Những công trình khoa học trên đã phân tích khá sâu sắc về đặc điểm, cấu trúc, vai trò của từng thành tố trong HTCTCS; xu hướng vận động, giải pháp xây dựng HTCTCS; đề cập dưới nhiều góc
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
PHAN CÔNG CHÍNH
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ VỚI VIỆC
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG
VÀ NHÀ NƯỚC TA TẠI TỈNH HÀ TĨNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành Chính trị học
Hà Nội – 2013
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
PHAN CÔNG CHÍNH
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ VỚI VIỆC
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG
VÀ NHÀ NƯỚC TA TẠI TỈNH HÀ TĨNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01
Người hướng dẫn khoa học: GS TS Đỗ Quang Hưng
Hà Nội – 2013
Trang 3MỤC LỤC
1.1.2.Thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta hiện nay 15 1.2 Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh thực hiện chính sách tôn giáo của
1.2.1 Khái niệm, chức năng của hệ thống chính trị cơ sở 21 1.2.2 Đặc điểm của hệ thống chính trị cơ sở Hà Tĩnh 25 1.2.3 Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh thực hiện chính sách tôn giáo của
Đảng, Nhà nước
29
Trang 42.1.1 Thực hiện vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh thực hiện
chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước
43
2.1.2 Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh thực hiện chính sách tôn giáo của
Đảng, Nhà nước hạn chế và nguyên nhân
65
2.2 Một số giải pháp cơ bản phát huy vai trò hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà
Tĩnh thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước hiện nay
78
2.2.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của hệ thống chính trị cơ sở thực hiện
2.2.2 Thường xuyên củng cố xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh
trong sạch vững mạnh đáp ứng yêu cầu thực hiện tốt chính sách tôn giáo của
2.2.3 Tiếp tục đổi mới nội dung phương pháp thực hiện chính sách tôn giáo
của Đảng và Nhà nước của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh hiện nay 90
Trang 6A MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Tín ngưỡng tôn giáo là một vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp trong đời sống chính trị trên phạm vi thế giới cũng như ở nhiều quốc gia dân tộc Để đáp ứng nhu cầu tôn giáo cuả một bộ phận quần chúng nhân dân, bất cứ một Nhà nước nào, tuỳ theo hoàn cảnh lịch sử cụ thể, cũng định ra một thái độ ứng xử với tôn giáo, đó là chính sách tôn giáo
Việt nam là một quốc gia đa tôn giáo, chỉ tính riêng 6 tôn giáo lớn đã có hàng triệu tín đồ, ngoài ra còn hàng chục triệu người khác vẫn giữ những tín ngưỡng dân gian, truyền thống hoặc hình thức tín ngưỡng nguyên thuỷ Hoạt động tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng, tình cảm, phong tục tập quán của đông đảo quần chúng có đạo và tác động đến mọi lĩnh vực đời sống xã hội Cho nên, vấn đề tôn giáo ở nước ta qua các giai đoạn cách mạng luôn
là vấn đề chiến lược có tầm quan trọng đặc biệt Chính sách tôn giáo là một bộ phận rất quan trong trong hệ thống chính sách của Đảng, tác động trực tiếp đến các nhân tố xã hội, đến cộng đồng đồng bào có đạo, đến nhân tố con người nhằm giải quyết hợp lý nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo của quần chúng, tạo nên sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, đồng thời kiên quyết đấu tranh chống sự lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch để phá hoại sự nghiệp cách mạng nước ta
Từ khi ra đời đến nay, Đảng ta luôn khẳng định tầm quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Trong suốt quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn đứng vững trên lập trường Chủ nghĩa Mác - Lênin để đề ra những chủ trương, đường lối, chính sách đúng đắn giải quyết vấn đề tôn giáo có kết quả trong thực tiễn Chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta luôn được bổ sung, phát triển, từng bước hoàn thiện, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sức mạnh tổng hợp dành thắng lợi trong mọi thời kỳ cách mạng
Trang 7Từ năm 1986 đến nay, thực hiện quan điểm: đoàn kết lương - giáo; hoà hợp dân tộc; tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân vì mục tiêu
“tốt đời, đẹp đạo” Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm không ngừng cải thiện và từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào có đạo Kinh tế - xã hội, văn hoá ở vùng đồng bào có đạo có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bào có đạo có cuộc sống ngày càng ấm no, tiến bộ Những thành tựu đó góp phần quan trọng vào sự ổn định chính trị xã hội đất nước, tạo môi trường thuận lợi đẩy mạnh CNH, HĐH vì mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH
Ngày nay, trong thời kỳ đổi mới, căn cứ vào Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986), Đại hội VII (1991), Đại hội VIII (1996), Đại hội IX (2001), Đại hội lần thứ X (2006), Đại hội lần thứ XI (2011), các Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị định của Chính phủ, Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh luôn xác định công tác tôn giáo là nhiệm vụ chính trị thường xuyên và đặc biệt quan trọng của toàn HTCT nói chung và HTCTCS nói riêng tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách về công tác tôn giáo của Đảng và Nhà nước
Hà Tĩnh là một tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ có toạ độ địa lý từ
17053'50'' đến 18045'40'' vĩ độ Bắc và 105005'50'' đến 106o30'20'' kinh độ Đông có diện tích đất tự nhiên 6.019 km2, dân số 1.289.058 người; phía Bắc giáp tỉnh Nghệ
An, phía Nam giáp tỉnh Quảng Bình, phía Đông giáp biển Đông với 137km bờ biển, phía Tây giáp nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào với 145km đường biên giới; có 12 huyện, thành phố, thị xã, có đường Quốc lộ 1A, 8A, đường Hồ Chí Minh và đường sắt Bắc Nam đi qua; có nhiều cảng, cửa sông thuận lợi cho giao thông đường bộ, đường thủy để phát triển kinh tế xã hội Tỉnh Hà Tĩnh có nhiều tôn giáo: Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, các tôn giáo chiếm hơn 12 % dân số toàn tỉnh,
cá biệt có một số xã tôn giáo toàn tòng Mấy năm gần đây, các tôn giáo ở địa bàn tỉnh hoạt động có nhiều diễn biến phức tạp, tình trạng phát triển tín đồ không bình thường
Trang 8ở Đạo Công giáo; hiện tượng đòi lại đất đai cơi nới cơ sở vật chất nơi thờ tự, cùng với các hoạt động lễ hội, từ thiện nhân đạo xã hội đang gia tăng…ảnh hưởng nhất định đến mọi mặt của đời sống xã hội; các thế lực thù địch luôn lợi dụng tôn giáo để chống phá cách mạng và sự nghiệp đổi mới ở nước ta đã làm cho vấn đề tôn giáo càng thêm phức tạp
Nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng đó, thời gian qua HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai và thực hiện tốt CSTG của Đảng và Nhà nước, góp phần giữ vững ổn định tình hình chính trị - xã hội trên địa bàn, tạo bước phát triển kinh tế -
xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân cũng như đồng bào tín
Với những lý do trên tác giả chọn đề tài “Hệ thống chính trị cơ sở với việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta tại Hà Tĩnh trong giao đoạn hiện nay” làm luận văn thạc sĩ Chính trị, chuyên ngành Chính trị học
Trang 9góc độ khác nhau như: Bộ Nội vụ, Viện Nghiên cứu khoa học tổ chức Nhà nước,
Hệ thống chính trị cơ sở thực trạng và một số giải pháp đổi mới, do tiến sỹ Chu
Văn Thành (chủ biên), Nxb CTQG, Hà Nội 2004; Vũ Hoàng Công (2002), Hệ
thống chính trị cơ sở đặc điểm, xu hướng và giải pháp, Nxb CTQG, Hà Nội;
Nguyễn Quốc Phẩm (chủ biên), Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hóa đời
sống xã hội nông dân miền núi vùng dân tộc thiểu số, của Nxb CTQG, Hà Nội
2002
Chính sách tôn giáo cũng luôn được Đảng, Nhà nước ta xác định rõ và ngày
càng hoàn thiện, thể hiện nhất quán trong các văn kiện của Đảng Trong thời kỳ đổi mới, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI (1990) đã ra Nghị quyết
chuyên đề: Nghị quyết về tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình mới, Số 24 -
NQ/TW, ngày 16/10/1990 Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VI (1990), đã cụ thể
hoá bằng Chỉ thị về tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình mới, Số 66 CT/TW ngày 26/10/1990 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chỉ thị về công tác
tôn giáo trong tình hình mới, Số 37 - CTTW, Hà Nội 1998; Các quan điểm cơ bản đó
được pháp luật hóa trong “Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo”, năm 2004 “Bước đầu tìm hiểu mối quan hệ giữa Nhà nước và Giáo hội” (GS.TS Đỗ Quang Hưng, Nxb Tôn giáo, 2003) “Vấn đề tôn giáo trong cách mạng Việt Nam lý luận và thực tiễn” (GS.TS Đỗ Quang Hưng, Nxb Lý luận chính trị Hà Nội, năm 2008)
Nhiều nhà khoa học, nhà quản lý xã hội cũng đã quan tâm đến lĩnh vực này:
“Thực hiện tốt chính sách tôn giáo của Đảng nhằm củng cố tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân” của Nguyễn Văn Ngọc, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 9 năm 2001;
“Nghiên cứu tôn giáo trong bối cảnh thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân và công tác tôn giáo ở thời kỳ mới” của Trịnh Xuân Giới, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo,
số 4 năm 2004; “Những âm mưu lợi dụng tôn giáo và vấn đề dân tộc chống lại sự nghiệp cách mạng nước ta hiện nay” của Lê Bỉnh, Tạp chí Cộng sản, số 10, tháng 5 năm 2004
Trang 10Những công trình khoa học trên đã phân tích khá sâu sắc về đặc điểm, cấu trúc, vai trò của từng thành tố trong HTCTCS; xu hướng vận động, giải pháp xây dựng HTCTCS; đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau tới việc thực hiện CSTG của Đảng và Nhà nước ta, xây dựng khối đoàn kết lương - giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân, khơi dậy và phát huy vai trò của đồng bào tín đồ các tôn giáo, nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước vì dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh
Nhưng đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện
và có hệ thống về HTCTCS với việc thực hiện CSTG của Đảng và Nhà nước ở tỉnh
Hà Tĩnh hiện nay Vì vậy, đề tài luận văn không trùng lặp với các công trình khoa học đã được công bố
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích
Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của HTCTCS với việc thực hiện CSTG của Đảng và Nhà nước ta, tại Hà Tĩnh từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò đó trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh hiện nay
4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Phát huy vai trò HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh với việc thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước hiện nay
Trang 115.2 Cơ sở thực tiễn
Thực tiễn thực hiện CSTG của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay qua nghiên cứu, điều tra của tác giả và qua kế thừa các tư liệu, kết quả khảo sát, điều tra của các tác giả khác liên quan đến vấn đề này
5.3 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản như: phương pháp
hệ thống, phân tích, tổng hợp, lôgíc kết hợp với lịch sử, thống kê, so sánh, khảo sát thực tiễn, và phương pháp chuyên gia
6 Ý nghĩa của đề tài
Luận văn góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn về vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh với việc thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước nhằm phát huy vai trò đó trong giai đoạn hiện nay
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy ở các trường trong và ngoài tỉnh; làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo các cấp hiện nay
Trang 127 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn được kết cấu 2 chương và 4 tiết
Chương 1 Hệ thống chính trị cơ sở thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước tại tỉnh Hà Tĩnh
Chương 2 Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh thực hiện chính sách tôn giáo
của Đảng, Nhà nước thực trạng và giải pháp
Trang 13B NỘI DUNG Chương 1
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO
CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH HÀ TĨNH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
1.1 Chính sách tôn giáo và thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta
1.1.1 Đảng, Nhà nước ta đề ra Chính sách tôn giáo
CSTG của Đảng, Nhà nước ta là một hệ thống các chủ trương, sách lược, kế hoạch và biện pháp cụ thể của Đảng và Nhà nước nhằm chỉ đạo toàn bộ HTCT, cũng như mỗi công dân trong giải quyết, xử lý vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo phục
vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN một cách khoa học, đạt hiệu quả cao
CSTG của Đảng, Nhà nước ta là kết quả của sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tín ngưỡng, tôn giáo và công tác
tôn giáo, phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể ở nước ta
Nội dung cơ bản của CSTG được thể hiện trong các văn kiện của Đảng,
được Nhà nước thể chế hóa trong Hiến pháp, pháp luật, trong Pháp lệnh tín
ngưỡng, tôn giáo, ban hành năm 2004, với các nội dung cơ bản sau:
Một tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của công dân Mọi công dân đều bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi trước pháp luật, không phân biệt giữa người theo đạo và người không theo đạo, cũng như giữa những người theo các tôn giáo khác nhau
Đây là quan điểm nhất quán của Đảng ta, chi phối các chủ trương, chính sách cụ thể của Đảng, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa năm 1946, Điều 10 năm 1959 và Điều 68 năm 1980, năm
Trang 141992 quy định: “Công dân có quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáo nào, không ai được lợi dụng tôn giáo để làm trái pháp luật và chính sách của Nhà nước [17, tr.10, 39]
Điều 1 Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo quy định rõ hơn: “Công dân có quyền
tự do tín ngưỡng tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào Nhà nước bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân Không ai được xâm phạm quyền tự
do ấy Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật, công dân có tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau phải tôn trọng lẫn nhau” [26, tr 59]
Nội dung cơ bản của tự do tín ngưỡng, tôn giáo thể hiện trên những vấn đề chủ yếu đó là:
- Công dân có quyền tự do theo hoặc không theo một tôn giáo nào
Đây là nội dung cơ bản nhất của quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, do đó mọi người đều có quyền lựa chọn theo một tôn giáo cụ thể nào đó, quyền thay đổi tôn giáo và quyền không theo hoặc từ bỏ tôn giáo mà mình theo Công dân có quyền tự
do hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo như thờ cúng tổ tiên, tưởng niệm và tôn vinh những người có công với đất nước với dân tộc, với cộng đồng, thờ cúng thần thánh, những biểu tượng có tính truyền thống và các hoạt động tín ngưỡng dân gian khác
Mọi công dân theo hoặc không theo tín ngưỡng, tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật, được hưởng đầy đủ các quyền công dân và phải làm tròn nghĩa vụ đối với
Tổ quốc Các tổ chức, các cơ sở tôn giáo, các tín đồ, chức sắc các tôn giáo có quyền sinh hoạt tôn giáo theo giáo lý, giáo luật và lễ nghi tôn giáo mà mình theo Công dân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo nhưng không cản trở việc thực hiện nghĩa vụ công dân đối với Tổ quốc; hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo phải theo đúng quy định của pháp luật Không được lợi dụng tôn giáo để hoạt động mê tín dị đoan, không được ép buộc người dân theo đạo,
Tự do tín ngưỡng, tôn giáo không có nghĩa là hoạt động tôn giáo nằm ngoài khuôn khổ pháp luật, đi ngược lại lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân; cũng không
Trang 15có nghĩa là lợi dụng tôn giáo phá hoại cách mạng Đây là một quyền cơ bản của con người, cần phải được tôn trọng và bảo vệ không chỉ trong Hiến pháp, mà cả trong thực tiễn cuộc sống Vì vậy, trong khi thực hiện nhất quán chính sách “tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng” phải kiên quyết đấu tranh chống mọi sự lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo phá hoại cách mạng Người có tín ngưỡng, tôn giáo và người không có tín ngưỡng, tôn giáo phải tôn trọng lẫn nhau, không ai được quyền xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Tín đồ và các chức sắc tôn giáo không tuyên truyền lôi kéo, công kích chống đối lẫn nhau Mọi người đều phải tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người khác; nghiêm cấm mọi biểu hiện lôi kéo, áp đặt, vi phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân “Trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, người có tín ngưỡng, tín
đồ có trách nhiệm tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và quyền tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của người khác” [17, tr 15 - 16]
- Nhà nước bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân theo Pháp
Điều 70 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, quy định: “Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật Những nơi thờ tự của các tôn giáo được pháp luật bảo hộ Không ai xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo để làm trái pháp luật và chính sách của Nhà nước” [17, tr 159]
Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX nêu rõ: “Các tôn giáo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, bình đẳng trước pháp luật nghiêm cấm sự phân biệt đối xử với công dân vì lý do tôn giáo” [14, tr 48]
Trang 16Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật là một chính sách cơ bản của Đảng, Nhà nước ta về tôn giáo và đối với vấn đề về tôn giáo trong một đất nước đang trong quá trình xây dựng CNXH, có nhiều tôn giáo và nhiều người có tín ngưỡng, tôn giáo
Hai đoàn kết gắn bó đồng bào theo các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân
Đây là quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước ta Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, không ngừng vun đắp, củng cố, tăng cường khối đoàn kết giữa đồng bào theo các tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, giữa đồng bào theo các tôn giáo khác nhau Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành trung ương khóa IX Đảng ta chỉ ra: Đảng, Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết đồng bào theo tôn giáo và đồng bào không theo tôn giáo, đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau Trong giai đoạn hiện nay khối đại đoàn kết ấy là động lực chủ yếu của sự nghiệp đổi mới đất nước, của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN
Đoàn kết phải trên cơ sở lợi ích quốc gia dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng nêu rõ: “Trong khi thực dân Pháp và can thiệp Mỹ tìm mọi cách chia
rẽ lương giáo, hòng cướp nước ta, thì việc đoàn kết toàn dân, đoàn kết lương giáo
để cứu nước, cứu dân là vô cùng cần thiết” [23, tr 559] Hiện nay trong công cuộc đổi mới đất nước và Hội nhập kinh tế Quốc tế và nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đoàn kết lương - giáo phải lấy mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh” làm điểm tương đồng
Đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo cũng như đồng bào không có tín ngưỡng, tôn giáo đều phải tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi ích của dân tộc; xóa bỏ những mặc cảm, tự ti, định kiến hoặc phân biệt đối xử; xây dựng tinh thần cởi mở, tin tưởng lẫn nhau, có trách nhiệm chung sức, chung lòng đoàn kết gắn bó với nhau, ra sức củng cố, xây dựng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Trang 17Thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân phải đi đôi với việc đấu tranh chống những hành động chia rẽ, làm suy yếu khối đoàn kết dân tộc Đây là vấn đề
có tính nguyên tắc trong quan điểm CSTG của Đảng và Nhà nước ta Cần phân biệt rõ hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo lành mạnh của nhân dân với thủ đoạn lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để chống phá CNXH… Mọi biểu hiện nóng vội, chủ quan hoặc giản đơn trong giải quyết vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo đều có thể dẫn đến nguy cơ chia rẽ, làm rạn nứt khối đoàn kết thống nhất dân tộc, suy yếu sức mạnh quốc gia
Vì vậy, phải thường xuyên tuyên truyền, giáo dục cho chức sắc, tín đồ các tôn giáo hiểu rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, góp phần nâng cao cảnh giác cách mạng, tạo ra khả năng nâng cao cảnh giác cho đồng bào, đồng thời tích cực đấu tranh làm thất bại âm mưu phá hoại của chúng
Ba mọi tín đồ được tự do tham gia các hình thức sinh hoạt theo lễ nghi tôn giáo nhưng phải làm tròn nghĩa vụ công dân
Mọi tín đồ và chức sắc tôn giáo thực hiện tốt những yêu cầu về giáo lý, giáo luật, lễ nghi và những quy định của các tổ chức tôn giáo mà mình theo đã được Nhà nước công nhận và cho phép hoạt động Người tham gia hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo phải tôn trọng những quy định của cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo, của lễ hội và hương ước, quy ước của cộng đồng Nhưng tự do tín ngưỡng, tôn giáo cũng không có nghĩa là hoạt động của tôn giáo nằm ngoài khuôn khổ pháp luật, đi ngược lại lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân; không có nghĩa là lợi dụng tôn giáo để phá hoại cách mạng “Đồng bào theo đạo và các vị chức sắc tôn giáo có nghĩa vụ làm tròn trách nhiệm công dân đối với Tổ quốc, sống “tốt đời, đẹp đạo” [3, tr 12]
Với tư cách là một công dân, đồng bào tín đồ, chức sắc các tôn giáo phải thực hiện tốt trách nhiệm, nghĩa vụ của một công dân đối với đất nước “Tốt đời đẹp đạo”,
“Phúc âm giữa lòng dân tộc” phải là phương châm cơ bản, chi phối các hoạt động của tất cả tổ chức, chức sắc và tín đồ các tôn giáo Khi nào tín đồ các tôn giáo còn đứng
Trang 18ngoài cuộc, thờ ơ, thiếu trách nhiệm với đất nước, còn coi sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc là nhiệm vụ riêng của chính quyền, của những người không tín ngưỡng, tôn giáo, thì khi đó người có tín ngưỡng, tôn giáo còn chưa làm tròn bổn phận của một công dân đối với đất nước
Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX đã chỉ rõ nhiệm vụ của công tác tôn giáo là phải: đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, xây dựng cuộc sống “tốt đời, đẹp đạo” trong quần chúng tín đồ, chức sắc, nhà tu hành; động viên đồng bào thực hiện tốt yêu cầu của một tín đồ đối với tôn giáo và đồng thời phải làm tròn bổn phận của một công dân đối với đất nước; làm cho các tôn giáo gắn bó với dân tộc, với đất nước và CNXH hăng hái thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Bốn những hoạt động tôn giáo ích nước, lợi dân phù hợp với nguyện vọng và lợi ích chính đáng, hợp pháp của các tín đồ được bảo đảm; những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo được tôn trọng và khuyến khích phát huy
Đó là quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước ta Xét về mặt lịch sử, các đức tin tôn giáo xuất hiện đều có mục tiêu hướng tới những mong muốn tốt đẹp về con người có thể sống hòa đồng với nhau, cùng nhau xây dựng cuộc sống hạnh phúc Trong giáo lý, giáo luật của các tôn giáo đều có những nội dung giới răn hướng thiện, trị ác có những giá trị nhân văn vì cuộc sống của cá nhân, của cộng đồng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận xét: Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm là
sự tu dưỡng đạo đức cá nhân Tôn giáo của chúa Giêsu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả Chủ nghĩa Mác có ưu điểm là phương pháp biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta Khổng
Tử, Giêsu, Mác, Tôn Dật Tiên chẳng phải có những ưu điểm chung đó sao Họ đều muốn mưu cầu hạnh phúc cho loài người, mưu phúc lợi cho xã hội, nếu hôm nay
họ còn sống trên đời này, nếu họ họp lại một chỗ, tôi tin chắc rằng nhất định họ sẽ chung sống với nhau rất hoàn mỹ như những người bạn thân thiết
Trang 19Thực tế trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta dưới sự lãnh đạo của Đảng cho thấy đồng bào các tôn giáo đã có những đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nhìn chung, các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận đã hoạt động theo pháp luật, xây dựng được đường hướng hành đạo gắn bó với dân tộc, sống “phúc âm giữa lòng dân tộc”; “đạo pháp, dân tộc và CNXH”, tập hợp được đông đảo tín đồ, chức sắc các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân
Đảng, Nhà nước ta thực hiện nhất quán chính sách giữ gìn và phát huy những giá trị tích cực về đạo đức, văn hóa của tôn giáo; khuyến khích những hoạt động xã hội - từ thiện của tín đồ, chức sắc và các tổ chức tôn giáo như các hoạt động: xóa đói, giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, cứu trợ, cứu hộ thiên tai, khám, chữa bệnh miễn phí,
mở các lớp học tình thương là đúng đắn, hợp lòng dân, đem lại sự đồng thuận trong
Thực tế vẫn còn một số tín đồ, chức sắc các tôn giáo, do nhẹ dạ cả tin, mất cảnh giác nên bị các thế lực thù địch lợi dụng hòng gây chia rẽ, làm mất đoàn kết;
ở một số nơi, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, một số người đã lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để tiến hành những hoạt động chống đối, kích động tín đồ, chức sắc nhằm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân, gây mất ổn định chính trị Tình hình
Trang 20đó không những ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp cách mạng, đến sinh hoạt tôn giáo lành mạnh của nhân dân
Vì vậy, đấu tranh chống lợi dụng tôn giáo chia rẽ khối đoàn kết toàn dân, chống phá cách mạng là một nhiệm vụ thường xuyên không thể coi thường của cả HTCT và của đồng bào tín đồ các tôn giáo
1.1.2 Thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta hiện nay
Thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước là quá trình hiện thực hoá chính sách
đó vào trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội; trong đó HTCT có vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân thực hiện Như vậy, thực hiện CSTG của Đảng và Nhà nước
là toàn bộ hoạt động của HTCT lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức nhân dân quán triệt và thực thi quan điểm, chính sách tôn giáo nhằm thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo góp phần tăng cường đoàn kết đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN
Thứ nhất HTCTCS thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta được thể hiện thông qua vai trò chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân thực hiện CSTG đó là toàn bộ HTCT “Công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả HTCT do Đảng lãnh đạo”
[3, tr 123]
Tổ chức Đảng các cấp: thường xuyên có những chủ trương, chính sách đúng
đắn về tôn giáo và công tác tôn giáo, đồng thời phải xác định rõ những giải pháp khả thi để giải quyết phù hợp những nhu cầu tự do tín ngưỡng, tôn giáo của một bộ phận quần chúng nhân dân, lãnh đạo, kiểm tra việc tổ chức thực hiện những chủ trương chính sách đó đạt hiệu quả
Có kế hoạch lãnh đạo, chỉ đạo, đề ra các quan điểm, chủ trương, biện pháp cụ thể, thích hợp và đồng thời tổ chức tuyên truyền, giáo dục sâu rộng, liên tục trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, nhất là những cơ quan, những cán bộ chuyên trách làm công tác tôn giáo và đồng bào tín đồ, chức sắc các tôn giáo về những chủ trương
Trang 21chính sách của Đảng, Nhà nước ta Làm cho mọi người có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về CSTG của Đảng, Nhà nước
Chính quyền các cấp: cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương, chính sách của
Đảng thành hệ thống pháp luật của Nhà nước nhằm tổ chức thực hiện đạt hiệu quả những quan điểm, chủ trương, chính sách đó, và đồng thời quản lý tốt mọi hoạt động của tôn giáo trên địa bàn theo pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho tín đồ, chức sắc các tôn giáo hoạt động; kiên quyết xử lý mọi hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để làm mất trật tự an toàn xã hội, làm phương hại đến độc lập dân tộc, phá hoại chính sách đại đoàn kết toàn dân, chống lại Nhà nước, gây tổn hại đến đạo đức, lối sống, truyền thống văn hóa của dân tộc, ngăn cản tín đồ, chức sắc các tôn giáo thực hiện nghĩa vụ công dân
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trực tiếp tuyên truyền vận động
quần chúng nhân dân, cũng như đồng bào tín đồ, chức sắc các tôn giáo thực hiện đúng đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, trong đó có đoàn kết lương - giáo, và đoàn kết giữa các tôn giáo Động viên tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, phát huy những mặt tương đồng, những truyền thống tốt đẹp của các tôn giáo, cùng toàn dân phấn đấu thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh
Thứ hai, thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta hiện nay là nhằm đạt tới mục tiêu: tăng cường đoàn kết đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân
tộc, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh
Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của nhân dân ta, là động lực chủ yếu sự phát triển của dân tộc ta Đồng bào có đạo trước hết là người Việt Nam, ở
họ có tình yêu quê hương, yêu đất nước, lòng tự hào và ý thức dân tộc sâu sắc Đó
là nền tảng để tập hợp lực lượng, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân Vì thế, tăng
Trang 22cường đoàn kết và phát huy vai trò của đồng bào các tôn giáo trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, là mục tiêu xuyên suốt của việc thực hiện chính sách tôn giáo ở nước ta hện nay
Thứ ba các quan điểm thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta tuân
thủ những quan điểm cơ bản là: tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và
quyền tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân quan tâm giải quyết hợp lý nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, kịp thời đấu tranh chống lại sự lợi dụng tự
do tín ngưỡng, tôn giáo chống phá cách mạng nước ta
Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang và
sẽ tồn tại lâu dài trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta Nhu cầu đó phải được bảo đảm Nhưng các thế lực thù địch lại luôn tìm cách lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo
để chống phá cách mạng, vì vậy đi đôi với việc tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo phải thường xuyên nêu cao cảnh giác, kiên quyết đấu tranh chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn và làm thất bại những lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch
Thứ tư, thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta hiện nay là phải thực hiện tốt nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo
Công tác tôn giáo là công tác vận động quần chúng, công tác đối với con người, thực chất đây là công tác vận động quần chúng cách mạng của Đảng, công tác đối với đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo, là sự thể hiện mối quan hệ giữa Đảng với một bộ phận quần chúng trong tiến trình cách mạng XHCN Mọi hoạt động quản lý Nhà nước đối với tôn giáo và công tác đấu tranh chống những hành vi lợi dụng tôn giáo chỉ thành công nếu thực hiện tốt công tác vận động quần chúng
Công tác tôn giáo nhằm bảo đảm vận động đồng bào theo đạo thực hiện tốt nghĩa vụ và quyền lợi công dân, sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần tăng cường và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng Chỉ có làm tốt công tác vận động quần chúng mới tập hợp và khai thác được tiềm năng, thế mạnh trong đồng bào các tôn giáo để xây dựng và bảo
Trang 23vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch
Thứ năm, thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta hiện nay là thực hiện tốt 6
nhiệm vụ cơ bản mà Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX) đã đề ra:
Một là, thực hiện có hiệu quả chủ trương, chính sách, và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, trong
đó có đồng bào tín đồ các tôn giáo
Đây là nhiệm vụ cơ bản nhất, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với nhân dân, trong đó có đồng bào theo tôn giáo Lợi ích chính đáng của đồng bào các tôn giáo được bảo đảm, đời sống vật chất, tinh thần không ngừng được cải thiện
và nâng cao là điều kiện căn bản để thực hiện tốt công tác tôn giáo và đấu tranh chống kẻ địch lợi dụng tôn giáo
Thực tế hơn 20 năm đổi mới, nền kinh tế nước ta đã đạt được những thành tựu hết sức quan trọng, tạo cơ sở để cải thiện và nâng cao một bước đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân Tuy nhiên, ở nhiều địa phương, nhất
là ở những vùng nông thôn, miền núi đời sống của một bộ phận nhân dân vẫn còn gặp không ít khó khăn, trong đó có đồng bào là tín đồ các tôn giáo Vì vậy, cần phải tạo ra những điều kiện thuận lợi để giúp cho đồng bào nâng cao đời sống vừa làm tốt việc đời, vừa chăm lo việc đạo là nội dung quan trọng của công tác tôn giáo hiện nay
Hai là, tạo điều kiện cho các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo được hoạt động
bình thường theo đúng chính sách và luật pháp của Nhà nước
Nhiệm vụ này thể hiện chính sách tôn trọng và bảo đảm tự do tín ngưỡng, tôn giáo Trên cơ sở coi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, Đảng và Nhà nước ta luôn tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
và tạo điều kiện cho các tôn giáo hoạt động trên cơ sở các quy định của pháp luật, để
Trang 24đồng bào vừa tự do chăm lo phần hồn theo lễ nghi tôn giáo, vừa làm tròn nghĩa vụ của công dân Đây là trách nhiệm của chính quyền các địa phương và cả hệ thống chính trị nơi có đồng bào tín ngưỡng, tôn giáo sinh sống
Tăng cường quản lý Nhà nước về tôn giáo, đảm bảo cho tôn giáo được sinh hoạt bình thường theo đúng pháp luật, chính là Nhà nước bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời thực hiện tốt sự bảo trợ của mình đối với các hoạt động tôn giáo đúng pháp luật, ngăn chặn các hành động lợi dụng tôn giáo, vi phạm pháp luật chống phá cách mạng nước ta của các thế lực thù địch
Ba là, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, xây dựng cuộc sống “tốt đời, đẹp đạo” trong quần chúng tín đồ, chức sắc tôn giáo nhằm xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN
Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hầu hết là những người lao động, cần cù, chất phác có lòng yêu quê hương, đất nước và ý thức tự hào, tự tôn dân tộc Phát huy tinh thần yêu nước của họ, động viên họ sống “tốt đời, đẹp đạo”, “kính chúa, yêu nước” “đạo pháp dân tộc và CNXH” gắn bó với dân tộc là một nhiệm vụ cơ bản trong thực hiện CSTG Nhiệm
vụ này đòi hỏi quá trình thực hiện CSTG phải có chủ trương, giải pháp để tập hợp, khai thác tiềm năng sáng tạo của đồng bào tôn giáo thực hiện thắng lợi các phong trào hành động cách mạng ở địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng XHCN
Bốn là, phát huy tinh thần yêu nước của đồng bào có đạo, tự giác và phối hợp đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch
Đấu tranh chống lợi dụng tôn giáo là một hoạt động đặc biệt, chỉ thắng lợi khi quần chúng nhân dân nhận thức rõ được bản chất, âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, tự giác ủng hộ và cùng tham gia với các cơ quan Nhà nước để đấu tranh
Trang 25Bởi vậy, cần phải phát huy tinh thần yêu nước của đồng bào, làm cho đồng bào nhận thức rõ mọi âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch để phá hoại đoàn kết dân tộc, chống đối chế ðộ
Năm, hướng dẫn các tôn giáo thực hiện quan hệ đối ngoại phù hợp với đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đẩy mạnh thông tin tuyên truyền về CSTG, đấu tranh làm thất bại các luận điệu tuyên truyền xuyên tạc, vu khống của các thế lực thù địch đối với CSTG ở nước ta
Các tôn giáo ngoại nhập như: Phật giáo, Công giáo, Tin lành, có quan hệ khá chặt chẽ với các tổ chức cùng tôn giáo ở nước ngoài Bởi vậy, công tác tôn giáo có nhiệm vụ hướng dẫn hoạt động đối ngoại của các tôn giáo phù hợp với chủ trương, CSTG không làm ảnh hưởng đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta, không làm tổn hại đến quan hệ quốc tế của Đảng, Nhà nước ta trong thời kỳ hội nhập kinh tế Quốc tế
Cùng với việc bảo đảm cho quan hệ đối ngoại tôn giáo thực hiện đúng pháp luật, tôn chỉ, đường hướng của các tôn giáo, cần đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, đấu tranh làm thất bại các luận điệu xuyên tạc, vu khống của kẻ địch về vấn đề tôn giáo và CSTG ở nước ta
Sáu, tổng kết việc thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng về công tác tôn giáo Tăng cường nghiên cứu cơ bản, tổng kết thực tiễn, góp phần cung cấp luận cứ khoa học trong việc xây dựng và thực hiện các chủ trương, CSTG trước mắt và lâu dài
Thực tiễn luôn biến đổi, việc quán triệt và thực hiện quan điểm, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo đạt hiệu quả ngày càng cao, nhưng không thể tránh khỏi thiếu sót, khuyết điểm Do vậy, kịp thời tổ chức sơ, tổng kết rút kinh nghiệm để phát huy
ưu điểm, khắc phục hạn chế, điều chỉnh, bổ sung các chủ trương, giải pháp là một yêu cầu khách quan trong thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước
Trang 26Sáu nhiệm vụ đó quan hệ chặt chẽ với nhau, thực hiện tốt sáu nhiệm vụ là trách nhiệm của cả HTCT, của mọi cấp, mọi ngành, trong mọi lĩnh vực, của mỗi cán bộ, đảng viên và của toàn dân Trong đó, tổ chức và đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác tôn giáo có vai trò trực tiếp đề xuất, tham mưu để toàn bộ HTCT tổ chức nhân dân thực hiện có hiệu quả
1.2 Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh với việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta
1.2.1 Khái niệm, chức năng của hệ thống chính trị cơ sở
* Khái niệm hệ thống chính trị cơ sở
Để có khái niệm HTCTCS một cách hoàn chỉnh cần nghiên cứu khái niệm
HTCT: HTCT là một bộ phận của cấu trúc thượng tầng xã hội, bao gồm các tổ
chức, các thiết chế hợp pháp, có quan hệ về mục đích, chức năng thực hiện hoặc tham gia thực hiện quyền lực chính trị
HTCT là tổ chức và thiết chế tồn tại dưới hình thức vật chất, có bộ máy, có tính hợp pháp Tuy nhiên có những tổ chức không được hiến định, pháp định nhưng được xã hội thừa nhận, và không đối lập với chế độ Nhà nước - pháp luật hiện hành vẫn được coi là thành tố của HTCT HTCT có mục đích, chức năng thực hiện hoặc trực tiếp tham gia thực hiện quyền lực chính trị, nghĩa là thường xuyên hoặc tham gia lãnh đạo, điều hành đất nước
Với cách hiểu đó, có thể thấy thành phần của HTCT không chỉ bao gồm các
bộ phận cơ bản là Nhà nước, các đảng phái chính trị, các tổ chức chính trị xã hội,
mà có cả các tổ chức khác tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng quốc gia [12, tr 9-10]
Từ quan niệm HTCT chung, với phương pháp hạn định khái niệm có thể quan
niệm: HTCTCS là một bộ phận của cấu trúc thượng tầng xã hội ở cơ sở, bao gồm các
tổ chức, các thiết chế hợp pháp, có quan hệ về mục đích, chức năng thực hiện hoặc tham gia thực hiện quyền lực chính trị ở cơ sở
Trang 27Bộ máy hành chính nước ta có 4 cấp Trong đó, cấp xã (phường, thị trấn) là cấp cơ sở, gồm các tổ chức thiết chế chính trị như tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, được tổ chức và hoạt động theo Điều lệ với những nguyên tắc nhất định và gắn bó hữu cơ với nhau Mỗi bộ phận hợp thành trong HTCTCS có vị trí, vai trò, chức năng khác nhau, song đều vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân lao động làm chủ
* Chức năng của hệ thống chính trị cơ sở
Chức năng của HTCTCS được thể hiện ở chức năng, nhiệm vụ của các thành
tố cấu thành HTCTCS đó là:
Tổ chức cơ sở đảng
Tổ chức cơ sở đảng (chi bộ cơ sở, đảng bộ cơ sở) là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở Đảng bộ xã bao gồm nhiều chi bộ; thông thường mỗi thôn, xóm, có một chi bộ Tổ chức cơ sở Đảng có các chức năng chủ yếu sau:
- Chức năng lãnh đạo thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở, trong đó có CSTG
- Xây dựng đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và
tổ chức; thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ; nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn kỷ luật và tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, thường xuyên giáo dục, rèn luyện, quản lý cán
bộ, đảng viên không ngừng nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, tính lãnh đạo, tính chiến đấu, tính giáo dục, trình độ kiến thức, năng lực công tác, làm tốt công tác phát triển đảng viên
- Lãnh đạo các tầng lớp nhân dân xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; chấp hành nghiêm pháp luật của Nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong thời kỳ mới
Trang 28- Liên hệ mật thiết với nhân dân, tôn trọng và chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân; lãnh đạo nhân dân tham gia xây dựng, thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước
- Kiểm tra việc thực hiện thắng lợi, bảo đảm các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh; kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên chấp hành nghiêm Điều lệ Đảng
Chính quyền cơ sở (xã, phường, thị trấn)
Chính quyền cơ sở bao gồm Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn
Hội đồng nhân dân xã là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu
ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên Hội đồng nhân dân thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương đồng thời phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương
Hội đồng nhân dân xã có hai chức năng cơ bản là quyết định và giám sát
trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở cơ sở Trong thực hiện CSTG, hội đồng nhân dân quyết định các chủ trương, biện pháp chủ yếu thực hiện CSTG theo quy định của pháp luật
Uỷ ban nhân dân xã là cơ quan chấp hành của hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, pháp luật
và các văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên, Nghị quyết của hội đồng nhân dân cùng cấp Ủy ban nhân dân có chức năng nhiệm vụ là thực hiện quản lý Nhà nước toàn diện trên địa bàn xã, tổ chức thực hiện những Nghị quyết và Quyết định của hội đồng nhân dân cùng cấp
Trong thực hiện CSTG, Uỷ ban nhân dân dưới sự lãnh đạo của tổ chức cơ
sở Đảng có nhiệm vụ tổ chức thực hiện các chủ trương, biện pháp chủ yếu do
Trang 29hội đồng nhân dân đề ra nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân theo quy định của pháp luật; quản lý mọi hoạt động của các tôn giáo theo pháp luật
Về cơ bản tổ chức hoạt động, chức năng, nhiệm vụ chính quyền phường, thị trấn cơ bản như chính quyền cấp xã, chỉ khác một số nhiệm vụ cụ thể như Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX đã quy định
Các tổ chức chính trị - xã hội
Các tổ chức chính trị - xã hội trong HTCTCS bao gồm: Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cô ̣ng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh ở cơ sở, có chức năng chủ yếu là:
Tập hợp, củng cố, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự thống nhất về chính trị, tư tưởng, tinh thần của nhân dân; tuyên truyền vận động nhân dân phát huy quyền làm chủ thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước trên địa bàn; giám sát mọi hoạt động của cơ quan Nhà nước ở
cơ sở, các đại biểu dân cử, và cán bộ công chức; tập hợp những ý kiến và kiến nghị chính đáng của nhân dân để phản ánh với Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân ở địa phương; chăm lo bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của nhân dân
Trong thực hiện CSTG, chức năng, nhiệm vụ chủ yếu của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân là: tập hợp đồng bào các tôn giáo và đồng bào không có tín ngưỡng, tôn giáo xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; phản ánh kịp thời kiến nghị chính đáng của nhân dân về các vấn đề liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; tham gia tuyên truyền vận động chức sắc, nhà tu hành, tín đồ, các tổ chức tôn giáo và nhân dân thực hiện CSTG, tham gia xây dựng và giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo [26]
Trang 301.2.2 Đặc điểm của hệ thống chính trị cơ sở ở Hà Tĩnh
Thứ nhất vài nét về điều kiện tự nhiên của tỉnh Hà Tĩnh
Tỉnh Hà Tĩnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ có diện tích đất tự nhiên 6.019
km2, dân số 1.289.058 người; phía Bắc giáp tỉnh Nghệ An, phía Nam giáp tỉnh Quảng Bình, phía Đông giáp biển Đông với 137km bờ biển, phía Tây giáp nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào với 145km đường biên giới; có 12 huyện, thành phố, thị xã Hà Tĩnh có đường Quốc lộ 1A, 8A, đường Hồ Chí Minh và đường sắt Bắc Nam đi qua; có nhiều cảng, cửa sông thuận lợi cho giao thông đường bộ, đường thủy để phát triển kinh tế xã hội
Hà Tĩnh là nơi tập trung nhiều đầu mối giao thông quan trọng, có đường thủy, đường biển, đường bộ, đường sắt giao lưu thuận lợi với tất cả các khu vực trong nước
và quốc tế Đặc biệt trong sự nghiệp giải phóng dân tộc nhân dân Hà Tĩnh đã góp phần quan trọng cùng bộ đội chủ lực chi viện cho chiến trường miền Nam tạo điều kiện cho chiến dịch lịch sử Hồ Chí Minh toàn thắng, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc
Thứ hai, một số đặc điểm cơ bản về HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh
Một là, bộ máy đơn giản nhất, chi phí của Nhà nước tính trên mỗi cán bộ cũng thấp nhất trong HTCT ở nước ta hiện nay
Xét theo khía cạnh thứ bậc có tính pháp lý, cấp xã, phường, thị trấn là cấp thấp nhất trong HTCT ở nước ta hiện nay với cơ cấu tổ chức bao gồm:
Hội đồng nhân dân tối đa có 25 người, ủy viên ủy ban nhân dân chỉ có 5 người (kể cả chủ tịch và phó chủ tịch) Số người được hưởng sinh hoạt phí theo quy định kể
cả tổ chức đảng, các đoàn thể không quá 25 người Do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, quan niệm công việc ở cấp cơ sở đơn giản, cán bộ không cần chuyên môn cao nên chi phí của Nhà nước cho bộ máy và hoạt động tính trên mỗi cán bộ ở mức thấp nhất HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh cũng không nằm ngoài đặc điểm chung đó
Trang 31Hai là, cấp gần dân nhất, cán bộ chủ chốt phụ thuộc rất lớn vào sự tín nhiệm của nhân dân trong các kỳ bầu cử, có nhiều cán bộ không chuyên nghiệp và ít được đào tạo, trình độ văn hoá, lý luận và chuyên môn thấp
Cấp xã, phường, thị trấn là cấp gần dân nhất và thể hiện rõ nhất tính nhân dân
do Nhà nước cho phép nhân dân trong xã, phường, thị trấn tự lựa chọn những người xứng đáng để lãnh đạo chính quyền thông qua bầu cử Nếu trúng cử thì trở thành cán bộ cơ sở, không được tái cử, thì trở lại làm công dân bình thường Nhà nước không bảo đảm công việc cho người không trúng cử Vì vậy, cấp xã, phường, thị trấn là mắt khâu trung gian, là bước chuyển tiếp giữa chế độ tự quản làng xã sang chế độ Nhà nước đầy đủ
Vì tính không chuyên nghiệp đó nên đội ngũ cán bộ cơ sở ít được đào tạo Cho đến nay rất ít địa phương tổ chức được lớp đào tạo cơ bản cho đội ngũ cán bộ cơ sở,
kể cả đội ngũ cán bộ chuyên môn
Tính không ổn định cao nên không thu hút được những người có học vấn cao ở lại hoặc trở về làm cán bộ cấp xã Trong khi đó chính quyền cấp trên rất khó bổ nhiệm, điều động cán bộ chủ chốt ở cơ sở được Thực tế, nhiều người đã trở thành cán bộ xã, phường, thị trấn vì trước đó đã ở lại quê hương với những lý do: hoàn cảnh gia đình khó khăn; sức khỏe kém; thanh niên không thi đỗ các trường đại học, cao đẳng; thương binh, bộ đội hoàn thành nghĩa vụ trở về địa phương Trong đó đối tượng chiếm tỷ lệ cao nhất là bộ đội xuất ngũ Thực tế đội ngũ cán bộ xã, phường, thị trấn vẫn còn có những người trình độ văn hóa THCS chiếm tỷ lệ khá cao đặc biệt những vùng nông thôn, vùng xa: Trình độ văn hoá, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở còn thấp, Bí thư đảng uỷ, trình độ trung học cơ
sở 19 người = 7,3%, trung học phổ thông 163 người = 62,2% Phó bí thư thường trực đảng uỷ, trình độ trung học cơ sở 32 người = 12,2 %, trung học phổ thông 252 người
= 96,1% Chủ tịch hội đồng nhân dân trung học cơ sở 01 người = 0,4%, trung học phổ thông có 08 người = 3% Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, Bí thư đảng uỷ trung cấp, cao đẳng có 38 người = 14,5%, đại học có 117 người = 44,6 %, không có chuyên
Trang 32môn nghiệp vụ 89 người = 33,9 % Phó bí thư thường trực đảng uỷ, trung cấp, cao đẳng 55 người = 20,9%, đại học 94 người = 35,8%, chưa qua đào tạo chuyên môn nghiệp vụ 108 người = 41,2% Chủ tịch hội đồng nhân dân; sơ cấp 01 người = 0,4%, trung cấp 02 người = 0,7%, đại học 03 người = 1,14%, Như vậy, trình độ chung của đội ngũ cán bộ cơ sở tỉnh Hà Tĩnh là thấp, xét về chất lượng, số lượng, cơ cấu tổ chức
có nhiều mặt chưa ngang tầm với nhiệm vụ của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới, chưa đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Đội ngũ cán bộ cơ sở còn thiếu ổn định, chưa được qui hoạch đào tạo bồi dưỡng để thực hiện được nhiệm vụ đề ra, Bên cạnh đó bộ phận cán bộ thoái hoá biến chất không giảm mà có chiều hướng ngày càng gia tăng Trong đội ngũ cán bộ chuyên trách cấp
xã ở Hà Tĩnh hiện nay có trình độ lý luận chính trị sơ cấp, Bí thư 11 người = 4,1% và Phó Bí thư Đảng ủy 19 người = 7,3% Chủ tịch Hội đồng nhân dân 04 người = 1,52%
và 26 người = 9,9% Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân 25 người = 9,5% Chủ tịch Ủy ban nhân dân và 45 người = 17,1% Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân; trình độ chính trị trung cấp lý luận chính trị Bí thư 208 người = 79,3% và Phó Bí thư Đảng ủy 224 người = 85,4% Chủ tịch Hội đồng nhân dân 154 người = 58,7% và 180 người = 68,7% Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân 50 người = 19% Chủ tịch Ủy ban nhân dân
190 người = 72,5% và 374 người = 142% phó chủ tịch ủy ban nhân dân; trình độ cao cấp bí thư đảng ủy 17 người = 6,4%, phó bí thư Đảng ủy 05 người = 1,9%, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân 02 người = 0,7%, Chủ tịch ủy ban nhân dân 10 người = 3,8%, phó chủ tịch ủy ban nhân dân 06 người = 2,3%; trình độ cử nhân chính trị, Bí thư 06 người = 2,3%, phó bí thư 07 người = 2,7%, Chủ tịch 07 người = 2,7%, phó chủ tịch
ủy ban nhân dân 07 người = 2,7%
Số cán bộ chưa qua đào tạo chuyên môn nghiệp vụ Bí thư đảng ủy 89 Đ/c = 33,9% Phó bí thư 109 người = 41,6%, Chủ tịch Hội đồng nhân dân 68 người = 25,9%, Phó chủ tịch Hội đồng nhân dân 106 người = 40,5%, Chủ tịch UBND 64 người = 24,4%, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân 106 người = 40,4%
Trang 33Ba là, cũng như HTCTCS chung trong cả nước hiệu quả hoạt động của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh phụ thuộc rất lớn vào cá nhân người lãnh đạo
Đây là đặc điểm xét trên khía cạnh hiệu quả hoạt động của HTCTCS Khác với các cấp trên, ở cấp xã, mức độ phụ thuộc của HTCTCS vào cá nhân người lãnh đạo rất nhiều Bởi lẽ quần chúng ở nông thôn, trong phạm vi làng, xã trình
độ nhận thức còn nhiều hạn chế Các đoàn viên, hội viên của các đoàn thể vì nhiều lý do, thường không chủ động đề xuất ý kiến với tổ chức mà phải chờ đợi
sự chỉ đạo, gợi mở, tác động của lãnh đạo Từ đó, người lãnh đạo trở thành linh hồn, đầu tàu, đầu nghĩ, miệng nói, tay làm, chân đi, tai lắng nghe Nếu người lãnh đạo nào làm được điều đó thì phong trào khá, ngược lại thì phong trào trì trệ Như lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: Cán bộ là gốc của công việc, còn gốc tốt hay xấu phụ thuộc vào cán bộ giỏi hay kém Điều đó còn đúng với người cán bộ chủ chốt cấp cơ sở chung trong cả nước, trong đó có cán bộ cơ
đến làm tê liệt cả tổ chức đảng và chính quyền
Những đặc điểm trên quy định hiệu quả thực hiện vai trò của HTCTCS trên tất
cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có việc thực hiện CSTG Vì thế, việc thực hiện CSTG ở Hà Tĩnh, không thể không tính đến sự tác động, chi phối của những đặc điểm nêu trên
Trang 341.2.3 Hệ thống chính trị cơ sở của tỉnh Hà Tĩnh với việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước
* Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Tĩnh với việc thực hiện chính sách tôn giáo
của Đảng, Nhà nước ta
Theo từ điển Tiếng Việt, vai trò là chức năng tác dụng của cái gì hoặc của ai, trong sự vận động, phát triển của nhóm, của tập thể nói chung Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào tồn tại trên thực tế đều đóng một vai trò nhất định trong mối quan hệ đối với một khách thể, một đối tượng nào đó Nhờ vậy mà sự vật bộc lộ những thuộc tính xác lập sự tồn tại của mình Theo cách hiểu trên, thì HTCTCS Hà Tĩnh
và mỗi tổ chức, mỗi lực lượng đều có vai trò nhất định trong thực hiện CSTG trên địa bàn
Chức năng, nhiệm vụ của HTCTCS quy định vai trò của HTCTCS trong thực hiện chính sách kinh tế - xã hội nói chung, CSTG nói riêng Hay nói cách khác, vai trò của HTCTCS được thể hiện qua việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ của nó HTCTCS xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thực hiện các chính sách kinh tế xã hội nói chung, CSTG nói riêng Bởi
vì, HTCTCS là cầu nối trực tiếp giữa toàn bộ HTCTCS với nhân dân, hằng ngày tiếp xúc và làm việc với nhân dân, nắm bắt và phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng pháp luật Nhà nước, tăng cường đoàn kết toàn dân Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi” [23, tr 371] HTCTCS vừa trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý mọi mặt đời sống xã hội ở cơ sở, vừa làm công tác vận động quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước; bảo đảm cho mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, chính quyền cấp trên được thực hiện một cách đầy đủ, đúng đắn, sáng tạo ở địa phương; đảm bảo và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động; thường xuyên chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
Trang 35Nghị quyết 24/NQ-TW của Bộ Chính trị (khóa VI) đã chỉ rõ: làm tốt công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả HTCT, phối hợp chặt chẽ với nhau dưới sự lãnh đạo của Đảng Chính quyền phải thực hiện chức năng quản lý tôn giáo bằng pháp luật; các đoàn thể và Mặt trận Tổ quốc có trách nhiệm đi sâu, đi sát vận động quần chúng tín đồ và chức sắc, phân công người tham gia dưới các hình thức thích hợp vào các tổ chức và sinh hoạt của giáo hội để hướng dẫn và lãnh đạo tín đồ
Vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh trong thực hiện CSTG thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau:
Một là, HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, giáo dục CSTG của Đảng, Nhà nước đến quần chúng nhân dân lao động cũng như đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn
Công tác tuyên truyền, giáo dục có vị trí, vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm, nâng cao giác ngộ chính trị, tư tưởng cho quần chúng nhân dân, làm cho quần chúng nhân dân có nhận thức và hành động đúng đắn theo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, luật pháp của Nhà nước Công tác tuyên truyền, giáo dục làm cho nhân dân có nhận thức đúng về vị trí, vai trò của tôn giáo đối với sự nghiệp cách mạng; thấy được những đóng góp to lớn của đồng bào tín đồ các tôn giáo trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc hiện nay; thấy được bản chất, âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch luôn lợi dụng tôn giáo chống phá công cuộc đổi mới của đất nước ta; thấy được sự tồn tại lâu dài của tôn giáo dưới chế độ xã hội mới; thấy được quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta trong giải quyết vấn đề tôn giáo; thấy
rõ sự tồn tại lâu dài của tôn giáo, từ đó xây dựng thái độ, trách nhiệm chấp hành và thực hiện tốt CSTG của Đảng, Nhà nước ta Chính vì vậy, Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX) chỉ rõ: “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến các quan điểm, chủ trương, chính sách về tôn giáo của Đảng và Nhà nước trong cán bộ, đảng viên, nhân dân, nhất là trong chức
Trang 36sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ các tôn giáo Giáo dục truyền thống yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc và thống nhất Tổ quốc, làm cho đồng bào tín
đồ các tôn giáo luôn gắn bó với dân tộc, với quê hương, đất nước và chủ nghĩa xã hội, hăng hái thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [14, tr.52]
Nội dung công tác tuyên truyền, giáo dục của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung, CSTG nói riêng đến mọi quần chúng nhân dân lao động cũng như đồng bào tín đồ các tôn giáo ở địa phương, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho nhân dân, động viên nhân dân thực hiện có hiệu quả CSTG của Đảng, Nhà nước ta
Cùng với công tác tuyên truyền, giáo dục CSTG, khơi dậy và phát huy được truyền thống yêu quê hương, đất nước, yêu giống nòi, ý thức độc lập tự chủ, tự lực tự cường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN trong nhân dân cũng như trong đồng bào tín đồ các tôn giáo ở địa phương Công tác tuyên truyền, giáo dục CSTG của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là; nhằm nâng cao nhận thức cho toàn dân về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, không phân biệt đối xử giữa đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo với đồng bào không theo một tôn giáo nào; trực tiếp phổ biến, hướng dẫn cho đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn vừa làm tròn bổn phận của một tín đồ tôn giáo, vừa làm tròn nghĩa vụ của một công dân sinh sống trên địa bàn, hăng hái tham gia lao động sản xuất nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào; thực hiện nghiêm túc Hiến pháp, luật pháp, của Nhà nước, các quy định của chính quyền các cấp trong lĩnh vực tôn giáo; làm cho quần chúng nhân dân lao động cũng như đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn thấy rõ sự cần thiết phải thực hiện tốt CSTG của Đảng, Nhà nước trong giai đoạn hiện nay Giúp nhân dân phân biệt rõ giữa hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo với mê tín dị đoan, giữa hoạt động tôn giáo đúng pháp luật với những hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để chống phá cách mạng nước ta Trên cơ sở đó nâng cao tinh thần cảnh giác trong nhân dân kiên quyết loại
Trang 37trừ mê tín dị đoan, tự giác và phối hợp đấu tranh làm thất bại mọi mâm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch, đấu tranh chống truyền đạo trái phép, nhằm tăng cường, phát huy truyền thống đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết lương giáo trong tình hình mới
Hai là, HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là lực lượng trực tiếp quản lý mọi mặt hoạt động của tôn giáo trên địa bàn theo pháp luật
HTCTCS có nhiệm vụ quản lý toàn diện, quản lý mọi mặt đời sống xã hội ở cơ
sở trong đó có quản lý các hoạt động tôn giáo trên địa bàn đảm bảo cho mọi hoạt động tôn giáo theo đúng pháp luật, thực hiện tốt CSTG ở địa phương, nhằm phát huy dân chủ XHCN, đảm bảo cho quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được thực hiện trên thực tế
Nội dung quản lý mọi mặt hoạt động của các tôn giáo của HTCTCS trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh là: quản lý về tín đồ (cả số lượng, chất lượng, thái độ chính trị, lập trường tư tưởng…); quản lý chức sắc; quản lý các hoạt động tôn giáo; quản lý các hoạt động xã hội - từ thiện; quản lý công tác xây dựng, chưng cất nơi thờ tự, quản lý việc in ấn kinh bổn, sách báo và quản lý công tác đối ngoại tôn giáo Do tính đặc thù của tín ngưỡng, tôn giáo ở Hà Tĩnh mà chú ý đến Đạo Công Giáo, vì vậy HTCTCS tỉnh cần phải nắm chắc hoạt động đối ngoại của tôn giáo này
HTCTCS lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nhân dân thực hiện đầy đủ và đúng đắn CSTG Thông qua sự quản lý mà tích cực, chủ động phát hiện và trấn áp có hiệu quả mọi hành động lợi dụng tôn giáo phá hoại khối đoàn kết dân tộc, đoàn kết lương - giáo và đoàn kết các tôn giáo ở địa phương
Vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý hoạt động tôn giáo thể hiện thông qua vai trò của từng thành viên
Tổ chức cơ sở đảng, trực tiếp đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo việc triển khai và tổ chức quản lý mọi hoạt động tôn giáo ở địa phương theo chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong đó chú trọng đến việc xây dựng, chưng cất nơi
Trang 38thờ tự của các tôn giáo, công tác quan hệ đối ngoại của các tôn giáo và đề ra chủ trương, biện pháp chống lại những hành vi lợi dụng tôn giáo đạt hiệu quả
Chính quyền cơ sở, trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương lãnh đạo của tổ chức
cơ sở đảng, quản lý mọi hoạt động tôn giáo theo pháp luật, nhằm tạo ra những điều kiện thuận lợi cho nhân dân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và quyền tự
do không tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời làm vô hiệu hoá mọi hoạt động lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch hòng gây mất ổn định tình hình chính trị, trật tự an toàn
xã hội ở địa phương, chống lại Đảng, Nhà nước ta
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở, có vai trò tập hợp toàn
dân, trong đó có đồng bào tín đồ các tôn giáo vào các hội đoàn, các tổ chức chính trị -
xã hội của mình, thông qua đó mà vận động nhân dân, vận động đồng bào tín đồ các tôn giáo thực hiện tốt CSTG của Đảng, Nhà nước ở địa phương
Ba là, HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là lực lượng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức và chăm lo việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho toàn dân cũng như cho đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn
Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm của HTCT nói chung, HTCTCS nói riêng Đây là nhiệm vụ quan trọng của HTCTCS không chỉ ở vùng tôn giáo mà ở mọi địa phương, riêng đối với đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, nhiệm vụ này càng có vai trò cực kỳ quan trọng Bởi tôn giáo nảy sinh và phát triển từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân kinh
tế, xã hội lạc hậu, kém phát triển là nguyên nhân trực tiếp Công cuộc đổi mới hơn hai thập kỷ qua đã thu được nhiều thành tựu quan trọng, đã làm thay đổi căn bản mọi mặt đời sống nhân dân Song bên cạnh những thành tựu đã đạt được, nhân dân cũng như đồng bào tín đồ các tôn giáo còn gặp không ít những khó khăn như: may rủi, bấp bênh trong sản xuất kinh doanh và những tệ nạn xã hội nảy sinh Điều đó dễ làm cho người ta tin vào số mệnh, đó là điều kiện thuận lợi để tôn giáo nảy sinh và phát triển Nói một cách khác, còn đói nghèo, còn sự may rủi bấp bênh, thì còn điều kiện để con
Trang 39người tin vào đấng siêu nhiên, tin vào số phận, tôn giáo, và còn có điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo Nhìn chung đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh kinh tế còn kém phát triển đời sống vật chất và tinh thần còn nhiều khó khăn Vì vậy, HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh có vai trò rất quan trọng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức cho đồng bào là tín đồ, chức sắc phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, giúp đồng bào xây dựng cuộc sống “thiên đường” ngay tại trần thế
Việc nâng cao trình độ dân trí chăm sóc sức khỏe nhân dân cũng là điều kiện
để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân cũng như cho đồng bào tín
đồ các tôn giáo, là cơ sở để khắc phục những mặt hạn chế, tiêu cực, lạc hậu của tôn giáo và thực hiện tốt CSTG của Đảng, Nhà nước, góp phần vào việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo ra động lực mạnh mẽ cho việc thực hiện thắng lợi
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN HTCTCS trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có vai trò trước hết và trực tiếp chăm lo phát triển kinh tế, văn hóa -
xã hội nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn Bằng nhiều hình thức, nhiều biện pháp thích hợp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức quần chúng nhân dân lao động cũng như đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo giữ vững ổn định tình hình chính trị - xã hội địa bàn; tích cực chủ động và kiên quyết đấu tranh với mọi hành vi lợi dụng tôn giáo gây mất trật tự an toàn xã hội
Chăm lo mọi mặt đời sống vật chất, tinh thần cho toàn dân cũng như cho đồng bào tín đồ các tôn giáo trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đây là một nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện CSTG HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh có vai trò quyết định đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ này
Bốn là, HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là lực lượng lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng mối quan hệ đoàn kết lương, giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân
Xây dựng mối quan hệ đoàn kết lương - giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân
là xây dựng mối quan hệ đoàn kết gắn bó giữa đồng bào theo các tôn giáo với đồng
Trang 40bào không theo tôn giáo, giữa đồng bào theo các tôn giáo khác nhau Đây là vần đề
có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng nước ta, góp phần tạo ra động lực
to lớn để thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh Đó là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, mà trước hết là của HTCTCS lực lượng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân xây dựng khối đại đoàn kết
Vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh trong xây dựng khối đoàn kết lương - giáo, đoàn kết các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân thể hiện ở việc tuyên truyền, giáo dục truyền thống khối đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết các tôn giáo, làm cho đồng bào theo các tôn giáo cũng như không theo tôn giáo đều có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về tầm quan trọng và vị trí, vai trò sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân đối với sự nghiệp cách mạng Đồng thời các tổ chức trong HTCTCS
là lực lượng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân xây dựng khối đại đoàn kết ở cơ sở cần phát hiện và giải quyết kịp thời những mâu thuẫn nảy sinh trong nội bộ nhân dân; phát động phong trào toàn dân yêu thương, đùm bọc lẫn nhau nhất là trong những lúc gặp khó khăn, những lúc gặp thiên tai, hoạn nạn Lãnh đạo, tổ chức nhân dân đấu tranh ngăn chặn tình trạng gây chia rẽ khối đoàn kết, chống những luận điệu tuyên truyền, xuyên tạc của các thế lực thù địch HTCTCS tỉnh Hà Tĩnh là lực lượng trực tiếp xây dựng và bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân
ở cơ sở, sẽ không thể xây dựng được khối đại đoàn kết toàn dân được nếu không thực hiện đầy đủ các yêu cầu trên
Trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân đối với tổ chức cơ sở đảng, cần phải xác định đúng đắn chủ trương, đường lối và những giải pháp cụ thể xây dựng khối đại đoàn kết, thực hiện đầy đủ vấn đề dân chủ ở cơ sở, quyết định tập thể
về công tác cán bộ ở địa phương, lựa chọn những người xứng đáng để thực sự là trung tâm đoàn kết các lực lượng, giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo trong khối đại
