Vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn việt nam hiện nay ( nghiên cứu trường hợp tỉnh hà tĩnh

Giải pháp về phát huy vai trò của hệ thống chính trị trong việc nâng cao vai trò của gia đình, góp phần ổn định đời sống xã hội nông thôn Hà Tĩnh hiện nay ..... từ gia đình, nhân cách củ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Mã số: 60 31 02 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Linh Khiếu

Hà Nội - 2014

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, Luận văn này là do tôi độc lập nghiên cứu, xây dựng dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Linh Khiếu

Luận văn có tham khảo các công trình khoa học khác với tinh thần cầu thị Các trích dẫn tham khảo được chú thích đầy đủ, chi tiết, rõ ràng Các kết quả nêu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình khoa học nào

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng khoa học về Luận văn của mình!

Tác giả Luận văn

Trịnh Thị Thủy

ii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC ii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH VÀ ỔN ĐỊNH XÃ HỘI NÔNG THÔN 8

1.1 Khái niệm chung 8

1.1.1 Khái niệm gia đình 8

1.1.2 Khái niệm xã hội nông thôn 10

1.2 Khái niệm ổn định xã hội nông thôn 11

1.2.1 Khái niệm ổn định xã hội nông thôn 11

1.2.2 Nội dung ổn định xã hội nông thôn 12

1.3 Vai trò của gia đình trong ổn định xã hội nông thôn 21

1.3.1 Những tác động chính của gia đình đến ổn định xã hội nông thôn 21

1.3.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của gia đình trong ổn định xã hội nông thôn 25

Chương 2: VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH TRONG ỔN ĐỊNH XÃ HỘI NÔNG THÔN TỈNH HÀ TĨNH- THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 34

2.1 i i thiệu chung về tỉnh T nh 34

2.2 Thực tr ng vai trò của gia đình trong g p phần ổn định xã hội nông thôn 36

2.2.1 Vai trò của gia đình trong phát triển kinh tế nâng cao đời sống nhân dân nông thôn 36

2.2.2 Vai trò của gia đình trong giáo dục, chăm sóc sức kh e, đào t o nguồn nhân lực, ngăn chăn sự lây lan của các tệ n n

xã hội 42

iii

2.2.3 Vai trò của gia đình trong việc thực hiện các chủ trương,

đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước góp

phần ổn định xã hội nông thôn 552.2.4 Vai trò của gia đình trong góp phần bảo đảm an ninh,

quốc phòng, trật tự, an toàn xã hội nông thôn 62

2.3 Một số vấn đề đang đặt ra đối v i vai trò của gia đình trong

g p phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn T nh hiện nay 67 2.4 Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của gia đình

trong ổn định xã hội nông thôn T nh hiện nay 71

2.4.1 Giải pháp phát triển kinh tế gia đình 712.4.2 Giải pháp xây dựng và phát triển gia đình trong giai đo n

hiện nay 732.4.3 Giải pháp tuyên truyền nhận thức về vai trò của gia đình

trong góp phần ổn định đời sống xã hội nông thôn 762.4.4 Giải pháp về phát huy vai trò của hệ thống chính trị trong

việc nâng cao vai trò của gia đình, góp phần ổn định đời sống

xã hội nông thôn Hà Tĩnh hiện nay 78KẾT LUẬN 82TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề t i

Gia đình là một cộng đồng người cùng sống chung thành đơn vị trong

xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và huyết thống Gia đình là một tế bào của xã hội, là mái ấm của cuộc đời, là thành quả sự phát triển của

xã hội loài người Sự hình thành gia đình đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước và tiến bộ của nhân lo i Sống trong gia đình, con người được yêu thương, tôn trọng, được sự quan tâm chăm sóc từ người khác Không nơi nào trong cuộc đời này có tình cảm thiêng liêng giữa người và người như trong gia đình

Gia đình đó là nơi gốc rễ, là điểm tựa, là cội nguồn của tình cảm, là cái nôi của sự bình yên, êm ấm Cũng chính ở gia đình con người biết một điều

vô cùng quý giá, thiêng liêng trong cuộc sống giữa người với người, đó là sự quên mình vì người khác- tình cảm mà ở bất cứ nơi đâu ta khó tìm thấy trọn vẹn Chính vì thế, mỗi chúng ta - những thành viên của từng gia đình riêng rẽ luôn có nhiệm vụ giữ gìn, phát huy và tiếp thu có chọn lọc những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình

Gia đình bao giờ cũng được khẳng định có vai trò vô cùng to lớn trong việc phát triển con người một cách toàn diện Sự phát triển ấy không chỉ là

đ o đức nhân cách mà cả sức kh e, thể chất, tri thức, trí tuệ, đ o đức, lối sống, tập quán và kỹ năng sống Từ gia đình, con người bước vào đời sống xã hội và mang theo mình một hành trang được trang bị và rèn dũa Nhưng không chỉ có thế, mỗi con người suốt đời mình luôn gắn bó với gia đình và ai cũng thế, bao giờ cũng được gia đình không ngừng chở che, bồi đắp và rèn dũa Chính vì lẽ đó, có thể khẳng định, gia đình có vai trò vô cùng to lớn đối với đời sống xã hội của mỗi quốc gia

chính là lý do tôi chọn vấn đề: Vai trò của gia đình trong góp phần ổn định

đời sống xã hội ở nông thôn Việt Nam hiện nay (Nghiên cứu trường hợp

tỉnh Hà tĩnh) làm đề tài luận văn của mình

Trong khuôn khổ nghiên cứu này với sự h n chế về tiếp cận tư liệu, chúng tôi bước đầu xin nêu một số công trình tiêu biểu sau:

Gia đình Việt Nam, các trách nhiệm, các nguồn lực trong sự đổi mới của đất nước (1995), Trung tâm nghiên cứu khoa học về gia đình và phụ nữ,

Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội Các tác giả đã bước đầu làm rõ thực tr ng gia đình, các chức năng, nhiệm vụ, vai trò và trách nhiệm của gia đình trong bối cảnh mới của sự đổi mới toàn diện đất nước Đây là sự nhận diện một cách tương đối đầy đủ về vai trò và trách nhiệm của gia đình đối với sự phát triển kinh tế xã hội đất nước

từ gia đình, nhân cách của mỗi con người được hình thành và từng bước hoàn thiên và từ đó mỗi con người bước vào đời sống xã hội thực hiện các vai trò

Vai trò của gia đình trong việc giáo dục thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay

(2001) của Nghiêm Sĩ Liêm, Luận án tiến sĩ triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đây là một công trình nghiên cứu công phu, toàn diện và tương đối đầy đủ các khía c nh khác nhau của gia đình trong giáo dục thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện đất nước hiện nay Từ nghiên cứu thực

tr ng, tác giả đã đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm phát huy hơn nữa vai trò của gia đình trong giáo dục thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay

Gia đình và vai trò của người phụ nữ trong giai đoạn hiện nay (2004)

của Dương Thị Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Không chỉ dựng l i ở nghiên cứu vai trò của gia đình, tác giả đã tập trung khẳng định vai trò của người phụ nữ trong đời sống gia đình và xã hội Theo đó, với tư cách là một thành viên trụ cột của gia đình, người phụ nữ có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước

4

Gia đình trong bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở nước ta hiện nay (2004) của

Ph m Thị Xuân, Luận văn th c sỹ triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Tác giả tập trung khảo cứu thực tr ng vai trò và trách nhiệm của gia đình trong bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở nước ta hiện nay, trên cơ sở đó đã đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của gia đình trong lĩnh vực này vào thời gian tới

Gia đình Việt Nam và người phụ nữ trong gia đình thời kỳ CNH, HĐH đất nước (2002) của Đỗ Thị Bình, Lê Ngọc Văn, Nguyễn Linh Khiếu, Nxb

Khoa học xã hội, Hà Nội Tác phẩm là kết quả của một công trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc về gia đình, vai trò của gia đình, vai trò của phụ nữ trong gia đình và ngoài xã hội Có thể khẳng định, đây là một công trình được giới chuyên môn đánh gia cao về chất lượng, phương pháp tiếp cận hiện đ i, hiệu quả xã hội thiết thực

Vai trò của gia đình trong phòng, chống tệ nạn xã hội ở tỉnh Quảng Ninh hiện nay (2007) của Nguyễn Thị Thanh Thủy, luận văn th c sĩ triết học,

Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh Tác giả đã nhận diện một cách khái quát thực tr ng vai trò của gia đình trong phòng, chống tệ n n

xã hội ở Quảng Ninh hiện nay, nêu ra những phương hướng cơ bản và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của gia đình trong phòng, chống tệ n n xã hội ở địa phương này hiện nay

Ngoài ra, có thể nêu một số bài báo tiêu biểu được công bố thời gian qua có liên quan mật thiết tới những nội dung chính của đề tài luận văn Đó

là, Phát huy tiềm năng của người phụ nữ trong CNH, HĐH nông nghiệp,

nông thôn của Hoàng Bá Thịnh, t p chí Nghiên cứu lý luận, số 8/1999; Sự phối hợp của gia đình, nhà trường và xã hội trong đấu tranh phòng, chống người chưa thành niên phạm tội của Trần Quang Tiệp, t p chí Nhà nước và

pháp luật, số 1/2005; Gia đình với việc phòng, chống tệ nạn xã hội ở tuổi vị

5

thành niên, T p chí Tư tưởng văn hóa, số 3/ 2003; Vai trò của gia đình trong phòng, chống tệ nạn xã hội với trẻ em vị thành niên, T p chí Khoa học về phụ

nữ, số 3/2002, và Giáo dục gia đình hướng tới xây dựng con người thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, T p chí Cộng sản, số 12/2006 của

Nguyễn Linh Khiếu; Phụ nữ Việt Nam với nhiệm vụ CNH, HĐH đất nước của Trương Mỹ Hoa, T p chí Cộng sản, số 10/1996; Phụ nữ và hoạt động chính

trị của Nguyễn Phương Thảo, T p chí Khoa học về phụ nữ, số 3/1999; Cơ hội

và thách thức đối với phụ nữ trong thời kỳ đổi mới của Nguyễn Thu Thủy,

T p chí Nghiên cứu lý luận, số 3/1999…

Qua các công trình nêu trên, rõ ràng nghiên cứu về gia đình, vai trò của gia đình đối với con người nói riêng và đời sống chính trị - xã hội đất nước nói chung đã trở thành mối quan tâm của các nhà nghiên cứu khoa học và lý luận Nhiều thành tựu khoa học ở các lĩnh vực này đã đ t được, nhiều kết quả nghiên cứu đã được xã hội hóa và thiết thực tác động đến đời sống chính trị -

xã hội đất nước Tuy nhiên, qua khảo sát tự liệu, trong ph m vi hiểu biết có

h n của mình, chúng tôi bước đầu nhận thấy, vấn đề vai trò của gia đình trong việc góp phần ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn Việt Nam hiện nay nói chung và nông thôn Hà Tĩnh nói riêng cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào được tiến hành Điều này càng thúc đẩy tác giả quyết tâm thực hiện

đề tài nghiên cứu của mình

3 Mục đích v nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu vai trò của các hộ gia đình trong việc góp phần ổn định đời sống xã hội ở khu vực nông thôn nước ta trong những năm gần đây Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của các hộ gia đình đối với việc góp phần làm ổn định đời sống xã hội khu vực nông thôn Việt Nam trong giai

đo n hiện nay

6

Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đ t được mục đích trên, luận văn cần thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản về gia đình, đời sống xã hội nông thôn và vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn

- Tìm hiểu thực tr ng vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn tỉnh Hà Tĩnh thời gian qua

- Nêu một số quan điểm và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội nông thôn Hà Tĩnh trong giai đo n hiện nay

4 Đối tượng v ph m vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của các hộ gia đình ở nông thôn trong việc góp phần ổn định đời sống xã hội thuộc khu vực nông thôn Việt Nam hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

Luận văn chỉ khảo sát các hộ gia đình thuộc 2 huyện Th ch Hà và Hương Sơn đ i diện cho vùng đồng bằng và miền núi thuộc khu vực nông thôn Hà Tĩnh giai đo n 2005- 2015, tầm nhìn đến năm 2020

5 Cơ sở lí luận v phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về gia đình, vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử Cụ thể là phương pháp logich và lịch sử, trừu

7

tượng và cụ thể, phân tích và tổng hợp,… Đồng thời, sử dụng các phương pháp của Chính trị học, Xã hội học và thống kê học…

6 Đ ng g p của luận văn

- Góp phần làm rõ thực tr ng vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn

- Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao vai trò của gia đình trong góp phần ổn định đời sống xã hội ở nông thôn nước ta hiện nay

- Luận văn có thể là tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho những người quan tâm đến những nội dung liên quan đến đề tài nghiên cứu này

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương và 8 tiết

8

Chương 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA IA ĐÌN VÀ

ỔN ĐỊNH XÃ HỘI NÔNG THÔN

1.1 Khái niệm gia đình v xã hội nông thôn

1.1.1 Khái niệm gia đình

Gia đình là nơi mỗi người sinh ra, lớn lên Nơi mà mỗi thành viên gắn bó máu thịt với nhau, cùng sẻ chia mọi buồn vui cuộc đời, cùng đóng góp công sức xây dựng và hưởng thụ mọi thành quả vật chất và tinh thần

do bản thân và các thành viên t o ra Dù là mối quan hệ hôn nhân hay huyết thống thì các thành viên trong một gia đình dường như vẫn gắn bó,

có tình cảm và tinh thần trách nhiệm với nhau hơn bất kì một mối quan hệ nào khác ngoài xã hội

Gia đình là nơi truyền đ t và nuôi dưỡng tình cảm con người, nơi con người sẵn sàng sẻ chia tất cả mọi lợi ích vật chất và tinh thần mà không hề toan tính cũng như hưởng thụ sự sẻ chia đó từ người khác không hề ngần

ng i, không cần tính toán thiệt hơn

Gia đình là vấn đề đã được nghiên cứu từ lâu Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về “gia đình” Ở những thời đ i khác nhau, xã hội khác nhau đã có những quan niệm khác nhau về gia đình

Trong nhiều năm qua t i Việt Nam, nhiều quan điểm khác nhau về gia đình đã được các nhà nghiên cứu đưa ra bàn thảo

Theo “Từ điển Chủ nghĩa Cộng sản khoa học”: “Gia đình là một hình thức cộng đồng những người gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và quan

hệ máu mủ” [43, tr 148]

Trong cuốn “Vai trò của gia đình trong việc xây dựng nhân cách con người” giáo sư Lê Thi cho rằng gia đình là “một nhóm xã hội được hình thành trên cơ sở quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống nảy sinh từ quan

9

hệ hôn nhân đó và cùng chung sống (cha mẹ, con cái, ông bà, họ hàng nội ngo i) đồng thời gia đình cũng có thể bao gồm một số người được gia đình nuôi dưỡng Các thành viên trong gia đình gắn bó với nhau về trách nhiệm và quyền lợi (kinh tế, văn hóa, tình cảm) giữa họ có những điều ràng buộc có tính chất pháp lí, được nhà nước thừa nhận và bảo vệ Đồng thời trong gia đình có qui định rõ ràng về quyền được phép và những cấm đoán trong quan hệ tình dục giữa các thành viên” [37, tr 20] Có thể khẳng định rằng, quan niệm về gia đình của giáo sư Lê Thi đã nêu được những thuộc tính cơ bản của gia đình

Gia đình là tế bào của xã hội, tế bào kh e m nh thì cơ thể xã hội mới m nh kh e Trong gia đình, các thành viên cùng cư trú, có mối quan

hệ hôn nhân hoặc huyết thống, tùy thuộc vào từng giai đo n lịch sử cụ thể, gia đình có chung những giá trị vật chất và tinh thần, đảm nhận chức năng sinh đẻ, nuôi dưỡng, giáo dục con người, phù hợp với mỗi giai đo n lịch

sử ở mỗi quốc gia

Các tác giả cuốn “Gia đình học” định nghĩa :“Gia đình là một thiết chế

xã hội liên kết con người l i với nhau nhằm thực hiện việc duy trì nòi giống

và chăm sóc con cái Các mối quan hệ gia đình còn được gọi là mối quan hệ

họ hàng Đó là những sự liên kết ít nhất cũng là của hai người dựa trên cơ sở hôn nhân, huyết thống và việc nhận con nuôi Những người này cũng phải sống cùng với nhau” [11, tr 54]

Khái niệm về gia đình mang tính pháp lí ở Việt Nam được ghi trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 (Điều 8, phần 10, Giải thích từ ngữ):

"Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau theo qui định của Luật này” Có thể khẳng định khái niệm gia đình trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đã phản ánh

h i niệm xã hội nông thôn

Khái niệm “nông thôn” thường đồng nghĩa với làng, xóm, thôn…Trong tâm thức người Việt, đó là một môi trường kinh tế sản xuất với nghề trồng lúa nước cổ truyền, không gian sinh tồn, không gian xã hội và cảnh quan văn hoá xây đắp nên nền tảng tinh thần, t o thành lối sống, cốt cách và bản lĩnh của người Việt

Đến nay, khái niệm nông thôn được thống nhất với quy định t i Thông

tư số 54/TT - NNPTNT/TT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển

nông thôn, cụ thể: "Vùng/ khu vực nông thôn mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa

là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn; được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã"

Nông thôn là một cộng đồng địa vực, cộng đồng cư trú có ranh giới lãnh thổ tự nhiên và hành chính xác định, có ruộng, có nghề, có chợ…t o thành một không gian thống nhất

Trong lịch sử, làng - xã là đơn vị hành chính cơ sở Tuy nhiên làng -

xã cũng có những biến đổi ít nhiều qua các thời kỳ, nhưng nhìn chung cho đến trước năm 1945, qua các biến động, làng vẫn giữ được những cấu trúc truyền thống cơ bản Nông thôn được xác định là tổng hợp của các làng, nói cách khác, làng Việt là đơn vị cơ bản của nông thôn Việt Nam Làng - xã đã từng đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển đất nước, là nơi lưu giữ những giá trị văn hoá, nuôi dưỡng nguyên khí của dân tộc trước các nguy cơ đồng hoá, nô dịch Những giá trị nói trên của làng luôn luôn cần thiết cho phát triển đất nước, cần và sẽ được tiếp tục trong mô hình nông thôn mới

t o ra những yếu tố mới trong phát triển nông nghiệp, nông thôn Bên c nh

đó, Nhà nước đã phối hợp với các tổ chức quốc tế, các tổ chức xã hội trong nước để xoá đói giảm nghèo, cải thiện môi trường thiên nhiên và môi trường

xã hội ở nông thôn

1.2 Khái niệm ổn định xã hội nông thôn

h i niệm ổn định xã hội nông thôn

Nói đến xã hội nông thôn, người ta thường nghĩ tới một không gian yên bình qua những hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình dưới sự lãnh đ o của hệ thống chính trị bền vững Con người chân chất, mộc m c, họ sống với nhau bằng tình làng, nghĩa xóm rất sâu sắc Những tưởng rằng, sẽ không dễ gì có thể xâm nhập và làm ảnh hưởng đến môi trường sống của con người ở khu vực nông thôn này Thế nhưng, ngày nay trong xu thế hội nhập và phát triển, dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường, đời sống của con người ở khu vực nông thôn đang có sự biến đổi, đòi h i cần phải được cơ cấu và có các chính sách bảo vệ nhất là từ phía các gia đình

Để làm nổi bật được nội dung ổn định xã hội nông thôn, chúng ta cần làm rõ khái niệm ổn định xã hội nông thôn Vậy, ổn định xã hội nông thôn là gì? Có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm này, tuy nhiên theo từ điển

12

tiếng việt, ổn định xã hội nông thôn đó là: Tr ng thái xã hội không có những biến động, thay đổi đáng kể trong hình thức sinh ho t chung có tổ chức của một bộ phận người, ở một trình độ phát triển nhất định của lịch sử thuộc khu vực nông thôn

1.2.2 Nội dung ổn định xã hội nông thôn

* Ổn định về kinh tế

Ở Việt Nam, nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, là cơ sở và lực lượng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái Phát triển nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của dân cư nông thôn là nhiệm vụ chiến lược, là cơ sở để bảo đảm ổn định tình hình chính trị - xã hội, t o sự phát triển hài hoà và bền vững của đất nước trong suốt quá trình công nghiệp hoá, hiện đ i hoá và hội nhập quốc tế

Nghị quyết số 26 – NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp

hành Trung ương Đảng (khóa X) “Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đề ra mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu h tầng kinh tế - xã hội hiện

đ i; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy ho ch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đ o của Đảng được tăng cường”

Theo tinh thần của Nghị quyết trên, ổn định và phát triển kinh tế là một nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng nông thôn mới, tiến tới ổn định nông thôn Ổn định kinh tế ở đây là tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ theo quy ho ch, nhằm nâng cao đời sống vật chất của người dân Phát triển sản xuất nông nghiệp và công nghiệp

13

phải đi đôi với nhau Nếu sản xuất công nghiệp phát triển phá vỡ mối quan hệ hài hòa vốn có giữa con người và thiên nhiên, thì sản xuất nông nghiệp làm cho con người gần gũi với thiên nhiên, bảo tồn sinh thái

Trong Nghị quyết đ i hội XI của Đảng và Chương trình của Chính phủ cũng có các nội dung về ổn định kinh tế nông thôn như: Xây dựng đồng bộ hệ thống kết cấu h tầng kinh tế - xã hội nông thôn cả miền núi và ven biển; Xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đ i; đồng thời, phát triển

m nh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn; Tiếp tục nỗ lực xóa đói, giảm nghèo Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn; Tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả của các hình thức tổ chức sản xuất theo hướng chú trọng phát triển hợp tác xã kiểu mới trong nông nghiệp, nông thôn; …

Có thể nói, kể từ khi thực hiện đường lối đổi mới, chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn của Đảng và Nhà nước ta đã có những thay đổi căn bản Những nội dung trong chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn như: xem nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, chú trọng các chương trình lương thực thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu, phát triển kinh

tế trang tr i, đẩy m nh công nghiệp hoá, hiện đ i hoá nông thôn, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở… đã bắt đầu

t o ra những yếu tố mới trong phát triển nông nghiệp, nông thôn

Ngoài ra, trong điều kiện giao lưu, hội nhập quốc tế hiện nay, Nhà nước đã phối hợp với các tổ chức quốc tế, các tổ chức xã hội trong nước để thực hiện các chương trình xoá đói giảm nghèo, cải thiện môi trường thiên nhiên và môi trường xã hội ở nông thôn Các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước ta đã và đang đưa nền kinh tế nông nghiệp nước ta sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Chúng ta đã thực hiện quy luật sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, nông thôn nước ta Người nông dân chủ động trong sản xuất kinh doanh, cơ

14

sở vật chất kỹ thuật (máy móc, điện, đường, trường, tr m, hệ thống thuỷ nông…) đã có bước phát triển đáng kể Lương thực tăng bình quân hàng năm, bảo đảm được an ninh lương thực quốc gia, có dự trữ, liên tục xuất khẩu với khối lượng lớn Kinh tế nông thôn có sự chuyển dịch đa d ng hoá sản xuất nông nghiệp và phát triển ngành nghề phi nông nghiệp ở nông thôn Trình độ sản xuất nông nghiệp có nhiều tiến bộ, nhiều lo i sản phẩm đã được xây dựng thành vùng sản xuất hàng hoá tập trung Trình độ thâm canh được nâng cao, chất lượng nông sản được cải thiện đáng kể Tổng giá trị sản xuất nông, lâm, thuỷ sản tăng liên tục ở mức cao, kể cả trong điều kiện không thuận lợi của ngo i cảnh (thời tiết, thị trường ) Cơ cấu kinh tế nông thôn có chuyển biến tích cực

Các ngành sản xuất phi nông nghiệp ở nông thôn đã được mở rộng tuy chưa nhiều, trong đó có một số ngành nghề mới Kết cấu h tầng nông thôn ở nhiều vùng đã được cải thiện Tỷ lệ hộ đói nghèo ở nông thôn giảm Đời sống của người dân nông thôn đã được cải thiện, bộ mặt nông thôn đã có dáng dấp hiện đ i

Tuy nhiên, nhiều chính sách về kinh tế của Nhà nước đối với nông nghiệp, nông thôn chưa thực sự hiệu quả, thiếu bền vững, ở nhiều mặt có thể nói là chưa đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đ i hóa nông nghiệp, nông thôn, chưa đưa sản xuất nông nghiệp ở nông thôn thành sản xuất hàng hoá thực sự Một trong những nguyên nhân cơ bản là các chính sách chưa thấu đáo các vấn đề như: tầm nhìn (mục tiêu); mô hình phát triển và các nguồn lực; xác định lợi ích thực tế của các bên liên quan trong phát triển nông nghiệp, nông thôn, nên có phần thiên về thúc đẩy phát triển ngành, mà chưa xem trọng đúng mức vai trò, lợi ích của chủ thể chính, động lực chính phát triển nông nghiệp là nông dân Phần lớn các chính sách hầu như chưa quan tâm

th a đáng trong việc xử lý tổng thể, hợp lý mối quan hệ giữa các vùng, các lĩnh vực trong ngành, giữa nông thôn và thành thị, chưa đặt ra và giải quyết

15

triệt để mối quan hệ giữa các yếu tố chính của mô hình phát triển nông nghiệp, nông thôn Vì vậy, dẫn đến tình tr ng thiếu cụ thể, thiếu khoa học trong quy trình ho ch định chính sách và triển khai chính sách

Cơ chế chính sách mới, người nông dân thực sự được tự do và quyết định trên luống cày và thửa ruộng của mình, lựa chọn phương án sản xuất kinh doanh làm giàu cho mình, cho quê hương theo đúng chủ trương đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước Người nông dân có cuộc sống ổn định, giàu có, trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật và tay nghề cao, lối sống văn minh hiện đ i nhưng vẫn giữ được những giá trị văn hoá, bản sắc truyền thống

Kinh tế nông thôn có nền sản xuất hàng hoá mở, hướng đến thị trường

và giao lưu, hội nhập Kết cấu h tầng của nông thôn dần hiện đ i, t o điều kiện cho mở rộng sản xuất giao lưu buôn bán Nông nghiệp phát triển nhanh, khuyến khích mọi người tham gia vào thị trường, dần giảm bớt sự phân hoá giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị Sản xuất hàng hoá có chất lượng cao, mang nét độc đáo, đặc sắc của từng vùng, địa phương Nông dân đã tập trung đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất, chế biến bảo quản, chế biến nông sản sau thu ho ch

Nói tóm l i, ổn định về kinh tế, xóa đói giảm nghèo ở nông thôn là một mục tiêu quan trọng để thúc đẩy ổn định các lĩnh vực khác, góp phần quan trọng để ổn định xã hội nông thôn

* Ổn định về chính trị, xã hội

Chính trị - xã hội ổn định không chỉ góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào chế độ, mà còn là nhân tố cơ bản để mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài Thời gian qua, tuy ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn được giữ vững nhưng vẫn còn nhiều nhân tố phức t p không thể

16

xem thường Nông thôn nước ta vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức, nguy

cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nơi trong khu vực và trên thế giới

N n tham nhũng và tệ quan liêu, mất dân chủ, diễn biến hoà bình do các thế lực thù địch gây ra là những nhân tố tiềm ẩn có thể gây mất ổn định chính trị -

xã hội trong nông thôn Một lo t vấn đề về chính trị - xã hội nông thôn cần phải giải quyết như: vấn đề dân chủ, vấn đề dân tộc, vấn đề tôn giáo, vấn đề ruộng đất, vấn đề phân hoá giàu nghèo, vấn đề tư tưởng Bởi vậy, cần phải hết sức tăng cường giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội nông thôn, t o điều kiện cần thiết để tiến hành sự nghiệp đổi mới thắng lợi Chính

vì vậy, giữ vững ổn định chính trị - xã hội nói chung và ổn định chính trị - xã hội nông thôn nói riêng là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc ở nước hiện nay

Sự ổn định chính trị - xã hội trong thời đ i ngày nay không chỉ phụ thuộc vào tiềm lực kinh tế, quân sự, mà còn phụ thuộc vào sự trong s ch của nền tảng tinh thần xã hội, vào truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, vào sự đúng đắn của các quyết sách chính trị trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Ổn định chính trị - xã hội nói một cách khái quát là giai cấp cầm quyền phải giữ vững tăng cường được quyền lực chính trị của mình, nhà nước của giai cấp đó phải m nh và có hiệu lực, luật pháp phải nghiêm minh, chế độ xã hội đã xác lập phải được giữ vững Đó là ổn định động gắn với sự phát triển, nhằm phát triển, sự ổn định này không phải vì mục đích tự thân, mà ổn định chỉ là điều kiện cho sự phát triển, còn phát triển mới là mục đích Đó là một quá trình thống nhất biện chứng, diễn ra liên tục trong không gian và thời gian, kết quả là đưa l i sự phát triển xã hội một cách bền vững

Ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của đất nước nói chung, của nông thôn nói riêng Điều này thể hiện ở

17

chỗ, thứ nhất, sự ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn là điều kiện quan trọng

để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đ i hóa nông nghiệp, nông thôn Thứ hai, ổn định chính trị - xã hội nông thôn là điều kiện cơ bản

để nâng cao chất lượng và hiệu quả ho t động của hệ thống chính trị cơ sở Thứ ba, ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội trên địa bàn rộng lớn với 9.121 xã trong cả nước (thống kê năm 2009)

Về ổn định chính trị nông thôn, cần phải phát huy dân chủ hơn nữa với tinh thần thượng tôn pháp luật, gắn lệ làng, hương ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, tôn trọng kỷ cương phép nước, phát huy tính tự chủ của làng xã Phát huy tối đa Quy chế Dân chủ ở cơ

sở, tôn trọng ho t động của các hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhằm huy động tổng lực vào xây dựng nông thôn mới

Về văn hoá xã hội nông thôn, điều rất cần thiết là phải xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, giúp nhau xoá đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng Xây dựng hình mẫu người nông dân sản xuất gi i, bao gồm cả sản xuất nông nghiệp và phi nông nghiệp Xây dựng, củng cố, bảo vệ môi trường, du lịch sinh thái Cần tăng cường hơn nữa bảo vệ rừng đầu nguồn, chống ô nhiễm nguồn nước, môi trường không khí và chất thải từ các khu công nghiệp để nông thôn phát triển bền vững Các nội dung trên trong cấu trúc mô hình nông thôn mới có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Nhà nước đóng vai trò chỉ đ o, tổ chức điều hành quá trình ho ch định và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, t o hành lang pháp lý, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nguồn lực, t o điều kiện, động viên tinh thần Nhân dân tự nguyện tham gia, chủ động trong thực thi và ho ch định chính sách Trên tinh thần đó, các chính sách kinh tế - xã hội sẽ t o hiệu ứng tổng thể nhằm xây dựng mô hình nông thôn mới

18

* Ổn định về trật tự, an ninh quốc phòng

Trật tự, an ninh quốc phòng là sự ổn định và phát triển bền vững của toàn xã hội, thể hiện sự độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích quan trọng khác của quốc gia

Ở nước ta, trật tự, an ninh, quốc phòng là sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sự bất khả xâm ph m độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn

lãnh thổ của Tổ quốc

“Trật tự là tình tr ng ổn định, có thứ bậc trên dưới, trước sau”, “An toàn là yên ổn trọn vẹn, yên ổn hẳn, không sợ tai n n” [18, tr.16, 704] Như vậy, nói đến trật tự, an toàn xã hội là nói đến tình tr ng (tr ng thái) ổn định,

có trật tự, kỷ cương của xã hội Trật tự, kỷ cương đó được xác lập trên cơ sở các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành (được gọi là những quy ph m pháp luật) và những giá trị xã hội, chuẩn mực đ o đức truyền thống được mọi người trong xã hội thừa nhận, tôn trọng, tuân thủ và nhờ đó mà mọi người có được cuộc sống yên ổn

Trật tự, an toàn xã hội cùng với an ninh, quốc phòng ở nông thôn trong giai đo n hiện nay được thể hiện một cách khá đầy đủ trong “Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới’ được Thủ tướng Chính phủ kí quyết định ban hành số 491/QĐ - TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 Ổn định trật tự, an ninh quốc phòng t o nên sự ổn định, phát triển bền vững cho nông thôn Giữ cho xã hội nông thôn được an toàn, có trật tự, kỷ cương cũng có nghĩa là t o được môi trường sống yên ổn, góp phần đảm bảo cuộc sống vui vẻ, lành m nh, h nh phúc cho mọi người Để làm được điều đó, chính quyền địa phương, các cơ quan, ban ngành phải áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật để phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh chống tội ph m và các vi ph m pháp luật khác xâm h i đến cuộc sống an toàn của mọi người dân, đến trật tự,

kỷ cương của đất nước Đồng thời, ổn định trật tự, an ninh, quốc phòng cũng

là nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàn dân ta

an toàn, giao thông Trật tự an toàn, giao thông là tr ng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy ph m pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộng mà mọi người phải tuân theo khi tham gia giao thông, nhờ đó đảm bảo cho ho t động giao thông thông suốt, h n chế đến mức thấp nhất tai n n giao thông gây thiệt h i về người và tài sản; Phòng ngừa tai n n lao động, chống thiên tai, phòng ngừa dịch bệnh Đây là các hành động nhằm đảm bảo cho cuộc sống xã hội được an toàn; Bài trừ các tệ

n n xã hội Tệ n n xã hội là cơ sở xã hội của tình tr ng ph m tội, là một trong những nguồn gốc phát sinh tội ph m Phòng, chống tệ n n xã hội là nhiệm vụ của toàn xã hội, phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, bằng những biện pháp đồng bộ, tích cực, kiên quyết và triệt để; Bảo vệ môi trường Bảo vệ môi trường là tập hợp những biện pháp giữ cho môi trường trong s ch, đảm bảo sự cân bằng sinh thái nhằm t o ra một không gian tốt nhất cho cuộc sống của con người; Kết hợp giữa chủ động phòng ngừa với chủ động tiến công, lấy chủ động phòng ngừa là cơ bản trong công tác bảo

vệ an ninh, quốc phòng

Giữ gìn trật tự, an ninh quốc phòng không chỉ là nhiệm vụ hàng đầu của các cơ quan Đảng, Nhà nước mà còn là sự nghiệp của toàn dân Các cơ quan, tổ chức và mọi công dân có trách nhiệm, nghĩa vụ bảo vệ trật tự, an ninh, quốc phòng theo quy định của pháp luật Giữ gìn trật tự, an ninh, quốc phòng chính là việc tiến hành các ho t động nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn tội ph m, đấu tranh làm thất b i âm mưu và ho t động xâm h i an ninh, quốc phòng trên các lĩnh vực

20

Tóm l i, giữ gìn trật tự, an ninh quốc phòng là tổng hợp các ho t động nhằm bảo đảm sự ổn định và phát triển bền vững của xã hội nông thôn, góp phần giữ gìn trật tự xã hội, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích quan trọng khác của đất nước

* Ổn định về v n hóa gi o ục ch m sóc s c h

Hiến pháp sửa đổi nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

2013 qui định rất rõ ràng về văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức kh e nhân dân

Về văn hóa, Hiến pháp quy định Nhà nước, xã hội chăm lo xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân lo i; Nhà nước, xã hội phát triển văn học, nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần đa d ng và lành m nh của nhân dân; phát triển các phương tiện thông tin đ i chúng nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Nhà nước, xã hội

t o môi trường xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, tiến bộ, h nh phúc; xây dựng con người Việt Nam có sức kh e, văn hóa, giàu lòng yêu nước, có tinh thần đoàn kết, ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân (Điều 60)

Về giáo dục, Hiến pháp qui định: Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút các nguồn đầu tư khác cho giáo dục; chăm

lo giáo dục mầm non; bảo đảm giáo dục tiểu học là bắt buộc, Nhà nước không thu học phí; từng bước phổ cập giáo dục trung học; phát triển giáo dục đ i học, giáo dục nghề nghiệp; thực hiện chính sách học bổng, học phí hợp lý; Nhà nước ưu tiên phát triển giáo dục ở miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; ưu tiên sử dụng, phát triển nhân tài; t o điều kiện để người khuyết tật và người nghèo được học văn hoá và học nghề (Điều 61)

21

Về chăm sóc sức kh e, Hiến pháp qui định: Nhà nước, xã hội đầu tư phát triển sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức kh e của nhân dân, thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân, có chính sách ưu tiên chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào ở miền núi, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo vệ, chăm sóc sức kh e người mẹ, trẻ em, thực hiện kế ho ch hóa gia đình (Điều 58)

Như vậy, vấn đề văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức kh e đã được qui định cụ thể trong Hiến pháp Đây là cơ sở pháp lí để triển khai nội dung ổn định văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức kh e trong nông thôn

1.3 Vai trò của gia đình trong ổn định xã hội nông thôn

3 Những t c động chính của gia đình đến ổn định xã hội nông thôn

Gia đình có một vị trí đặc biệt quan trọng với mỗi cá nhân và với toàn

xã hội Trong “Lời nói đầu” của Luật hôn nhân và gia đình số 22/2000/QH10

ngày 09 tháng 6 năm 2000 viết: “Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi

dưỡng con người, là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt”

Nếu xã hội là một cơ thể sống thì gia đình là một tế bào trong cơ thể sống đó Mỗi tế bào có lành lặn, kh e m nh thì cơ thể sống mới lành lặn, kh e

m nh Gia đình là đơn vị cơ sở đầu tiên của xã hội Gia đình h nh phúc hòa thuận thì cả cộng đồng và xã hội tồn t i và vận động một cách êm thấm Khi nói về vị trí của gia đình, chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng: rất quan tâm đến gia đình là đúng, vì nhiều gia đình cộng l i mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt

Cầu nối giữa cá nhân và xã hội chính là gia đình Gia đình được coi là

cơ sở đầu tiên, nh nhất trong hệ thống cơ cấu tổ chức xã hội khi là một thiết chế xã hội Sự vận động biến đổi của thiết chế gia đình tuân theo những qui

22

luật chung của hệ thống, nhưng thiết chế ấy đồng thời cũng vận động biến đổi còn trên cơ sở kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống của mỗi nền văn hóa, mỗi vùng và địa phương khác nhau và còn được bộc lộ, thể hiện ở mỗi thành viên và thế hệ thành viên trong sự hòa quyện của mỗi cá nhân với mỗi gia đình Từ các ho t động, tổ chức đời sống trong gia đình, mỗi người, mỗi gia đình tiếp nhận, chịu sự tác động và phản ứng l i đối với những tác động xã hội, thông qua các tổ chức, các thiết chế, chính sách… của xã hội Sự phù hợp hay không phù hợp của những tác động từ xã hội, nhà nước với những hình thức tổ chức, sinh ho t trong thiết chế gia đình sẽ t o ra kết quả tốt hay xấu của mỗi xã hội

Có những lĩnh vực, thông tin của xã hội tác động đến con người thông qua gia đình Hoàn cảnh gia đình của một người như thế nào sẽ giúp xã hội nhận thức, đánh giá một phần về con người đó như thế ấy Nhiều nội dung quản lí xã hội không chỉ thông qua ho t động của các thiết chế xã hội, mà còn thông qua ho t động của gia đình để tác động đến con người Nghĩa vụ và quyền lợi xã hội của mỗi người được thực hiện với sự hợp tác chung của các thành viên gia đình Qua đó, ý thức công dân của cá nhân được nâng cao và

sự gắn bó giữa gia đình và xã hội có nội dung xác thực

Gia đình là nơi mang l i sự cân bằng, sự hài hòa trong đời sống cá nhân mỗi thành viên, mỗi công dân của xã hội Trong cả cuộc đời con người, mỗi người được nuôi dưỡng, chăm sóc để trở thành công dân của xã hội, lao động cống hiến và hưởng thụ, đóng góp cho xã hội trước hết và chủ yếu là thông qua gia đình và với gia đình Bình yên, h nh phúc của mỗi gia đình là tiền đề, điều kiện quan trọng cho sự hình thành, phát triển nhân cách, bảo đảm đ t hiệu quả cho các ho t động lao động của xã hội Vì vậy muốn xây dựng xã hội thì phải chú ý đến xây dựng gia đình Gia đình là nền tảng, là một bộ phận cấu thành trong chỉnh thể các mục tiêu phấn đấu của xã hội, vì sự ổn định và phát triển của xã hội

23

Tác giả Lê Ngọc Văn cho rằng: “Chức năng gia đình chỉ phương thức

biểu hiện ho t động sống của gia đình gắn liền với những nhu cầu của xã hội đối với gia đình (với tư cách là thiết chế xã hội) và những nhu cầu của cá nhân đối với gia đình (với tư cách là một nhóm tâm lí xã hội)” [46, tr 114]

Vai trò đầu tiên, cơ bản và chỉ gia đình mới có, đó là tái sản xuất ra chính bản thân con người Vai trò này bao gồm: tái sản xuất, duy trì nòi giống, nuôi dưỡng, nâng cao thể lực, trí lực bảo đảm tái sản xuất nguồn lao động và sức lao động cho xã hội Ho t động sinh sản của con người trước hết xuất phát từ nhu cầu tồn t i của chính con người, của xã hội Vai trò này đáp ứng một nhu cầu rất tự nhiên và chính đáng của con người

Ho t động kinh tế và tổ chức đời sống vật chất cũng là vai trò cơ bản của gia đình, đó là tiền đề để thực hiện các chức năng khác Ho t động kinh

tế, hiểu theo nghĩa đầy đủ gồm các ho t động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng để th a mãn các yêu cầu ăn, ở, mặc, đi l i của mỗi thành viên trong gia đình và của cả gia đình

Mỗi gia đình có thể coi là một đơn vị kinh tế có tài sản độc lập với các gia đình khác Nhờ vai trò này mà các thành viên gắn bó và ràng buộc với nhau Họ cùng làm ăn, cùng chia sẻ, cùng tích lũy vật chất Trong thời kì quá

độ lên chủ nghĩa xã hội, nhiều gia đình có điều kiện đều có thể trở thành một đơn vị kinh tế tự chủ trong sản xuất kinh doanh Để có thể phát huy mọi tiềm năng sáng t o trong kinh tế, Đảng và Nhà nước đã đề ra và thực hiện các chính sách sao cho mọi gia đình, mọi cá nhân có thể làm giàu chính đáng bằng ho t động sản xuất kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật

Gia đình có vai trò giáo dục Nội dung của giáo dục gia đình rất đa

d ng, toàn diện, giáo dục kiến thức và kinh nghiệm, đ o đức lối sống, nhân cách, ý thức… Mỗi gia đình có một cách giáo dục con cái, giáo dục các thành

24

viên khác nhau, song chủ yếu là giáo dục bằng nêu gương, thuyết phục, giả thích Dù giáo dục xã hội đóng vai trò ngày càng quan trọng, có ý nghĩa quyết định, nhưng có những nội dung và phương pháp giáo dục gia đình mang l i hiệu quả lớn không thể thay thế Giáo dục gia đình còn bao hàm cả tự giáo dục Do đó, chủ thể giáo dục gia đình cơ bản và chủ yếu vẫn là thế hệ cha mẹ, ông bà đối với con cháu Để thực hiện giáo dục có hiệu quả, ông bà và cha mẹ phải là tấm gương sáng cho con cháu noi theo

Con người sinh ra và lớn lên trong môi trường gia đình, đến một độ tuổi nhất định nào đó mới đến trường, và khi còn nh thời gian ở gia đình mỗi ngày thường nhiều hơn thời gian ở trường Giáo dục gia đình là một bộ phận

và có quan hệ hỗ trợ, bổ sung, hoàn thiện thêm cho giáo dục nhà trường và xã hội Do đó, giáo dục nhà trường và giáo dục xã hội dù có phát triển lên trình

độ nào, thì giáo dục gia đình vẫn được coi là một thành tố của nền giáo dục nói chung

Gia đình có vai trò th a mãn các nhu cầu tâm, sinh lí, tình cảm Việc

th a mãn nhu cầu tâm, sinh lí được coi là một chức năng cơ bản không chỉ có tính văn hóa - xã hội mà cả tính chất tự nhiên của gia đình Vai trò này có vị trí đặc biệt quan trọng, cùng với các chức năng khác t o ra khả năng thực tế cho xây dựng gia đình h nh phúc Nhiều vấn đề phức t p có liên quan đến giới tính và giới, tâm lí lứa tuổi và thế hệ, những căng thẳng về thể xác và tâm hồn trong lao động, học tập … nhiều khi có thể được giải quyết trong một môi trường gia đình hòa thuận Sự hiểu biết, cảm thông, chia sẻ và đáp ứng các nhu cầu sinh lí giữa vợ và chồng, tâm lí tình cảm cha mẹ và con cái … làm cho mỗi thành viên trong gia đình có điều kiện sống hài hòa, l c quan, kh e

m nh về thể chất và tinh thần… là những tiền để cần thiết cho một thái độ, hành vi tích cực trong cuộc sống gia đình và xã hội

đó sẽ bị đào thải Chính vì vậy, nó tác động đến tư duy, tình cảm, từ đối nhân

xử thế giữa các thành viên trong gia đình, nó cũng tác động sâu sắc đến gia đình truyền thống cũng như sự phát triển của gia đình nói chung, ảnh hưởng lớn đến vai trò của gia đình trong việc ổn định xã hội nông thôn

Kinh tế thị trường là một tất yếu của sự phát triển xã hội Kinh tế thị trường tác động đến vai trò của gia đình trong ổn định xã hội nông thôn theo hai hướng: tích cực và h n chế

Mặt tích cực: Trước đây, thu nhập của người nông dân chủ yếu từ việc

tăng gia sản xuất trên thửa ruộng của mình Thu nhập ấy chỉ đảm bảo cho họ duy trì cuộc sống hàng ngày, khó tích lũy Khi thiên tai, mất mùa thì nghèo đói ập đến Cuộc sống bấp bênh hơn nữa khi ốm đau, tuổi già

Kinh tế thị trường đã thúc đẩy nhanh chóng sự tăng trưởng về kinh tế, tăng thu nhập của các cá nhân Mỗi cá nhân đều có những cơ hội khác nhau

để tiếp thu kiến thức, làm việc, t o thu nhập Người nông dân được tiếp thu kiến thức khoa học, được tiếp cận với các dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp Họ có điều kiện để làm ra những sản phẩm nông nghiệp có giá trị cao Năng suất lao

26

động tăng Bên c nh đó, nông dân có rất nhiều điều kiện để phát triển các dịch

vụ nông nghiệp Người trong độ tuổi lao động thì làm việc trong các nhà máy, các khu công nghiệp địa phương hoặc các thành phố lớn… Nhà nước tăng cường các chương trình tín dụng ưu đãi để phát triển ngành, nghề truyền thống, công nghiệp và dịch vụ nông thôn nhằm t o việc làm bền vững, thực hiện chuyển dịch cơ cấu nông thôn t i chỗ Nhiều lớp d y nghề miễn phí cho nông dân mở ra khắp nơi…

Như vậy, kinh tế thị trường đã t o ra sự thay đổi lớn trong mỗi người dân nông thôn Từ sự tăng lên về thu nhập, mỗi người, mỗi gia đình đã có cuộc sống giàu có hơn Khi cuộc sống giàu có hơn cũng đồng nghĩa với ấm no

h nh phúc hơn, sức kh e được đảm bảo, trẻ em có điều kiện học tập tốt hơn Gia đình ổn định về đời sống vật chất và tinh thần là nền tảng căn bản để xã hội ổn định Chính qua đây, gia đình đã có điều kiện để chủ động và tích cực góp phần thiết thực giữ vững ổn định đời sống xã hội nông thôn

Mặt hạn chế: Nền kinh tế thị trường phát triển đang làm gia tăng sự

biến đổi của các gia đình, đặc biệt là sự biến đổi trong kết cấu, quy mô, chức năng và quan hệ giữa các thành viên Các cặp vợ chồng trẻ sau khi kết hôn luôn có xu hướng muốn tách kh i gia đình truyền thống để độc lập phát triển kinh tế Cuộc sống mưu sinh bận rộn nên mỗi thành viên trong gia đình ít có thời gian quan tâm đến nhau hơn Không gian sinh ho t chung của gia đình chỉ thực sự đầy đủ, ấm cúng vào buổi tối Cùng với đó là việc mỗi thành viên trong gia đình có không gian riêng nhiều hơn Truyền hình, báo chí, điện tho i

di động, internet… là những yếu tố không còn quá xa l i với đời sống tinh thần của mỗi người dân nông thôn Nhưng cùng với những phương tiện truyền thông hiện đ i đó là lối sống vị kỉ, đề cao cái tôi cá nhân dẫn đến một

lo t vấn đề như: vợ chồng lục đục, ngo i tình, ly hôn tăng lên, trẻ con b học,

hư h ng, bố mẹ già bị b rơi, b o lực trong gia đình, tệ n n xã hội phát triển

27

Thực tr ng đó tác động sâu sắc đến tâm tư, tình cảm, đến quan niệm đ o đức cũng như pháp luật của không chỉ các gia đình mà còn ảnh hưởng đến ổn định

xã hội nông thôn

Như vậy, kinh tế thị trường t o nên sự biến đổi lớn trong gia đình và nó tác động sâu sắc đến ổn định xã hội nông thôn Để phát triển xã hội bền vững, một trong những yếu tố quan trọng là xây dựng gia đình phù hợp, bền vững trước sự tác động của kinh tế thị trường Kinh tế thị trường với những yêu cầu vật chất đã cuốn đi nhiều khát vọng gìn giữ cho đời sống xã hội nông thôn những nét đẹp truyền thống, những tình cảm trong sáng, chân thành của tình làng nghĩa xóm Việc phát huy vai trò của gia đình trong việc ổn định xã hội nông thôn không còn đơn giản dưới sự tác động của kinh tế thị trường nữa,

mà đã trở thành vấn đề nan giải và khó khăn hơn nhiều

* Toàn cầu h a, giao lưu hội nhập

Toàn cầu hóa, giao lưu hội nhập là một xu thế tất yếu, khách quan của thời đ i Nó phát triển do trình độ phát triển nền kinh tế thế giới đã đ t đến một mức nhất định, cho dù không muốn thì nó vẫn cứ diễn ra Toàn cầu hóa

và giao lưu hội nhập là quá trình tăng lên không ngừng các trao đổi thương

m i quốc tế, sự xuất hiện của các tập đoàn đa quốc gia, các tổ chức, khu vực

tự do thương m i quốc tế… Đi kèm với nó là sự giao lưu, trao đổi văn hóa giữa các nước, khu vực Khoảng cách địa lí không còn nhiều ý nghĩa nữa Bởi vậy, dẫn đến sự tăng nhu cầu trao đổi giữa các nước, tăng cơ hội đầu tư,

và cũng ảnh hưởng không nh đến sự giữ gìn bản sắc văn hóa mỗi quốc gia, khu vực

Toàn cầu hóa, giao lưu hội nhập tác động đến mỗi quốc gia, đến từng gia đình, mỗi cá nhân trong công đồng Không chỉ ở thành thị, mà ở nông thôn, sự giao lưu, hội nhập quốc tế cũng ảnh hưởng đến từng gia đình với những mức độ, khía c nh khác nhau

28

Sự giao lưu kinh tế, văn hóa đem đến cho gia đình nông thôn cơ hội tiếp cận những kiến thức, giá trị văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới cũng như kỹ năng tổ chức cuộc sống trong xã hội hiện đ i và điều kiện phát triển kinh tế Mặt trái của toàn cầu hóa, giao lưu hội nhập cũng tác động không nh đến đời sống gia đình nông thôn Với sự phát triển m nh mẽ của các thành phần kinh tế, ở một góc độ nào đó, nền nếp gia phong bị ảnh hưởng,

đ o đức của gia đình truyền thống Việt Nam bị xem nhẹ Tình tr ng ly hôn, ly thân, sống thử, hiện tượng hôn nhân đồng giới và quan hệ tình dục trước hôn nhân … trong giới trẻ có xu hướng gia tăng, để l i những hậu quả nặng nề nhiều mặt đối với gia đình và xã hội Việc kết hôn với người nước ngoài của phụ nữ nông thôn ngày càng không còn xa l Sau hôn nhân, nhiều phụ nữ di

cư theo chồng ra nước ngoài, sự duy trì mối quan hệ với gia đình trở lên l ng lẻo bởi khoảng cách địa lí, đặt ra mối quan ng i cho toàn xã hội Các giá trị văn hóa gia đình truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam đang có biểu hiện phai nh t

Ở nông thôn, đặc biệt là những vùng nông thôn nghèo, không có nghề phụ, nam nữ trong độ tuổi lao động phải ra thành phố tìm kiếm việc làm, xuất khẩu lao động với mong ước đem l i cuộc sống tốt hơn Hệ quả là làng xóm chỉ còn người già, trẻ em sinh sống Người già không được chăm sóc, trẻ em lớn lên không được d y dỗ chu đáo Những tệ n n xã hội như ma túy, cờ b c,

m i dâm, đ i dịch HIV/AIDS đã và đang xâm nhập vào các gia đình Mâu thuẫn, xung đột giữa các thế hệ về phép ứng xử, lối sống và vấn đề chăm sóc người cao tuổi đang đặt ra những thách thức mới Tình tr ng b o lực trong gia đình đang diễn ra dưới nhiều hình thức, làm ảnh hưởng tới sự bền vững của gia đình nông thôn Bên c nh đó, gia đình nông thôn còn phải đối mặt với diễn biến phức t p của các tình tr ng buôn bán phụ nữ và trẻ em, tình tr ng xâm h i tình dục trẻ em, bất bình đẳng giới trong gia đình Đó là những hệ quả nặng nề đang xảy ra ở xã hội nông thôn

Xu thế giao lưu, hội nhập t o nhiều cơ hội, điều kiện kinh doanh có lợi nhất, tốt nhất cho các gia đình nông thôn kiếm được lợi nhuận tối đa C nh tranh cũng làm nảy sinh nhiều sáng kiến ở người lao động, nhà kinh doanh để đáp ứng yêu cầu sản xuất và thị trường tiêu thụ Sự thay đổi về công việc, về nghề nghiệp của một bộ môn bộ phận lao động diễn ra liên tục, kịp thời t o điều kiện cho họ và gia đình có thể sống và làm việc có hiệu quả nhất Người dân dễ dàng tiếp cận sách báo, các phương tiện truyền thông như truyền hình, internet… Văn hóa các nước phát triển, lối sống, nếp sống của họ được du nhập bằng nhiều con đường khác nhau đã phần nào ảnh hưởng đến nông thôn, đặc biệt là lớp trẻ

Tóm l i, trước xu thế hội nhập, toàn cầu hóa, gia đình nông thôn đứng trước rất nhiều thuận lợi và khó khăn Những thuận lợi, khó khăn này tác động trực tiếp tới sự ổn định xã hội nông thôn Vậy nên, xây dựng, củng cố

và bảo vệ gia đình nông thôn đang trong cơn lốc của quá trình toàn cầu hóa

và hội nhập quốc tế cũng chính là bảo vệ sự yên bình, ấm no cho xã hội nông thôn

* Phân hóa giàu nghèo, bất bình đẳng xã hội

Sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế cùng với quá trình công nghiệp hoá - hiện

đ i hoá ở các vùng nông thôn, một mặt, t o ra những chuyển biến tích cực cho nông thôn Việt Nam, mặt khác, t o ra sức ép việc làm, đất đai, nghề nghiệp dẫn đến việc gia tăng khoảng cách giầu nghèo, khoảng cách giữa thành thị và

cơ hội tăng trưởng đó cho thu nhập và phúc lợi

Hộ nghèo nước ta tập trung chủ yếu là ở nông thôn Trong điều kiện phân hóa giàu nghèo, các hộ nghèo, các cư dân nông thôn tìm kiếm con đường thoát kh i đói nghèo, tăng thu nhập để tồn t i là di cư từ nông thôn ra thành thị Mục đích cao nhất của người di dân ra đô thị là để kiếm sống và nâng cao thu nhập cho bản thân và gia đình Có thể nói, di dân có vai trò không thể phủ nhận Di dân cung cấp nguồn nhân lực quan trọng trong thị trường dịch vụ đa d ng ở đô thị, góp phần đáng kể vào sự tăng trưởng của các trung tâm kinh tế đô thị và công nghiệp, giảm sức ép lao động, việc làm ở nông thôn, t o thu nhập, giữ ổn định kinh tế - xã hội Nhưng, di dân tự do cũng gây ra những tiêu cực nhất định như: ô nhiễm môi trường, dịch vụ công

bị quá tải, tội ph m gia tăng, người nghèo thành thị ngày một nhiều

Việt Nam là một nước nông nghiệp truyền thống với trên 70% dân số làm nông nghiệp, chiếm gần 80% lực lượng lao động Nông nghiệp, nông thôn, nông dân có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội Nhưng trên thực tế, mức đầu tư của Nhà nước cho nông thôn chỉ mới chiếm khoảng 14% tổng đầu tư Nông sản Việt Nam vẫn chủ yếu bán ra ở d ng thô, sản phẩm có chất lượng thua kém nhiều nước trong khu vực, bị bán ép giá trên thị trường thế giới Việc giải quyết giảm nghèo chưa gắn liền với phát triển kinh

tế nông thôn bền vững, nên tình tr ng tái nghèo khá phổ biến Những vấn đề

xã hội ở nông thôn chưa được giải quyết một cách cơ bản Chất lượng cuộc

Hiện nay, sự chênh lệch giàu - nghèo ở nông thôn nước ta cao hơn nhiều nước đã trải qua thời kỳ dài phát triển kinh tế thị trường Có thể nói, kinh tế thị trường nước ta còn mới, quá trình phát triển kinh tế thị trường còn nhiều bất cập, t o kẽ hở cho một bộ phận lách cơ chế hoặc lợi dụng cơ chế để trục lợi, tham nhũng Điều này góp phần t o nên sự xáo trộn, mất ổn định trong xã hội nông thôn

* Ho t động của tội ph m, các thế lực thù địch, chống đối

Trong sự nghiệp xây dựng nông thôn mới, chúng ta đã thu được những thành tựu rất quan trọng, t o điều kiện thuận lợi để giữ vững ổn định chính trị

xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh nông thôn và cả nước Nhưng, những yếu tố gây mất ổn định vẫn đang ngấm ngầm diễn ra với nhiều hình thức, mức

độ khác nhau, ngày càng phức t p hơn Tình tr ng suy thoái về chính trị tư tưởng, đ o đức lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên làng xã, tệ quan liêu tham nhũng vẫn phổ biến và nghiêm trọng Bên c nh đó, mặt trái của cơ chế thị trường cũng góp phần gia tăng tội ph m, t o cơ hội cho các thế lực thù địch, chống đối có cơ hội ho t động, tác động trực tiếp đến công tác đảm bảo

an ninh, trật tự nông thôn

Tình hình tội ph m ở nông thôn trong điều kiện hiện nay có chiều hướng gia tăng cả về số lượng và tính chất nghiêm trọng Xuất hiện nhiều lo i tội ph m mới như: trộm cắp tài sản bằng việc sử dụng thiết bị công nghệ, buôn bán phụ nữ, trẻ em Tệ n n xã hội còn nghiêm trọng, nhất là tệ n n ma túy, m i dâm vẫn là mối lo lắng của toàn xã hội

Lực lượng an ninh đã phát hiện ngăn chặn kịp thời, có hiệu quả các

ho t động thâm nhập, phá ho i, kích động, gây rối, b o lo n, lật đổ của các thế lực thù địch và phản động, bảo vệ địa bàn nông thôn, đảm bảo an ninh trật

tự, giữ vững ổn định chính trị, không để bị động bất ngờ, không để hình thành các tổ chức chính trị đối lập Trên thực tế, lực lượng an ninh nông thôn phải chủ động nắm bắt tình hình trên các tuyến, địa bàn, lĩnh vực trọng điểm Tập trung phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm minh, kịp thời các băng nhóm tội

ph m nguy hiểm, triệt phá các tụ điểm gây mất trật tự xã hội nông thôn, không để tội ph m lộng hành, gia tăng…

Qua điều tra các vụ án an ninh nông thôn cho thấy, các thế lực thù địch, phản động ráo riết gia tăng các ho t động chống phá nhằm hình thành các tổ chức chính trị đối lập, triệt để lợi dụng sự thiếu hiểu biết, tâm lí đám đông của

33

nông dân để tuyên truyền phá ho i tư tưởng, chia rẽ nội bộ, kích động chống phá Đảng, Nhà nước; Lợi dụng các đối tượng bất mãn, chống đối trong địa bàn nông thôn, lợi dụng vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, dân chủ và nhân quyền cũng như nhiều vấn đề bức xúc của xã hội nông thôn để lôi kéo, kích động, tụ tập đông người… làm mất ổn định chính trị, xã hội nông thôn

Bên c nh đó, các thế lực thù địch, phản động khai thác và tận dụng địa bàn nông thôn, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vung có hiện tượng truyền đ o trái pháp luật, vùng tỷ lệ nghèo đói còn cao để khui thì âm thầm khi thì điên cuồng thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”,

“b o lo n lật đổ”, gây mâu thuẫn sắc tộc, gây mẫu thuẫn trong nội bộ nhân dân, dẫn đến mâu thuẫn cộng đồng Đồng thời, chúng thực hiện nhiều âm mưu, tinh vi xảo quyệt “tấn công” nhằm mua chuộc, lung l c đội ngũ cán bộ, đảng viên ở địa bàn nông thôn làm cho họ giao động, tự chuyển hóa, tự thái hóa, biến chất từ đó xã rời lý tưởng, phai nh t niềm tin từ đó làm mất uy tín của Đảng, làm suy yếu chính quyền địa phương

Một số lo i tội ph m tăng, như buôn bán người, cờ b c Đặc biệt, ở những vùng giáp ranh nông thôn và đô thị, một số băng nhóm tội ph m, trong

đó có một số băng nhóm ho t động dưới d ng bảo kê, đòi nợ thuê, cho vay nặng lãi, cưỡng đo t tài sản, cá cược bóng đá… có xu hướng gia tăng Trong khi đó, do địa bàn chia cắt, giao thông đi l i khó khăn, chính sách đãi ngộ chưa phù hợp… cùng với đó là sự phối hợp giữa các lực lượng, các cấp, các ngành trong phòng ngừa và đấu tranh chống tội ph m ở một số nơi trong địa bàn nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa l i chưa chặt chẽ và chưa đ t hiệu quả chưa cao

Thực tế về ho t động của tội ph m, các thế lực thù địch, chống đối trên địa bàn nông thôn đã ảnh hưởng rất lớn đến ổn định xã hội nông thôn, đòi h i các ban ngành liên quan phải thực sự nỗ lực hành động

Kéo dài theo đường Quốc lộ 1A từ chân Cầu Bến Thủy đến Đèo ngang thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, Hà Tĩnh có diện tích tự nhiên 6.055,7

thành phố trực thuộc tỉnh, 1 thị xã và 10 huyện gồm: Thành phố Hà Tĩnh, Thị xã Hồng Lĩnh và các huyện Nghi Xuân, Đức Thọ, Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang, Can Lộc, Th ch Hà, Lộc Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh (trong

đó có 4 huyện và 1 thị xã miền núi); có 264 xã, phường, thị trấn Với tổng số huyện thị như trên, theo số liệu thống kê của Cục thống kê tỉnh Hà Tĩnh năm

2013 cho biết, trong tổng số 354139 hộ gia đình hiện đang sinh sống trên địa bàn, có tới 288332 hộ gia đình sống ở khu vực nông thôn chiếm tỉ lệ 81,4% Điều đó cho thấy, ác gia đình ở khu vực nông thôn Hà Tĩnh giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc ổn định xã hội ở khu vực nông thôn nói riêng và toàn tỉnh nói chung trong tiến trình xây dựng và phát triển tỉnh nhà cũng như đất nước

Hà Tĩnh có 20 dân tộc cùng sinh sống nhưng chủ yếu có 5 thành phần dân tộc chính, đông nhất là người Kinh chiếm khoảng 99%, các dân tộc khác

Cơ cấu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh nhìn chung khá cân đối, tỉnh Hà Tĩnh đang từng bước chuyển dịch theo hướng tỉ trọng công nghiệp, dịch vụ ngày một tăng, tỉ trọng nông nghiệp giảm

Thời gian gần đây, tỉnh đang tập trung chú trọng thúc đẩy phát triển kinh tế theo định hướng phát triển công nghiệp làm chủ lực, tăng cường cơ sở vật chất h tầng thiết yếu, t o sức hút cho đầu tư trong những năm tới, triển khai tích cực Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới và các

dự án trọng điểm trên địa bàn

Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản được tập trung chỉ đ o quyết liệt,

đồng bộ, đ t kết quả cao và toàn diện Triển khai có hiệu quả các đề án, quy

ho ch, chính sách hỗ trợ sản xuất đã ban hành; cơ cấu ngành chuyển dịch theo hướng phát triển các sản phẩm hàng hoá chủ lực, một số sản phẩm phát triển nhanh về quy mô, liên kết với doanh nghiệp để tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị Cơ cấu mùa vụ, cơ cấu bộ giống lúa chuyển đổi theo hướng tích cực

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được tập

trung chỉ đ o quyết liệt, tiếp tục đ t những kết quả rõ nét Hệ thống cơ chế, chính sách được ban hành đồng bộ, kịp thời và phát huy hiệu quả Nhận thức của người dân về sản xuất hàng hóa, liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị ngày càng rõ hơn, trong 3 năm xây dựng được 1.599 mô hình sản xuất kinh

doanh có hiệu quả, doanh thu trên 100 triệu đồng/năm

Sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp từng bước khắc phục khó khăn do suy giảm kinh tế, tập trung khôi phục và phát huy năng lực của các