Phân tích những biến động Lãi suất thị trường trong năm 2010

o Đối với các hoạt động đầu tư: do chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố như thu nhập, chi phí trong kinh doanh… nên khi lãi suất cao, thì sẽ có ít khoản đầu tư vào vốn hiện vật sẽ mang lại

Trang 1

ứng Lãi suất là một phạm trù kinh tế, phản ánh mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay, phản ánh mối quan hệ giữa cung và cầu về tiền tệ, thực trạng kinh tế của một nước Thông qua sự biến động của lãi suất, người ta có thể dự đoán nền kinh tế đang phát triển hay đang suy thoái.

Lãi suất là một trong những vấn đề trung tâm của nền kinh tế, vì nó tác động đến chi phí đầu tư, do đó nó là yếu tố quan trọng quyết định tổng mức đầu tư và tổng mức cầu về tiền tệ (GNP) Sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2007 - 2008 Việt Nam đã phần nào khắc phục được hậu quả và đang tiếp tục ổn định nền kinh tế vĩ mô để thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững Cho đến nay công cụ Lãi suất đã phần nào khẳng định được vai trò của nó trong việc điều hành chính sách kinh tế của Nhà Nước Điểm nổi bật về lãi suất huy động cũng như lãi suất cho vay trong năm 2010 là ngày càng tiến gần đến tự do của nó, tức là ngày càng phù hợp hơn với cung cầu về vốn trên thị trường Tuy nhiên, để tăng hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp trong nền kinh tế đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước phải tiếp tục đổi mới hơn nữa cơ chế điều hành Lãi suất trong thời gian tới

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn này em xin chọn đề tài “ Phân tích những

biến động Lãi suất thị trường trong năm 2010” làm bài tiểu luận của mình Do còn

hạn chế trong việc hiểu biết về lĩnh vực tài chính kinh tế, nên bài tiểu luận của em không tránh khỏi những thiếu xót Kính mong thầy cô giúp đỡ, góp ý để em hoàn thành bài tiểu luận này

Em xin chân thành cảm ơn!

Trang 2

B- NỘI DUNG

Bố cục gồm 2 phần chính:

Phần I: Lý luận chung về lãi suất và vai trò của lãi suất trong nền kinh tế

Phần II: Chính sách lãi suất cùng sự biến động lãi suất trong năm 2010

TRONG NỀN KINH TẾ.

1 Khái niệm

Lãi suất là một công cụ nhạy cảm trong điều hành chính sách tiền tệ của mọi Ngân hàng trung ương, cũng là mối quan tâm của mọi người, mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau Đã có rất nhiều khái niệm về Lãi suất được đưa ra như sau:

− Lãi suất là tỷ số giữa tổng số lợi tức hàng năm và tổng số vốn đã bỏ ra cho

vay trong năm Nói cách khác đi, Lãi suất là giá cả mà con nợ phải trả cho chủ nợ

để sử dụng khoản tiền vay trong một kỳ hạn nhất định

− Lãi suất danh nghĩa: là lãi suất bằng tiền trên các tài sản bằng tiền.

− Lãi suất thực: là lãi suất danh nghĩa được chỉnh lại cho đúng theo những

thay đổi dự tính về mức giá, thể hiện mức lãi theo số lượng hàng hóa và dịch vụ.Mối quan hệ giữa lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực được Fisher phát biểu thông qua phương trình mang tên ông như sau:

Lãi suất thực = lãi suất danh nghĩa – tỷ lệ lạm phát dự tính

Công thức xác định lãi suất thực này được sử dụng phổ biến hiện nay Tuy nhiên, công thức này không chú ý đến tổng lãi thu được phải chịu thuế thu nhập Nếu tính đến yếu tố thuế thì:

Lãi suất thực = lãi suất danh nghĩa – Thuế thu nhập biên thực tế – Tỷ lệ lạm

phát dự tính

Ngoài ra còn có các loại lãi suất thông dụng như: Lãi suất trả trước khi vay, lãi suất trả sau cùng với vốn, lãi suất trả dần cùng với vốn theo định kỳ và lãi suất trả bằng phiếu lợi tức

2 Các phép đo lãi suất

Phép đo chính xác nhất là lãi suất hoàn vốn Nó là lãi suất làm cân bằng giá hiện tại của khoản tiền trả trong tương lai với giá trị hôm nay cuả nó Vì khái niệm tiềm ẩn trong việc tính lãi suất hoàn vốn có ý nghĩa tốt về mặt kinh tế

2.1 Vay đơn:

Trang 3

Fn =P (1+ i) n

Fn: số tiền vay và lãi thu về trong tương lai

P, n, i: số tiền vay ban đầu, thời hạn vay tín dụng và lãi suất đơn

2.2 Vay hoàn trả cố định:

TV: toàn bộ món tiền vay

FP: số tiền trả cố định hàng năm

N: số năm cho tới mãn hạn

2.3 Trái khoán coupon:

Pb: giá trái khoán

C : Tiền coupon hàng năm

F : Mệnh giá trái khoán

n : số năm tới ngày mãn hạn

2.4 Trái khoán giảm giá.

F: mệnh giá của trái khoán giảm giá

Pd: Giá hiện thời của trái khoán

3 Các nhân tố tác động đến lãi suất

Lãi suất luôn luôn biến động do những nhân tố sau:

a) Sự thay đổi của tổng cầu (GNP):

Khi GNP tăng lên, nền kinh tế đòi hỏi phải tăng khối tiền cung ứng (Nếu tốc

độ lưu thông tiền tệ không thay đổi) để đảm bảo cung cầu tương ứng Nếu trong điều kiện đó, khối lượng cung ứng tiền (M1 hoặc M2) tăng quá cầu thì MV > PQ, cung vốn đầu tư lớn hơn cầu vốn đầu tư làm cho lãi suất giảm Ngược lại, khi GNP giảm thì khối lượng tiền cung ứng thực tế cũng giảm theo, nếu tốc độ lưu thông tiền

tệ không thay đổi mà giảm khối cung ứng tiền tệ xuống quá thấp sẽ đưa đến tình trạng MV < PQ Lúc đó, cung vốn đầu tư nhỏ hơn cầu vốn đầu tư thì lãi suất sẽ tăng

b) Sự chi tiêu của chính phủ:

Trong khi lượng cung ứng tiền tệ (M1 hay M2) không thay đổi mà chính phủ chi tiêu nhiều hơn sẽ làm giảm bớt nhu cầu chi cho đầu tư và tiêu dùng của cá nhân,

Trang 4

nhu cầu tiền của nhân dân trở nên khan hiếm, nguồn cung ứng vốn nhỏ hơn nhu cầu vốn, lãi suất sẽ tăng lên.

c) Chính sách tiền tệ:

Chính sách tiền tệ của chính phủ ban hành là nhằm mục đích kiểm soát lượng cung ứng tiền tệ, kiểm soát tình trạng lạm phát và các tác động đến lãi suất để thực hiện các mục tiêu đã định

d) Nhu cầu tiêu dùng và đầu tư:

Trong thực tế khi nhu cầu tiêu dùng tăng thì kéo theo lãi suất tăng và ngược lại khi nhu cầu này giảm đi thì sẽ làm giảm lãi suất Cũng như khi nhu cầu về đầu

tư, người ta đổ xô vào đầu tư kinh doanh kiếm lợi nhuận thì nhu cầu về tiền, tài sản

là rất lớn sẽ dẫn tới lãi suất tăng

4 Vai trò và tác động của lãi suất

Lãi suất có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nó là trung tâm trong chính sách tiền tệ của chính phủ

o Đối với sự phân bổ các nguồn lực thì lãi suất là một loại giá cả, nó có vai

trò phân bổ hiệu quả các nguồn lực khan hiếm của xã hội và là yếu tố cần thiết ban đầu trước khi đi đến quyết định đầu tư vào một ngành kinh tế, một dự án hay một tài sản nào đó…

o Đối với thu nhập: Thu nhập của các hộ gia đình thường được chia làm hai

bộ phận: Tiêu dùng và tiết kiệm, tỷ lệ phân chia này phụ thuộc vào nhiều nhân tố như thu nhập, tín dụng tiêu dùng, hiệu quả của việc tiết kiệm trong đó tiền tệ và lãi suất có tác dụng tích cực tới các nhân tố khác Vì vậy trong tiêu dùng và tiết kiệm lãi suất cũng có vai trò không nhỏ trong việc điều chỉnh thu nhập của kinh tế gia đình

o Đối với các hoạt động đầu tư: do chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố như thu

nhập, chi phí trong kinh doanh… nên khi lãi suất cao, thì sẽ có ít khoản đầu tư vào vốn hiện vật sẽ mang lại thu nhập nhiều hơn chi phí trả lãi cho các khoản đi vay, do vậy chi tiêu cho đầu tư giảm, ngược lại khi lãi suất thấp các doanh nghiệp sẽ quyết định đầu tư cho vốn hiện vật nhiều hơn, chi tiêu đầu tư sẽ tăng

o Lãi suất với lạm phát: Trong thời kỳ lạm phát, tăng lãi suất sẽ cho phép hệ

thống ngân hàng có thể thu hút phần lớn số tiền có nhiều trong lưu thông khiến cho đồng tiền trong lưu thông giảm, lượng tiền cung ứng cũng sẽ giảm và lạm phát được kiềm chế Như vậy, lãi suất cũng góp phần chống lạm phát

o Vai trò của Lãi suất đến việc huy động vốn: Lãi suất là chi phí huy động

vốn của doanh nghiệp và ngân hàng Các doanh nghiệp phải xem xét khả năng lợi nhuận thu được với chi phí huy động vốn bỏ ra để quyết định huy động vốn từ nguồn nào và đầu tư vào đâu để có lợi cho doanh nghiệp nhất Còn ngân hàng phải xem xét giữa LSHĐ với khả năng cho vay ở mức lãi suất cao hơn để đưa ra phương hướng hoạt động đảm bảo mục tiêu của ngân hàng tồn tại và phát triển

Trang 5

o Lãi suất với tỷ giá hối đoái và hoạt động xuất nhập khẩu: Tỷ giá chịu ảnh

hưởng của sự thay đổi lãi suất tiền gửi nội tệ và ngoại tệ Sự thay đổi lãi suất tiền gửi nội tệ ở đây là sự thay đổi trong lãi suất danh nghĩa

Nếu lãi suất danh nghĩa tăng do tỷ lệ lạm phát tăng (lãi suất thực không đổi) thì tỷ giá giảm Nếu lãi suất danh nghĩa tăng do lãi suất thực tế tăng (tỷ lệ lạm phát không đổi) thì tỷ giá tăng khi tỷ giá đồng ngoại tệ tăng đồng nội tệ sẽ giảm giá (tỷ giá giảm) và ngược lại

+ Vai trò của lãi suất trong nước với quá trình Xuất Nhập Khẩu: khi lãi suất thực tế tăng lên làm cho tỷ giá hối đoái tăng lên Tỷ giá hối đoái cao hơn làm hàng hóa của nước đó ở nước ngoài trở nên đắt hơn lên và hàng hóa nước ngoài ở nước

đó sẽ trở nên rẻ hơn, dẫn đến giảm xuất khẩu ròng

+ Vai trò của lãi suất nước ngoài với xuất khẩu ròng: Khi lãi suất tiền gửi bằng ngoại tệ tăng lên, đường lợi tức dự tính của đồng ngoại tệ dịch chuyển sang phải làm giảm tỷ giá hối đoái Hàng xuất khẩu trở nên rẻ hơn so với các quốc gia khác

o Lãi suất vai trò của nó đối với Ngân Hàng Thương mại: NHTM với hai

nghiệp vụ chính trong hoạt động kinh doanh của mình là huy động vốn và sử dụng vốn đã phản ánh quy mô hoạt động của các NHTM

Với phương châm “đi vay để cho vay”, NHTM huy động vốn tạm thời nhàn rỗi trong các doanh nghiệp và dân cư để cho vay phát triển kinh tế và các nhu cầu tiêu dùng khác của nhân dân Để huy động vốn và cho vay có hiệu quả, NHTM phải xác định lãi suất tiền gửi và lãi suất tiền vay một cách hợp lý Nếu lãi suất huy động tiền gửi quá thấp thì không khuyến khích các doanh nghiệp và dân cư gửi tiền vào, dẫn đến NHTM không đủ vốn cho vay để đáp ứng yêu cầu khách hàng

Lãi suất Ngân hàng là nhân tố quan trọng quyết định kết quả hoạt động kinh doanh của NHTM và khách hàng, với lãi suất hợp lý sẽ là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy sản xuất lưu thông hàng hóa phát triển và ngược lại Bởi vậy lãi suất Ngân hàng vừa là công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước vừa là công cụ điều hành vi mô đối với các NHTM Khi huy động tiền gửi mà với lãi suất thấp thì không khuyến khích doanh nghiệp và dân cư gửi tiền nhàn rỗi vào ngân hàng, sẽ dẫn đến hậu quả là NHTM không đủ vốn để cho vay đáp ứng yêu cầu vay vốn của khách hàng Ngược lại, nếu lãi suất cho vay cao, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh không có lãi hoặc lãi quá thấp sẽ thu hẹp sản xuất hoặc ngừng hoạt động để gửi vốn vào ngân hàng

Do vậy Lãi suất ảnh hưởng đến nền kinh tế như thế nào và NHNN đã sử dụng công cụ lãi suất để thực hiện chính sách mục tiêu của Chính phủ ra sao chúng

ta cùng tìm hiểu trong phần sau

II CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT, BIẾN ĐỘNG VỀ LÃI SUẤT TRONG NĂM 2010

1 Cơ chế điều hành lãi suất của NHNN và bến động lãi suất:

• Quý I năm 2010:

Trang 6

Năm 2010, trong xu thế phục hồi chung của nền kinh tế thế giới, kinh tế Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực Điều đáng nói là những chuyển biến này chủ yếu bắt nguồn từ các chính sách vĩ mô nới lỏng của Chính phủ, trong đó có chính sách tiền tệ.

Từ tháng 6/2002, NHNN đã cho phép áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận trong cả huy động và cho vay vốn Song, từ năm 2008, khi kinh tế trong nước và quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, NHNN đã khống chế trần lãi suất cho vay và sau đó khống chế cả trần LSHĐ Những vướng mắc trong việc áp dụng cơ chế trần lãi suất đã xuất hiện Đó

là hiện tượng các NHTM rất e ngại trong việc cho vay trung và dài hạn vì các khoản vay này được thực hiện trong thời gian dài, chi phí đầu vào cao mà lãi suất cũng không thể cao hơn lãi suất các khoản vay ngắn hạn, cao nhất chỉ bằng 150% lãi suất

cơ bản

Cụ thể Quyết định 134/QĐ-NHNN ngày 25/01/2010 của Thống đốc NHNN

về việc tiếp tục áp dụng mức lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam là 8%/năm đã làm cho các NHTM tiếp tục rơi vào trạng thái khó khăn Hầu hết người gửi tiền cả đáo hạn và gửi mới đều chọn gửi kỳ hạn ngắn trong khi đó việc huy động vốn trung dài hạn rất khó khăn khi LSHĐ các kỳ hạn đều ở cùng một mức trong khoản từ 10 - 11%/năm, điều này làm nguồn vốn trung dài hạn của các ngân hàng giảm dần trong khi tỷ lệ lấy vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn cũng bị giảm từ 40% xuống còn 30%

Hiện tại, chênh lệch lãi suất cho vay và huy động đã quá sít lại gần nhau, đồng nghĩa với lợi nhuận của các NHTM bị thu hẹp đáng kể Bởi khoảng chênh lệch 1,5% không thể bù đắp cho những chi phí phát sinh trong hoạt động ngân hàng Các NHTM phải tìm mọi biện pháp để tăng thu lợi nhuận, mà tín dụng lại chiếm từ

65 - 70% lợi nhuận cho ngân hàng Do hạn chế về lãi suất đầu ra nên các ngân hàng hoặc là đã cộng thêm các loại phí để nâng lãi suất của các món vay trung dài hạn, hoặc là hạn chế cho vay Áp dụng các hình thức khuyến mãi để huy động vốn là vấn

đề bình thường nhưng hiện tại giá trị khuyến mãi tính ra chiếm đến 30 - 40% lãi suất đang niêm yết là vấn đề không bình thường nữa

Việc duy trì trần lãi suất 12%/năm khiến ngân hàng không thể phân loại khách hàng trong việc cho vay theo mức rủi ro đồng thời việc đánh đồng lãi suất cho vay sẽ khuyến khích những khách hàng có độ rủi ro cao đi vay nhiều hơn, điều này rất dễ gây mất an toàn thanh khoản cho hệ thống ngân hàng Thêm vào đó, việc mà huy động vốn và cho vay với mức lãi suất gần bằng nhau khiến cho bản thân các ngân hàng dùng nhiều thủ thuật để có thể cho vay với lãi suất cao hơn, điều này làm mất tính minh bạch trong hoạt động cho vay của các ngân hàng Lúc này cầu đã vượt quá mức cung trong khi lãi suất đầu ra vẫn bị hạn chế ở mức trần lãi suất Điều đó làm “méo mó” đi đường cong của lãi suất

Nếu điều này kéo dài trong những tháng đầu năm 2010 sẽ gây ảnh hưởng không tốt cho hệ thống các ngân hàng vì kinh doanh không có hiệu quả mà xa hơn nó còn ảnh hưởng không tốt đến nền kinh tế vĩ mô; đồng nghĩa với việc nhiều doanh nghiệp khó tiếp cập vốn vay ngân hàng để phát triển sản xuất – kinh doanh, tạo việc làm cho người lao động và nộp thuế vào ngân sách nhà nước

Trang 7

Để giải quyết vấn đề này, ngày 26/2/2010, NHNN đã ban hành thông tư 07/2010/TT - NHNN, chính thức quy định về cho vay bằng VND theo lãi suất thỏa thuận của các TCTD đối với khách hàng Theo đó, các TCTD được cho vay bằng VND theo lãi suất thỏa thuận đối với khách hàng phù hợp với quy định của pháp luật về việc cho vay của TCTD đối với khách hàng trên cơ sở cung - cầu vốn thị trường và mức độ tín nhiệm của khách hàng vay.

Quy định này áp dụng cho vay trung và dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đầu tư phát triển; cho vay ngắn hạn, trung hạn

và dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn để trực tiếp phục vụ đời sống của cá nhân, hộ gia đình của khách hàng vay, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng

Nhóm đối tượng cho vay cá nhân bao gồm: cho vay để sửa chữa nhà và mua nhà để ở mà nguồn trả nợ bằng tiền lương của khách hàng vay; cho vay để mua phương tiện đi lại; cho vay để trả chi phí học tập và chữa bệnh; cho vay để mua đồ dùng và thiết bị gia đình; cho vay để chi cho hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch; cho vay theo phương thức thấu chi tài khoản cá nhân; cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng

Như vậy, hiện tại việc thực hiện cơ chế cho vay theo lãi suất thỏa thuận đã giải quyết được những vướng mắc của ngân hàng về cơ chế trần lãi suất, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh hơn Cho vay theo lãi suất thỏa thuận đồng nghĩa với việc ngân hàng có thể thỏa thuận với khách hàng để cho vay với lãi suất cao hơn lãi suất trần Đây cũng là một quyết định cần thiết trong việc tiến tới tự

do hóa lãi suất Tự do hóa lãi suất sẽ giúp cân bằng cung - cầu vốn, không còn bị

“méo mó’’ như đã phân tích ở trên; cung - cầu vốn về một mức lãi suất hợp lý và phản ánh đúng diễn biến của thị trường tiền tệ

Tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế này một cách đầy đủ và linh hoạt đòi hỏi Việt Nam phải có một nền tảng về kinh tế vĩ mô ổn định và cơ chế quản lý - giám sát hiệu quả Nếu không làm được điều này, tình trạng cho vay “nặng lãi” ngay trong hệ thống ngân hàng rất dễ xảy ra và các rủi ro liên quan đến vấn đề tín dụng

có thể sẽ tăng lên đáng kể Bởi lẽ việc cho vay theo thỏa thuận sẽ không tránh khỏi trường hợp doanh nghiệp phải vay với lãi suất cao và mỗi doanh nghiệp có mức lãi suất khác nhau do ngân hàng sẽ dựa trên mối quan hệ của doanh nghiệp với ngân hàng thế nào và tiềm năng phát triển ra sao để đưa ra mức lãi suất phù hợp Ngoài

ra, đối tượng thực hiện lãi suất cho vay mở rộng thì việc kiểm soát mục đích các khoản vay phải hết sức nghiêm ngặt để tránh trường hợp dòng vốn chảy ồ ạt vào các thị trường bất động sản, thị trường chứng khoán chứ không được đưa vào sản xuất kinh doanh

Vì cơ chế lãi suất thỏa thuận vẫn chưa được thực hiện với các khoản vay ngắn hạn nên việc cho vay của các ngân hàng vẫn chưa thực sự thông thoáng, vẫn phải “luồn lách” để nâng lãi suất khi cho vay các khoản vay ngắn hạn mà trần lãi suất vẫn là 12%/năm Lý do là lãi suất đầu vào của ngân hàng bị chặn ở mức cao nhất là 10.5% cộng với các hình thức khuyến mãi thì đã tăng đến xung quanh mức 12%/năm nên không thể cho vay ngang với mức huy động này mà phải cộng thêm

Trang 8

rất nhiều loại phí để nâng lãi suất này lên cao Đây cũng là thực trạng chung của hầu hết các NHTM trong hai tháng đầu năm.

Bước sang tháng 3, khi mà cơ chế lãi suất thỏa thuận chính thức được áp dụng, điều này góp phần đảm bảo cho lợi nhuận của các ngân hàng đồng thời giúp cho các doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn vay dễ dàng hơn, tiếp tục đầu tư mở rộng sản suất Tuy nhiên một vướng mắc lúc này đã dần xuất hiện:

• Đối với các NHTM: là việc huy động vốn trong dân chúng rất khó khăn

Hiện tại, ngân hàng chỉ còn cách chạy đua về mặt sản phẩm, khuyến mãi… để thu hút nguồn tiền từ trong dân

Trong năm nay, ngân hàng nào cũng đều đặt mục tiêu phải tăng trưởng nguồn vốn huy động cao ít nhất cũng là 30 - 40% Tuy nhiên, lãi suất thì không thể cạnh tranh được với nhau vì ngân hàng nào cũng đã đưa lãi suất kỳ hạn từ 1 - 12 tháng ở mức 10,49%/năm Vì thế, các ngân hàng gần đây liên tục tung ra những sản phẩm tiết kiệm với đủ loại tên để thu hút khách

Chẳng hạn NHTM cổ phần Sài Gòn (SCB) từ đầu tháng 2 đến giờ đã đưa ra đến tám chương trình chăm sóc khách hàng, như tăng lãi suất, tung ra sản phẩm mới với nhiều ưu đãi Trong tháng 3, SCB đã cho ra mắt chương trình khuyến mãi

“Rước lộc quà tặng” từ 15/3 đến 29/4 áp dụng đối với khách hàng cá nhân gửi tiết kiệm bằng tiền đồng hoặc đô la Mỹ kỳ hạn từ 1 đến 60 tháng Tham gia chương trình, khách hàng có thể nhận đến ba ưu đãi tặng thêm tiền mặt, bao gồm: tặng ngay tiền mặt với tỷ lệ lên đến 0,6%/năm (trên số dư bằng tiền đồng) và 0,24%/năm (trên

số dư bằng đô la), tặng tiền mặt cho khách hàng đã giao dịch ít nhất một lần ở SCB,

và tặng tiền mặt khi khách hàng duy trì đúng hạn

Ngoài các ưu đãi tặng tiền mặt nêu trên, khi gửi 2 tỉ đồng hoặc 120.000 đô la

Mỹ với kỳ hạn từ ba tháng trở lên, khách hàng còn được tặng ngay một chỉ vàng SJC Ngân hàng cũng mua vàng với giá cao hơn giá niêm yết cho các khách hàng muốn bán vàng lấy tiền đồng để gửi tiết kiệm và còn rất nhiều các NHTM vẫn áp dụng “chiêu bài khuyến mãi” để có thể huy động được tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong dân chúng Bên cạnh huy động tiền đồng, các ngân hàng còn chạy đua tăng LSHĐ đô la Mỹ lên để hút tiền gửi đô la Mỹ và khuyến khích doanh nghiệp chuyển sang vay đô la Mỹ với lãi suất thấp hơn, phần nào giảm bớt áp lực vay tiền đồng Lãi suất vay đô la Mỹ hiện chỉ khoảng 6 - 7%/năm Vì thế, tăng trưởng tín dụng bằng ngoại tệ của các ngân hàng trong quý I tăng mạnh đến 7,2% so với cuối năm

2009, trong khi cho vay bằng đồng Việt Nam lại giảm 1,81%

Để giải quyết các nhu cầu thanh khoản của một số NHTM trong ngắn hạn nên các NHTM cũng tập trung vào thu hút các nguồn vốn ngắn hạn Trong khi lãi suất cho vay đã từng bước được tự do hóa thì trần LSHĐ vẫn chưa được tháo gỡ Với trần LSHĐ 10,5% thì hiện tại các khách hàng gửi tiền cá nhân sẽ không mấy mặn mà với việc gửi tiền vào ngân hàng, nguyên nhân là do tâm lý lo lắng lạm phát của người gửi tiền nên tập trung vốn vào các kênh đầu tư khác Do đó, tăng trưởng huy động vốn tính cho tới thời điểm này vẫn còn chậm, đây cũng là nguyên nhân giải thích cho xu hướng biến động lình xình trong thời gian qua của thị trường chứng khoán Theo NHNN sang quý I/2010, tổng phương tiện thanh toán và tín

Trang 9

dụng có xu hướng tăng dần, tín dụng tăng 3,34% Huy động vốn đến cuối tháng 3 tăng 3,8% so với cuối năm 2009.

• Đối với các doanh nghiệp: Các NHTM cổ phần gặp khó khăn trong việc

huy động vốn ngắn hạn kéo theo các doanh nghiệp cũng rất khó tiếp cận được vốn ngân hàng và kể cả các NHTM nhà nước cũng đang hạn chế cho vay Hiện tại, nhiều ngân hàng đã đưa lãi suất cho vay trung dài hạn lên đến mức 18 - 19%/năm, trong khi cho vay ngắn hạn với lãi suất 12% thì rất nhỏ giọt, làm cho khó có doanh nghiệp nào chấp nhận được và điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp không muốn vay Tình hình lúc này là các doanh nghiệp đang lâm vào tình trạng rất khó khăn, vay ngân hàng không được các doanh nghiệp chỉ còn phải huy động hết nguồn vốn bên ngoài như người thân, bạn bè… để chống đỡ, nhưng nếu Chính phủ không làm

gì để cải thiện tình trạng lãi suất hiện nay, các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ trở nên điêu đứng

Các ngân hàng hiện đang chờ đợi NHNN cho phép thực hiện lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam, nhưng như vậy chắc chắn lãi suất cho vay ngắn hạn sẽ tăng cao, phần nào ảnh hưởng đến mục tiêu kiềm chế lạm phát năm nay ở mức 7% của Chính phủ Chỉ số giá tiêu dùng tháng 3 vừa được công bố tăng 0,75% so với tháng 2, và là tháng tăng thứ ba liên tiếp của chỉ số này, kéo chỉ số CPI của cả quý 1 tăng 4,12% so với tháng 12/2009 và tăng 9,46% so với cùng kỳ năm 2009

Do đó trong thời gian tới NHNN cần có những thay đổi trong cơ chế quản lý về lãi suất, đưa nó về đúng với mức kỳ vọng của thị trường, góp phần ổn định nền kinh tế vĩ mô khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất nhiều hơn Trong thời gian tới có thể đưa hai kịch bản về quản lý như sau: Thứ nhất, lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài giảm có thể sẽ khiến các cá nhân gửi tiền chấp nhận mức lãi suất thấp và sẽ gửi tiền vào ngân hàng Thứ hai, NHNN có thể nâng trần LSHĐ hoặc bãi bỏ mà không cần nâng lãi suất cơ bản để từ đó giúp giải quyết vấn đề tăng trưởng huy động vốn Và kịch bản như thế nào chúng ta sẽ cùng nghiên cứu trong quý II của năm 2010

 Bảng lãi suất huy động và cho vay của các Ngân hàng thương mại phổ biến như sau: (tính đến cuối quý I năm 2010)

Trên 12 tháng

Trang 10

(Nguồn: Thông cáo báo chí - Thông tin hoạt động ngân hàng của Ngân

hàng Nhà nước)

• Quý II năm 2010:

Những tuần đầu tháng 4 mặt bằng lãi suất trên thị trường vẫn chưa có nhiều thay đổi đáng kể, bình quân LSHĐ của các ngân hàng là 13 - 14%/năm cho nên lãi suất cho vay của ngân hàng đa số là 18%, cá biệt có ngân hàng 20%, còn 16%/năm thì rất ít ngân hàng cho vay Muốn trả được lãi suất trên thì doanh nghiệp phải có lợi nhuận từ 25%/năm trở lên, và ngành sản xuất thì không thể đảm bảo được mức lợi nhuận đó Trong buổi họp ngày 10/4/2010 giữa Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu cùng một số ngân hàng lớn đã đồng thuận giảm lãi suất xuống phổ biến chỉ còn 14 - 15%/năm, tương đương mức lãi suất năm 2007 Mức trên dù vẫn còn cao nhưng đã phần nào thấp hơn so với mức lãi suất từ 16% - 18% mà doanh nghiệp đang gánh hiện nay

 Một số ngân hàng và các mức lãi suất cam kết cho vay đã báo cáo với NHNN:

Trang 11

Một thực tế đặt ra là dường như cơ chế đồng thuận trần lãi suất chỉ có giá trị danh nghĩa, dễ dàng bị lách qua hoặc án binh bất động, hay chỉ thực hiện có tính tượng trưng, hình thức bởi vô số chiêu khuyến mãi đủ loại và ngày càng phong phú Bằng chứng là cả hai chiến dịch do Hiệp hội ngân hàng đưa ra về đồng thuận giảm LSHĐ xuống 10% được phát động vào những tháng đầu năm 2010, và đợt đồng thuận hiện đang triển khai về nâng LSHĐ không quá trần 12% đã không có kết quả bao nhiêu Mức trần kéo LSHĐ xuống 10% đã bất khả thi, còn mức trần 12% thì nhanh chóng trở thành mức sàn, vì thực tế nhiều ngân hàng đã huy động trên 13.5 - 14%, thậm chí với mức cao hơn cho những khách gửi tiền lớn và biết trả giá Thông điệp của sự bất thành trong cả hai đợt đồng thuận trần LSHĐ này phải chăng chỉ có một, đó là mức trần lãi suất đồng thuận đặt ra không khả thi, hoặc nếu thực thi thì

“lợi bất cập hại” vì không đáp ứng cung cầu thị trường tài chính trong nước ?

Trần lãi suất tồn tại trong bối cảnh chưa có cơ chế thị trường hoàn hảo và tình hình thị trường tài chính trong nước có những biến động thất thường, với mục tiêu kỳ vọng tiết giảm cạnh tranh không lành mạnh, các hiện tượng lừa đảo, nhằm

ổn định thị trường tài chính và nền kinh tế vĩ mô trong nước nói chung Vì vậy, cùng với việc áp dụng lãi suất cho vay thỏa thuận, việc bãi bỏ cơ chế trần LSHĐ sẽ

có những tác động tích cực đến thị trường tài chính - ngân hàng nói riêng, nền kinh

Trang 12

khan hiếm nguồn vốn hoạt động của các ngân hàng, cũng như làm giảm vai trò của ngân hàng với tư cách nguồn cung vốn chủ yếu cho nền kinh tế, tức đồng nghĩa với

sự tắc nghẽn lưu thông tiền tệ, đè nén, kiềm chế sự phát triển kinh tế Thực tế bán trái phiếu chính phủ và kết quả huy động vốn của các ngân hàng trong nước thời gian gần đây cho thấy điều đó (tăng trưởng huy động vốn ngân hàng trong 2 tháng đầu năm 2010 giảm nhẹ 0,17% so với cuối năm 2009) Nói cách khác, bãi bỏ trần LSHĐ cũng có nghĩa là trực tiếp tạo điều kiện thúc đẩy tăng huy động vốn cho đầu

tư xã hội thông qua hệ thống ngân hàng và nâng cao vị thế ngân hàng trong nền kinh tế

 Thứ hai, gia tăng tính minh bạch và tính thị trường trong huy động và cho vay vốn ngân hàng, cũng như trong quản lý nhà nước.

Trần LSHĐ được các NHTM làm tăng những biến tướng và bất bình thường

do tìm cách lách luật trong huy động vốn, như chuyển đổi cơ cấu tín dụng, làm mất

ý nghĩa các loại lãi suất tín dụng ngắn hạn và dài hạn, cũng như làm giảm các khoản vốn huy động và cho vay dài hạn trong cơ cấu vốn ngân hàng và gia tăng các hình thức thưởng, khuyến mãi hay là quà tặng dưới mọi hình thức khác

Chẳng hạn như ngày 9/3/2010, Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) đưa ra mức LSHĐ tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi thanh toán linh hoạt lãi suất thả nổi tiền đồng kỳ hạn 36 tháng từ 10.44 - 10.499%/năm Điểm đặc biệt là khoản tiền nhỏ từ 5 đến 10 tỷ đồng kỳ hạn 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng đều bằng 10.499%/ năm Cùng ngày, một ngân hàng cổ phần đẩy LSHĐ trần từ 9.6%/năm lên 10.49%/năm Trên thực tế, với dự báo lạm phát và tỷ giá như hiện nay thì nếu tiếp tục giữ mức trần là 10.5%, chắc chắn ngân hàng sẽ tìm cách đi đường vòng để tăng lãi suất thật lên Điều này làm cho LSHĐ trở nên méo mó Mức lãi suất thực tế mà các ngân hàng huy động hiện tại là từ 13 - 14%/năm

Vì vậy, bãi bỏ trần LSHĐ sẽ không chỉ trực tiếp giúp gỡ bỏ, giảm nhanh nhất

và triệt để nhất những tắc nghẽn, biến dạng đó, cải thiện cơ cấu và chất lượng tín dụng (nhất là tăng các khoản vay và cho vay trung và dài hạn), mà còn còn thúc đẩy cạnh tranh thị trường và cho phép các ngân hàng mạnh và năng động triển khai các

kế hoạch kinh doanh có hiệu quả, từ đó có thêm cơ hội gia tăng mức độ chuẩn hóa

và sức cạnh tranh của mình trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập tài chính ngày càng đầy đủ hơn

Đặc biệt, bỏ trần LSHĐ sẽ giúp các cơ quan quản lý có thông tin về các động thái, diễn biến của thị trường chính xác, minh bạch hơn và ra các quyết định quản lý thích hợp, hiệu quả hơn Cơ chế thị trường sẽ sớm xác lập và hoàn thiện hơn, và do

đó tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư trong nước với các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài

 Thứ ba, gia tăng cơ hội và lợi ích cho doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn vốn ngân hàng và trong đầu tư xã hội.

Hơn nữa, việc bãi bỏ trần LSHĐ và áp dụng lãi suất cho vay thỏa thuận sẽ có lợi cho doanh nghiệp; một mặt, các doanh nghiệp thuận lợi hơn trong tiếp cận với nguồn vốn ngân hàng được dồi dào hơn và có tính thanh khoản cao hơn Mặt khác, khi nguồn vốn dồi dào mà các ngân hàng đẩy mạnh hoạt động cho vay, thì các doanh nghiệp có thể nhận được lãi suất cho vay của các ngân hàng thấp dần nhờ hệ

Trang 13

quả của áp lực quy luật cung - cầu thị trường và áp lực cạnh tranh giữa các ngân hàng Thêm vào đó, việc gỡ bỏ đồng bộ trần lãi suất ngân hàng cả đầu vào và đầu ra còn giúp loại bỏ các doanh nghiệp kinh doanh yếu kém, các dự án vay không mang tính thị trường hay có tính đầu cơ cao Đồng thời tăng nguồn vốn đầu tư cho những

dự án kinh doanh sản xuất hiệu quả

 Thứ tư, gia tăng lợi ích của người gửi tiền vào ngân hàng và các lợi ích khác góp phần kiềm chế lạm phát.

Bỏ trần LSHĐ đồng nghĩa với việc người gửi tiền có cơ hội nhận được lãi suất gửi tiền cao hơn và có lợi hơn cho các khoản tiền gửi của mình trong ngân hàng Đến lượt mình, điều đó kích thích tiết kiệm chi tiêu xã hội, giảm lượng tiền trong lưu thông, hạn chế đầu cơ không có lợi vào các hoạt động kinh doanh khác, như chứng khoán, bất động sản, góp phần giảm lạm phát, tăng luồng vốn đổ vào trong nước từ các nguồn vốn rẻ trên thế giới

Tóm lại, bãi bỏ trần LSHĐ ở mức độ và góc độ nào đó, về cơ bản, sẽ có tác dụng và có ý nghĩa tốt cho cả ngân hàng, doanh nghiệp, người dân và Nhà nước, cả cấp vi mô và vĩ mô, cả trước mắt và lâu dài, cả trong nước và trên phạm vi quốc tế

Tuy nhiên, việc bãi bỏ trần LSHĐ bất chấp những điều kiện chưa chín muồi cũng có thể gây ra những hệ quả bất lợi khó lường định, như:

 Một là thúc đẩy quá trình tái cơ cấu vốn và chuyển dịch nguồn vốn bất thường giữa các ngân hàng gây xáo trộn kế hoạch kinh doanh của các ngân hàng.

Về cả lý thuyết và thực tiễn, thông thường người đi gửi tiền không phân biệt và cũng chẳng cần quan tâm đến lãi suất cơ bản, huy trần LSHĐ làm gì Điều mà họ quan tâm đó là mức lãi suất tối đa mà họ có thể nhận được là bao nhiêu, đối với họ

ai huy động cao thì gửi, thậm chí không cần biết tư cách pháp nhân và mục tiêu huy động vốn của người huy động Trước sự hấp dẫn của lãi suất mới do cạnh tranh ở các ngân hàng sau khi gỡ bỏ trần LSHĐ, có thể gia tăng các hoạt động rút tiền của người gửi để gửi vào các ngân hàng có lãi suất cao hơn Điều này là chính đáng và dễ hiểu, nhưng nếu kiểm soát không tốt lại có thể tạo ra những làn sóng rút tiền và gửi tiền theo tâm lý đám đông, tạo ra vòng xoáy xáo trộn luồng vốn, cơ cấu vốn và các kế hoạch kinh doanh của các ngân hàng, cũng như vốn đầu tư xã hội Điều này có thể khiến cho một ngân hàng nào đó không chịu nổi áp lực rút vốn bất thường buộc phải tăng LSHĐ, hoặc chịu áp lực thanh khoản cao, có thể phá sản cục bộ hoặc giải thể

 Hai là có thể gia tăng hoạt động cạnh tranh không lành mạnh, lừa đảo và vỡ nợ tín dụng dây chuyền mang tính xã hội

Hiện tại thì quy mô hoạt động của hệ thống NHTM còn rất khiêm tốn, vốn điều lệ còn thấp do đó NHNN đã đưa ra lộ trình tăng vốn buộc các ngân hàng phải tăng vốn lên 3000 tỷ vào cuối năm 2010 NHNN đã rất thận trọng trong việc quyết định cho các NHTM tăng vốn nhằm đảm bảo được tính an toàn thanh khoản Nếu trần LSHĐ được bãi bõ thì áp lực cạnh tranh của các NHTM sẽ tăng lên, rủi ro thanh khoản cũng từ đó tăng lên do phải chạy đua về LSHĐ Do vậy, việc bãi bỏ trần LSHĐ có thể, trong thời gian đầu, làm gia tăng ít nhiều một số hoạt động huy

Trang 14

động vốn với lãi suất cao kể cả sự gia tăng luồng vốn gián tiếp nước ngoài rẻ đổ vào Việt Nam với những hệ lụy có thể là gây sốc vốn và rủi ro thanh khoản cho các ngân hàng như khi bị rút vốn đột ngột…

 Và cuối cùng, tạo sức ép mới về hoàn thiện công cụ quản lý nhà nước đối với thị trường tài chính

Bởi việc bãi bỏ trần LSHĐ sẽ tước đi một công cụ quản lý kinh tế - tài chính Nhà nước trực tiếp quen thuộc của NHNN đối với các NHTM, đồng thời làm tăng yêu cầu nhanh chóng đổi mới cách thức điều hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản

lý nhà nước trên thị trường tài chính - ngân hàng Việt Nam nhằm đáp ứng những nhiệm vụ và bối cảnh mới cả trong nước và quốc tế

Ngày 14/4, NHNN đã công bố thông tư 12 về cho vay theo lãi suất thỏa thuận, chính thức dỡ bỏ trần lãi suất cho vay, tức cho phép áp dụng lãi suất thỏa thuận đối với các khoản vay ngắn và trung dài hạn Cùng ngày, hàng loạt ngân hàng công bố LSHĐ mới, tối đa dưới 12%/năm Điểm khác là lãi suất có cao có thấp, không còn gửi ngắn hay dài cùng mức lãi suất, thậm chí nhiều ngân hàng cũng bỏ khuyến mãi, thưởng lãi suất Với việc cho phép tự do hóa lãi suất, LSHĐ của các ngân hàng cũng xem như được tự do, không còn bị ràng buộc bởi mức trần 10,5%/năm như cam kết với Hiệp hội Ngân hàng, và ngân hàng cũng đã có thể hợp thức hóa được mức LSHĐ cao của mình, không còn lách trần bằng các loại tiền thưởng, hay quà như trước nữa

Vì thế, Ngân hàng ACB trong ngày 13/4 đã trở thành ngân hàng tiên phong đưa ra biểu LSHĐ mới vượt mức lãi suất trần huy động Lãi suất niêm yết chính thức của ACB hiện nay cao nhất là 11,5%/năm và sau đó hàng loạt các ngân hàng khác cũng chính thức niêm yết LSHĐ cao hơn xung quanh mức 11.5%/năm, không còn ở cùng một mức 10,49%/năm như trước đây, lãi suất cho vay thỏa thuận bình quân từ 14 - 17%/năm, riêng lãi suất vay tiêu dùng ở các công ty tài chính khoản 25

- 30%/năm

• Giảm lãi suất ngân hàng cần thêm thêm thời gian:

Theo các NHTM, với sự định của nền kinh tế vĩ mô, sự hỗ trợ của NHNN, cung - cầu vốn trên thị trường thì khả năng giảm lãi suất thị trường là hoàn toàn có thể thực hiện được Tuy nhiên, dù bày tỏ đồng thuận về chủ trương hạ lãi suất nhưng các ngân hàng cũng cho rằng, với tình hình hiện nay, việc giảm lãi suất là rất khó thực hiện ngay và cần có thêm thời gian Vì thế, các ngân hàng đề nghị việc giảm mặt bằng lãi suất nên có lộ trình nhất định Trước hết tập trung vào giảm lãi suất kỳ hạn ngắn và giảm lãi suất cho vay đối với các đối tượng khách hàng và lĩnh vực sản xuất - kinh doanh như Chính phủ yêu cầu

Để thuận lợi cho giảm lãi suất, các NHTM cũng đề nghị nên giải quyết mối quan hệ phù hợp giữa lãi suất trái phiếu Chính phủ và lãi suất kinh doanh ngân hàng, tạo điều kiện cho các NHTM có căn cứ giảm lãi suất kinh doanh mà vẫn thu hút được vốn từ nền kinh tế Đáp lại đề nghị từ các ngân hàng, NHNN sẽ tiếp tục có các biện pháp phù hợp để hạ LSHĐ VND xuống khoảng 10%, lãi suất cho vay VND khoảng 12% và dùng các công cụ của chính sách tiền tệ một cách linh hoạt và chủ động để hỗ trợ các NHTM giảm mặt bằng lãi suất kinh doanh và tăng thanh khoản cho nền kinh tế

Trang 15

Mặc dù đồng thuận và cam kết sẽ hạ dần lãi suất, tuy nhiên, trên thị trường diễn biến lãi suất của các ngân hàng vẫn có dấu hiệu tăng lên Muốn giảm lãi suất cho vay thì các ngân hàng phải giảm LSHĐ Tuy nhiên, trên thực tế LSHĐ của các ngân hàng cổ phần, đặc biệt là những ngân hàng nhỏ, vẫn còn khá cao; nếu tính luôn cả khuyến mãi thì thấp nhất cũng là 12%/năm, còn cao thì đến 14%/năm Điều đó khiến cho lãi suất cho vay không thể giảm nhanh theo lời kêu gọi của Hiệp hội Ngân hàng Lý do mà LSHĐ cũng như lãi suất cho vay chưa thể giảm nhanh là vì nguồn vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu đến từ tiết kiệm dân cư và vốn nhàn rỗi của doanh nghiệp Vốn nhàn rỗi của doanh nghiệp hiện cũng đã nằm trong ngân hàng chứ không thể giữ ở nhà, có chăng chỉ là chạy từ ngân hàng này sang ngân hàng khác nên không thể tăng mạnh, trong khi tiền nhàn rỗi của dân cư thì không thể tăng trong một sớm một chiều Ngân hàng cũng không dám giảm nhanh LSHĐ từ dân cư, cho nên lãi suất cho vay khó lòng giảm vào lúc này.

Theo NHNN, tăng trưởng vốn huy động của toàn ngành ngân hàng trong tháng 5 là 2,53%, còn so với cuối năm 2009, tăng trưởng huy động vốn của các ngân hàng đạt 7,8% Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng tháng 5 của hệ thống ngân hàng là 1,86%, và trong năm tháng đầu năm, con số này tăng 7,46% so với cuối năm 2009

 Bảng lãi suất huy động và cho vay của các Ngân hàng thương mại phổ biến như sau: (tính đến cuối quý II năm 2010)

Lãi suất huy

động niêm yết Loại tiền

Không kỳ

Trên 12 tháng

Nhóm

NHTMNN

USD (áp dụng đ/v TCKT)

USD (áp dụng đ/v cá nhân)

Lãi suất cho vay

phục vụ SX - KD Loại tiền Ngắn hạn Trung, dài hạn

Trang 16

NHTMNN

VND (Trong đó đối với sx nông nghiệp, nông thôn và xuất khẩu)

(Nguồn: Thông cáo báo chí - Thông tin hoạt động ngân hàng của Ngân

hàng Nhà nước)

• Quý III năm 2010:

Theo đại diện NHNN, trong sáu tháng đầu năm 2010, LSHĐ tại các TCTD giảm 0,7%, trong khi lãi suất cho vay tương ứng giảm 1% Ở thời điểm hiện tại, LSHĐ bình quân trên tất cả các kỳ hạn của NHTM đạt 11%, lãi suất cho vay là 13,4% Kể từ 1/7, tất cả các NHTM nhà nước và một số ngân hàng cổ phần lớn cũng đã áp dụng lãi suất cho vay ưu đãi 12 - 12,4%/năm đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn, cho vay phục vụ xuất nhập khẩu cũng như các doanh nghiệp vừa

và nhỏ Các thành viên của Hiệp hội Ngân hàng cũng cam kết sẽ tiếp tục giảm lãi suất trong quý III năm nay

Số liệu từ NHNN TP.HCM cho biết, tăng trưởng tín dụng trong sáu tháng chỉ

là 6,6% trong khi đến cuối tháng 7, mức tăng này đã đạt đến 11,3% Trong đó, tăng trưởng tín dụng bằng VND đã tăng khá mạnh, với mức 4% trong tháng 7/2010, đưa mức tăng trưởng của bảy tháng đầu năm lên 5,7% so với cuối năm 2009 Tuy nhiên, mức tăng này của VND vẫn thấp hơn nhiều so với mức tăng 5,4% của tín dụng bằng ngoại tệ, chủ yếu là đô la Mỹ Và nếu xem xét số liệu trong cả bảy tháng thì tăng trưởng tín dụng ngoại tệ (28,8%) vẫn cao hơn nhiều so với tăng trưởng tín dụng bằng tiền đồng

Trong tháng 7, nhằm hỗ trợ các NHTM, NHNN cũng đã có nhiều giải pháp bơm vốn giá rẻ nhằm đảm bảo nguồn vốn cung cấp cho nền kinh tế Trong hai tuần cuối tháng 7, biểu lãi suất niêm yết của 36 ngân hàng cho thấy, các ngân hàng đang dần dần đưa LSHĐ VND ở hầu hết các kỳ hạn về quanh mức 11,2% với mức lãi suất trung bình cao nhất 11,3%/năm hiện thuộc về các kỳ hạn 6 và 12 tháng Trong khi đó, các kỳ hạn dài hơn từ 13 - 36 tháng còn có mức lãi suất trung bình thấp hơn rất nhiều khoảng 10,97%/năm

Mặt bằng LSHĐ và cho vay VND trong tháng 8/2010 có xu hướng ổn định, trong đó LSHĐ VND dao động ở mức 10,6 - 11,2%/năm; lãi suất cho vay VND ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên phổ biến ở mức 12 - 12,5%/năm đối với nhóm NHTM nhà nước và 12,5 - 13,5%/năm đối với nhóm NHTM cổ phần, lãi suất cho

Trang 17

vay kinh doanh khác phổ biến ở mức 13 - 15%/năm Lãi suất cho vay kinh doanh chứng khoán, tiêu dùng phổ biến ở mức 16 - 20%/năm.

Sau nhiều nỗ lực nhằm thiết lập mặt bằng lãi suất "vào 10 ra 12", đến thời điểm này vẫn chưa có dấu hiệu cho thấy sớm đạt mục tiêu mà NHNN đề ra Lý giải

về căn nguyên của tình trạng này sở dĩ mục tiêu giảm lãi suất chưa đạt được là do các giải pháp đưa ra mới chỉ giải quyết phần ngọn, trong khi gốc rễ của vấn đề về mặt bằng lãi suất vẫn chưa được xử lý dứt điểm Có thể căn nguyên là do hai đối tượng sau:

• Thứ nhất là các NHTM cổ phần:

− Lãi suất là giá của đồng vốn được hình thành và tác động khách quan bởi cung - cầu vốn trên thị trường Ngoài ra, biến động lãi suất có thể bị tác động do các chính sách chủ quan của cơ quan quản lý

− Các chính sách này có thể là những biện pháp hành chính ngắn hạn tác động trực tiếp, tức thời vào lãi suất, hoặc các chính sách có tính chất định hướng dài hạn

để tác động vào tương quan cung - cầu vốn trong tương lai và qua đó tác động vào lãi suất

− Mặt bằng lãi suất cao phản ánh tình trạng cung nhỏ hơn cầu vốn và là hệ quả của một quá trình tích tụ kéo dài, chứ không đơn thuần là do các nguyên nhân tức thời tác động Điều này thường tồn tại ở các nước đang phát triển

Đối với Việt Nam, sở dĩ lãi suất cao suốt thời gian qua là do ảnh hưởng của tình trạng lạm phát, bất ổn kinh tế vĩ mô, sự kém hiệu quả của nền kinh tế nói chung

và thị trường tài chính nói riêng, do cả các nguyên nhân khách quan và chủ quan từ trước đó Khi các yêu cầu, chuẩn mực về an toàn hoạt động và quản lý rủi ro được

áp dụng với các ngân hàng còn thấp, thì có thể dẫn đến hiện tượng các ngân hàng có môi trường để cạnh tranh chủ yếu bằng lãi suất chứ không phải bằng chất lượng sản phẩm, dịch vụ

Như đã đề cập các ngân hàng Việt Nam cạnh tranh nhau chủ yếu bằng lãi suất, nên luôn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện cuộc đua tăng LSHĐ Trong khi các ngân hàng lớn khá trường vốn, thì không hiếm ngân hàng yếu, mới ra đời, quy mô vừa và nhỏ thường đối mặt với khó khăn trong đảm bảo thanh khoản Bởi vậy, để tồn tại được,

họ thường luôn đưa ra mức LSHĐ cao nhằm huy động được vốn bằng mọi giá Đây

có thể là một lý do quan trọng khiến mặt bằng LSHĐ luôn trong trạng thái có thể bị phá vỡ và đẩy lên mức cao bất cứ lúc nào

• Thứ hai là các doanh nghiệp trong nước:

Đó là các doanh nghiệp yếu kém, tiêu tốn nhiều nguồn lực, nhưng hiệu quả mang lại thấp; thậm chí làm ăn thua lỗ kéo dài, nhưng vẫn phải tìm đủ cách huy động vốn để tồn tại, qua đó tác động khiến lãi suất cho vay của các ngân hàng luôn tiềm ẩn nguy cơ bị đẩy lên cao Căn nguyên của tình trạng này là do số doanh nghiệp làm ăn yếu kém phải phá sản theo Luật Phá sản đến nay rất ít Điều này gây nên những tác động tiêu cực đến "sức khỏe" của nền kinh tế

Một nền kinh tế chỉ thực sự khỏe, lành mạnh khi nó có khả năng đào thải một cách có hiệu quả các doanh nghiệp hoạt động yếu kém, buộc và tạo điều kiện

Định dạng
Số trang	34
Dung lượng	412 KB