Lập quy hoạch khu xử lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Diêm Điền- huyện Thái Thuỵ- Tỉnh Thái Bình

Sinh viên thực tập tại bộ môn Địa chất môi trường- Trường Khoa học Tự nhiên- Đại học Quốc gia, tham gia dự án xử lý rác thải sinh hoạt của tỉnh Thái Bình và trực tiếp tham gia khảo sát thực địa từ ngày 27/2/2010 đến ngày 2/3/ 2010 tại 7 thị trấn Vũ Thư, Diêm Điền, Tiền Hải, Đông Hưng,

MỤC LỤC

1 Điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội thị trấn Diêm Điền – Xã Thụy Quỳnh 5

3 Lựa chọn quy hoạch địa điểm và quy mô xử lý rác thải sinh hoạt 103.1 Nguyên tắc và tiêu chí lựa chon địa điểm quy hoạch khu xử lý 10

4.5 Lựa chọn giải pháp công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt ở thị trấn 17

I/ LỜI NÓI ĐẦU

Thực tập tốt nghiệp là công việc cần thiết có ý nghĩa đối với sinh viên Đây làmột kỹ năng mềm cần có trong quá trình học tập và triển khai các kiến thức học trongtrường vào thực tiễn

Thực tập tốt nghiệp, còn là môn học tập dược kỹ năng thu thập và phân tích sốliệu một cách độc lập với mục tiêu có thể tự tiến hành làm khoá luận tốt nghiệp Chính

vì vậy, em chọn chủ đề “Lập quy hoạch khu xử lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Diêm Điền- huyện Thái Thuỵ- Tỉnh Thái Bình” vừa là nội dung của môn học vừa là

phần kết quả cho việc viết khoá luận sau này

II/ MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ

1 Mục tiêu

Lựa chọn địa điểm quy hoạch và các biện pháp xử lý thích hợp với khu vựcnông thôn Thái Bình Làm cơ sở cho việc viết phần phương pháp nghiên cứu cho khoáluận tốt nghiệp sau này mang tính thực tiễn

2 Nhiệm vụ

- Tìm hiểu các điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội của địa phương

- Tìm hiểu phương pháp, kỹ thuật xử lý rác thải sinh hoạt

- Tìm địa điểm quy hoạch bãi rác thải sinh hoạt

- Tìm, tổng hợp, xử lý số liệu theo mục tiêu

III/ PHƯƠNG PHÁP THỰC TẬP VÀ LỰA CHỌN ĐỊA ĐIỂM

Sinh viên thực tập tại bộ môn Địa chất môi trường- Trường Khoa học Tự Đại học Quốc gia, tham gia dự án xử lý rác thải sinh hoạt của tỉnh Thái Bình và trựctiếp tham gia khảo sát thực địa từ ngày 27/2/2010 đến ngày 2/3/ 2010 tại 7 thị trấn VũThư, Diêm Điền, Tiền Hải, Đông Hưng, Hưng Hà, Hưng Nhân, Thanh Nê của tỉnhThái Bình, xem xét thành phần rác thải, phóng vấn điều tra về nguồn thải, hiện trạngthu gom và xử lý rác thải tại địa phương

Dựa vào đặc điểm tự nhiên, tài nguyên đất của thị trấn và các xã lân cận để lựachọn địa điểm quy hoạch bãi rác thải

Tổng hợp tài liệu và khảo sát thực địa viết chuyên đề báo cáo

Hình 1: Sơ đồ khảo sát thực địa tại các thị trấn của tỉnh Thái Bình

IV/ NỘI DUNG THỰC TẬP

Căn cứ vào mục tiêu và nhiệm vụ của báo cáo, các công việc được thực hiệnnhư sau:

+ Tìm hiểu điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội của thị trấn

+ Tìm hiểu hiện trạng rác thải của thị trấn

+ Tìm hiểu và phân tích đối sánh các công nghệ hiện đang áp dụng ở Việt Nam

về xử lý rác thải sinh hoạt (chôn lấp, đốt, chế biến phân vi sinh, đóng gói….)

+ Viết báo cáo

V/ KẾT QUẢ THỰC TẬP

1 Điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội thị trấn Diêm Điền – Xã Thụy Quỳnh

1.1 Điều kiện tự nhiên

+ Vị trí địa lý: Khu vực thị trấn Diêm Điền và xã Thụy Trình là khu vực tập

trung dân cư của huyện, nơi có vị trí giao thông đặc biệt là ngã tư của các xã ven biểnvới các xã trong lục địa tạo điều kiện cho khu vực giao lưu trao đổi hàng hoá, thông tin

kỹ thuật, thu hút vốn đầu tư của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài thị trấn cho sựnghiệp phát triển kinh tế xã hội của huyện

+ Địa hình: Địa hình khu vực thị trấn Diêm Điền nói chung là vùng đồng bằng

ven biển nằm phía trong các hệ thống vai bờ cổ như các xã Thái Thượng, Thái Đô,Thụy Xuân, Thụy Trình Bề mặt địa hình có độ cao ~ 1,0 m so với mực nước biển

+ Khí hậu: Nằm trong vùng khí hậu đặc trưng của khí hậu nhiệt đới ven biển

Bắc Bộ, chịu ảnh hưởng của gió mùa, chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão

Nhiệt độ trung bình nhiều năm của thịi trấn khoảng 22-240C

Lượng mưa trung bình năm 1.788mm

Chế độ gió - bão: từ tháng 4 đến tháng 7 là thời kỳ thống trị của hướng gió Namđến Đông Nam thổi từ biển vào đem lại thời tiết nóng ẩm Từ tháng 8 đến tháng 9 diễn

ra sự chuyển đổi hướng gió Gió là yếu tố khí tượng có ảnh hưởng đến sự lan truyềncác chất ô nhiễm trong không khí và làm xáo trộn các chất ô nhiễm trong nước

Nhìn chung gió ở đây không mạnh, tốc độ gió từ 1m/s - 3m/s chiếm 73% Giócác tháng trong năm nhìn chung có nhiều hướng nhưng thịnh hành nhất là 2 hướngĐông Nam và Đông Bắc

+ Tài nguyên nước: Tại thị trấn Diêm Điền nằm có hai con sông lớn chảy qua

là sông Gú và sông Diêm Hộ Tại thị trấn nước ngầm đã bị nhiễm mặn và không thể sử

dụng cho sinh hoạt và sản xuất.

1.2 Kinh tế - xã hội

Thị trấn Diêm Điền được thành lập trên với 3.373 nhân khẩu của xã ThụyLương; 6.049 nhân khẩu của xã Thụy Hà, và 892 nhân khẩu của xã Thụy Hải Khithành lập thị trấn Diêm Điền có 10.314 nhân khẩu Hiện nay, thị trấn Diêm Điền làđiểm tập trung dân cư lớn nhất trong huyện khoảng 10.521 người với 9 khu dân cư

* Công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp:

Diêm Điền có 2 nhà máy đóng tàu và một cảng vận tải và có khu công nghiệpDiêm Ðiền - Thái Thụy:

Khu công nghiệp nằm trong khu kinh tế Diêm Điền, có cảng biển quốc giaDiêm Điền và cảng cá Tân Sơn cách Thành phố Thái Bình khoảng 30 km với diện tíchđất quy hoạch là 50 ha Và đây là khu công nghiệp chế biến thuỷ, hải sản, sửa chữa tàuthuyền Từ khi thị trấn Diêm Điền được nâng cấp hệ thống cảng, nhiều tàu bè qua lại,nhiều công ty liên doanh đã mở nhà máy, xí nghiệp tại khu vực này nên lượng rác thải

ra môi trường cũng tăng lên

Việc quy hoạch mở rộng cảng Diêm Điền sẽ góp phần đẩy mạnh phát triển kinh

tế biển của tỉnh Thái Bình và đây cũng là một trong năm mũi nhọn tạo hướng đột pháphát triển kinh tế của huyện Khu kinh tế Diêm Điền đang từng bước được hình thành,thị trấn Diêm Điền được quy hoạch năm 2020 trở thành đô thị loại 4

xá nhưng thương xuyên không có bệnh nhân Ngoài ra không có cơ quan hành chínhlớn đóng trên địa bàn Hoạt động tiểu thủ công nghiệp không phát triển

2 Hiện trạng thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt

2.1 Nguồn phát sinh chất thải rắn:

Ngoài lượng rác thải phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt, dịch vụ, xây dựngcủa người dân Diêm Điền còn phát triển ngành kinh tế mũi nhọn là kinh tế biển vớicác ngành như đánh bắt thủy sản (đánh bắt xa bờ, đánh bắt gần bờ), nuôi trồng thủyhải sản, vận tải biển - đây là ngành kinh tế mũi nhọn của thị trấn Do đó, bên cạnh lợiích về mặt kinh tế thì ngành kinh tế biển đã và đang tạo ra một lượng rác thải lớn gây ô

nhiễm nghiêm trọng không chỉ tới sức khỏe của người dân mà còn tới môi trường đặcbiệt là môi trường biển.

2.2 Khối lượng và thành phần rác thải:

Theo kết quả điều tra, thành phần rác thải ở khu vực dân cư và chợ dân sinhthuộc thị trấn Diêm Điền được thể hiện trong bảng 1

Bảng 1: Thành phần rác thải xác định ngẫu nhiên cho một khối lượng 262,6kg và tỷ lệ % loại rác tại khu vực thị trấn Diêm Điền

8 Rác thải hữu cơ (đồ ăn, rau, cây

Theo bảng thông kê thành phần và khối lượng rác thì rác thải ở đây khá đa dạng

và chất thải hữu cơ chiếm tỉ lệ cao nhất nhưng người dân không phân loại rác tại nhà

mà vứt lẫn cùng các chất thải khác gây ô nhiễm môi trường và rất lãng phí

2.3 Hiện trạng thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt

Trước đây Diêm Điền cũng có một bãi chứa rác ở xã Thụy Hà, nhưng sau nhiềunăm gồng mình tiếp nhận rác thải cho cả thị trấn, bãi rác đã quá tải Thị trấn đã từng cóbãi đổ rác ở khu 7 trong thị trấn, nhưng sau này chính quyền san lấp để xây dựngtrường THCS thị trấn, mà không bố trí chỗ đổ rác mới cho người dân

Từ năm 2006, hợp tác xã chuyên thu gom rác ngừng hoạt động, lượng rác thảiđược người dân đổ sau UBND thị trấn với một lượng khổng lồ, bốc mùi hôi thối Bãirác này gần đường liên huyện, bên cạnh khu dân cư gây mất mỹ quan đô thị Do không

có chỗ đổ rác nên dọc ven những con đường nhựa rộng dài trong thị trấn như: đoạn đốidiện với UBND huyện ở khu 7 hay đường ra cảng Diêm Điền nhiều loại rác thải

trong nhà, ngoài đường tích tụ lâu ngày thành đống cao và bốc mùi hôi Điều dễ nhậnthấy là trong nhiều công sở ở đây thật khó để tìm thấy một chiếc xe đổ rác Thay vào

đó, thường thấy là những túi nilon, xô nhựa, thùng xốp tiện dụng hơn để người ta đựng

và đem đi đổ Không có người thu dọn, rác đổ ra đường thành đống cao, đến khi khôngthể cao hơn nữa người ta mới dọn đi Lâu nay người dân Diêm Điền không chỉ dọn ráctrong nhà mà còn phải thu rác ở vỉa hè, vệ đường trước cửa nhà và tự đi đổ

Hình 2: Bãi rác trước mặt UBND huyện Thái Thuỵ tại Thị trấn Diêm Điền

Tháng 6 năm 2008, bãi rác chính của Thị trấn Diêm Điền không còn chỗ chứa,chính quyền địa phương buộc phải cho người dân tự túc nơi đổ rác Bờ sông, bờ ao, bờbiển, vệ đường … vô tình đã trở thành những bãi rác tạm Không có nơi đổ, không thểgiữ rác trong nhà, các hộ dân ở Diêm Điền tìm đến sông Gú và trực tiếp đổ rác xuốngsông vô tội vạ Hai bên bờ sông Gú lổn nhổn những túi nilon, vỏ hộp sữa, chai lọ Chúng được chất đống đầy rồi tràn xuống sát mép nước

Hình 3: Rác trôi nổi trên sông Gú

Hình 4: Rác thải từ chợ- người dân thải trực tiếp xuống sông Gú

Mỗi ngày nhân dân thị trấn thải ra môi trường khoảng 30m3 rác thải sinh hoạt.

Nhiều hộ gia đình trong Diêm Điền cũng khổ sở vì mùi hôi thối và bao nhiêu mối lodịch bệnh từ những bãi rác tự phát

Đứng trước tình trạng trên, UBND huyện Thái Thụy đã tìm địa điểm quy hoạchrác nằm trên xã Thụy Trình Dự kiến bãi rác khi đi vào hoạt động sẽ giải quyết đượcnhững khó khăn và bức xúc về rác thải của thị trấn Diêm Điềm và các xã lân cận

2.4 Dự báo lượng xả thải đến năm 2020

Dựa trên phương pháp thống kê số liệu khối lượng chất thải rắn trong các nămcủa thị trấn và các đội thu gom rác thải

- Tiêu chuẩn khối lượng rác thải sinh hoạt xả ra được tính theo người dân

- Đối với khu vực đô thị, khả năng thu gom và xử lý hiện nay là 70-80% lượngrác phát sinh Dự báo lượng rác này sẽ thu gom 90% lượng rác phát sinh vào năm

2015 và 100% vào năm 2020

Dự báo dân số, khối lượng rác thải sinh hoạt của thị trấn đến năm 2015 và tầmnhìn 2020:

- Dân số hiện tại:

+ Dân số thị trấn Diêm Điền: 12000 người+ Dân số xã Thụy Trình: 7264 người

- Dân số quy hoạch đến năm 2015 và tầm nhìn 2020 bao gồm cả thị trấn DiêmĐiền, xã thụy Trình và các xã lân cận sẽ lên đến 70 nghìn người

- Tổng lượng rác thải sinh hoạt sẽ là: 70000 người x 0,7kg/người/ngày = 49tấn/ngày, tương đương với 17850 tấn/năm

3 Lựa chọn quy hoạch địa điểm và quy mô xử lý rác thải sinh hoạt

3.1 Nguyên tắc và tiêu chí lựa chon địa điểm quy hoạch khu xử lý

Bên cạnh việc tuân thủ những quy định trong Thông tư 01 liên bộ XD vàKHCNMT, trên cơ sở nghiên cứu các điều kiện tự nhiên và sự phân hóa lãnh thổ, cácquy hoạch phát triển và sự phân bố dân số khu dân cư, xem xét các yếu tố kinh tế kỹthuật và các điều kiện khác của khu vực, báo cáo này xác định rằng địa điểm xử lý, củathị trấn được lựa chọn theo các nguyên tắc sau:

1) Về địa chất: Vị trí có nền địa chất ổn định, không trùng với các đới đứt gãy

kiến tạo Địa chất công trình và địa chất thủy văn cần được quan tâm dưới góc độ tínhổn định của nền móng công trình và tính thấm của đất Có thể tận dụng tầng đất đá hạtmịn có hàm lượng sét cao làm vật liệu phủ bề mặt, hoặc làm tầng chắn, tránh nhữnhđiểm có các cửa sổ thủy văn hoạt động

2) Về mặt địa hình: Chủ yếu tập trung vào tại các đầm hoang, nơi thuận lợi cho

việc xây dựng các bãi chôn lấp rác kiểu chìm Tuy nhiên một vài bãi cát vẫn phải lựachọn trên nền đất cát vùng cồn

3) Về thủy văn: Vị trí bãi không cắt ngang dòng chảy mặt, nhưng có điều kiện

thoát nước tốt, dễ dàng cho việc tạo rãnh thu gom nước mưa, mực nước ngầm ở sâu,hoặc có tầng sét tách nước tốt

4) Về cảnh quan sinh thái: nằm xa các di tích lịch sử, văn hóa; không phá vỡ

cảnh quan sinh thái chung của khu vực

5) Về đất đai: không xâm hại đất lúa, đất an ninh quốc phòng và các đất

chuyên dụng khác theo quy hoạch chung

6) Về giao thông: Nằm không xa các trục giao thông liên xã, thôn để thuận tiện

cho việc vận chuyển chất thải rắn

7) Về dân sinh: Đảm bảo khoảng cách an toàn đến khu dân cư tập trung theo

theo quy định theo thông tư 01 Chú ý hướng gió và nguy cơ ô nhiễm do dòng nướcrác đến các khu dân cư

8) Về cơ sở hạ tầng dịch vụ: Có điều kiện cung cấp điện nước khi vận hành bãi

chôn lấp rác và hoạt động của nhà máy xử lý rác nếu có trong tương lai

9) Về kinh tế – xã hội: quy hoạch phát triển KT - XH của huyện và thị trấn là

một yếu tố rất quan trọng cần được xem xét kỹ càng vì nó quyết định sự gia tăng khốilượng chất thải rắn, đặc biệt là nhu cầu sử dụng đất cho các ngành kinh tế Hết sức chú

ý đến khía cạnh kinh tế, có gắng giảm chi phí để có thể đạt yêu cầu về vốn đầu tư hợp

lý, nhưng không làm giảm nhẹ lợi ích công cộng và hiệu quả kinh tế

10) Về quản lý: Tuân thủ quản lý đất đai theo đơn vị hành chính cấp xã và thị

trấn Trong trường hợp khó khăn, phải xây dựng bãi chôn lấp rác trên địa bàn của xãkhác thì cần phải có sự can thiệp của UBND huyện đảm bảo khoảng cách thích hợpđến các công trình khác theo quy định trong thông tư 01 Đạt sự đồng thuận của chínhquyền và địa phương

3.2 Kết quả lựa chọn địa điểm bãi chôn lấp rác thải

Căn cứ vào thông tư Thông tư liên tịch số 01/2001/TTLT-BXD-BKHCNMT,các nguyên tắc đã nêu ở trên và kết quả điều tra khảo sát đã lựa chọn được các địađiểm để làm bãi xử lý, chôn lấp rác cho thị trấn có:

- Vị trí địa lý: Vị trí xây dựng khu xử lý rác, nằm ở phía Đông huyện Thái Thụy

có vĩ độ : 20°21.787’ và có kinh độ là 106°33.468’ Trong đó khu vực lựa chọn xâydựng thuộc khu vực ruộng lúa Bình Xuân- xã Thụy Trình, có ranh giới phía Tây Bắcgiáp xã Thụy Dũng cách khu dân cư gần nhất 1180m, phía Bắc giáp xã Thụy An vàcách khu dân cư gần nhất 500m, phía Đông Nam giáp xã Thụy Tân cách khu dân cưgần nhất 480m (vị trí quy hoạch trên bản đồ phần phụ lục)

- Địa chất công trình: Khu vực này có đặc điểm kết cấu địa chất theo độ sâu từ

trên xuống dưới: Phần trên cùng đặc trưng bằng lớp sét pha xám nâu, gạch vỡ, cát sạn,

độ dày từ 0,2 - 1,0m đây là lớp đất trồng trọt hiện nay Tiếp theo là lớp sét pha, xámnâu, dẻo mềm, độ dày từ 2,0-3,0m Đây là lớp đất có tính chất cơ lý khá yếu, không cókhả năng chịu tải Sau nữa là lớp cát, cát pha, xám đen, xám nâu, trạng thái vừa chặt,

độ dày từ 4,0 - 6,0m

- Quy mô khu xử lý: Với khối lượng rác là 49 tấn/ngày, do đó cần thêm dây

chuyền chế biến phân hữu cơ với công suất đạt 60% tổng lượng rác thải sinh hoạttương đương với khoảng 29,4 tấn Khả năng xử lý của lò đốt là 9 tấn/ngày, lượng rác

có thể tái chế chiếm 5% (tương đương 2,45 tấn), do đó lượng rác còn lại cần phải chônkhoảng 8,15 tấn/ngày, như vậy diện tích chôn lấp tối thiểu khoảng 5,4ha Diện tíchquy hoạch là 6ha, trong giai đoạn đầu xây dựng trên diện tích 2,3ha

4 Các công nghệ xử lý chất thải rắn hiện nay

Hiện nay có rất nhiều công nghệ xử lý rác thải khác nhau như chôn lấp, đốt, nén

ép, ủ phân compost, công nghệ tổng hợp, nhưng do đặc điểm tình hình của địaphương, báo cáo đề cập tới một số công nghệ xử lý rác thải như sau:

4.1 Mô tả chi tiết công nghệ chôn lấp

Hình 5:Mô hình bãi chôn lấp hỗn hợp bán chìm bán nổi.

Phương pháp này là phương pháp đơn giản nhất, kinh tế và chấp nhận được vềmặt môi trường Đối với Việt Nam, đây là phương pháp phổ biến áp dụng cho xử lýchất thải rắn đô thị Việc lựa chọn mô hình bãi chôn lấp chất thải sinh hoạt và côngnghiệp (không bao gồm chất thải nguy hại) được dựa trên các điều kiện địa hình, nềnđất, thành phần rác thải và các yếu tố tự nhiên khác Căn cứ vào đó, trong báo cáo kiếnnghị lựa chọn duy nhất một mô hình bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt cho xã là kiểu hỗnhợp, bán chìm bán nổi, như hình dưới đây Kiểu mô hình này có ưu điểm là vừa tậndụng được khả năng chứa, vừa tận dụng nền đất giàu sét, tiết kiệm đất

Đối với bãi chôn lấp rác thải đô thị thành phần hữu cơ trong rác thải sinh hoạtchiếm 50-60%, diễn ra quá trình phân huỷ sinh học trong các bãi chôn lấp Hơn nữa,rác thải không được phân loại tại nguồn nên thành phần tính chất đa dạng, phức tạp và

có chứa cả các chất độc hại như nilon, pin hỏng, dầu mỡ, keo diệt chuột, thiết bị điện

tử thải bỏ… Chính vì vậy, loại bãi này đòi hỏi cá hệ thống thu gom và xử lý nước rác,

hệ thống thu gom nước bề mặt, thu hồi khí tạo thành Trong quá trình chôn lấp thườngbổ sung thêm chế phẩm EM để ngăn ngừa mùi hôi và tạo điều kiện phân hủy rác

4.2 Mô tả chi tiết công nghệ đốt rác

Đốt rác là giai đoạn ôxy hóa nhiệt độ cao với sự có mặt của ô xy trong khôngkhí, trong đó các chất thải rắn được chuyển hóa thành khí và các chất rắn không cháy.Các chất khí được làm sạch hoặc không làm sạch được thoát ra ngoài không khí

12

Xử lý

khí

Rác đốt được Rác không đốt

được

Lò đốt rác

Rác thải sinh hoạt

Phân loại sơ bộ

Rác tái chế

Rác không tái chế