MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp học sinh: - Nắm đợc mục đích giao tiếp của tự sự - Có khái niệm sơ bộ về phơng thức tự sự trên cơ sở hiểu đợc mục đích giao tiếp của rự sự và bớc đầu biết phân tíc
Trang 1Tiết 7-8: TèM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ
A MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp học sinh:
- Nắm đợc mục đích giao tiếp của tự sự
- Có khái niệm sơ bộ về phơng thức tự sự trên cơ sở hiểu đợc mục đích giao tiếp của
rự sự và bớc đầu biết phân tích các sự việc trong tự sự
B CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ Bảng phụ viết các sự vịêc
- Học sinh: + Soạn bài
C CÁC BƯỚC LấN LỚP:
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài
cũ:
Văn bản là gỡ? Lấy VD?
3 Bài mới * Giới thiệu
bài
Cỏc em đó được nghe ụng bà, cha, mẹ kể những cõu chuyện mà cỏc em quan tõm, yờu thớch Mỗi truyện đều cú ý nghĩa nhất định qua cỏc sự vịờc xảy ra trong truyện Đú là một thể loại gọi là tự sự Vậy tự sự cú ý nghĩa gỡ? Phương thức tự sự như thế nào? Bài học hụm nay sẽ giỳp
Trang 2các em hiểu điều đó.
* Bài mới Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động
1:
Tìm hiểu mục đích tự sự I ý nghĩa và đặc điểm chung của
phương thức tự sự:
- Hàng ngày các em có kể
chuyện và nghe kể chuyện
không? Đó là những chuyện gì?
- Khi nghe những yêu cầu và
câu hỏi:
+ Bà ơi! bà kể chuyện cổ tích
cho cháu đi!
+ Cậu kể cho mình nghe, Lan là
người như thế nào?
Theo em người nghe muốn
biết điều gì và người kể phải
làm gì?
- Trong trường hợp trên nếu
muốn cho mọi người biêt Lan
là một người bạn tốt, em phải
kể những việc như thế nào về
Lan? Vì sao? Nếu em kể một
câu chuyện không liên quan
đến Lan là người bạn tốt thì câu
chuyện có ý nghĩa không?
- Vậy tự sự có ý nghĩa như thế
- HS suy nghĩ trả lời cá nhân
1 ý nghĩa của tự sự:
a Tìm hiểu VD:
- Hàng ngày ta thường được nghe hoặc kể chuyện văn học, chuyện đời thường, chuyện cổ tích, sinh hoạt
- Kể chuyện để biết, để nhận thức về người, sự vật, sự việc, để giải thích để khên chê, để học tập Đối với người nghe là muốn tìm hiêủ, muốn biết, đối với người kể là thông báo, cho biết, giải thích
Trang 3nào? b Kết luận: Tự sự giúp người
nghe hiểu biết về người, sự vật,
sự việc Để giải thích, khen, chê qua việc người nghe thông báo cho biết
Hoạt động
2:
Tìm hiểu phương thức tự sự 2 Đặc điểm chung của phương
thức tự sự:
- Văn bản Thánh Gióng kể về
ai? ở thời nào? Kể về việc gì?
- Hãy liệt kê các sự việc trước
sau của truyện?
* GV đưa bảng phụ đã viết sẵn
các sự việc
- HS trả lời:
Truyện kể về TG thời vua hùng thứ
6 đã đứng lên đánh đuổi giặc Ân, thắng giặc bay về trời
- HS trả lời
- HS đọc lại
a Tìm hiểu VD:
- Các sự việc trước sau của truyện TG
1 Sự ra đời của Thánh Gióng
2 TG biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc
3 TG lớn nhanh như thổi
4 TG vươn vai thành tráng sĩ cưỡi ngựa sắt, mặc áo giáp sắt đi đánh giặc
5 TG đánh tan giặc
6 TG bay về trời
Trang 4- Em thấy các sự việc được sắp
xếp và có liên quan đến nhau
không?
* GV: Các sự việc xảy ra liên
tiếp có đầu có cuối, sự việc xảy
ra trước là nguyên nhân dẫn
đến sự việc xảy ra sau, ta gọi đó
là một chuỗi các sự việc
- Chuỗi các sự việc từ đầu đến
cuối rong truyện có ý nghĩa gì?
- Nếu ta đảo trật rự các sự việc:
sự việc 4 lên trước, sự việc 3
xuống sau cùng có được
không? Vì sao?
- Mục đích của người kể qua
các chuỗi sự việc là gì? - Nếu
truyện TG kết thúc ở sự việc 5
thì sao?
* GV: Phải có 8 sự việc mới
nói lên lòng biết ơn, ngưỡng
mộ của nhân dân, các dấu tích
nói lên TG dường như là có
thật, đó là truyện TG toàn vẹn
Như vậy, căn cứ vào mục đích
giao tiếp mà người ta có thể lựa
chon, sắp xếp các sự việc thành
chuỗi Sự việc này liên quan
đến sự việc kia kết thúc ý
nghĩa đó chính là tự sự
- HS trả lời
- HS trao đổi cặp trong 1phút
7 Vua lập đền thờ, phong danh hiệu
8 Những dấu tích còn lại
Trình bày một chuỗi các sự việc liên tiếp
- Chuỗi các sự việc từ đầu đến cuối dẫn đến kết thúc và có một
ý nghiã nhất định
- Nếu ta đảo các sự việc thì không được vì phá vỡ trật tự, ý nghĩa không đảm bảo, người nghe sẽ không hiểu Tự sự phải dẫn đến một kết thúc, thểv hiện một ý nghĩa,
- Mục đích của người kể: ca ngợi, bày tỏ lòng biết ơn giải thích
- Tự sự giúp người kửe giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và bày tỏ thái
độ khen, chê,
Trang 5- Qua việc tìm hiểu, em hãy rút
ra đặc điểm chung của phương
thức tự sự?
- Bài học hôm nay chúng ta cần
ghi nhớ điều gì?
* GV: nhấn mạnh những điểm
cần lưu ý trong phần ghi nhớ
- HS rút ra kết luận
- Đọc ghi nhớ
b Ghi nhớ: SGK - tr28
Hoạt động
3:
Tiết 2: Hướng dẫn luyện tập II LUYỆN TẬP:
- Đọc câu chuyện và cho biết:
trong truyện này, phương thức
tự sự được thể hiện như thế
nào? Câu chuyện thể hiện ý
nghĩa gì?
- HS đọc và suy nghĩ trả lời
- HS thảo luận nhóm trong 5 phút
Bài 1: Truyện kể diễn biến tư tưởng của ông gìa mang màu sắc hóm hỉnh; kể theo trình tự thời gian, các sự việc nối tiếp nhau, kết thúc bất ngờ; thể hiện tư tưởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thì sống cùng hơn chết
Bài 2:
- Đây là bài thơ tự sự
- Bài thơ kể chuyện bé Mây và mèo con rủ nhau bẫy chuột nhưng mèo tham ăn quá nên đã
Trang 6- Yêu cầu HS kể miệng câu
chuyện trên
- HS kể
mắc vào bẫy Hoặc đúng hơn là mèo thèm quá đã chuôi vào bẫy
ăn tranh phần của chuột và ngủ
ở trong bẫy
- Tuy diễn đạt bằng thơ năm tiếng nhưng bài thơ đã kể lại một câu chuyện có đầu, có cuối,
có nhân vật, chi tiết, diễn biến sự việc nhằm mục đích chế giễu tính tham ăn của mèo đã khiến mèo tự sa bẫy của chính mình Bài thơ tự sự
- Yêu cầu kể: Tôn trọng mạch kể trong bài thơ
+ Bé mây rủ mèo con đánh bẫy
lũ chuột nhắt bằng cá nướng thơm lừng, treo lơ lửng trong cái cạm sắt
+ Cả bé, cả mèo đều nghĩ chuột tham ăn nên mắc bẫy ngay
+ Đêm, Mây nằm mơ thấy cảnh chuột bị sập bẫy đầy lồng chúng chí cha, chí choé khóc lóc, cầu xin tha mạng
+ Sáng hôm sau, ai ngờ khi xuống bếp xem, bé Mây chẳng thấy chuột, cũng chẳng còn cá nướng, chỉ có ở giữa lồng, mèo
ta đang cuộn tròn ngáy khì khò chắc mèo ta đang mơ Bài 3: - Văn bản 1 là một bản tin, nội dung kể lại cuộc khai
Trang 7- Đọc yêu cầu bài tập 3
- HS thảo luận nhóm trong 3 phút sau đó đại diện trình bày
3 tại thành phố Huế chiều 3-4-2002
- Văn bản 2: Đoạn văn "Người
Âu Lạc đánh quân Tần xâm lược
là một bài trong LS lớp 6
Cả hai văn bản dều có mội dung
tự sự với nghĩa kể chuyện, kể việc
Tự sự ở đây có vai trò giới thiệu, tường thuật, kể chuyện thời sự hay LS
4 Hướng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập, làm bài tập 4,5
- Soạn: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh