Báo cáo đánh giá Sản xuất sạch hơn Công ty CP Sản xuất Thương mại Hữu Nghị Nhà máy Bột Canxit

Trong khuôn khổ hoạt động của Hợp phần Sản xuất sạch hơn trong công nghiệp (CPI), Công ty CP Sản xuất-Thương mại Hữu Nghị được lựa chọn làm điểm trình diễn hiệu quả việc áp dụng sản xuất sạch hơn tại Phú Thọ trong năm 2009

Báo cáo đánh giá Sản xuất sạch hơn

Mục lục

Báo cáo Sản xuất sạch hơn tại Nhà máy Bột canxit thuộc Công ty CP Sản xuất-Thương mại Hữu Nghị gồm các phần sau:

Mục lục 2

Danh mục các hình 4

Danh mục các bảng 5

1 Giới thiệu 6

1.1 Chương trình sản xuất sạch hơn 6

1.2 Công ty CP Sản xuất-Thương mại Hữu nghị 7

1.3 Nhà máy bột canxit 8

1.4 Tổ chức và thực hiện hoạt động sản xuất sạch hơn 9

2 Quá trình sản xuất 11

2.1 Quy trình công nghệ 11

2.2 Hiện trạng sản xuất 15

2.3 Hiện trạng môi trường 17

3 Đánh giá sản xuất sạch hơn 21

3.1 Cân bằng vật liệu 21

3.2 Chi phí mất theo dòng thải 28

3.3 Nhận xét 32

4 Áp dụng các cơ hội Sản xuất sạch hơn 33

4.1 Các cơ hội Sản xuất sạch hơn được đề xuất và tiến độ thực hiện 33 4.2 Các giải pháp đã thực hiện 39

4.3 Kế hoạch triển khai các giải pháp tiếp theo 41

4.4 Kết quả thực hiện 41

5 Nghiên cứu khả thi 46

5.1 Xây dựng khu chứa nguyên liệu có mái che (giải pháp 1.2.1, 2.1.1) 46 5.2 Lắp đặt hệ thống hút bụi (giải pháp 9.1.1 và 5.1.3) 49

5.3 Lắp đặt hệ thống đóng bao tự động có phân cách khu vực đóng bao với khu vực sản xuất (giải pháp 7.2.1,7.2.1) 54

5.4 Tổng hợp các giải pháp cần đầu tư lớn 59

6 Hệ thống quản lý môi trường 61

6.1 Chính sách môi trường 61

6.2 Các khía cạnh môi trường chính cần quan tâm 61

6.3 Mục tiêu môi trường 61

6.4 Chương trình quản lý môi trường 61

6.5 Báo cáo và đánh giá thực hiện 62

7 Duy trì sản xuất sạch hơn 63

8 Phụ lục 64

8.1 Danh mục thiết bị 64

8.2 Một số hình ảnh cải tiến 65

8.3 Số liệu sản xuất 66

Danh mục các hình

Hình 1 Sơ đồ công nghệ sản xuất bột đá 12

Hình 2 Kết quả khám sức khỏe tháng 10 năm 2008 19

Hình 3 Cân bằng vật liệu đối với sản phẩm không tráng phủ 24

Hình 4 Cân bằng vật liệu đối với sản phẩm có tráng phủ 25

Hình 5 Phân bổ tổn thất nguyên liệu theo các công đoạn sản xuất 27

Hình 6 Mất mát theo dòng thải đối với bột không tráng phủ (A3) 29

Hình 7 Mất mát theo dòng thải đối với bột tráng phủ (A3) 30

Hình 8 Phân bổ chi phí mất theo dòng thải 31

Hình 9 Phân loại các cơ hội sản xuất sạch hơn 33

Hình 10 Biến đổi về nguyên liệu tiêu thụ 42

Hình 11 Biến đổi về phát thải môi trường 43

Hình 12 Sơ đồ đầu hút hệ thống hút bụi trung tâm 50 Hình 13 Kịch bản thời gian thu hồi vốn máy đóng bao theo thị trường.58

Danh mục các bảng

Bảng 1 Lịch sử thành lập và phát triển của Công ty 7

Bảng 2 Thông tin liên hệ 8

Bảng 3 Danh sách các thành viên đội sản xuất sạch hơn 9

Bảng 4 Hoạt động chính giữa chuyên gia tư vấn và doanh nghiệp 9

Bảng 5 Số liệu sản xuất tại nhà máy bột canxit 15

Bảng 6 Sản lượng tháng 7 16

Bảng 7 Định mức tiêu thụ nguyên nhiên liệu 17

Bảng 8 Các vấn đề môi trường cần cải tiến 18

Bảng 9 Bảng quy đổi hệ số sử dụng điện 21

Bảng 10 Các tổn thất trong quá trình sản xuất được xác định 22

Bảng 11 Tổng hợp thứ tự ưu tiên giảm thiểu tổn thất 32

Bảng 12 Đề xuất cải tiến áp dụng Sản xuất sạch hơn 34

Bảng 13 Các giải pháp SXSH đã được thực hiện 39

Bảng 14 Kế hoạch tiếp tục thực hiện các giải pháp SXSH 41

Bảng 15 Lợi ích kinh tế và kỹ thuật của chương trình 44

Bảng 16 Lợi ích môi trường của chương trình sản xuất sạch hơn 44

Bảng 17 Dự trù chi phí giải pháp lắp mái che xử lý nguyên liệu 48

Bảng 18 Ước tính lợi ích của giải pháp lắp mái che xử lý nguyên liệu 48 Bảng 19 Chi phí đầu tư hệ thống thu hồi bụi bột đá 52

Bảng 20 Chi phí vận hành hệ thống hút và xử lý bụi 53

Bảng 21 Lợi ích dự kiến của việc lắp đặt hệ thống thu hồi và hút bụi 53

Bảng 22 Ước tính chi phí vận hành cho máy đóng bao tự động 57

Bảng 23 Ước tính lợi ích của máy đóng bao tự động 57

Bảng 24 Tổng hợp các giải pháp cần đầu tư lớn 60

Bảng 25 Chương trình quản lý môi trường 61

Bảng 26 Kế hoạch duy trì sản xuất sạch hơn 63

Bảng 27 Số liệu sản xuất 66

1 Giới thiệu

1.1 Chương trình sản xuất sạch hơn

Trong khuôn khổ hoạt động của Hợp phần Sản xuất sạch hơn trong côngnghiệp (CPI), Công ty CP Sản xuất-Thương mại Hữu Nghị được lựachọn làm điểm trình diễn hiệu quả việc áp dụng sản xuất sạch hơn tạiPhú Thọ trong năm 2009 Đây cũng là doanh nghiệp được lựa chọn đểchuyển giao kỹ năng tư vấn cho các học viên thuộc chương trình đào tạo

Kỹ năng Tư vấn Sản xuất sạch hơn của CPI Công ty CP Sản xuấtThương mại Hữu nghị có 2 nhà máy sản xuất que hàn và bột canxit Việcthực hiện chương trình sản xuất sạch hơn (và chương trình đào tạo) đượctriển khai tại nhà máy bột canxit

Báo cáo này tổng hợp các kết quả đã đạt được từ tháng 7 năm 2009 đếntháng 12 năm 2009 trong khuôn khổ triển khai chương trình đánh giá sảnxuất sạch hơn tại Công ty

Trong giai đoạn 1, nhà máy đã đầu tư 260 triệu để thực hiện 36/45 giảipháp sản xuất sạch hơn có chi phí thấp hoặc không tốn chi phí Kết quảviệc thực hiện này đã đem lại tiết kiệm hàng năm 1,05 tỷ đồng thông quagiảm tiêu hao tiêu thụ đá 1%, điện 1%, nước 16%, axit tráng phủ 24%,bao rách 25 kg 14% và bao rách 500 kg là 4% Về môi trường, hoạt độngsản xuất sạch hơn hỗ trợ cắt giảm hàng năm 380 tấn chất thải rắn, và

1600 m3 nước, đồng thời xây dựng được hệ thống quản lý số liệu và môitrường để tiếp tục theo dõi

Nhà máy sản xuất bột canxit có thể thu được tiết kiệm về kinh tế và môitrường lớn hơn nếu như có các biện pháp đầu tư công nghệ Ba phương

án đầu tư cho 6 giải pháp chưa được thực hiện đang được xem xét vớitổng kinh phí dự kiến 9,7 tỷ Dự kiến các giải pháp này sẽ mang lại lợiích hàng năm 1,1 tỷ, giảm 30% tài nguyên đá tiêu thụ, cải thiện môitrường làm việc, giảm tỷ lệ bệnh nghề nghiệp

Việc triển khai áp dụng sản xuất sạch hơn tại nhà máy bột đá Hữu nghị

có giá trị trình diễn kỹ thuật cao do có thể áp dụng nhân rộng cho khoảng

20 doanh nghiệp trên toàn quốc, tập trung ở phía Bắc (Công ty cổ phầnMông Sơn - Yên bái,Công ty cổ phần xi măng Yên bình - Yên Bái, Công

ty Liên doanh Thái lan PanPu - Yên Bái, Công ty Minh Đức - HảiPhòng, Công ty Tràng Kênh - Hải Phòng ), miền Trung có khoảng gần

15 Công ty chế biến bột CaCO3 siêu mịn tại Nghệ An, miền Nam (Nhàmáy Surint Omya Việt Nam Thuộc tập đoàn Omya Thuỵ sĩ)

Việc chọn lựa một doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến như Nhà máy bộtCan xit của Công ty Hữu nghị là điểm trình diễn kỹ thuật minh chứngrằng việc áp dụng sản xuất sạch hơn có thể mang lại lợi ích về kinh tế vàmôi trường cho doanh nghiệp công nghiệp Việt nam, không phụ thuộcvào công nghệ hiện có.

1.2 Công ty CP Sản xuất-Thương mại Hữu nghị

Công ty CP Muối và Thương mại Nghệ an là một doanh nghiệp đóng tạitỉnh Nghệ An, có lịch sử phát triển với quy mô và mặt hàng sản xuất nhưsau:

Bảng 1 Lịch sử thành lập và phát triển của Công ty

 1955: Công ty được thành lập và mang tên Công ty muối Nghệ Tĩnh, là doanh nghiệp công ích thuộc Tổng Công ty Muối - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

 1991: Chuyển đổi tên và quy mô từ Xưởng cơ khí thành Xí nghiệp Cơ khí và lắp máy xây dựng thuộc Sở Xây dựng Vĩnh Phú

 1992: Chuyển sở hữu từ Sở Xây dựng sang Văn phòng Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Phú (nay là Phú Thọ)

 1993: Chuyển tên và quy mô từ Xí nghiệp Cơ khí và lắp máy xây dựng thành Công ty Xây lắp và Cơ khí

 1995: Liên kết hữu nghị với Nhà máy Que hàn Nam Ninh (Trung Quốc) đầu tư dây chuyền sản xuất que hàn Sản phẩm chủ đạo là que hàn điện nhãn hiệu FS, cung cấp cho thị trường trong nước

 1997: Chuyển tên và quy mô sản xuất từ Công ty Xây lắp và Cơ khí thành Công ty Que hàn Hữu Nghị và Xây lắp Cơ khí

 2001: Lắp đặt thêm dây chuyền sản xuất bột canxit siêu mịn (bột đá CaCO 3 ), công suất 12.000 tấn/năm kèm theo dây chuyền bột có tráng phủ axit stearic công suất 10.000 tấn/năm

 2005: Cổ phần hóa, chuyển Công ty Que hàn Hữu Nghị và Xây lắp Cơ khí thành Công ty CP Sản xuất – Thương mại Hữu nghị.

 2007: Đầu tư thêm dây chuyền dây chuyền sản xuất bột canxit siêu mịn (bột đá CaCO 3 ), công suất 20.000 tấn/năm kèm theo dây chuyền bột có tráng phủ axit stearic công suất 15.000 tấn/năm

Công ty đã đạt và hiện đang duy trì chứng chỉ quản lý chất lượng ISO

9001 từ năm 2004

Công ty có 251 cán bộ công nhân viên, gồm 62 nhân viên nữ, với tổngdoanh thu năm 2008 là 92 tỷ đồng, lợi nhuận năm của công ty là 1,8 tỷđồng (cân đối thua lỗ tại nhà máy que hàn và lợi nhuận tại nhà máy bộtcanxit) Công ty hiện đang sản xuất 2 loại mặt hàng chính tại Phú Thọ:

- Nhà máy sản xuất que hàn: Sản xuất Que hàn Hữu Nghị nhãn hiệu

FS, sử dụng trong hàn tàu biển và các công trình xây dựng Sảnlượng bình quân 3,000 tấn/năm, cung cấp cho thị trường trongnước Nhà máy được đặt tại thành phố Việt Trì

- Nhà máy bột canxit: Sản xuất bột đá siêu mịn loại không trángphủ và tráng phủ stearic Nhà máy được đặt trong khu côngnghiệp Thụy vân

Bảng 2 Thông tin liên hệ

Ông Vũ Hùng Sơn Giám đốc

Công ty CP Sản xuất Thương mại Hữu nghị (H.N., JSC) Đường 20/7, khu 6B, phường Nông Trang, thành phố Việt Trì, Phú Thọ Điện thoại: 0210 3858 031, fax: 0210 3848 743

Email: huunghi@huunghijsc.comVới đặc trưng sản phẩm là bột siêu mịn tại nhà máy bột canxit, bụi phátsinh trong quá trình sản xuất vừa làm tổn thất sản phẩm, vừa làm ảnhhưởng đến môi trường và sức khỏe của công nhân Bên cạnh đó, việctuyển đá trước khi sản xuất do bám bụi từ nhà máy xi măng vừa tạo ranước thải, vừa làm lãng phí nguyên liệu cũng là một trong những lý dokhiến công ty quan tâm tập trung triển khai áp dụng sản xuất sạch hơn tạiNhà máy Bột canxit

Báo cáo này sẽ chỉ tập trung vào hoạt động sản xuất và các tiềm năng ápdụng tại nhà máy này

1.3 Nhà máy bột canxit

Được thành lập năm 2001, nhà máy bột canxit được đặt tại trên diện tích10500m2 tại khu công nghiệp Thụy vân, phía Tây và Bắc tiếp giáp vớiCông ty Xi măng Hữu nghị, phía Đông và Nam giáp đường đi Khu vựcsản xuất có mái che Khu vực tập kết nguyên liệu và một phần sản phẩmđặt ngoài trời Bụi phát sinh không được thu hồi triệt để của nhà máy baysang công ty xi măng Hữu Nghị và ngược lại, bụi xi măng bay sang khuvực đổ nguyên liệu và sản phẩm của nhà máy

Sản phẩm của nhà máy gồm các loại bột đá siêu mịn, bao gồm 2 loại là

có và không có tráng phủ acid stearic, có thành phần CaCO3 98,5%,

Fe2O3 max 0,015%, độ trắng ít nhất là 96%, độ sáng ít nhất là 95% Kíchthước hạt D97 được chia thành các loại chính là 10μm, 16±3, 19±3,m, 16±3, 19±3,20±4, 40±5, 80±5 và 100±5μm, 16±3, 19±3,m, trong đó sản phẩm không tráng phủ cóthể đạt được dưới10μm, 16±3, 19±3,m và sản phẩm tráng phủ đạt dưới 16μm, 16±3, 19±3,m Sản phẩm

được sử dụng làm phụ liệu trong trong sản xuất giấy, cao su, nhựa, hiệnđược cung cấp cho thị trường trong nước và một số nước ngoài như HànQuốc, Nga, Ấn Độ

Nhà máy sản xuất liên tục 3 ca (8 giờ/ca), 300 ngày/năm, công suất32.000 tấn/năm Năm 2008, sản lượng của nhà máy đạt 20.629 tấn,doanh thu 32 tỷ đồng, lợi nhuận của nhà máy tương ứng là 2,6 tỷ đồng.Nhà máy hiện có 120 cán bộ công nhân viên, trong đó 40% là nhân viên

nữ 85 cán bộ tham gia sản xuất trực tiếp, 35 cán bộ thuộc khối vănphòng

1.4 Tổ chức và thực hiện hoạt động sản xuất sạch hơn

Trong khuôn khổ chương trình sản xuất sạch hơn, công ty đã thành lậpđội triển khai dự án gồm 7 thành viên, theo quyết định số 62/QĐTC ngày

25 tháng 6 năm 2009 về việc thành lập đội sản xuất sạch hơn Phó giámđốc công ty kiêm giám đốc nhà máy bột canxit là đội trưởng, phó giámđốc nhà máy là đội phó

Bảng 3 Danh sách các thành viên đội sản xuất sạch hơn

Giám đốc nhà máy bột canxit

Đội sản xuất sạch hơn của công ty, các chuyên gia tư vấn và các học viênthuộc chương trình đào tạo kỹ năng tư vấn sản xuất sạch hơn đã có cácbuổi làm việc, trao đổi, được trình bày trong bảng sau:

Bảng 4 Hoạt động chính giữa chuyên gia tư vấn và doanh nghiệp

1 9-10.7.2009 Đánh giá sơ bộ và đề xuất các giải pháp SXSH

2 13.8.2009 Đào tạo 5S và đề xuất các giải pháp sản xuất sạch hơn

3 18.9.2009 Theo dõi kết quả triển khai

4 8.10.2009 Đánh giá chi tiết SXSH và các giải pháp cần đầu tư lớn

5 17.11.09 Theo dõi kết quả triển khai thực hiện và phân tích khả thi các giải

pháp cần đầu tư lớn

TT Thời gian Nội dung

6 21.12.09 Xác nhận kết quả triển khai giai đoạn 1 và thống nhất báo cáo

7 21.01.10 Xác nhận kết quả triển khai giai đoạn 1 và bổ sung số liệu tháng 12 Ghi chú: Đợt làm việc số 1, 4 và 7 có sự tham gia của các học viên thuộc chương trình đào tạo kỹ năng tư vấn sản xuất sạch hơn trong khuôn khổ chương trình đào tạo của CPI

2 Quá trình sản xuất

2.1 Quy trình công nghệ

Nhà máy sản xuất bột canxit là nhà máy có dây chuyền sản xuất hiện đại,sản xuất bột đá siêu mịn có tráng phủ và không tráng phủ axit béo Hiệntại nhà máy có 2 dây chuyền sản xuất:

- Dây chuyền 1: 12.000 tấn/năm, cho sản phẩm d50=2±0,2μm, 16±3, 19±3,m,d97=16μm, 16±3, 19±3,m, được đầu tư năm 2000, thiết bị của Tây Ban Nha

- Dây chuyền 2: 20.000 tấn/năm, cho sản phẩm d97≤16μm, 16±3, 19±3,m, đượcđầu tư năm 2007, với thiết bị của Trung quốc và cộng hòa liênbang Đức

Các sản phẩm hiện được sản xuất là A2, A3, A5 và A6 trên cả 2dây chuyền Dây chuyền 1 sản xuất chủ yếu là sản phẩm trángphủ, dây chuyền 2 sản xuất đồng thời sản phẩm có và không cótráng phủ

Quy trình sản xuất được mô tả trong hình 1 Xin xem thêm chi tiết dòngthải trong phần 2.3

Hình 1 Sơ đồ công nghệ sản xuất bột đá

Tuyển chọn nguyên liệu

Điện máy nghiền

Điện máy sàng Sàng

Bãi chứa

Đá CaCO3 khai thác từ mỏ Mông Sơn có kích thước từ 10–30 cm đượcvận chuyển tới nhà máy bằng xe tải, qua cân và đổ vào bãi chứa ngoàitrời Khu vực đổ đá được thủ kho quy định tùy theo diện tích hiện có trênsân bãi

Bãi chứa thường được bao che bằng vải nilong để tránh bụi từ nhà máy

xi măng Hữu nghị bay sang Đá bị xi măng bám vào bề mặt rất khó làmsạch và phần lớn phải loại bỏ Công ty chuyển lượng đá này cho công tyxây dựng mà không thu được chi phí nguyên liệu để giải phóng mặt bằngvới chi phí vận chuyển bổ sung Đây là dạng tài nguyên bị lãng phí cóthể kiểm soát được

Rừa

Đá được bốc thủ công vào xe cải tiến và rửa trong thời gian 1 phút bằngvòi nước Quá trình rửa được tiến hành nhằm loại bỏ bụi bẩn bám trên bềmặt của đá Quan sát quá trình rửa nhận thấy:

- Lượng bụi của lớp đá phía trên xe cải tiến hoàn toàn được loại bỏ

- Đá được xếp dày trên xe, lớp đá phía dưới khó được rửa sạch

- Nước thải quá trình rửa được thu hồi về bể lắng, một phần chảytràn trên sàn nhà xưởng

Bụi bám trên đá được phát sinh do đá bẩn từ mỏ, do quá trình vậnchuyển và lưu trữ trên bãi Lượng bụi bẩn có thể giảm được qua việckiểm soát chất lượng trong quá trình khai thác, vận chuyển về nhà máy.Việc giảm lượng đá rửa trôi chỉ có thể cắt giảm khi thay đổi phươngpháp làm sạch

Nghiền thô

Nghiền thô gồm 2 giai đoạn là kẹp hàm và nghiền búa Đá sau khi rửađược đổ vào máy kẹp hàm, đạt kích thước 3 – 5cm Đá được tiếp tục

chuyển sang nghiền búa, đạt kích thước ≤ 4mm Quan sát quá trìnhnghiền thô cho thấy

- Đá có kích thước lớn hơn quy định (>20cm) cũng được đưa vàokẹp hàm, gây tắc máy, công nhân phải lấy xà beng gỡ, làm giảmnăng suất kẹp

- Khu vực kẹp hàm và nghiền búa không được che chắn, gây bắntóe sang khu vực xung quanh

- Sàn dưới băng chuyền và silo có nhiều nguyên liệu rơi vãi

- Việc giảm tổn thất tài nguyên tại nghiền thô có thể được thực hiệnthông qua các giải pháp quản lý nội vi, kiểm soát quá trình và tuầnhoàn tái sử dụng

Si lo

Đá sau khi nghiền búa được băng tải chuyển vào silo Nhận thấy trongquá trình vận chuyển, đá vụn rơi dưới silo và mặt dưới của băng chuyền.Kiểm soát nội vi tốt hơn, cũng như cải tiến thiết bị có thể giảm đượclượng thất thoát này

Nghiền tinh

Từ silo, đá được đưa vào công đoạn nghiền tinh (máy nghiền bi) qua cânđịnh lượng Bột rơi vãi tại nhiều khớp nối và điểm trung chuyển từ silovào cân định lượng Việc giảm lượng thất thoát này cũng chỉ cần các giảipháp quản lý nội vi

Tuyển

Bột sau khi nghiền được đưa vào hệ thống tuyển bằng quạt gió Các sảnphẩm đạt tiêu chuẩn về kích cỡ (qua hệ thống phân ly) sẽ được đưa vàosilo Hạt không đạt tiêu chuẩn (quá cỡ) được hồi lưu về nghiền lại qua víttải

Quan sát thấy các vít tải mở nắp, gây thất thoát bột, đồng thời bụi chomôi trường Việc giảm tỷ lệ hồi lưu tương ứng với việc giảm lượng điệntiêu thụ do phải nghiền lại

Silo, tráng phủ & đóng bao

Có 04 silo chứa bột đá Quá trình đóng bao được tiến hành theo từngsilo Sau một thời gian đóng bao, bột bám vào thành silo cần được đẩyxuống đáy hết Việc đẩy bột trong silo được thực hiện bằng cách mở cửa

silo và khuấy trộn bằng tay, do đó xẩy ra hiện tượng trào bột ra cửa (khimức bột ở cao hơn cửa).

Axit được nấu chảy bằng điện tại nồi nung Một phần sản phẩm đượctráng phủ axit béo qua hệ thống trộn cưỡng bức Bột sau khi tráng phủ có

độ linh động cao, được qua sàng phân ly nhằm phân loại sản phẩm trướckhi đóng bao Đo đạc thấy lượng bột tráng phủ tổn thất tại công đoạn nàycao hơn bột không tráng phủ

Có 4 dây chuyền đóng bao (thủ công) Bột rơi xuống bao được cân quacân bàn, may mép, lưu tại chỗ và chuyển ra bãi bằng xe nâng Quá trìnhđóng bao gây bụi lớn khi bột rơi xuống bao và do xúc bột ra/vào khi điềuchỉnh lượng cân trong mỗi bao

Bao được đóng theo trọng lượng 25kg hoặc 500kg

Các bao bột đá sau khi đóng được xe nâng chuyển ra bãi Có hiện tượngbao bị vỡ bục khi nâng chuyển

Việc giảm lượng tổn thất trong quá trình đóng bao có thể được thực hiệnthông qua quản lý nội vi và thay đổi công nghệ đóng bao

Xử lý nước thải (1) và bụi thải (2)

Nước rửa đá được thu hồi qua bể lắng tách bùn và tuần hoàn lại quá trìnhsản xuất Bụi phát sinh tại silo sau nghiền thô được chuyển qua cyclone,thu hồi tập trung chuyển đi đóng gạch Bụi các công đoạn khác chưađược thu hồi

2.2 Hiện trạng sản xuất

Số liệu sản xuất trước khi tham gia chương trình sản xuất sạch hơn đượcthống kê trong bảng dưới đây

Bảng 5 Số liệu sản xuất tại nhà máy bột canxit

Thông số Đơn vị Tiêu thụ nguyên nhiên liệu

Định mức tiêu thụ được thể hiện trong bảng sau Lưu ý:

- Trong năm 2008 và 6 tháng đầu năm 2009, nhà máy sử dụng nướcgiếng khoan Việc sử dụng nước máy chỉ được thực hiện từ tháng

7 năm 2009

- Điện sử dụng trong 6 tháng đầu năm 2009 bao gồm cả điện sảnxuất và điện phục vụ khối ngân hàng, chưa phân tách ở đây Ngânhàng được di dời khỏi địa điểm nhà máy đến hết tháng 6 năm2009

- Không có số liệu phân tách sản phẩm theo 2 dây chuyền cho năm

2008 và 6 tháng đầu năm 2009 Mức tiêu thụ điện cho các sảnphẩm khác nhau và tại dây chuyền khác nhau là không giống nhau(xem hệ số chuyển đổi điện tiêu thụ trong bảng 9)

Do đó, số liệu tiêu thụ trong tháng 7 sẽ được sử dụng làm số liệunền để phân tích đánh giá

Bảng 7 Định mức tiêu thụ nguyên nhiên liệu

2.3 Hiện trạng môi trường

2.3.1 Môi trường sản xuất

bổ sung do nước bám vào đá trong quá trình rửa là không đáng kể

Chất thải rắn

Chất thải rắn của nhà máy gồm đá không hợp cách (độ trắng thấp, bámbẩn xi măng), đá vụn, bao bì hỏng rách Đá không hợp cách và đá vụnđược chuyển cho xưởng gia công thuốc bọc que hàn của công ty để đónggạch nhằm giải phóng mặt bằng Bao bì hỏng, rách được chuyển chocông ty môi trường đô thị thải bỏ, cùng với chất thải rắn sinh hoạt củanhà máy

1 Tính bằng lượng đá vôi chia cho hiệu của tổng sản phẩm và axit đưa vào

Khí thải

Bụi và tiếng ồn là hai thông số quan trọng nhất cần được cải tiến Nhàmáy có hệ thống hút bụi tại khu vực nghiền thô Bụi được xử lý quacyclone và lọc bụi tay áo Tuy nhiên tại khu vực nghiền tinh chưa có hệthống hút bụi trong khu vực sản xuất, dẫn đến nồng độ bụi trong khu vựcnày và ngoài khu vực sản xuất đều cao hơn tiêu chuẩn cho phép

Chất lượng môi trường

Nhà máy Bột đá Canxit thực hiện quan trắc môi trường một năm 2 lần,trong khuôn khổ quan trắc chung của công ty (cùng với nhà máy quehàn), do trung tâm quan trắc và bảo vệ môi trường Phú thọ thực hiện Việc quan trắc xác định 15 thông số trong nước thải, 5 thông số môitrường không khí, 3 thông số vi khí hậu và tiếng ồn Các điểm lấy mẫutrong khu vực sản xuất gồm khu vực nghiền thô, đầu và cuối xưởngnghiền tinh, khu vực kho Các điểm lấy mẫu ngoài khu vực sản xuất cáchnhà máy 50m phía tây bắc, 50m phía đông bắc, và 50m phía đông nam.Bảng sau trình bày kết quả báo cáo quan trắc môi trường ngày 5/5/2009(giai đoạn đo 27/4-5/5/2009) và báo cáo thực hiện trong khuôn khổchương trình sản xuất sạch hơn ngày 30/5/2009 (giai đoạn 27-30/5/2009) Bảng này không trình bày các thông số khảo sát đáp ứng tiêuchuẩn cho phép

Bảng 8 Các vấn đề môi trường cần cải tiến

QD-BYT, 10/10/2002

85 Đầu xưởng nghiền

Như vậy, về mặt môi trường, nhà máy cần có các biện pháp cải tiến chấtlượng nước thải, tiếng ồn trong khu vực sản xuất và bụi (trong và ngoài)khu vực sản xuất Sở tài nguyên môi trường đã kiểm tra và yêu cầu nhàmáy tuân thủ Nhà máy cam kết thực hiện các biện pháp bảo vệ môitrường trong quý II năm 2010.

Do quy định về quy mô đầu tư, nhà máy không cần thực hiện báo cáođánh giá tác động môi trường mà làm đăng ký cam kết bảo vệ môitrường Nhà máy nhận phiếu xác nhận đạt tiêu chuẩn môi trường ngày23/6/2000 của Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường phê duyệt camkết của nhà máy Nước thải, khí thải và bụi là các tiêu chí tuân thủ được

đề cập đến trong cam kết bảo vệ môi trường Không có yêu cầu cụ thể vềviệc lắp đặt hệ thống xử lý môi trường đựoc nêu ra trong cam kết

2.3.2 An toàn và vệ sinh môi trường

Việc khám sức khỏe định kỳ được thực hiện 1 năm 1 lần Trong số 17nhóm bệnh được khảo sát, 5 nhóm bệnh được coi là có liên quan trựctiếp đến môi trường làm việc (bụi, tiếng ồn) Kết quả khám ngày20/10/2008 cho 119 cán bộ công nhân viên (tương ứng 100% tổng số cán

bộ công nhân viên) được trình bày trong hình sau:

Hình 2 Kết quả khám sức khỏe tháng 10 năm 2008

Kết quả trên cho thấy cán bộ công nhân viên của nhà máy có tỷ lệ mắcbệnh tai mũi họng và bệnh về mắt cao, tuy nhiên bệnh hô hấp (phổi)thấp Kết quả trên cũng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh da liễu, bệnh về mắt, vàcơ-xương-khớp đối với nữ cao hơn đối với nam

Mặc dù theo quy định của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên Môi trường, bột đákhông được liệt kê là loại chất thải nguy hại, bột đá sản xuât là bụi siêumịn, có khả năng gây ra các bệnh hô hấp khi tiếp xúc lâu dài Mặc dù tỷ

lệ mắc bệnh hô hấp thấp, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa giảmlượng bụi trong môi trường làm việc có tiềm năng hỗ trợ kiểm soát tỷ lệmắc bệnh này trong tương lai Công ty cung cấp các thiết bị bảo hộ laođộng hàng năm (quần áo, khẩu trang) Hiện tại báo cáo khám sức khỏeđịnh kỳ không thể hiện kết quả chi tiết của phân nhóm bệnh tai-mũi-họng Việc theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo phân nhóm là cần thiết để xácđịnh ảnh hưởng của tiếng ồn (tai), bụi (mũi, họng) Tỷ lệ mắc bệnh vềcơ-xương-khớp đối với nữ cao hơn nam cần được xem xét trong mối liênquan đến vị trí làm việc Các cán bộ nữ mắc bệnh này đã được luânchuyển và bố trí tại nơi ít nặng nhọc hơn (từ đóng bao, nghiền thôchuyển đến vị trí nấu ăn, vệ sinh công nghiệp)

Kiến nghị của trung tâm y tế dự phòng, Sở Y tế Phú thọ khuyến cáo ápdụng các biện pháp phòng ngừa thích hợp, tăng cường tuyên truyền, giáodục, cho công nhân có sức khỏe kém (loại IV) đi khám chuyên khoa sâu,điều trị và sau đó bố trí công việc hợp lý, tổ chức kiểm tra môi trườngđịnh kỳ hàng năm để khám phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp

3 Đánh giá sản xuất sạch hơn

3.1 Cân bằng vật liệu

Do đặc thù sản phẩm gồm 2 loại có tráng phủ và không tráng phủ (tỷ lệhao đá khác nhau), đồng thời kích thước bột đá không đồng đều (dẫn đếnlượng điện tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm khác nhau), việc xác địnhđịnh mức tiêu hao nguyên nhiên liệu chung của nhà máy được thực hiệnvới các nguyên tắc sau:

1 Sử dụng số liệu sản xuất tháng 7 năm 2009 làm số liệu nền đểđánh giá và so sánh

2 Quy chuẩn tất cả sản phẩm về sản phẩm không tráng phủ, loại A3(là sản phẩm sản xuất nhiều nhất)

3 Bột đá sử dụng trên một đơn vị sản phẩm tráng phủ được tínhbằng lượng bột đá sử dụng cho sản phẩm không tráng phủ trừ axit

bổ sung

4 Có 2 loại sản phẩm tráng phủ 1% và 1,7% axit, trong đó tỷ lệ sảnphẩm tráng phủ 1,7% axit dao động 2-8% tổng sản phẩm trángphủ nên chưa cần quy đổi axit tiêu thụ tại thời điểm này

5 Hệ số quy đổi điện tiêu thụ cho từng loại sản phẩm được xác địnhdựa trên lượng điện tiêu thụ lớn nhất tại công đoạn nghiền tinh(giả định điện tiêu thụ cho các công đoạn khác có sai số khôngđáng kể) Điện tiêu thụ cho một đơn vị sản phẩm quy chuẩn đượcxác định bằng lượng điện tiêu thụ của toàn nhà máy chia cho tổngsản lượng A3 quy chuẩn, với hệ số quy đổi như sau:

Bảng 9 Bảng quy đổi hệ số sử dụng điện

Sản phẩm

tấn/giờ

Hệ số quy đổi về A3

Dây chuyền 1

Dây chuyền 2

Dây chuyền 1

Dây chuyền 2

A0 D50 = 17 ± 0.5 μm, 16±3, 19±3,m Không sản xuất A1 D50 = 8 ± 0.5 μm, 16±3, 19±3,m Không sản xuất

6 Các tổn thất được xác định thông qua việc đo trực tiếp trong thờigian bắt đầu triển khai chương trình, gồm các thông số sau:

Bảng 10 Các tổn thất trong quá trình sản xuất được xác định

Công đoạn

Loại tổn thất, phát thải

Cách xác định Giá trị Quy đổi tính

toán cân bằng vật liệu

Tuyển chọn Đá loại Để riêng và cân lạilượng đá bị loại bỏ

trong tháng 7

93 tấn trên 3114 tấn đưa vào sử dụng

3% đá sử dụng

Rửa Nước thải Giả thiết độ ẩm của

bột đá và đá như nhau, lượng nước thải

ra trong các công đoạn sau sẽ được tính

ở công đoạn này.

Nước thải bằng lượng nước bổ sung sau khi tuần hoàn

100% nước rửa chuyển thành nước thải

100% nước

sử dụng

Bụi và đá rửa trôi Đo lượng hao hụttrước và sau khi rửa

đá

5 kg cho 1 tấn đá 5 kg/tấn đá

Nghiền thô Bụi, đárơi vãi Thu hồi và cân trựctiếp 60 kg/giờ, giảthiết sản lượng

trung bình 1 ngày là 100 tấn,

8 giờ 1 ngày

4,8 kg/tấn sản phẩm

Silo chứa Bụi và đárơi vãi Thu hồi và cân trựctiếp 150 kg rơi vãicho 1 silo 80.000

kg

1,88 kg/tấn sản phẩm

Nghiền tinh Bột rơivãi tại

các khớp nối

Thu hồi và cân trực tiếp 50 kg rơi vãi cho1 silo 80.000 kg 0,63 kg cho1 tấn sản

Bột rơi vãi

Thu hồi và cân trực tiếp

100 kg rơi vãi khi đóng bao 1 silo 10.000 kg

10 kg/tấn sản phẩm Bột không tráng phủ

Đóng bao Bột rơivãi Thu hồi và cân trựctiếp 70 kg rơi vãi khiđóng bao 1 silo

10.000 kg

7 kg/tấn sản phẩm

* Tỷ lệ này là rất cao do khó kiểm soát phân tách hạt khi kíchthước siêu mịn Mặc dù lượng hồi lưu có lẫn cả sản phẩm và nhàmáy đang tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh tỷ lệ hồi lưu này nhưng

tỷ lệ này không đổi từ ngày mua dây chuyền

Các hình sau mô tả hiện trạng sản xuất của nhà máy bột canxittheo đơn vị quy chuẩn (không tráng phủ) và đơn vị tham khảo (cótráng phủ) Điện tiêu thụ cho sản phẩm A3 là 103 kWh/tấn sảnphẩm, tạm được đưa vào công đoạn nghiền tinh do chương trìnhkhông xác định phân tách tiêu thụ điện cho từng công đoạn dokhông có đồng hồ đo.

Đầu vào Khu vực Đầu ra

Tuyển chọn Đá thải 31,72 kg

1.02 6

1.02 1

Điện máy

1.01 6

Điện băng

1.01 4

1.26 4

Điện sàng

1.01 4

Điện vận

1.01 4

Bột không tráng phủ

Vỏ bao hỏng 500

1000 kg

Hình 3 Cân bằng vật liệu đối với sản phẩm không tráng phủ

Theo sơ đồ hình 3, lượng bột thất thoát chưa kiểm soát được là 7 kg(1007 kg – 1000 kg)

Đầu vào Khu vực Đầu ra

Tuyển chọn Đá thải 31,42 kg

1.01 6

thải

4,77 kg

1.01 1

Điện máy

nghiền

kWh Nghiền thô Bụi và đá rơi vãi 4,80 kg

1.00 6

Điện băng

chuyền

kWh Silo chứa Bụi và đá rơi vãi 1,88 kg

1.00 5

1.25 4

Điện sàng

tuyển

1.00 4

Điện vận

1.00 4

1.01 4

1.01 4

Hình 4 Cân bằng vật liệu đối với sản phẩm có tráng phủ

Lượng bột tổn thất chưa kiểm soát được với sản phẩm này là 4 kg (1004kg-1000 kg)

Qua bảng cân bằng vật liệu trên, ta thấy

3.1.1 Tiêu thụ nguyên nhiên liệu:

1 Công ty sử dụng 5 loại nguyên nhiên vật liệu chính gồm đá, điện,axit, nước và bao bì

2 Đá tiêu hao trên 1 đơn vị sản phẩm (không tráng phủ) là 1057kg/tấn sản phẩm, và lượng tương ứng cho sản phẩm tráng phủ là

1047 kg/tấn Việc theo dõi định mức đá tiêu thụ sẽ không chínhxác nếu dựa trên tổng sản phẩm do có lượng axit bổ sung Tỷ lệ đátiêu thụ có thể được giảm khi giảm tổn thất tại từng công đoạn

3 Điện tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm quy chuẩn là 103kWh/tấn Sản phẩm quy chuẩn là bột đá A3, sản xuất trên dâychuyền 2 Hệ số quy chuẩn liên quan đến tiêu thụ điện được căn

cứ trên công suất nghiền là công đoạn sử dụng nhiều điện nhất.Không phân tách được lượng điện này theo từng công đoạn dokhông có đồng hồ đo Lượng điện này có thể được giảm đáng kểnhất khi giảm tỷ lệ hồi lưu, tăng hiệu suất nghiền tinh Danh mụccác thiết bị sử dụng điện được đính kèm trong phụ lục

4 Axit tiêu thụ ảnh hưởng đến lượng đá sử dụng Phát thải bột đátráng phủ đi kèm phát thải axit Việc giảm phát tán bụi và tổn thấtsau khi trộn sẽ giảm lượng phát tán axit ra môi trường

5 Nước tiêu thụ được xác định theo hóa đơn thanh toán tiền nước,

có giá trị 319 lít/tấn sản phẩm Từ tháng 7, số liệu này là đáng tincậy do không sử dụng nước giếng khoan Để giảm lượng nướctiêu thụ cần có các biện pháp cải tiến liên quan đến độ sạch của đá

và phương pháp rửa

6 Bao bì sử dụng gồm 2 loại 25 kg và 500 kg Cả hai loại bao nàyđươc tuần hoàn lại từ khách hàng để tái sử dụng Việc theo dõi tỷ

lệ bao rách không chỉ liên quan đến lượng chất thải rắn phát sinh

mà còn liên quan đến tổn thất bột đá Tỷ lệ bao rách trong tháng 7với bao 25kg là 0,16%, bao 500 kg là 2,81%

3.1.2 Phát thải ra môi trường

1 Phát thải của quá trình sản xuất gồm chất thải rắn (đá, bụi và bột

đá chưa thu hồi, vỏ bao hỏng), khí thải (sử dụng điện) và nướcthải (sau một thời gian sử dụng không thể tuần hoàn tái sử dụng)

2 Lượng chất rắn mất ra môi trường được xác định nhiều nhất tạicông đoạn tuyển chọn (đá không phù hợp với yêu cầu sản xuất),công đoạn đóng bao, chưa thu hồi (chưa được xác định trong cân

bằng vật liệu), tại nghiền thô, rửa và silo chứa sau nghiền thô.Lượng rơi vãi trong quá trình nghiền tinh là nhỏ nhât, chiếm 1%tổng chất rắn thất thoát Lượng chất rắn chưa thu hồi (chưa kiểmsoát được) trong quá trình sản xuất dao động từ 4-7 kg/tấn sảnphẩm, tương ứng với 7-12% tổn thất chất rắn tổng.

Hình 5 Phân bổ tổn thất nguyên liệu theo các công đoạn sản xuất

3 Lượng điện tiêu thụ trên tương ứng với lượng phát thải khí nhàkính CO2 là 103 kWh * 0,59 kg CO2/kWh = 60,77 kg CO2/tấn sảnphẩm

4 Nước thải được tạm xác định bằng lượng nước cấp bổ sung vớigiả thiết hàm ẩm trong đá và bột đá như nhau Lượng nước thảitrong tháng 7 là 319 lít/tấn sản phẩm và được sử dụng trong cáctính toán tiếp theo

3.2 Chi phí mất theo dòng thải

Sử dụng đơn giá 300.000 đồng/tấn đá, 4.750 đồng/m3 nước, 1000đồng/kWh điện, 18.500 đồng/kg axit, 2.900 đồng/vỏ bao 25 kg, 30.000đồng/vỏ bao 500 kg, bỏ qua chi phí nhân công, tiềm năng tiết kiệm điện,chi phí xử lý chất thải và khấu hao thiết bị, chi phí mất theo dòng thảiđược xác định đối với sản phẩm A3 như sau (đơn giản hóa chi phí điện

về 1 công đoạn nghiền tinh)

1.545 329.758

1.583 331.341

Đầu vào Khu vực Đầu ra

chi phí cho 1 tấn

Tuyển chọn Đá thải 31,42 kg

9.427 323.666

1.456

1.545 326.668

1.568 328.236

Hình 7 Mất mát theo dòng thải đối với bột tráng phủ (A3)

Phân bổ chi phí cho 2 loại sản phẩm tráng phủ và không tráng phủ đượctrình bày trong hình sau

Hình 8 Phân bổ chi phí mất theo dòng thải

Như vậy, về mặt kinh tế, dòng thải mang giá trị lớn nhất bị mất tại khâutuyển chọn, đóng bao, rửa, chưa thu hồi được, nghiền thô, silo chứa vànghiền tinh.

3.3 Nhận xét

Thứ tự ưu tiên cho các vấn đề sản xuất sạch hơn được xem xét từ góc độtổn thất chất rắn và chi phí mất theo dòng thải (có bao gồm cả chi phínước) của 2 loại sản phẩm tráng phủ và không tráng phủ, và được trìnhbày trong bảng sau

Bảng 11 Tổng hợp thứ tự ưu tiên giảm thiểu tổn thất

Theo bảng trên, các công đoạn có tiềm năng mang lại lợi ích môi trường

và kinh tế lớn cho nhà máy được xếp theo thứ tự sau: tuyển chọn, đóngbao, rửa, bụi chưa thu hồi, nghiền thô, silo chứa sau nghiền thô và nghiềntinh Thứ tự này chỉ ra ưu tiên cho lợi ích kinh tế và môi trường, tuynhiên, việc thực hiện còn phụ thuộc vào tính khả thi kinh tế, kỹ thuật,môi trường

Chương sau trình bày các cơ hội sản xuất sạch hơn và các tiến độ thựchiện chương trình trong giai đoạn 1

4 Áp dụng các cơ hội Sản xuất sạch hơn

4.1 Các cơ hội Sản xuất sạch hơn được đề xuất và tiến độ thực hiện

Các đề xuất cải tiến đã được đội Sản xuất sạch hơn và chuyên gia đềxuất, thảo luận Có 48 giải pháp được đề xuất, chia thành các nhóm sau:

Hình 9 Phân loại các cơ hội sản xuất sạch hơn

Trong số các giải pháp này, công ty đã và đang thực hiện 36 giải phápnhư kế hoạch, còn 9 giải pháp sẽ được thực hiện Bảng sau trình bày các

cơ hội sản xuất sạch hơn cũng như tiến độ thực hiện

Bảng 12 Đề xuất cải tiến áp dụng Sản xuất sạch hơn 2

loại

Kế hoạch thực hiện

Hiện trạng

Ghi chú

Tuyển chọn

Đá

thải 1.1 Đá có độ trắng thấp 1.1.1 Tăng cường kiểm

tra khi nhập hàng

hiện ngay

Đang thực hiện 1.

2 Đá lẫn bụi ximăng 1.2.1 Bố trí mái che QLNV Cần nghiên

cứu tiếp

Sẽ thực hiện

Đề xuất xin hồ trợ của CPI 1.

3 Lẫn nhiều đávụn 1.3.1 Loại bỏ không mua

đá vụn

hiện ngay

Đang thực hiện 1.3.2 Thu hồi đá

vụn định

kỳ rửa

hiện ngay

Đã hoàn thành

Đã thu hồi, chưa tái sử dụng lại dây chuyền 1.3.3 Quy định

đổ đá theo kích thước

hiện ngay

Đã hoàn thành

2.1.1 Mua đá

sạch từ mỏ TDNL Cần nghiên

cứu tiếp

Sẽ thực hiện

Phối hợp khi thực hiện được 1.2.1

Đề xuất xin hồ trợ của CPI 2.

2 Đá lẫn bụi trong quá trình lưu kho

2.2.1 Như 1.2.1

2.

3

Dùng nước loại bỏ bụi

2.3.1 Loại bụi bề

mặt bằng phương pháp cơ khí

động nặng nhọc 2.

4

Sử dụng xe cải tiến chất

đá có bề mặt rửa hẹp

2.4.1 Mở rộng

diện tích bề mặt rửa (nối 2 xe)

nghiên cứu tiếp

Sẽ thực hiện 2.4.2 Mở rộng

diện tích bề mặt rửa

này không

2 QLNV: Quản lý nội vi, KSQT: Kiểm soát quá trình, TDTB: Thay đổi thiết bị, TDNL: Thay đổi nguyên liệu, TDQT: