CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: Bs Nguyễn Đức Tuyến .Trạm Trưởng Trạm y tế xã Quảng An - Đầm Hà - Quảng Ninh ĐỀ TÀI: PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH NHÂN TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG CHỦ NHIỆM ĐỀ T
Trang 1ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP, XÂY DỰNG MÔ HÌNH CHĂM SÓC-BẢO VỆ SỨC KHỎE NGƯỜI
CAO TUỔI TẠI CỘNG ĐỒNG
MỤC LỤC
Chương 1: Đặt vấn đề: Trang: 1
Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu Trang: 2
Chương 3: kết quả Trang: 4
Chương 4: Phân tích kết quả Trang: 9
Chương 5: Bàn luận Trang: 11
Chương 6: Kiến nghị Trang: 13
* Tài liệu tham khảo Trang: 14
Trang 2CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: Bs Nguyễn Đức Tuyến
Trạm Trưởng Trạm y tế xã Quảng An - Đầm Hà - Quảng Ninh
ĐỀ TÀI: PHỤC HỒI CHỨC NĂNG BỆNH NHÂN
TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: KTV Chính Y - PHCN: Đặng Văn Minh
* TÓM TẮT ĐỀ TÀI:
“ Sức khoẻ là một tình trạng thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không phải là một tình trạng không tàn tật hay bệnh tật”
( Theo định nghĩa về sức khoẻ của Tổ chức ytế Thế giới).
Công tác PHCN dựa vào cộng đồng cho Bệnh nhân Tai biến Mạchmáu não dựa vào cộng đồng là một mảng ytế trong công tác Chăm sóc sức khoẻban đầu cho nhân dân trên địa bàn vì:
+ Tỷ lệ mắc bệnh Tai biến mạch máu não cao
+ Nguyên nhân gây tử vong rất lớn chỉ đứng thứ 3 sau Ung thư và cácbệnh Tim mạch
+ Tỷ lệ tử vong cao hoặc để lại nhiều di chứng nặng nề làm gánh nặngcho gia đình và xã hội Hạn chế được tối đa tỷ lệ mắc bệnh cho con người từ lúc
sơ sinh chào đời đến lúc đầu bạc răng long của nhân loại
* Các yếu tố quan trọng để đảm bảo sức khỏe của con người chúng ta cần đảm bảo các yếu tố cụ thể như sau:
+ Đảm bảo đủ dinh dưỡng cơ bản cần thiết
+ Cung cấp nước tốt, nước sạch cho cơ thể
+ Tiện nghi sinh hoạt, lao động hàng ngày thích ứng cho từng cá nhân.+ Đảm bảo an toàn môi trường tự nhiên và xã hội
Trang 3+ Chăm sóc sức khỏe: Phòng bệnh, chữa bệnh và Phục hồi chức năng.Làm thế nào để hạn chế được tỷ lệ mắc bệnh? Tỷ lệ tử vong và các dichứng nặng nề do bệnh gây ra cho bệnh nhân? các giải pháp, biện pháp cụ thể đểgiúp bệnh nhân Tai biến Mạch máu não sau di chứng giảm bớt được gánh nặngsớm có cơ hội hoà nhập được với gia đình và cộng đồng?
Đó là mục tiêu để bản thân tôi tập chung nghiên cứu nhằm làm tốtcông tác PHCN Dựa vào cộng đồng, Nâng cao hiểu quả công tác PHCN cho tất
cả các bệnh nhân trong chương trình nhằm giảm kỳ thị, xã hội có sự chia sẻ cảmthông và thay đổi cách nhìn nhận thiện cảm hơn về phía địa phương và toàn thể
xã hội và từ đó có giải pháp giúp đỡ khắc phục hậu quả di chứng để lại chongười tàn tật và khuyết tật trên địa bàn
Lời cảm ơn:
Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn tới:
* Hội đồng thi đua khen thưởng các cấp.
* Trung tâm ytế Huyện Đầm Hà.
* Tập thể Cán bộ NV các Trạm ytế xã, Thị trấn.
Với bản đăng ký đề tài này tôi hoàn thành được một phần nhờ cácđồng chí Trạm trưởng, tập thể cán bộ nhân viên ytế và các đồng chí Chuyêntrách Công tác PHCN dựa vào cộng đồng ở các Trạm ytế đã cung cấp cho tôinhững tư liệu quý báu hướng dẫn việc thực hiện tốt kỹ thuật, kỹ năng trong côngtác PHCN tại các Trạm ytế cơ sở trên địa bàn Huyện
Đồng thời Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả các anh chị em đồngnghiệp đã động viên tạo điều kiện giúp đỡ tôi về kiến thức chuyên môn, kỹ thuậtthực hành, hướng dẫn xây dựng đề tài nghiên cứu cũng như về thời gian, kinhphí trong quá trình thực hiện Đề tài
Trang 4I./ ĐẶT VẤN ĐỀ:
- Trạm ytế cơ sở là tuyến ytế gần với mọi tầng lớp nhân dân nhất và lànơi mà nhân dân được hưởng, sử dụng các dịch vụ ytế đầu tiên nhất vì là nơichăm sóc sức khoẻ ban đầu cho cộng đồng dân cư trên địa bàn
- Công tác PHCN DVCĐ cần được các cấp, các nghành cần quan tâmđặc biệt vì ngoài công tác khám chữa bệnh chung cho nhân dân thì công tácPHCN phủ trên diện rộng cho các đối tượng khuyết tật và tàn tật trong cộngđồng trên địa bàn Huyện Đầm hà
- Người cán bộ làm công tác ytế nói chung và cán bộ làm chuyên tráchPHCN DVCĐ phải có kiến thức sâu rộng, có kiến thức thực hành các kỹ thuật
và nhận thức kỹ năng vững vàng…
- Đặc biệt người cán bộ ytế cần quan tâm hơn nữa về kỹ năng thựchành trong công tác phục hồi các chức năng khiếm khuyết cho người khuyết tật
và tàn tật, Sớm giúp đỡ họ hòa nhập cuộc sống cộng đồng gia đình và xã hội
- Cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định, chỉ định và chống chỉ địnhtrong công tác thực hiện các kỹ thuật phục hồi, trước khi tiến hành kỹ thuật cầnkhám sàng lọc, phân loại đối tượng để có chỉ định và chống chỉ định cụ thể
Bởi vì hậu quả do tàn tật mang lại rất nặng nề như giảm chức năngngăn cản họ thực hiện đầy đủ vai trò của mình để tồn tại trong cộng đồng… màphảI phụ thuộc một phần hoặc hoàn toàn vào người khác để có thể tồn tại…trong lúc người cùng tuổi, cùng giới, cùng hoàn cảnh, cùng công việc họ đềuthực hiện được nhưng người khuyết tật lại không làm được:
+ Đối với xã hội:
- Bản thân người tàn tật không tham gia được vào quá trình sản xuất racủa cải vật chất trong xã hội…
- Xã hội, cộng đồng, chính quyền địa phương phải chi một số vốn giúp
đỡ người tàn tật để cho họ học nghề kiếm sống…
Trang 5- Thái độ xã hội sai trái, thường không chú ý đến nhu cầu của ngườitàn tật và không đánh giá đúng vai trò của họ.
+ Đối với gia đình:
- Người tàn tật không tham gia các hoạt động trong gia đình
- Người tàn tật không những không có thu nhập của họ mà còn phảitốn kém thời gian và tiền của để nuôi dưỡng và chăm sóc cho họ
+ Đối với bản thân họ:
- Trên 90% Trẻ em tàn tật chết trước 2 tuổi
- Tỷ lệ họ bị mắc bệnh hiểm nghèo rất cao
- Họ thường bị thất học, ít có sơ hội được học nghề
- Thất nghiệp cao, thu nhập thấp
- Không có cơ hội lập gia đình
- Thường hay bị xã hội coi thường họ Không đếm xỉa đến các nhucầu, bị xa lánh, tách biệt và đối xử không được bình đẳng…!
Từ thực tiễn đó: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài khoa học nàynhằm nâng cao chất lượng phòng bệnh nói chung và đặc biệt là chương trìnhcông tác PHCNDVCĐ nói riêng ngày càng hoàn thiện, tạo niềm tin nơi nhândân tin tưởng nơi người Thầy thuốc khi họ trông đợi gửi gắm sứ mệnh chomình
II./ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
+ Cung cấp đủ nước, nước sạch và nước tốt cho toàn nhân dân
+ Bảo vệ môi trường trong sạch về tự nhiên và xã hội
Trang 6+ Đồng thời phát triển mạng lưới Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng,đặc biệt là phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.
Qua thực tiễn đó để làm cơ sở nghiên cứu và tham mưu cho Lãnh đạo
Trung tâm ytế Huyện nhà và Chính quyền địa phương góp phần nâng cao chấtlượng PHCNDVCĐ, đáp ứng đầy đủ nhu cầu chăm sóc sức khoẻ cần thiết chomọi tầng lớp nhân trên địa bàn Huyện Đầm Hà - QN
* Mục tiêu cụ thể:
- Phát hiện khiếm khuyết càng sớm càng tốt
- Điều trị sớm các khiếm khuyết và điều trị đúng bệnh
- Tìm công ăn việc làm và dạy nghề cho họ
- Giáo dụ đặc biệt cho người khuyết tật và tàn tật
- Phát triển tốt mạng lưới PHCN đến tận thôn bản và gia đình của họ.Qua công tác nghiên cứu Đề tài này làm cơ sở để đề xuất một số biệnpháp – giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường nhận thức vàkiến thức thực hành về mọi mặt công tác trong chương trình Phục hồi chức năngdựa vào cộng đồng Đồng thời làm cơ sở để đề xuất với các Ban nghành liênquan cùng tham gia xã hội hoá công tác ytế và phối kết hợp chặt chẽ với nghànhytế nằm trên địa bàn Huyện cùng phấn đấu xây dựng nghành ytế Huyện nhàtrong năm 2012 và những năm tiếp theo ngày càng vững mạnh
III./ MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
* Các yếu tố nguy cơ cao dẫn đến TBMMN:
Trang 7+ Căng thẳng, áp lực.
+ Cơ thể phải dùng nhiều các loại thuốc.
+ Thói quen ăn uống….
1 Mục đích của Chương trình phục hồi chức năng DVCĐ:
- Hoàn lại một cách tối đa thực thể, tinh thần và nghề nghiệp
- Ngăn ngừa thương tật thứ cấp sau tàn tật hay khiếm khuyết
- Tăng cường khả năng còn lại của họ để làm giảm hậu quả tàn tật cho
bản thân gia đình và xã hội
- Thay đổi tích cực suy nghĩ, thái độ xã hội chấp nhận người tàn tật làthành viên bình đẳng của xã hội Đồng thời người tàn tật cũng chấp nhận tàn tậtcủa mình và thái độ tốt cảu xã hội để họp tác trong công tác PHCN
- Động viên toàn bộ xã hội ý thức được phòng ngừa tàn tật là côngviệc của mọi người, mọi nơi, mọi lúc để giảm thiểu tối đa tỷ lệ tàn tật cho mọingười
Quan trọng nhất và công việc hữu ích nhất của Chương trìnhPHCNDVCĐ là người tàn tật được phát hiện và PHCN tại cộng đồng theo kỹthuật thích nghi bởi người tàn tật, thân nhân và nhân viên Y tế cơ sở dưới sựhướng dẫn của Cán bộ PHCN
Đồng thời đây là cách thiết thực hóa công tác phục hồi chức năng tạicộng đồng dân cư vì:
- Tỷ lệ người tàn tật được phục hồi chức năng cao nhất
- Chất lượng phục hồi cao vì được đáp ứng 5 nhu cầu cơ bản cần thiếtcủa con người và giải quyết được thái độ của xã hội đối với người tàn tật
- Chi phí cho công tác PHCN có thể chấp nhận được
- Có thể lồng ghép chương trình PHCN với công tác Chăm sóc sứckhỏe ban đầu tại địa phương
Trang 82./ Đối tượng:
- Đối tượng nghiên cứu chính trong Đề tài này mà bản thân tôi tâm đắctiến hành nghiên cứu là những khó khăn và sự can thiệp của Y học hiện đại vềcác kỹ thuật tập chung vào Bệnh nhân sau TBMMN được PHCN tại cộng đồng
- Đối tượng được áp dụng nghiên cứu trong Đề tài này là 100% cán bộytế cơ sở bao gồm: Bác sỹ, Y sỹ, KTV, NHS, Điều dưỡng và đặc biệt là chuyêntrách chương trình PHCN của tất cả 10 Trạm ytế cơ sở địa bàn Huyện Đầm Hà
về PHCN cho Bệnh nhân sau TBMMN dựa vào cộng đồng
2./ Phương pháp:
Nghiên cứu bệnh nhân TBMMN được đưa vào chương trình PHCNDVCĐ của 10 Trạm ytế cơ sở của Địa bàn Huyện Đầm Hà đó là: Trạm ytế: Thịtrấn – Tân Lập – Quảng Lợi – Quảng Lâm – Quảng An – Tân Bình - Đại Bình -Đầm Hà - Quảng Tân – Dực yên
- Tổng số Cán bộ nhân viên của 10 Trạm ytế trên gồm: 60 đồng chícán bộ nhân viên Bao gồm các đối tượng là: Bác sỹ, Y sỹ, KTV, NHS,Đ.dưỡng
* Phương pháp Nghiên cứu:
+ Nghiên cứu những khó khăn, Sự can thiệp tổng thể, Can thiệp Y học,Các phương pháp PHCN cho TBMMN
* Thời gian tiến hành Nghiên cứu Đề tài:
- Dự kiến từ 25/2/2012 đến 25/11/2012
* Địa điểm Nghiên cứu:
- Tại Trạm ytế cơ sở của 10 Trạm ytế trên địa bàn Huyện Đầm Hà
* Công cụ thu thập số liêu:
- Theo quy trình và kỹ thuật thực hiện trên bệnh nhân TBMMN
- Các tài liệu tham khảo trong công tác PHCN của chương trình ytế
Trang 9IV./ KẾT QUẢ THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU CÁC KỸ THUẬT PHCN
1 Những khó khăn ở bệnh nhân TBMMN:
* Biểu hiện ở Bệnh nhân TBMMN:
- Vận động: Liệt một tay và chân cùng bên, có thể kèm theo liệt mặt
- Cảm giác: Tê bì mất cảm giác hoặc rối lạo cảm giác nửa người
- Về ngôn ngữ khó nói, nói ngọng hoặc không hiểu ngôn ngữ
- Về tri giác: Hôn mê lẫn lộn, rối loạn tri giác
- Những vấn đề khác: Khó nhìn, đại tiểu tiện không tự chủ, rối loạn vềnuốt khi ăn…
* Khó khăn về Vận dộng di chuyển:
- Tình trạng bất thường về trương lực cơ
- Mất đối xứng vì mất cân bằng trương lực cơ
- Tình trạng bất thường về lực cơ
- Mất sự phối hợp bất thường về lực cơ
- Chịu trọng lượng không đều giữa 2 bên cơ thể
- Phản ứng thăng bằng của cơ thể kém, rối loạn tri giác
- Rối loạn cảm giác về vị thế, cảm thụ bản thể
* Bệnh nhân TBMMN có mẫu co cứng riêng:
- Các cơ ở nửa người bên liệt: Co cứng và ngắn hơn so với bên lành,nên cổ và thân mình bị nghiêng về bên liệt
- Tay liệt: Các khớp ở tay liệt như: Khớp vai, khớp khuỷu và khớp cổtay bàn tay bị gập và xoay trong
- Hông bên liệt khi đi bị kéo cao hơn bên lành
- Chân liệt: Khớp háng, khớp gối, khớp cổ chân bị duỗi nên khi đichân bên liệt có cảm giác dài hơn bên lành, hông bên liệt buộc phải nhấc caohơn
* Khó khăn về giao tiếp:
Trang 10- Nghe và hiểu lời nói của người thân và gia đình kém.
- Bản thân người tàn tật diễn đạt bằng lời nói rát kém: Nói khó, nóilắp, nói ngọng, nói không rõ tiếng hoặc không nói được…
- Đọc và viết kém hoặc không thực hiện được
* Khó khăn về các hoạt động hàng ngày:
- Ăn uống, chải tóc, đánh răng, mặc quần áo,tắm giặt, thay quần áo, đi
vệ sinh và các sinh hoạt cá nhân rát hạn chế
- Bệnh nhân có thể không tự làm được một mình cần sự trợ giúp bằngdụng cụ hoặc sự giúp đỡ của người thân và gia đình
* Khó khăn về tâm lý:
- Trầm cảm lo âu, hụt hẫng, bi quan mất hy vọng
- Người bệnh không ham muốn, thiếu đông cơ luyện tập, không cốgắng… trong mọi hoạt động của cơ thể
- Thường thì hay ỉ lại chờ đợi sự chăm sóc phục vụ của gia đình…
2 Giáo dục người tàn tật và gia đình:
Cán bộ phụ trách chương trình Phục hồi chức năng tại cộng đồng phảithường xuyên kiểm tra, hướng dẫn gia đình người thân của người tần tật biếtcách hỗ trợ đơn giản cơ bản nhất để giúp đỡ người tàn tật:
+ Cách theo dõi Huyết áp và chế độ ăn uống đủ dinh dưỡng và phùhợp với nhu cầu của cơ thể người bệnh Từ đó có sự phối hợp đồng nhất để đưa
ra các biện pháp chăm sóc về thuốc cũng như chế dộ ăn uống của người bệnh
+ Cách phòng và loại bỏ các yếu tố nguy cơ: Phòng bệnh hơn chữabệnh, đặc biệt là hướng dẫn gia đình và người tàn tật phòng cho người tàn tậttránh gần bếp lửa, giếng, ao sâu, nguồn điện… tránh tai nạn rủi ro thứ cấp đángtiếc xảy ra cho họ
+ Cách hỗ trợ người bệnh luyện tập: có rất nhiều hình thức hỗ trợ tậpluyện bằng dụng cụ và bằng người thân trợ giúp họ khi luyện tập trong công tácphục hồi chức năng
Trang 11+ Cách hỗ trợ người bệnh tự chăm sóc bản thân một cách độc lập:Bằng chính khả năng còn lại của họ như tay và chân bên lành giúp bên liệt hoạtđộng.
+ Những thay đổi môi trường gia đình để người tàn tật tái hòa nhậpcộng đồng: Đặc biệt hỗ trợ chia sẻ về tình cảm và tâm lý của gia đình và xã hội
để người tàn tật hiểu được sự cảm thông của toàn cộng đồng, khuyến khích vàkhích lệ họ phấn đấu tăng cường các khả năng đã bị mất
+ Khích lệ lòng tự trọng và cũng được người khác tôn trọng ( trong giađình và xã hội) đồng thời coi người tàn tật như chính mình để có tinh thần giúp
đỡ lẫn nhau trong cuộc sống hàng ngày
+ Gia đình và xã hội cần quan tâm xem xét giải quyết vấn đề việc làmphù hợp với khả năng mà người tàn tật ở tuổi lao động đáp ứng được để họ hiểu
rằng và có ý chí vươn lên trong cuộc sống “ Tàn nhưng không phế”.
3 Các kỹ thuật PHCN hỗ trợ cho Bệnh nhân sau TBMMN:
Con người nói chung và người tàn tật nói riêng có 5 nhu cầu cơ bản
Từ nhu cầu đơn giản nhất là sự sống, tồn tại Cần có đủ vật chất trong thiênnhiên để sống và sinh đẻ bảo tồn giống nòi qua các thế hệ của con người
Mức độ cao hơn, con người phải được bảo vệ để chống chọi với thiênnhiên và trong lao động sản xuất duy trì đời sống Con người phải có nhu cầutrong xã hội được trở thành thành viên của cộng đồng
Vì vậy con người dù là người tàn tật nhưng phải có vai trò trong xã hội
và tự bản thân họ tự nhận biết mình phải có vai trì và trách nhiệm với xã hội,được xã hội thừa nhận
Đây là nguyên tắc cơ bản để chúng ta kết hợp với gia đình người vàbản thân người tàn tật thực hiện phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng Nó làmthay đổi quan điểm trạng thái và thái độ đối với người tàn tật, vì đó là một trongnhững nguyên nhân gây nên tàn tật là thái độ không công bằng của xã hội đố vớingười tàn tật tại cộng đồng
Trang 12* Bố trí giường nằm trong phòng theo nguyên tắc mọi tiếp xúc tác động tới người bệnh đều đến từ phía bên liệt giúp thuận tiện cho người bệnh.
Trang 13Cán bộ Y tế cần hướng dẫn cho người bệnh nằm đúng tư thế tránh
gây lóe và hoại tử các cơ và xương.
CÁC BÀI TẬP THỤ ĐỘNG CHO BỆNH NHÂN TBMMN
Trang 14Cán bộ PHCN tập thụ động cho bệnh nhân gập và duỗi cổ tay và khớp
háng.
* CÁCH LĂN TRỞ BỆNH NHÂN TBMMN
Trang 16* CÁCH MẶC QUẦN ÁO
* DI CHUYỂN TỪ GIƯỜNG XANG GHẾ ( XE LĂN) VÀ NGƯỢC LẠI.