phân tích về đầu tư cuả World bank ở Viet Nam

Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức - ODA Gọi là phát triển vì mục tiêu danh nghĩa của các khoản đầu tư này là phát triển kinh tế và nâng cao phúc lợi ở nước được đầu tư Gọi là chính

WORLD BANK

Dàn bài

I Giới thiệu chung về ODA

1 Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức - ODA

1.1 Khái niệm1.2 Xuất xứ của ODA1.3 Đặc điểm của ODA1.4 Vai trò của ODA

2 Khái quát về ODA của Ngân hàng thế giới1.1 Năm định chế của Ngân hàng Thế giới1.2 Chức năng, nhiệm vụ

II.Thực trạng thu hút vốn ODA của WB tại Việt Nam

1 Thực trạng thu hút vốn ODA ở Việt Nam

2 Tổng vốn và giải ngân ODA của WB tại Việt NamIII Một số hoạt động của WB tại Việt Nam

1 Hoạt động tài trợ

1.1 Ngân hàng thế giới và công cuộc xóa đói giảmnghèo ở Việt Nam

1.2 Hoạt động hỗ trợ kỹ thuật

1 Quỹ xã hội dân sự

IV Kiến nghị, đề xuất để nâng cao mối quan hệ hợp tác giữa WB

và Việt Nam

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ODA

1 Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức - ODA

Gọi là phát triển vì mục tiêu danh nghĩa của các khoản đầu tư này là phát triển kinh tế và nâng cao phúc lợi ở nước được đầu tư

Gọi là chính thức vì nó thường cho nhà nước vay

1.2 Xuất xứ của ODA

Đại chiến thê giới thứ II kết thúc cũng là thời điểm mở đầu cho chiến tranh lạnh giữa phe XHCN và TBCN, mà đứng đầu là Liên Xô và

Mỹ Hai cường quốc này thực thi nhiều biện pháp, đặc biệt là về kinh tế

Đối với Mỹ, nền kinh tế không những không bị tàn phá mà ngày càng giàu có nhờ chiến tranh Năm 1945, GNP của Mỹ là 213,5 tỷ USD, bằng 40% tổng sản phẩm toàn thế giới Ở thái cực khác, các nước đồng minh của Mỹ lại chịu tác động nặng nề của chiến tranh Sự yếu kém về kinh tế của các nước này khiến Mỹ lo ngại trước sự mở rộng của phe XNCH Để ngăn chặn sự phát triển đó, giải pháp quan trọng lúcbấy giờ là giúp các nước tư bản sớm hồi phục nền kinh tế Năm 1947,

Mỹ triển khai kế hoạch Marshall, viện trợ ồ ạt cho các nước Tây Âu Về phía mình, Liên Xô cũng sử dụng biện pháp trợ giúp kinh tế để củng cố

và gia tăng số lượng các nước gia nhập phe XHCN

Viện trợ của Mỹ cho các nước Tây Âu và của Liên Xô cho các nước XHCN được gọi là các khoản ODA đầu tiên

1.3 Đặc điểm của ODA

Một khoản tài trợ được coi là ODA nếu đáp ứng đầy đủ 3 điều kiện sau:

Một là: Được tổ chức chính thức hoặc đại diện của các tổ chức chính thức cung cấp Tổ chức chính thức bao gồm các nhà nước mà đạidiện là chính phủ, các tổ chức liên chính phủhoặc liên quốc gia và các

tổ chức phi chính phủ hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận

Hai là: Mục tiêu chính là giúp các nước tiếp nhận phát triển kinh

tế, nâng cao phúc lợi xã hội Các lĩnh vực được ưu tiên sử dụng ODA bao gồm : xóa đói, giảm nghèo, nông nghiệp và phát triển nông thôn;

cơ sở hạ tầng, kinh tế kĩ thuật như giao thông vận tải, thông tin liên lạc, năng lượng; cơ sở hạ tầng xã hội như giáo dục, y tế,bảo vệ môi trường; các vấn đè xã hội như tạo việc làm, phòng chống dịch bệnh, phòng chống các tệ nạn xã hội; cải cách hành chính, tư pháp ,tăng cường năng lượng của cơ quan quản lý nhà nước, cải cách thể chế,…

Ba là: Thành tố hỗ trợ phải đạt ít nhất 25% Thành tố hỗ trợ còn được gọi là yếu tố không hoàn lại là một chỉ số biểu hiện tính ưu đãi của ODA so với các khoản vay thương mại tho điều kiện thị

trường Thành tố hỗ trợ càng cao, càng thuận lợi cho nước tiếp nhận Chỉ tiêu này được xác định dựa trên tổ hợp các yếu tố lãi suất, thời gian

ân hạn, thời gian cho vay số lần trả nợ trong năm và tỷ lệ chiết khấu

1.4 Vai trò của ODA

Nguồn vốn ODA được đánh giá là nguồn lực quan trọng giúp các nước đang phát triển thực hiện phát triển kinh tế xã hội Vai trò của ODA thể hiện qua các yếu tố cơ bản như:

- ODA là nguồn vốn bổ sung giúp cho các nước nghèo đảm bảo chi đầu tư phát triển, giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước Vốn ODA với đặc tính ưu việt là thời hạn chi vay dài, thường là 10-30 năm, lãi suất thấp từ 0.25% đến 2%/năm Chỉ có nguồn vốn lớn với điều kiện cho vay ưu đãi như vậy, Chính phủ các nước đang phát triển mới có thểtập trung đầu tư cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế như đường sá, điện, nước, thủy lợi và các hạ tầng xã hội như giáo dục, y tế Những cơ sở hạ tầng KTXH được xây dựng mới hoặc cải tạo nhờ nguồn vốn ODA là điều kiện quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nên kinh tế của các nước nghèo

- ODA giúp các nước đang phát triển phát triển nguồn nhân lực, bảo vệ môi trường Một lượng ODA lớn được các nhà tài trợ và các nướctiếp nhận ưu tiên dành cho đầu tư phát triển giáo dục, đào tạo, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của lĩnh vực này, tăng cường một bước cơ sở vật chất kỹ thuật cho việc dạy và học của các nước đang

- ODA giúp các nước xóa đói giảm nghèo Xóa đói nghèo là một trong những tôn chỉ đầu tiên được các nhà tài trợ quốc tế đưa ra khi hình thành phương thức hỗ trợ phát triển chính thức Mục tiêu này biểuhiện tính nhân đạo của ODA

- ODA là nguồn bổ sung ngoại tệ và làm lành mạnh cán cân thanh toán quốc tế của các nước đang phát triển Đa phần các nước đang phát triển rơi vào tình trạng thâm hụt cán cân vãng lai, gây bất lợi cho cán cân thanh toán quốc tế của các quốc gia này ODA, đặc biệt

là các khoản tài trợ của IMF có chức năng làm lành mạnh hóa cán cân vãng lai cho các nước tiếp nhận, từ đó ổn định đồng bản tệ

- ODA được sử dụng có hiệu quả sẽ trở thành nguồn lực bổ sung cho đầu tư tư nhân Ở những quốc gia có cơ chế quản lý tốt, ODA đóng vai trò như nam châm “hút” đầu tư tư nhân, giúp tăng cường năng lực

và thể chế thông qua các chương trình, dự án hỗ trợ công cuộc cải cách pháp luật, cải cách hành chính và xây dựng chính sách quản lý kinh tế phù hợp với thông lệ quốc tế

Tuy nhiên, nguồn vốn ODA cũng tiềm ẩn nhiều hậu quả bất lợi đối vơi các nước tiếp nhận nếu ODA không được sử dụng một cách hiệuquả như làm gia tăng gánh nặng nợ quốc gia, lệ thuộc chính trị vào nhàtài trợ

2 Khái quát về ODA của Ngân hàng thế giới

Nhóm Ngân hàng Thế giới (tiếng Anh: World Bank Group, viết tắtWBG) là một tổ chức tài chính đa phương có mục đích trung tâm là thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội ở các nước đang phát triển bằng cách nâng cao năng suất lao động ở các nước này

2.1 Năm định chế của Ngân hàng Thế giới

- Ngân hàng tái thiết và phát triển quốc tế (IRBD), tổ chức tiền thân của Ngân hàng thế giới hướng tới mục tiêu xóa đói giảm

nghèo ở các nước thu nhập trung bình và thu nhập thấp có khả năng trả nợ bằng cách thúc đẩy phát triển thông qua hình thức cho vay vốn, bảo lãnh vay và cung cấp dịch vụ tư vấn, phân tích…

Số liệu: Thành lập năm 1945, có 184 thành viên, tổng dư nợ 394

tỉ đô la, và năm tài khóa 2004 cho vay 11 tỷ USD chho 87 dự án mới tại

33 nước

- Hiệp hội phát triển quốc tế (IDA) hỗ trợ các chương trình xóađói giảm nghèo của các nước nghèo nhất thế giới thông qua hình thức cấp tín dụng không tính lãi hoặc viện trợ

Số liệu: thành lập năm 1960, gồm 165 thành viên, đồng vốn góplũy kế 151 tỷ USD, năm 2004 cam kết 9 tỷ USD cho 158 dự án tại 62 nước

- Tổng công ty Tài chính Quốc tế (IFC): thành lập năm 1956 chuyên thúc đẩy đầu tư tư nhân ở các nước nghèo

Số liệu: gồm 176 thành viên và số vốn đóng góp 23.5 tỷ USD Năm tài chính 2004 IFC cam kết tài trợ 217 dự án ở 65 nước với số vốn 4,8 tỷ USD

- Trung tâm Quốc tế Giải quyết Mâu thuẫn Đầu tư (ICSID): thành lập năm 1966 như một diễn đàn phân xử hoặc trung gian hòa giải các mâu thuẫn giữa nhà đầu tư nước ngoài với nước nhận đầu tư

- Cơ quan Bảo lãnh Đầu tư Đa phương (MIGA): thành lập năm

1988 nhằm thúc đẩy FDI vào các nước đang phát triển

2.2 Chức năng, nhiệm vụ

- Chức năng của WB được phân công cho các tổ chức thành viên thực hiện.

IBRD và IDA đi vay (phát hành trái phiếu) và cho các nước thành viên vay lại.Không phải nước thành viên nào cũng được vay WB Cá nhân và công ty không được WB cho vay Chính phủ của những nước đang phát triển nhưng có thu nhập quốc dân trên đầu người trên 1305 USD/năm được vay của IBRD Các khoản vay này có lãi suất chỉ cao hơn lãi suất mà WB đã đi vay một chút Chính phủ của các nước nghèo,

có thu nhập quốc dân trên đầu người dưới 1305 USD/năm (trong thực

tế là dưới 805USD/năm) được vay của IDA Các khoản vay sẽ không đòilãi suất và có thời hạn lên tới 35-40 năm

Trong hai thập kỳ đầu kể từ khi được thành lập, IBRD đã dành hơn 2/3 tổng giá trị các khoản cho vay của mình cho các dự án phát triển năng lượng và giao thông vận tải

Trong hai thập niên 1960 và 1970, các dự án phát triển cơ sở hạ tầng vẫn quan trọng nhất, song hoạt động của IBRD và IDA đã rất đa dạng, từ hỗ trợ giáo dục, y tế, dinh dưỡng, kế hoạch hóa gia đình, đến

hỗ trợ phát triển nông thôn và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ Các hoạt độngcủa IBRD và IDA đều trực tiếp liên quan đến giúp đỡ người nghèo và mang hình thức hỗ trợ tài chính lẫn kỹ thuật

Từ thập niên 1980, ngoài đầu tư vào vốn vật chất và vốn con người, IBRD và IDA bắt đầu cho vay để cải cách cơ cấu kinh tế và điều chỉnh chính sách ở các nước đang phát triển

Phản ứng nhạy bén và chú trọng xóa nghèo là các mục tiêu hiệnnày của IBRD và IDA

IFC cho các dự án tư nhân ở các nước đang phát triển vay theo giá thị trường nhưng là vay dài hạn hoặc cấp vốn cho họ Sự tham gia của IFC như một sự bảo đảm đối với các nhà đầu tư khác quan tâm tới

dự án và khuyến khích họ đầu tư vào dự án

MIGA cung cấp những bảo đảm trước các rủi ro chính trị (rủi ro phi thương mại) để các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm đầu tư trực tiếpvào các nước đang phát triển

- Trong bản Tuyên bố về sứ mệnh, nhóm Ngân hàng thế giới khẳng định “ Mơ ước của chúng ta là một thế giới không có nghèo đói, chống đói nghèo với niềm say mê và trình độ chuyên môn để đạt được kết quả lâu dài…”

II THỰC TRẠNG THU HÚT VỐN ODA CỦA WB TẠI VIỆT NAM

1 Thực trạng thu hút vốn ODA ở Việt Nam

Hiện có khoảng 50 nhà tài trợ song phương và đa phương đang hoạt động, cung cấp nguồn ODA và vốn vay ưu đãi cho nhiều ngành, lĩnh vực kinh tế, xã hội của Việt Nam.

Tổng vốn ODA ký kết trong các điều ước quốc tế cụ thể từ năm

1993 đến 2012 đạt trên 58,4 tỷ USD, chiếm 71,69% tổng vốn ODA camkết, trong đó vốn vay ưu đãi đạt 51,6 tỷ USD và chiếm khoảng 88,4%, vốn ODA không hoàn lại đạt 6,76 tỷ USD và chiếm khoảng 11,6%

Trong hai thập kỷ qua, tổng nguồn vốn ODA giải ngân đạt 37,59

tỷ USD, chiếm trên 66,92% tổng vốn ODA kí kết

9 tháng năm 2014, tổng vốn ODA và vốn vay ưu đãi ký kết đạt 3,519 tỷ USD (trong đó, vốn vay là 3,459 tỷ USD, viện trợ không hoàn lại 60 triệu USD), bằng 76% so với cùng năm ngoái Tuy nhiên, tổng giátrị giải ngân chín tháng năm nay lại cao hơn 10% so với mức giải ngân của cùng kỳ năm ngoái, ước đạt 4,105 tỷ USD

Tốc độ giải ngân đạt được kết quả trên là do tác động của một

số biện pháp tăng cường công tác vận động, giải ngân và phòng chốngtiêu cực các chương trình, dự án ODA và vốn vay ưu đãi Trong đó, một

số chương trình, dự án có giá trị vốn vay ODA lớn, được ký kết nhưChương trình hỗ trợ quản lý kinh tế và nâng cao khả năng cạnh tranh(EMCC 2) trị giá 147,60 triệu USD do Nhật Bản tài trợ; Dự án xây dựngnhà máy điện Thái Bình 1 và đường dây truyền tải trị giá 358,11 triệuUSD do Nhật Bản tài trợ; Dự án quản lý tài sản đường bộ Việt Nam doNgân hàng Thế giới tài trợ tổng giá trị là 251,7 triệu USD

Trong năm 2015, các cân đối vốn đầu tư phát triển được Chínhphủ đề ra đó là: Dự kiến khả năng huy động nguồn vốn đầu tư pháttriển năm 2015 khoảng 1.345 nghìn tỷ đồng, bằng khoảng 30% GDP.

Trong đó, dự kiến huy động các nguồn vốn như sau: Nguồn vốnđầu tư từ ngân sách nhà nước khoảng 195 nghìn tỷ đồng, chiếm 14,5%tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội Nguồn vốn trái phiếu Chính phủ 85nghìn tỷ đồng; Nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nướckhoảng 60 nghìn tỷ đồng; Nguồn vốn từ khu vực doanh nghiệp nhànước khoảng 135 nghìn tỷ đồng; Nguồn đầu tư của dân cư và doanhnghiệp tư nhân khoảng 565 nghìn tỷ đồng, chiếm 42% tổng nguồn vốnđầu tư toàn xã hội

Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài dự kiến khoảng 275nghìn tỷ đồng, chiếm 20,4% tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội Và cácnguồn vốn khác dự kiến khoảng 30 nghìn tỷ đồng, chiếm 2,2% tổngnguồn vốn đầu tư toàn xã hội

Nhật Bản là nhà tài trợ song phương lớn nhất cho Việt Namtrong giai đoạn 1993-2012 với khoảng 19,81 tỷ USD Pháp đứng thứ haivới 3,91 tỷ USD Hàn Quốc đứng thứ ba với 2,33 tỷ USD

WB đứng đầu trong nhóm 6 ngân hàng phát triển với khoảng 20,1 tỷ USD Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đứng thứ hai với 14,23

tỷ USD vốn ODA cam kết

2 Tổng vốn và giải ngân ODA của WB tại Việt Nam

Nhờ những thành tựu phát triển và cải cách, Việt Nam đang từngbước trở thành nước nhận vốn vay/viện trợ lớn nhất của WB Nguồnvốn IDA cho Việt Nam liên tục tăng, và dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh

Bảng : Vốn ODA cung cấp từ Ngân hàng thế giới cho Việt Nam từnăm 1993-2011

N

ăm

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011V

1,846

1,913

1,844

2,511

2,552

3,732

2,940

2,348

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 0

500 1,000 1,500 2,000 2,500 3,000 3,500 4,000

Tính đến năm 2011, tại Việt Nam WB đang triển khai 53 chươngtrình dự án( bao gồm 46 dự án vốn vay, 7 dự án viện trợ không hoàn lại

từ quỹ GEF , CFC và quỹ tín thác với tổng giá trị khoảng 6,443 tỷ USD.Trong đó có khoảng 4,257 tỷ USD chưa giải ngân (chiếm 66% tổng vốncam kết) Cụ thể phân bổ theo các lĩnh vực như sau : năng lượng 22%,phát triển đô thị 22%, giao thông 20%, phát triển nông nghiệp và nôngthôn 14%, giáo dục 6%, y tế 6%, cải cách chính sách công 6%, côngnghệ thông tin 1% và các lĩnh vực khác khoảng 2% Nhìn chung tìnhhình giải ngân các dự án vay vốn ODA của WB tại Việt Nam vẫn cònthấp so với trung bình của khu vực Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốnvay của Việt Nam được WB đánh giá cao, tỷ lệ dự án gặp vấn đề thấp

Bảng : Tóm tắt giải ngân theo cơ quan chủ quản dự án

S

TT

Cơquan chủ

quản

Vốncam kết(triệuđồng)

Tổnggiải ngân(triệu đồng)

Tỷ lệgiải ngân(%)

Tỷtrọng vốn dựán/ tổngdanh mục(%)

249,34

Y tế

415,9

tài chính

409,3

Việt Nam

KH và ĐT

250,0

xây dựng

112,6

1

0

BộTài

(Bao gồm cả thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Hải Phòng vớivai trò là địa phương tham gia)

 Giải ngân nửa đầu năm tài chính 2011 theo cách tính của

WB (tính từ đầu tháng 7 hàng năm) nhìn chung thấp hơn cùng kì nămngoái Tới tháng 3 năm 2011, giải ngân được 497 triệu USD (11,5%tổng vốn chưa giải ngân đầu kì ) so với 564 triệu USD (14,9%) so vớigiải ngân năm 2010 và thấp hơn bình quân khu vực Châu Á- Thái BìnhDương

Mức độ giải ngân các dự án ODA sử dụng nguồn vốn WB của ViệtNam vào khoảng 12%, so với mức trung bình là 22%

III MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CỦA WB TẠI VIỆT NAM.

1 Hoạt động tài trợ

Tính đến thời điểm 12/9/2014 danh mục dự ántài của Ngân hàngThế giới tại Việt Nam bao gồm 47 hoạt động IDA và 6 dự án thuộc quỹtín thác, với tổng cam kết là 8,537 tỉ USD Các khoản tín dụng này tậptrung vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng, bao gồm giao thông và phát triển đôthị, phát triển nông thôn, năng lượng, quản lý tài nguyên nước, cảicách hành chính công, tài chính, giáo dục, y tế và dịch vụ xã hội, vàmôi trường.Hiện nay, Việt Nam là nước vay IDA lớn nhất với 142 khoảnvay tín dụng

Original Principal Amount Undisbursed Amount Disbursed Amoun Borrower's Obligation

Năm 2009, Việt Nam nhận được khoản vay đầu tiên từ IBRD, đơn

vị trực thuộc Ngân hàng Thế giới cung cấp tín dụng cho các nước thunhập trung bình và các quốc gia nghèo có uy tín tín dụng, để hỗ trợmột chương trình cải cách đầu tư công Khoản vay này đánh dấu mộtbước tiến gần hơn của Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bìnhthấp trong năm tiếp theo

Một số hoạt động của Ngân hàng thế giới ở Việt Nam:

1.1 Ngân hàng thế giới và công cuộc xóa đói giảm nghèo ở ViệtNam

Những thành tựu đáng kể mà Việt Nam đạt được trong côngcuộc xóa đói giảm nghèo chỉ trong thời gian rất ngắn (từ khoảng 58%năm 1992 xuống còn 14,5% năm 2008) là nhờ năng lực đánh giá vàtheo dõi đói nghèo cũng như năng lực chuẩn bị cho các can thiệp chínhsách giải quyết đói nghèo của Chính phủ Việt Nam đã được tăng cường