhân của thực trạng đó

- Đề xuất một số giải pháp trong công tác đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở ở tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn vừa qua, tìm ra nguyên nhân thành công, tồn tại, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp

cơ sở ở Hà Tĩnh trong thời gian sắp tới

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận văn: Học thuyết Mác - Lênin về vai trò của lý luận đối với hoạt động thực tiễn; tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ

Phương pháp nghiên cứu: Dựa trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với những phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể: phân tích, tổng hợp, thống kê, điều tra, đánh giá

Ngoài ra luận văn rất coi trọng các phương pháp nghiên cứu tài liệu đối với các đề tài khoa học xã hội và nhân văn về nội dung này

6 Đ ng g p của luận văn

Làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn của công tác giáo dục chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Phân tích, đánh giá thực trạng của công tác đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Hà Tĩnh trong thời gian qua

Bước đầu đề xuất một số phương hướng, giải pháp giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ỏ Hà Tĩnh trong giai đoạn tới

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng trong việc nghiên cứu

để xây dựng tiêu chuẩn, kế hoạch, xác định mục tiêu, phương pháp trong công tác đào tạo lí luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, từ đó đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, tuyên truyền lí luận chính trị ở trường chính trị tỉh và các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn gồm

2 chương, 6 tiết

Chương 1 Lí luận chính trị, vai trò lí luận chính trị đối với hoạt động của

đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Chương 2 Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lí

luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở ở Tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

Chương 1 MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ

Được xây dựng trên cơ sở tiếp thu một cách chọn lọc những tinh túy của các khoa học triết học, mà trực tiếp là triết học cổ điển Đức, đại diện là phép biện chứng duy tâm của Hêghen và chủ nghĩ duy vật của Phoiơbăc; kinh

tế chính trị cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp cùng với sự tổng kết kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân thế giới,

sự ra đời của chủ nghĩa Mác là một biến chuyển cách mạng vĩ đại trong khoa học tự nhiên và xã hội

Đánh giá về học thuyết của Mác, Ăngghen khẳng định, Mác đã nêu ra hai phát hiện vĩ đại nhất, đó là: quan niệm duy vật về lịch sử và học thuyết về giá trị thặng dư Bằng phát hiện thứ nhất, Mác đã thực hiện một cuộc cách mạng trong toàn bộ quan niệm về lịch sử thế giới, chỉ ra quy luật phát triển của xã hội loài người Với phát hiện thứ hai, Mác đã vạch rõ quy luật riêng biệt của sự vận động phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và của xã hội tư bản nói chung Toàn bộ học thuyết tư bản của Mác cấu thành ba bộ phận: triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hôị khoa học, dựa trên cơ sở khoa học là phép duy vật biện chứng, hay nói như Lênin, phép biện chứng duy vật chính

là linh hồn của chủ nghĩa Mác Chính vì vậy, học thuyết của Mác không chỉ giải thích thế giới một cách khoa học, đúng đắn mà còn có khả năng cải tạo thế giới Đánh giá về những giá trị của học thuyết Mác, Lênin đã khẳng định:

"… l luận đó là l luận lần đầu tiên đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởng

trở thành khoa học l luận đó đã dựng lên cơ sở vững chắc cho khoa học ấy

và vạch rõ con đường mà chúng ta cần phải theo" [19, tr.230], "L luận đó đã chỉ rõ nhiệm vụ thật sự của một đảng xã hội chủ nghĩa cách mạng… là tổ chức cuộc đấu tranh đó mà mục đ ch cuối cùng là giai cấp vô sản giành lấy

ch nh quyền và tổ chức xã hội XHCN" [19, tr 231]

Với sức mạnh khoa học và cách mạng, chủ nghĩa Mác luôn tìm thấy sức sống, sức sáng tạo của mình trong đời sống thực tiễn cách mạng và không ngừng được bổ sung, phát triển ngày càng phong phú bằng những luận điểm, kết luận khoa học mới trở thành l í luận tiên phong dẫn dắt phong trào cách mạng thế giới Từ một học thuyết mang tính tư tưởng, với tính khoa học và cách mạng, học thuyết vĩ đại của Mác đã trở thành vũ khí lí luận giúp cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động đấu tranh cải tạo xã hội, đưa xã hội ngày càng phát triển

Trên nền tảng tư tưởng học thuyết Mácxít, V.I.Lênin đã phát triển một cách sáng tạo học thuyết Mác trong thời kỳ chủ nghĩa đế quốc V.I Lênin đã chứng minh rằng, trong những điều kiện mới, cách mạng XHCN có thể giành thắng lợi ở một nước và một số nước trong hệ thống đế quốc chủ nghĩa; đồng thời với phát hiện đó, ông đã xây dựng thành công học thuyết về nhà nước, đặc biệt về đảng của giai cấp công nhân, coi đó là điều kiện cơ bản quyết định thắng lợi trong cuộc cách mạng vô sản cũng như cách mạng XHCN Với những cống hiến vĩ đại của mình, Lênin đã góp phần tiếp tục phát triển, hoàn thiện chủ nghĩa Mác Với sự kết hợp của chủ nghĩa Mác và sự phát triển chủ nghĩa Mác bởi V.I.Lênin, chủ nghĩa Mác-Lênin ra đời L í luận chính trị được

hình thành, bao gồm ba bộ phận cơ bản: Triết học, Kinh tế chính trị học, CNXH khoa học Ở Việt Nam, lí luận chính trị được mở rộng thêm với việc nghiên cứu về Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước - pháp luật và một số môn lí luận cơ bản khác

Cùng với các lí luận khoa học khác, lí luận chính trị đã thực sự trở thành một khoa học hướng dẫn cho Đảng Cộng sản - đội tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử vĩ đại của mình

Ngoài ra có thể hiểu lí luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một đảng, của một giai cấp để giành giữ và thực thi quyền lực nhà nước

1.1.2 Vai trò của lí luận trong hoạt động thực tiễn

Với những đặc trưng cơ bản trên, lí luận có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động thực tiễn, Lênin đã từng khẳng định: "Không có lí luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng" 16, tr.30 Hay cụ thể hoá hơn về vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ ra: "Không có lí luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi" 25, tr.243 Vai trò của lí luận đối với thực tiễn rất rõ:

- Giúp con người nhận thức đúng đắn thế giới khách quan, xã hội, có định hướng đúng trong hoạt động thực tiễn

Hoạt động thực tiễn là dạng hoạt động đặc biệt của con người tác động vào thế giới khách quan nhằm cải tạo biến đổi nó phục vụ cho con người, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội Để hoạt động này có hiệu quả, con người cần phải nhận thức đúng đắn thế giới khách quan cùng với những quy luật vận động nội tại của nó, trên cơ sở đó hướng sự vận động đi theo đúng quỹ đạo thúc đẩy xã hội phát triển Lí luận khoa học đã trang bị đầy đủ những tri thức cần thiết cho con người để thực hiện điều này

- Có khả năng dự báo, đưa ra những phương hướng, giải pháp hiệu quả cho hoạt động thực tiễn

Lí luận khoa học với việc nghiên cứu, phát hiện ra xu hướng vận động phát triển của các sự vật, hiện tượng, không những giúp con người nhận thức được quy luật vận động của thế giới khách quan, của xã hội mà còn có khả năng dự báo, vạch ra những phương hướng, biện pháp để thực hiện việc cải tạo, biến đổi nó đi theo những mục tiêu đã định nhằm phục vụ cho lợi ích của con người, của xã hội Vì vậy, l í luận không chỉ giúp con người cải tạo thế giới, mà còn giúp con người thực hiện hoạt động thực tiễn một cách hiệu quả Với ý nghĩa đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "L í luận như cái kim chỉ Nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế" 25, tr.233

- Tạo điều kiện cho con người có niềm tin, sức mạnh vật chất trong hoạt động thực tiễn

Nói về vai trò của lí luận đối với thực tiễn, Mác cũng chỉ rõ: "Vũ khí

của sự phê phán không thể thay thế được sự phê phán của vũ kh , lực lượng vật chất chỉ có thể đánh đổ bằng lực lượng vật chất, nhưng l luận cũng có thể trở thành lực lượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quần chúng" [21,

tr.580 Thực tế đã xác minh điều đó Lí luận là dạng hoạt động tinh thần, thuộc hình thái ý thức xã hội, nhưng khi vận dụng vào trong hoạt động thực tiễn, nó đã thực sự trở thành sức mạnh vật chất Nhờ có lí luận chỉ dẫn cho hoạt động thực tiễn, con người hoàn toàn chủ động trong hoạt động của mình, trên thực tế, tăng thêm sức mạnh vật chất để chiến thắng tất cả những khó khăn trở ngại, đạt được mục tiêu cơ bản trong cách mạng Dưới góc độ chính trị - xã hội, Mác nói điều này còn có một ý nghĩa rộng lớn hơn Đó là, khi nhận thức đúng đắn quy luật vận động của xã hội, quần chúng lao động biết phải đấu tranh với ai, chống lại thế lực nào, bằng con đường biện pháp gì thì

dù họ có yếu cũng trở thành một lực lượng có sức mạnh vô địch có thể nhấn

chìm mọi thế lực phản động, để giải phóng mình và mở đường cho xã hội phát triển Từ ý nghĩa quan trọng đó, Lênin cũng đã khẳng định: "Chỉ có đảng nào được một lí luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò của một chiến sỹ tiên phong" 16, tr 32

1.2 Lý luận chính trị - chất lƣợng, hiệu qủa đào tạo, ồi ƣỡng lí luận chính trị

Để chủ nghĩa Mác - Lênin được tuyên truyền sâu rộng trong Đảng, trong quần chúng, phải tiến hành giáo dục lí luận chính trị Đây là công việc hàng đầu của các Đảng Cộng sản nhằm thực hiện thành công mục tiêu xây dựng CNXH, CNCS trên đất nước mình

“Đào tạo” và “bồi dưỡng” là các thuật ngữ được sử dụng rất phổ biến trong các văn bản quy phạm pháp luật cũng như các tài liệu nghiên cứu ở nước ta, tuy nhiên cách tiếp cận này cũng theo nhiều chiều khác nhau

Theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia, 2005: “Đào tạo: làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”; “Bồi dưỡng: làm cho năng lực hoặc phẩm chất tăng thêm”

Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/05/2010), tại Điều 5 giải thích: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học” và “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc”

Từ các cách tiếp cận trên, có thể đưa ra một quan niệm về đào tạo, bồi dưỡng như sau: đào tạo là quá trình trang bị những kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp thích hợp để người được đào tạo có thể đảm nhận được một công việc nhất định; bồi dưỡng là quá trình nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp trên cơ sở của mặt bằng kiến thức đã được đào tạo trước đó

Đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị là một bộ phận nằm trong quy trình

đó, nó trực tiếp truyền thụ và trang bị cho người học thế giới quan Mác - Lênin, nhân sinh quan, đạo đức cách mạng Từ thế giới quan, nhân sinh quan cách mạng đó, người học có khả năng tư duy khoa học, có năng lực sáng tạo trong hoạt động thực tiễn, củng cố lòng tin vào lí tưởng, mục tiêu cách mạng, vào đường lối của Đảng

Do đó, giáo dục lí luận chính trị là quá trình đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành cho người học thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa thông qua việc truyền thụ những nguyên lí lí luận của chủ nghĩa Mác-Lênin Trên cơ sở đó, giúp cho người học có tư duy khoa học, đạo đức cách mạng, năng lực sáng tạo trong hoạt động thực tiễn

Để đạt được những yêu cầu giáo dục trên, giáo dục lí luận chính trị phải đảm bảo truyền thụ cho người học những tri thức khoa học sau:

- Lí luận Mac - Lênin (bao gồm ba bộ môn cơ bản: triết học Mác – Lênin; kinh tế chính trị học Mác - Lênin; CNXH khoa học)

- Các môn lí luận chính trị cơ bản: Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Nhà nước, pháp luật

- Những vấn đề thuộc về đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước

Đó chính là những nội dung cơ bản trong giáo dục l í luận chính trị Đương nhiên với từng đối tượng cụ thể, yêu cầu của nội dung chính trong giáo dục có thể ở mức độ khác nhau

Trong đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị, vấn đề được quan tâm hàng đầu của quá trình này là chất lượng, hiệu quả của đào tạo, bồi dưỡng Chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị là một tổng thể các tiêu chí nói lên mức độ truyền đạt, trang bị của chủ thể đào tạo, mức độ, khả năng lĩnh hội,

vận dụng của khách thể được thể hiện thông qua các kết quả giảng dạy, học tập ở trong nhà trường, qua nội dung chương trình, hình thức, phương pháp giáo dục Nội dung chương trình đào tạo phải trang bị đầy đủ những tri thức cần thiết, đáp ứng được những yêu cầu của hoạt động thực tiễn để học viên có thể vận dụng một cách hiệu quả vào công tác thực tiễn Hình thức phương pháp đào tạo phải phù hợp để học viên có thể nắm vững lí luận cơ bản, hiểu biết tri thức đó một cách sâu sắc Cuối cùng, tất cả điều đó phải được thể hiện bằng thành tích, kết quả học tập cụ thể của học viên phản ánh một cách chính xác, trung thực mức độ giảng dạy và học tập Đó chính là chất lượng đào tạo, bồi dưỡng

Hiệu quả đào taọ, bồi dưỡng lí luận chính trị thể hiện ở kết qủa vận dụng kiến thức của học viên vào công tác thực tiễn khi công tác ở địa phương Vì vậy, có thể nói, hiệu quả đào taọ, bồi dưỡng là khả năng vận dụng sáng tạo những kiến thức đã được học tập của người học vào hoạt động thực tiễn Trong giáo dục lí luận chính trị, điều này được thể hiện rất rõ: Đó chính là năng lực chỉ đạo trong hoạt động thực tiễn, khả năng xử lí những tình huống cụ thể ở địa phương, là phẩm chất đạo đức, tư cách của người cán bộ v.v

Chất lượng và hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng quan hệ chặt chẽ với nhau Chất lượng đào tạo, bồi dưỡng quyết định hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng Hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng là thể hiện chất lượng đào tạo, bồi dưỡng Không thể nói chất lượng đào tạo, bồi dưỡng tốt, khi tạo ra một đội ngũ cán bộ chỉ có bằng cấp mà hạn chế, yếu kém trong năng lực công tác Vì vậy, có thể nói, chất lượng đào tạo, bồi dưỡng là điều kiện, còn hiệu qủa của đào tạo, bồi dưỡng mới là mục đích của đào tạo Nói đến tầm quan trọng của hiệu quả đào

tạo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "L luận cốt để áp dụng vào công việc

thực tế, l luận mà không áp dụng vào thực tế là l luận suông" [25, tr.234]

1.3 Đào tạo, ồi ƣỡng lý luận chính trị cho cán ộ chủ chốt cấp cơ

sở - yêu cầu quan trọng hàng đầu đối với Đảng Cộng sản Việt Nam

1.3.1 Về sự cần thiết phải giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ

Về sự cần thiết phải giáo dục lí luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, Ăngghen, Lênin đã từng đề cập đến Các ông chỉ rõ sự cần thiết đó bởi những

Mác-lí do: Để học thuyết Mác thấm sâu vào trong cuộc sống, phát huy được hiệu qủa trong hoạt động thực tiễn thì cần phải có những con người vận dụng và

thực hành nó Vì "tư tưởng căn bản tốt không thực hiện được cái gì hết Muốn

thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn"

[22, tr.181], đó là "bộ phận đứng trên xã hội", và bản thân họ "… bản thân

nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục" 24, tr 10 Vì vậy, để trở thành

những nhà lãnh đạo giỏi, có khả năng xoay chuyển tình thế, thúc đẩy xã hội phát triển, họ cần phải hiểu biết, nắm vững l í luận chính trị và có nghĩa vụ phải nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện nó Về vấn đề này Lênin cũng đã từng

nói: "… cần phải làm sao để những tư tưởng đó (chủ nghĩa Mác) bắt rễ sâu

hơn vào một thế giới được rèn luyện hơn, và phải làm cho đội tiên phong ấy… thấm nhuần những tư tưởng đó" [22, tr.559]

Như vậy, Mác, Ăngghen, Lênin - những lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân đã chỉ ra rất rõ: muốn chủ nghĩa Mác được truyền bá rộng rãi, trở thành hiện thực trong đời sống xã hội, đòi hỏi phải có lực lượng tiên phong, của giai cấp công nhân, đó là những cán bộ lãnh đạo Đội ngũ này phải được giáo dục, nhận thức, hiểu biết một cách sâu sắc về lí luận của chủ nghĩa Mác Trên cơ sở đó, họ được nâng cao về bản lĩnh chính trị, năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của mình

Mác, Ăngghen và Lênin coi việc giáo dục, bồi dưỡng lí luận chính trị cho đội ngũ cán bộ là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của mỗi Đảng Cộng sản, đồng thời coi đây là điều kiện dẫn đến mọi thắng lợi của các phong trào cách mạng Về điều này, Ăngghen đã từng nói khi nhận xét về giai cấp

vô sản, cũng như khi nói đến nguyên nhân chậm phát triển của phong trào công nhân ở Anh Ông cho rằng, nhờ được giáo dục lí luận chính trị, giai cấp

vô sản "… sẽ có khả năng đảm nhận vai trò lãnh đạo nhờ sự hơn hẳn về l

luận và kinh nghiệm thực tiễn của mình" [24, tr.484] và "… sự thờ ơ đối với mọi l luận, một trong những nguyên nhân chủ yếu giải th ch tại sao phong trào công nhân Anh tiến rất chậm, mặc dầu tổ chức tuyệt vời của một số công đoàn cá biệt" [21, tr.632]

Bên cạnh việc tăng cường học tập, nghiên cứu lí luận, những cán bộ lãnh đạo của Đảng còn cần phải phổ biến cho quần chúng nhân dân những vấn đề mà mình rút ra được từ việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác, đưa lí luận đó vào trong hoạt động thực tiễn, đặc biệt đối với những người làm công

tác tư tưởng Điều này đã được Lênin nói: "Không thể là một nhà lãnh đạo tư

tưởng mà lại không làm công tác l luận…, cũng như không thể là một nhà lãnh đạo tư tưởng mà không hướng công tác đó theo những nhu cầu của sự nghiệp, mà lại không tuyên truyền trong công nhân những kết luận của l luận

đó và không giúp đỡ họ tổ chức nhau lại" [20, tr.382]

1.3.2 Đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp

cơ sở - yêu cầu quan trọng hàng đầu đối với công tác xây dựng Đảng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm, chú trọng đến công tác giáo dục lí luận chính trị cho cán bộ Người coi đây là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho Đảng vững mạnh, cho cách mạng giành được thắng lợi Hồ Chí Minh

đã khẳng định: "Đảng muốn vững thì phải lấy chủ nghĩa Mác làm nòng cốt,

trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải làm theo chủ nghĩa ấy" [22,

tr.259] Chính vì vậy, để chuẩn bị cho việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, Hồ Chí Minh đã cho mở lớp bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ Năm 1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc) với cuốn sách lí luận đầu

tiên "Đường kách mệnh" do chính mình biên soạn, Người đã tổ chức lớp bồi

dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ - những hạt giống của cách mạng Việt Nam Bằng những hạt giống này, với phong trào "vô sản hoá" chủ nghĩa Mác

- Lênin đã được tuyên truyền sâu rộng trong giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động Trong suốt qúa trình chỉ đạo cách mạng sau này,

Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở cán bộ phải không ngừng học tập lí luận cách mạng và vận dụng sáng tạo lí luận đó vào trong hoạt động thực tiễn

Người nói: "… mỗi cán bộ, mỗi đảng viên phải học l luận, phải đem l luận

áp dụng vào công việc thực tế, phải chữa cái bệnh kém l luận, khinh l luận

và l luận suông" 25, tr.234-235 Vì theo Người, phải có lí luận mới hiểu

được mọi công việc trong xã hội, trong phong trào, để từ đó đề ra được chủ trương đúng và hành động đúng

Mặt khác, học tập lí luận không chỉ nhằm nâng cao trình độ lí luận chính trị, mà còn để hình thành trong mọi cán bộ những tư tưởng, đạo đức cách mạng, giúp cho họ trở thành những con người vừa hồng, vừa chuyên Đương nhiên, để việc học tập có hiệu qủa cao phải có động cơ, phương pháp học tập đúng đắn, phải có nội dung, chương trình học tập phù hợp, việc học tập phải thực sự thiết thực phục vụ cho công tác hoạt động thực tiễn

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Đảng ta tổ chức trường l luận cho

cán bộ là để nâng cao trình độ l luận của Đảng ta, đặng giải quyết sự đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng và tình hình thực tế của Đảng ta, để Đảng ta có thể làm tốt hơn công tác của mình, hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ cách mạng của mình" [21, tr 492]

Như vậy, mục tiêu trước hết mà vì nó mà Đảng đẩy mạnh công tác giáo dục lí luận chính trị là để tạo ra sức mạnh cho Đảng, đảm bảo cho Đảng lãnh đạo cách mạng thắng lợi Vì muốn mạnh, muốn hoàn thành nhiệm vụ chính trị của mình thì Đảng phải tự trang bị cho mình lí luận Mác - Lênin;

Đảng phải giáo dục mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng nắm vững những vấn đề

cơ bản của chủ nghĩa đó và thực hành nó trong hoạt động thực tiễn Với tinh thần đó, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định rất rõ mục tiêu của công tác giáo dục l í luận chính trị của Đảng phải coi việc nâng cao trình độ lí luận Mác

- Lênin cho cán bộ, đảng viên là một việc làm thường xuyên của Đảng

Ngoài mục tiêu cơ bản trên, công tác giáo dục lí luận của Đảng còn nhằm đến mục tiêu hết sức quan trọng đó là nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt Đối với cán

bộ chủ chốt - những người trực tiếp triển khai đường lối của Đảng trong hoạt động thực tiễn, điều kiện cơ bản không thể thiếu là phải có năng lực chuyên môn cao, bao gồm cả năng lực về lí luận và thực tiễn Chỉ có như vậy mới chỉ đạo hoạt động thực tiễn có hiệu quả Muốn vậy, cán bộ phải được đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ, trong đó giáo dục lí luận chính trị là một yêu cầu

cơ bản

Đối với giáo dục lí luận chính trị, ngoài việc tăng cường giáo dục, học tập cho toàn Đảng, Đảng đặc biệt chú trọng đến đội ngũ cán bộ chủ chốt Điều này đã được nói đến trong Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III:

Việc tổ chức học tập l luận Mác - Lênin một cách hệ thống trước hết trong cán bộ cao cấp và trung cấp là rất cấp bách để đảm bào cho cán bộ, đảng viên ta nắm được những hiểu biết cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin và biết sử dụng những hiểu biết đó vào việc xem xét và giải quyết những vấn đề

cụ thể …[25, tr 154]

Vấn đề này càng được thể hiện rõ hơn trong các nghị quyết về công tác đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị của Đảng Nghị quyết 210 của Ban Bí thư khoá (III), Nghị quyết số 23 của BCHTW (khoá III), Kết luận số 57-KL/TW của BCH TW, Kết luận 94-KL/TW của BCHTW đã thể hiện rất rõ điều này Để nâng cao trình độ lí luận chính trị của cán bộ, đi đến thực hiện tiêu

chuẩn hoá từng loại cán bộ, Ban Bí thư đã đề ra nhiệm vụ biên soạn giáo trình

và tiến hành giáo dục cán bộ, đảng viên theo ba cấp chương trình cơ bản: sơ cấp, trung cấp, cao cấp; tổ chức hệ thống trường Đảng: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, các trường Đảng tỉnh, các trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện… Đồng thời, đề ra nhiệm vụ quy hoạch cán bộ với nội dung quan trọng là tiêu chuẩn hoá trình độ lí luận chính trị của mỗi cán bộ ở các chức vụ

Để cụ thể hóa quan điểm trên, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

IX khẳng định: "Trước hết phải tăng cường công tác giáo dục tư tưởng ch nh

trị, rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cán nhân Toàn Đảng nghiêm túc học tập chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Ch Minh Các cấp

uỷ và các chi bộ tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra đảng viên học tập, rèn luyện không ngừng nâng cao trình độ ch nh trị, học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức lãnh đạo, quản l và công tác vận động nhân dân… " [12, tr.53]

Bên cạnh đó, văn kiện này cũng xác định: "Xây dựng chỉnh đốn hệ thống các

học viện, trường và trung tâm ch nh trị, nâng cao chất lượng hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo và quản l các cấp, chống các biểu hiện tiêu cực trong giảng dạy và học tập" [12, tr142]; "Cần đổi mới mạnh mẽ chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học l luận, coi trọng chất lượng và t nh hiệu quả" 12, tr.135 Kết luận của Hội nghị

trung ương 6 (khoá IX) tiếp tục nhấn mạnh: "Trên cơ sở quy hoạch, đẩy mạnh

việc đào tạo, đào tạo lại cán bộ theo chức danh và cán bộ nguồn, nâng cao chất lượng và hiệu qủa công tác đào tạo… " [13, tr 231]

Phải nắm rõ các nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, người cán bộ cấp cơ sở mới có khả năng vận dụng sáng tạo lí luận đó vào hoàn cảnh cụ thể của từng lĩnh vực, từng địa phương mình phụ trách Qua đó, góp phần bổ sung, phát triển làm phong phú thêm đường lối, chính sách của Đảng bằng những kết luận mới được rút ra trong quá trình hoạt

động thực tiễn Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: Đã lựa chọn đúng cán bộ còn phải dạy bảo lí luận cho cán bộ Chỉ thực hành mà không có lí luận cũng

như có một mắt sáng, một mắt mờ Người còn chỉ rõ: "Có học tập l luận Mác

- Lênin mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao

sự hiểu biết và trình độ ch nh trị, mới làm tốt công tác Đảng giao phó cho mình" 28, tr.247 Đối với cán bộ chủ chốt, Bác càng nhấn mạnh sự cần thiết

phải không ngừng học tập, nghiên cứu lí luận Mác - Lênin và đó là lí luận thiết thực, chỉ đạo cho hành động Nắm lí luận chủ nghĩa Mác - Lênin không phải "để trang sức" mà nắm cái tinh thần xử trí đối với việc, đối với người, đối với mình để "sống với nhau có tình có nghĩa", là nắm những chân lí phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để áp dụng sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta

Từ những yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục lí luận chính trị cho cán bộ cho thấy, Đảng ta không chỉ quan tâm, đẩy mạnh giáo dục lí luận chính trị cho cán bộ về mặt số lượng trên diện rộng, mà còn đặc biệt chú trọng đến chất lượng công tác này Đảng coi đây là yêu cầu quan trọng hiện nay Vì chỉ trên cơ sở nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục lí luận chính trị, mới có thể nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ chủ chốt trên các mặt như năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn cũng như phẩm chất, đạo đức cách mạng Đây

là những tiêu chuẩn cơ bản không thể thiếu đối với cán bộ lãnh đạo trong thời

kỳ mới

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục lí luận chính trị cho cán bộ, Đảng yêu cầu phải chống các biểu hiện tiêu cực trong giảng dạy và học tập, đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học lí luận

Từ sự phân tích trên cho thấy, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm, chú trọng đối với công tác giáo dục lí luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Đảng nhận thức vai trò của lí luận chính trị đối với công tác xây dựng Đảng từ rất sớm

1.4 Vị trí, vai trò của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong hệ thống chính trị và vai trò của lý luận chính trị đối với hoạt động lãnh đạo của đội ngũ này

1.4.1 Một số quan niệm về cán bộ và cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong

hệ thống chính trị

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra khái niệm rất cụ thể về cán bộ Theo

Người, cán bộ là "người đem đường lối ch nh sách của Đảng, của Ch nh

phủ giải th ch cho dân chúng được rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Ch nh phủ hiểu rõ để đặt ch nh sách cho đúng" 25, tr 269 Như vậy, Theo Hồ Chí Minh, cán bộ là lực lượng

nòng cốt của Đảng và Nhà nước làm nhiệm vụ triển khai, hướng dẫn, tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân

- Đề tài KHXH 05.03 “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng

đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” do PGS.TS Nguyễn Phú Trọng làm chủ nhiệm cho rằng:

"Cán bộ là khái niệm chỉ những người có chức vụ, có vai trò và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản l , điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức" 31, tr20 Đồng thời, đề tài cũng xác

định khái niệm cán bộ có thể được dùng trên hai khía cạnh khác nhau: cán bộ theo nghĩa chung nhất là công chức, nhưng đồng thời, cán bộ cũng được hiểu

là những người có chức vụ chỉ huy, phụ trách, lãnh đạo

Dưới góc độ cán bộ là "người chỉ huy", "người phụ trách", "người lãnh đạo", đề tài trên đã xác định rất rõ những yếu tố để có thể cấu thành người cán

bộ lãnh đạo là:

- Là khung, là nòng cốt của chế độ mới, của hệ thống chính trị, hệ thống kinh tế, hệ thống văn hoá của đất nước

- Là chỉ huy, phải có trình độ giác ngộ chính trị cao, đạo đức tốt, có chuyên môn giỏi

- Là nòng cốt, thể hiện bản lĩnh kiên định, vững vàng trước mọi khó khăn, thực sự là nòng cốt, lực lượng chủ chốt trong một tổ chức

Về khái niệm cán bộ chủ chốt PGS.TS Trần Xuân Sầm đã nêu: "Cán bộ

lãnh đạo chủ chốt là những cán bộ lãnh đạo nhưng là lãnh đạo toàn diện có trọng trách nặng nề nhất, có quyền thay mặt tập thể lãnh đạo giải quyết các vấn đề và chịu trách nhiệm trước tập thể" [30, tr139]

Vậy căn cứ vào đâu để xác định cán bộ chủ chốt Theo tác giả phải dựa trên một số tiêu chí sau:

Một là, phải xác định rõ trong một hệ thống gồm nhiều tổ chức, đâu là những tổ chức nắm vai trò trọng yếu, quyết định sự phát triển trong hệ thống

đó

Hai là, trong mỗi tổ chức giữ vai trò trọng yếu đó trong hệ thống, ai là cán bộ lãnh đạo, là người đứng đầu giữ cương vị quyết định xu hướng vận động, phát triển của tổ chức đó

Như vậy, cán bộ chủ chốt trước hết phải được xác định đó là lực lượng nòng cốt của Đảng, Nhà nước; là những cán bộ lãnh đạo Do đó, ở đây khái niệm cán bộ chủ chốt hay cán bộ lãnh đạo chủ chốt đều có thể được hiểu như

nhau Từ lý giải đó, theo tác giả, cán bộ chủ chốt là những người thuộc lực

lượng nòng cốt, giữ cương vị chỉ huy, phụ trách trong một tổ chức, một tập thể Họ có trách nhiệm đề ra đường lối, phương hướng và tổ chức thực hiện

để đạt được những mục tiêu nhất định

Việc xác định các chức danh cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị nói chung, trong hệ thống chính trị cấp xã nói riêng một mặt cần căn cứ vào tính chất công việc, vai trò của mỗi tổ chức nằm trong chỉnh thể hệ thống chính trị ấy Mặt khác, cần căn cứ vào cơ chế hoạt động, tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức ấy với tư cách một tiểu hệ thống

Từ quan niệm đó, tác giả xác định các chức danh cán bộ chủ chốt cấp

xã gồm có các chức danh như:

1, Bí thư, phó Bí thư Đảng ủy;

2, Chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân;

3, Chủ tịch, phó chủ tịch Ủy ban nhân dân

Tuy nhiên, cần chú ý xác định cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải đặt cán bộ trong một tổ chức nhất định để xem xét vì có thể là cán bộ chủ chốt trong tổ chức này, mối quan hệ này nhưng trong tổ chức khác, mối quan hệ khác không phải là cán bộ chủ chốt

Cơ sở để xác định các chức danh cán bộ chủ chốt cấp xã trên đây là Pháp lệnh cán bộ công chức của Nhà nước quy định Theo Pháp lệnh cán bộ, công chức mới được sửa đổi, bổ sung đã được Quốc hội khoá XI thông qua

có hiệu lực từ 1-7-2003 quy định: "Những người do bầu cử đảm nhận nhiệm

vụ theo nhiệm kỳ trong thường trực hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân, b thư, phó b thư đảng uỷ, người đứng đầu các tổ chức ch nh trị xã hội cấp xã… là cán bộ chủ chốt cấp xã Họ là những người thuộc cán bộ công chức nhà nước"

Từ những nhận định trên có thể thấy cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có những đặc trưng cơ bản sau:

Là người được ủy thác của Đảng, Nhà nước và các tổ chức khác trong

hệ thống chính trị cấp xã

Là người giữ một chức vụ, một trọng trách nào đó trong hệ thống chính trị nói chung

Là người bầu cử, tuyển chọn, bổ nhiệm, đề bạt hay phân công công tác

Là người được hưởng lương và chính sách đãi ngộ căn cứ vào nội dung

và chất lượng công tác

1.4.2 Vị trí, vai trò của cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp

Vị tr , vai trò của cấp cơ sở trong hệ thống ch nh trị

Trong cơ cấu hệ thống chính trị ở nước ta, hệ thống chính trị cấp cơ sở

có vị trí vai trò rất quan trọng bởi vì:

- Là thiết chế chính trị có thể trực tiếp tổ chức triển khai thực hiện các đường lối chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ của các tổ chức đoàn thể quần chúng phù hợp với điều kiện kinh tế chính trị xã hội tại địa bàn;

- Là địa bàn trực tiếp tiếp xúc với dân, gần gũi với quần chúng nhân dân nhất Mọi mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với dân đều thông qua cấp này Vì vậy, có thể coi đây là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước và quần chúng nhân dân Theo cách nói của Lênin, mối quan hệ gắn bó Đảng - quần chúng được xem như thước đo đánh giá trình độ giác ngộ, tính tiên phong của một đảng cách mạng;

- Là nơi tực tiếp sản xuất, làm ra sản phẩm, đáp ứng mọi nhu cầu vật chất thiết yếu cho xã hội;

- Là nơi có thể tổ chức, huy động, phát huy cao độ nội lực của quần chúng nhân dân, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong quá trình thực hiện cách mạng

Chức năng nhiệm vụ của cấp cơ sở:

- Tạo môi trường thuận lợi cho các thành phần kinh tế, các tổ chức kinh

tế phát triển theo định hướng XHCN, hoạt động theo đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Chủ động trong việc huy động sức mạnh của nhân dân, chăm lo xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội trên địa bàn; phát triển sự nghiệp văn hóa, giáo dục, thông tin y tế, thể dục, thể thao, dân số kế hoạch hóa gia đình; xây dựng nông thôn mới, khu phố văn hóa văn minh giàu đẹp

- Bảo đảm an ninh quốc phòng, an toàn trật tự xã hội, đoàn kết nhân dân, bảo đảm các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước được thực hiện ở cơ sở

- Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm văn minh, công bằng

và tiến bộ xã hội Động viên nhân dân hoàn thành nhiệm vụ đối với Nhà nước

- Chăm lo đời sống của nhân dân, thực hiện tốt các chính sách xã hội;

tổ chức giúp đỡ nhau phù hợp với điều kiện khả năng của địa phương, góp phần cùng cấp trên thực hiện tốt bảo hiểm xã hội cho nhân dân khi gặp khó khăn, rủi ro đột xuất

Với chức năng nhiệm vụ quan trọng như vậy, cấp xã có tầm quan trọng rất lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN Là một cấp trong tổ chức hệ thống chính trị 4 cấp ở nước ta, cấp xã giữ vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp chung Mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, quy định của Chính phủ có được triển khai thực hiện và thực hiện có hiệu quả hay không, phụ thuộc rất nhiều ở cấp này Dân có thực sự là chủ, làm chủ, có huy động, phát huy được sức mạnh của dân hay không; mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân có gắn bó hay không, lòng tin của dân đối với Đảng như thế nào… đều do cấp này quyết định

Để thực hiện được chức năng, nhiệm vụ nặng nề trên, đòi hỏi cấp xã phải có một đội ngũ cán bộ vững mạnh, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải có đủ năng lực, trí tuệ, tâm huyết, có đạo đức khả năng hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao

1.4.2.2 Vị tr , vai trò và chức năng, nhiệm vụ của cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở

Căn cứ vào chức năng và nhiệm vụ của cấp cơ sở có thể thấy đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có vị trí, vai trò quan trọng sau:

Một là, cán bộ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân; phải là người tuyên truyền chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước đến với quần chúng nhân dân, giải thích cho dân hiểu

Hai là, cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở phải là những người động viên, tổ chức, hướng dẫn cho dân thực hiện các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong hoạt động thực tiễn, đồng thời phải vạch ra các phương hướng, kế hoạch phát triển cụ thể, phù hợp với đặc thù của địa phương

Ba là, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở phải gánh vác trách nhiệm nặng trong việc đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần cho người dân tại cơ sở

Bốn là, cán bộ chủ chốt phải là nơi giúp Đảng nắm tâm tư, nguyện vọng,

đề xuất của nhân dân, kịp thời phản ánh cho Đảng những diễn biến trên tất cả

cá lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng tại cơ sở

Năm là, cán bộ chủ chốt phải là người theo dõi, quan sát, tổng hợp xem những chủ trương đường lối của Đảng có phù hợp với đại đa số quần chúng nhân dân hay không, có điểm nào chưa phù hợp, kịp thời phản ảnh cho Đảng, Nhà nước, Chính phủ, trên cơ sở đó giúp Đảng, Nhà nước điều chỉnh, sửa đổi,

bổ sung, xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách phù hợp, tạo sự đồng thuận trong xã hội

Từ vị trí, vai trò quan trọng đó, cán bộ chủ chốt cấp xã có chức năng, nhiệm vụ sau:

+ Tuyên truyền quán triệt sâu rộng đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong quần chúng nhân dân; động viên, giáo dục, thuyết phục quần chúng nhân dân thực hiện đúng nghĩa vụ và quyền lợi của mình

+ Tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong hoạt động thực tiễn một cách hiệu quả; đẩy mạnh phát triển kinh tế và hoạt động trên tất cả các lĩnh vực y tế, văn hoá, giáo dục, từng bước cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân

+ Củng cố, giữ vững mối liên hệ giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân, phát huy tính tự giác, năng động, sáng tạo của quần chúng nhân dân trên cơ sở thực hiện đúng đắn Quy chế dân chủ cơ sở

Đảm nhận, thực hiện được những nhiệm vụ đó, đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã phải có trình độ học vấn, trình độ lí luận chính trị nhất định Vì chỉ trên cơ sở nền tảng tri thức đó, đội ngũ cán bộ này mới có khả năng nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, để có thể tuyên truyền, giải thích, động viên, thuyết phục, tổ chức cho quần chúng nhân dân thực hiện Đặc biệt, là từ đường lối chủ trương đã

có sẵn vận dụng một cách sáng tạo vào điều kiện cụ thể của địa phương nhằm đạt hiệu qủa cao nhất

1.4.3 Những yêu cầu đặt ra đối với việc nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Trước yêu cầu và nhiệm vụ của công cuộc đổi mới, trong đó nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế, thực hiện CNH, HĐH đất nước Để đạt được mục tiêu đề ra, đòi hỏi cả hệ thống chính trị phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, phát huy thế mạnh của các

địa phương, vùng miền, các khu vực cũng như các thành phần kinh tế trong cả nước Để đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

đi vào cuộc sống đạt được yêu cầu đề ra, cần có một đội ngũ cán bộ chủ chốt

có đầy đủ bản lĩnh chính trị, năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn, tổng kết thực tiễn, phẩm chất đạo đức cách mạng, ở các ngành, các cấp, các địa phương Xuất phát từ yêu cầu đó, việc đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ này có đầy đủ năng lực, trình độ, trong đó đặc biệt là trình độ lí luận chính trị

để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong thời kỳ mới Đây chính là yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay vì:

- Thông qua việc nâng cao trình độ lí luận chính trị, đội ngũ này sẽ được nâng cao về năng lực tư duy khoa học, năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn Đây chính là những yếu tố cơ bản quan trọng giúp cán bộ chủ chốt cấp

cơ sở hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của mình

- Khi đã được trang bị hệ thống lí luận chính trị, cán bộ chủ chốt cấp cơ

sở sẽ có khả năng tổng kết thực tiễn, nắm bắt được xu thế vận động phát triển của xã hội, đưa ra được những dự báo chính xác về chiều hướng phát triển của địa phương

- Giáo dục lí luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở giúp đội ngũ này giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, quan điểm trước những luận điệu xuyên tạc của kẻ thù, cám dỗ của cuộc sống

Ngoài ra, giáo dục lí luận chính trị cho đội ngũ này để họ có niềm tin khoa học vào con đường Đảng Cộng sản Việt Nam và dân tộc đã lựa chọn, có thái độ cứng rắn với những quan điểm sai trái, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận con đường dân tộc ta đang hướng tới, dồn hết tâm trí để hoàn thành mục tiêu, kế hoạch đã đề ra

Công cuộc đổi mới của đất nước ngày càng mở rộng và phát triển theo chiều sâu, những biến chuyển trên thế giới ngày càng phức tạp, đặt ra nhiều

vấn đề mới, cần phải giải đáp, trong khi đó "Thoái hoá, biến chất về ch nh

trị, tư tưởng, về đạo đức, lối sống tệ quan liêu, tham nhũng, lãng ph , sách nhiễu dân trong bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra nghiêm trọng, kéo dài chưa được đẩy lùi… làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng

Đó là nguy cơ liên quan đến sự sống còn của Đảng và chế độ" [15

tr263-264 Do vậy, công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng lí luận càng trở nên đặc biệt quan trọng

Thực tế đã chứng minh rằng, muốn nâng cao bản lĩnh chính trị, khả năng nhanh nhạy, tổng kết, phân tích thực tiễn, dự báo khoa học, có thể đưa ra những quyết sách đúng đắn, phù hợp thực tế, yêu cầu mọi cán bộ, đảng viên cần phải học tập, nâng cao trình độ mọi mặt, nhất là trình độ lí luận chính trị

1.4.4 Những nhân tố tác động đến chất lượng, hiệu quả của công đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong giai đoạn hiện nay

1.4.4.1 Sự tác động, ảnh hưởng của những biến đổi trên thế giới đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng l luận ch nh trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Thế giới đang trải qua một thời kỳ biến đổi nhanh chóng với những diễn biến phức tạp và thay đổi khó lường Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang phát triển mạnh mẽ có ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình thế giới trên các phương diện cơ bản; Cục diện chính trị thế giới có sự thay đổi căn bản sau sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu; Chiến tranh lạnh đã kết thúc Hoà bình hợp tác đang là xu thế lớn trên thế giới

Xu thế mới đã đặt các quốc gia trước những thử thách mới trên cả hai mặt tích cực và tiêu cực, đặc biệt, đối với các nước đang phát triển và chậm phát triển Một mặt, nó tạo cơ hội cho sự phát triển kinh tế - kỹ thuật, văn hoá

xã hội thông qua quá trình giao lưu hợp tác, hội nhập về văn hoá, trí tuệ, kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ Nhưng cũng chính trong quá trình này sẽ đặt các quốc gia trước nguy cơ đánh mất bản sắc văn hoá dân tộc, quyền độc lập

tự chủ quốc gia cũng như những ảnh hưởng do sự du nhập của những tệ nạn tiêu cực như ma túy, mại dâm, lối sống đồi truỵ, chủ nghĩa khủng bố v.v… đang diễn ra trên thế giới

Để tận dụng những cơ hội do toàn cầu hoá mang lại, cũng như hạn chế những tiêu cực phát sinh trong quá trình hội nhập, ngoài việc tuyên truyền sâu rộng trong xã hội, trong các tầng lớp nhân dân nhận thức một cách đúng đắn

xu thế vận động của thời đại; điều kiện của quốc gia, thực hiện đổi mới cơ chế, chính sách trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội… Yêu cầu đặt ra là phải tập trung cho giáo dục để nâng cao dân trí, đào tạo những cán bộ lãnh đạo, những cán bộ khoa học kỹ thuật giỏi, có trình độ, trí tuệ, có phẩm chất đạo đức tốt đáp ứng những yêu cầu mới Chỉ có như vậy mới có thể tiếp thu các thành tựu của khoa học - công nghệ mới, thúc đẩy nền kinh tế của đất nước phát triển, giữ vững độc lập chủ quyền quốc gia

Về chính trị - xã hội, sự sụp đổ chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu đã khiến CNXH lâm vào khủng hoảng, thoái trào Lợi dụng cơ hội này, các thế lực thù địch ra sức công kích chủ nghĩa Mác, chống phá CNXH Cùng với đó, những biến động lớn về chính trị - xã hội trên thế giới liên tiếp xảy ra như xung đột vũ trang, xung đột sắc tộc, xung đột tôn giáo, chạy đua

vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, chủ nghĩa khủng bố, "diễn biến hoà bình", tư tưởng bành trướng, bá chủ, dân tộc vị kỷ… đã tác động đến các mặt của đời sống trong nước, tạo ra dao động về tư tưởng trong quần chúng nhân dân, đặc biệt là một bộ phận cán bộ, đảng viên Cùng với những ảnh hưởng về chính trị - tư tưởng, sự tác động của mặt trái cơ chế thị trường đã dẫn đến

"một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai

nhạt l tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý ch , kém ý thức tổ chức kỷ luật, sa đoạ về đạo đức lối sống Một số thoái hoá về ch nh trị…" [8, tr138]

Những tác động, ảnh hưởng trên cùng với sự sa sút, yếu kém của một

bộ phận cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đã dẫn đến sự biến động về chính trị - xã hội ở một số địa phương với các điểm "nóng" Thái Bình, bạo động Tây Nguyên, Mường Nhé trong những năm vừa qua

Bối cảnh thế giới trong những năm qua đã đặt ra cho Đảng ta một yêu cầu cấp bách là phải tăng cường giáo dục lí luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ chủ chốt Thông qua giáo dục lí luận chính trị nâng cao nhận thức chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực tư duy cho cán bộ; xây dựng một đội ngũ vững mạnh đáp ứng những yêu cầu của cách mạng trong thời kỳ mới Giáo dục lí luận chính trị đối với cán bộ hiện nay không chỉ là trang bị những tri thức lí luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước…

mà phải thông qua đó tăng cường việc bồi dưỡng rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đó là những điều kiện tiên quyết giúp cán bộ cơ sở hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của mình

1.4.4.2 Những yêu cầu thực tiễn của đất nước đặt ra đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở giai đoạn hiện nay

Ngoài những tác động của những biến động trên thế giới, chất lượng, hiệu quả của giáo dục lí luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở còn phụ thuộc rất nhiều vào những yêu cầu của thực tiễn đất nước đặt ra

- Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

Với những kết quả sau gần 30 năm đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam xác định nhiệm vụ trung tâm thời kỳ này là đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, tạo cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lí, quan hệ sản xuất

tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất tinh thần được nâng cao, quốc phòng anh ninh vững chắc, đang hướng đến xây dựng đất nước dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh, xây dựng thành công CNXH

Để thực hiện được mục tiêu cơ bản của CNH, HĐH với một nước sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, Đảng ta xác định phải tập trung đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp Trên cơ sở tăng năng suất lao động trong nông nghiệp, tạo ra nhiều sản phẩm đáp ứng đầy đủ nhu cầu lương thực cho xã hội, nguyên vật liệu để mở rộng phát triển công nghiệp chế biến và các ngành kinh

tế khác Xây dựng cơ sở vật chất vững chắc là tiền đề thúc đẩy lực lượng sản

xuất phát triển Do đó, phải "đặc biệt coi trọng CNH, HĐH nông nghiệp và

nông thôn" [11, tr.92]

Mặt khác, sau gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đạt được nhiều thành tựu to lớn Tuy nhiên nhiều thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế Vì vậy, để đạt được mục tiêu đến năm 2020 cơ bản trở thành một nước công nghiệp, phải tiến hành xây dựng nông thôn mới

Để hoàn thành nhiệm vụ cơ bản trên đòi hỏi đội ngũ cán bộ cấp cơ sở phải tự hoàn thiện cả về trách nhiệm và năng lực, trí tuệ, trong đó một trong những phương pháp hiệu quả, lâu dài là nâng cao trình độ lí luận chính trị

- Tăng cường sức mạnh và hiệu lực của hệ thống chính trị cấp cơ sở Đánh giá về những hạn chế của hệ thống chính trị nước ta, Báo cáo

chính trị của Đại hội VIII nêu rõ: "Năng lực và hiệu quả lãnh đạo của Đảng,

chiến lược điều hành quản l của Nhà nước, hiệu quả hoạt động của các đoàn thể ch nh trị - xã hội chưa nâng lên kịp thời với đòi hỏi của tình hình" [8,

tr.66 Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hạn chế này, trước hết là do: năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán bộ chưa tương xứng với yêu cầu và nhiệm vụ, một

bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên phai nhạt lí tưởng, tha hoá về phẩm chất, đạo đức cách mạng, từ đó dẫn đến sự suy yếu sức chiến đấu của một bộ phận tổ chức cơ sở Đảng, hiệu lực của bộ máy Nhà nước cũng như khả năng hoạt động của các đoàn thể quần chúng bị giảm sút

Thực tiễn ở nước ta trong những năm qua đã cho thấy, việc hạn chế về nhận thức chính trị, năng lực chỉ đạo hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ở một số địa phương Việc

vi phạm nghiêm trọng quyền tự do, dân chủ của nhân dân, các tệ nạn quan liêu, tham nhũng, cửa quyền, ức hiếp quần chúng nhân dân ở một số địa phương đã làm suy giảm lòng tin của dân đối với Đảng và Nhà nước, không huy động được sức mạnh của dân trong sự nghiệp đổi mới Do đó, nâng cao trình độ về mọi mặt cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là điều kiện tiên quyết nhằm củng cố, tăng cường sức mạnh, hiệu lực của hệ thống chính trị cấp cơ sở ở nước ta hiện nay

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, hơn lúc nào hết công tác giáo dục lí luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở được Đảng Cộng sản Vệt Nam hết sức quan tâm và luôn coi đó là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu đối với công tác xây dựng Đảng Việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt lúc này không những nhằm nâng cao năng lực tư duy lí luận cho họ mà còn thông qua công tác này Đảng làm tốt vai công tác tư tưởng của mình, đó là giúp cho cán bộ, đảng viên có lập trường tư tưởng vững vàng, không bị ảnh hưởng, dao động trước những biến động chính trị trên thế giới, cũng như những vấn đề nảy sinh trong thời kì quá độ xây dựng CNXH ở Việt Nam

Đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã - một lực lượng nòng cốt trong hệ thống chính trị cấp cơ sở, việc giáo dục lí luận chính trị cho đội ngũ này cần có sự quan tâm, chú trọng hơn Một mặt, phải nhận thức rõ vị trí,

vai trò, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ này, nhưng mặt khác, phải chú trọng cả đến các yếu tố khác có tác động đến quá trình này Đây chính là những yêu cầu cơ bản trong công tác giáo dục lí, luận chính trị cho cán bộ hiện nay Chỉ trên cơ sở nghiên cứu một cách nghiêm túc những vấn đề thực tiễn đặt ra mới có thể đem lại chất lượng, hiệu quả thật sự cho công tác giáo dục lí luận chính trị ở trường chính trị tỉnh và các trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện hiện nay

TIỂU KẾT CHƯƠNG I

Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập đến nay luôn coi trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng lí luận cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Do xuất phát từ yêu cầu, sứ mệnh của Đảng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, hơn lúc nào hết, công tác đào tạo, bồi dưỡng dục lí luận chính trị cho cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở được Đảng ta hết sức quan tâm và luôn coi đó là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu đối với mỗi cán bộ, đảng viên Việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo chủ chốt lúc này không những nhằm nâng cao năng lực tư duy lí luận cho họ mà còn có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong công tác xây dựng Đảng; giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên có lập trường tư tưởng vững vàng, không bị ảnh hưởng, dao động trước những biến động chính trị trên thế giới, cũng như tác động của mặt trái cơ chế thị trường

Đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở - một lực lượng nòng cốt trong hệ thống chính trị, việc đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị cho đội ngũ này cần phải được quan tâm, chú trọng hơn Một mặt, nhận thức rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ này; nhưng mặt khác, những yếu

tố tác động đến công tác giáo dục lí luận chính trị cũng phải được quan tâm đầy đủ Đây chính là những yêu cầu cơ bản trong công tác đào tạo, bồi dưỡng

lí luận chính trị cho cán bộ nó chung, cán bộ chủ chốt nói riêng hiện nay Chỉ trên cơ sở nghiên cứu một cách nghiêm túc những vấn đề này mới có thể đem lại chất lượng, hiệu quả thật sự cho công tác giáo dục lí luận chính trị trong trường chính trị tỉnh và các trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện hiện nay

Chương 2 THỰC TRẠNG, GIẢI PHÁP ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở của tỉnh Hà Tĩnh đã có sự trưởng thành về nhiều mặt Họ đã bước đầu làm quen với cơ chế mới, mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm, đã có sự nhanh nhạy về chính trị, tư duy chính trị ngày càng năng động, nhạy bén Thành tựu phát triển kinh tế - xã hội những năm qua của tỉnh có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Nhận

thức của họ được nâng lên đồng thời khả năng cụ thể hoá, tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước đã đạt được kết quả rõ rệt, nhất là khi triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở làm việc sát dân hơn, lắng nghe ý kiến của nhân dân trong việc xây dựng kế hoạch, mục tiêu dân chủ và công khai Xây dựng cơ sở hạ tầng và các khoản huy động của dân đã đưa ra để dân cùng bàn bạc và quyết định Hoạt động của Đảng, chính quyền dần đi vào nền nếp, khắc phục dần tình trạng làm việc tuỳ tiện, cảm tính Trên cơ sở đó đã tạo được sự thống nhất và sự đồng thuận trong nhân dân, củng cố và nâng cao lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, tăng cường an ninh quốc phòng, trật tự trên địa bàn

Mặc dù, nhận thức khác nhau, nhưng nhìn chung đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cơ sở có nhân sinh quan, phương pháp luận đúng đắn, nhận thức

rõ được tính đúng đắn, khoa học của việc kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, nhận thức vai trò lãnh đạo tất yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sự nghiệp đổi mới, thực hiện cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tính mềm dẻo của chính sách đối ngoại, mở rộng giao lưu quốc tế, với nhiệm vụ trọng tâm là công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, là những người chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân, lãnh đạo, quản lý mọi mặt, mọi lĩnh vực ở địa phương, cơ sở Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ thực tế hiện nay, đội ngũ cán bộ cấp cơ sở của tỉnh Hà Tĩnh vẫn còn nhiều hạn chế về năng lực, về trình

độ chuyên môn, chưa đáp ứng được và chưa theo kịp yêu cầu của sự nghiệp đổi mới của quê hương, đất nước

Theo số liệu điều tra đến tháng 01/01/2014 của Sở Nội vụ tỉnh Hà Tĩnh

về trình độ các mặt nói chung trong đó có trình độ lí luận chính trị của cán bộ

cơ sở cho thấy: Tổng số đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở của 262 xã,