Cùng với quá trình tích tụ và tập trung sản xuất trong công nghiệp cũng diễn ra quá trình tích tụ và tập trung tư bản trong Ngân hàng dẫn đến hình thành các tổ chức độc quyền ngân hàng..
Trang 1HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ
NGHĨA CHƯƠNG VI: HỌC THUYẾT VỀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN
VÀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC
TƯ BẢN TÀI CHÍNH VÀ BỌN ĐẦU SỎ TÀI CHÍNH
NHÓM 3
Trang 21 Nguồn gốc và bản chất của tư bản tài chính
2 Sự hình thành của các đầu sỏ tài chính
3 Sự hình thành tổ chức tư bản tài chính
và cơ chế thống trị của các đầu sỏ tài chính
4 Những biểu hiện mới của tư bản tài chính
Trang 3Cùng với quá trình tích tụ và tập trung sản xuất trong công nghiệp cũng diễn
ra quá trình tích tụ và tập trung tư bản trong Ngân hàng dẫn đến hình thành các
tổ chức độc quyền ngân hàng
1 Nguồn gốc của tư bản tài chính
XÍ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP LỚN
cần nguồn vốn lớn
Không đ
ủ tiềm lực
và
uy tín đ
ể phục v
ụ
Đủ tiềm lực và
uy tín
để p hục vụ
Sát nhập vào ngân hàng mạnh hơn
PHÁ SẢN
CHẤM DỨT
HOẠT ĐỘNG
Ngày một lớn mạnh hơn
ĐỘC QUYỀN NGÂN HÀNG
Độc quyền Ngân hàng là những hình thức tổ chức liên
minh của các tư bản ngân hàng nhằm chi phối các hoạt
động tài chính, tín dụng, ngân hàng để thu lợi nhuận độc
quyền cao.
Trang 41 Nguồn gốc và bản chất của tư bản tài chính
Sự xuất hiện, phát triển của các tổ chức độc quyền trong ngân hàng đã làm
thay đổi quan hệ giữa tư bản ngân hàng và tư bản công nghiệp, làm cho ngân hàng
bắt đầu có vai trò mới
cử người tham gia quản lý để theo dõi tiền vay
trực tiếp đầu tư vào công nghiệp
Mua cổ phần để chi phối hoạt động
Lập ngân hàng riêng
TƯ BẢN TÀI CHÍNH
a Nguồn gốc của tư bản tài chính
Trang 5Sự xuất hiện, phát triển của các tổ chức độc quyền trong ngân hàng đã làm thay đổi quan hệ giữa tư bản ngân hàng và tư bản công nghiệp, làm cho ngân
hàng bắt đầu có vai trò mới
Theo Lenin: “ Tư bản tài chính là kết quả của sự hợp nhất giữa tư bản ngân
hàng của một số ít ngân hàng độc quyền lớn nhất,với tư bản của những liên minh độc quyền các nhà công nghiệp”
Độc quyền Ngân hàng là những hình thức tổ chức liên minh của
các tư bản ngân hàng nhằm chi phối các hoạt động tài chính, tín
dụng, ngân hàng để thu lợi nhuận độc quyền cao.
Cùng với quá trình tích tụ và tập trung sản xuất trong công nghiệp cũng diễn
ra quá trình tích tụ và tập trung tư bản trong Ngân hàng dẫn đến hình thành các
tổ chức độc quyền ngân hàng
1 Nguồn gốc và bản chất của tư bản tài chính
a Nguồn gốc của tư bản tài chính
Trang 6b Bản chất của tư bản tài chính
Do nắm được cả tư bản công nghiệp và tư bản tiền tệ, tư bản tài chính có thể thống trị từ một ngành đến nhiều ngành và cuối cùng là toàn bộ nền kinh tế quốc dân Nó xác lập được sự thống trị và chế độ độc quyền vững chắc hơn, bộc lộ đủ bản chất hơn
TB tài chính ra đời là do tư bản sở hữu và tư bản chức năng tách rời cao độ Sự tách rời này là cơ sở cho việc ra đời các loại chứng khoán mới và mở rộng thị trường cho vay Nó không chỉ dẫn đến sự hình thành những kẻ thực lợi mà còn tạo ra trong nền kinh tế thế giới những nhà nước thực lợi – đây là bước phát triển và chín muồi hơn nữa của QHSX TBCN
1 Nguồn gốc và bản chất của tư bản tài chính
Trang 7* Sự hình thành của các đầu sỏ tài chính
Trong TB tài chính, có một nhóm nhỏ gồm những nhà TB giàu có nhất,
có thế lực nhất được gọi là bọn đầu sỏ tài chính Các đầu sỏ tài chính là 1 nhóm nhỏ độc quyền tư bản tài chính chi phối toàn bộ đời sống kinh tế chính trị của toàn xã hội tư bản
Là TB tài chính được nhân cách hoá, bọn đầu sỏ tài chính có đầy đủ sức mạnh và bản chất mà TB tài chính truyền cho Chúng trực tiếp nắm và khống chế toàn bộ sự phát triển của nền KTQD Từ quyền lực kinh tế, đầu sỏ tài
chính thâu tóm cả quyền lực chính trị, xã hội, biến bộ máy nhà nước thành công cụ phục vụ cho lợi ích của mình
Trang 8BÙNG NỔ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG
(sát nhập kiểu nối toa tàu)
Trang 9BÙNG NỔ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG
Trên thực tế, đây gần như là thương vụ các NH mạnh thôn tính các NH nhỏ nên không cần phải bàn bạc nhiều về phân chia quyền lực, thị phần Thay vào đó, các cuộc sáp nhập sẽ mang tính chất như nối toa của NH yếu vào đoàn tàu của NH mạnh
“Đích ngắm” của NH Nhà nước trong việc sáp nhập NH năm nay là tập trung giải quyết dứt điểm vấn đề sở hữu chéo Bởi lẽ, đây là yếu tố quan trọng để kiểm
soát một NH cùng với thành viên HĐQT có “sân sau” trong hoạt động cấp tín dụng, góp vốn mua cổ phần
Nếu ngân hàng lớn “ôm” nhà băng nhỏ, “cái lợi” lớn nhất là các ngân hàng lớn
sẽ có thêm hàng trăm chi nhánh, phòng giao dịch mới “chỉ sau một đêm”
Thông qua việc sáp nhập này cái được lớn nhất mà các ngân hàng quốc doanh
sáp nhập với ngân hàng là hệ thống ngân hàng sẽ có các ngân hàng quy mô lớn, tầm
cỡ khu vực Để đạt được quy mô này thì không thể nào phát triển tiệm cận như từ
trước tới giờ vì sẽ mất hết thời cơ, mà chỉ thông qua chương trình tái cơ cấu này mới đạt nhanh được
Trang 102 Sự hình thành tổ chức tư bản tài chính và cơ chế thống trị của các đầu sỏ tài chính
Tập đoàn tư bản tài chính bao gồm hàng loạt công ty, thương nghiệp độc
quyền hoạt động dựa vào nguồn tài chính chủ yếu do 1 ngân hàng lớn cung cấp
* Hình thức tổ chức
Các ngân hàng lớn này chịu sự điều tiết, khống chế và chi phối của một ngân
hàng trung tâm Ngân hàng này gọi là ngân hàng khống chế
Các tập đoàn tài chính chỉ cần thông qua ngân hàng khống chế mà điều tiết
sự vận động của tất cả các doanh nghiệp thành viên trong tập đoàn
Trang 112 Sự hình thành tổ chức tư bản tài chính và cơ chế thống trị của các đầu sỏ tài chính
* Cơ chế thống trị của các đầu sỏ tài chính
Chế độ ủy nhiệm: là do việc phát hành cổ phiểu nhỏ làm cho số lượng cổ
đông lớn, phân bố rải rác, vì vậy, thực tế họ không có khả năng đến dự đại hội
cổ đông, phải uỷ quyền cho các ngân hàng hay những đại cổ đông khác thay
mặt mình ở hội nghị quyết định chiến lược kinh doanh và bầu Hội đồng quản trị
của công ty
Chế độ tham dự : là chế độ kiểm soát của một công ty lớn nhất với tư cách là
một công ty gốc (hay là công ty mẹ) đối với những công ty khác, dựa trên cơ sở
nắm số cổ phiếu TB tài chính, số cổ phiếu khống chế thường là trên 50% tổng số
cổ phiếu của công ty gốc
Ngoài chế độ tham dự và chế độ uỷ nhiệm, TB tài chính còn
sử dụng những thủ đoạn như: lập công ty mới, phát hành trái
khoán, kinh doanh công trái, đầu cơ chứng khoán có giá ở sở giao
dịch, đầu cơ ruộng đất… để thu được lợi nhuận độc quyền cao.
Trang 12p t ục
ch
i ph ối
Tiế
p t ục
c
hi ph ối
Tiế
p t ục
ch
i p
hối
Tiế
p t ục
ch
i p
hối
Tiế
p t ục
ch
i p
hối
Tiế
p t ục
ch
i p
hối
D ùn
g $
ch
i p
hối
D ùn
g $
ch
i p
hối
…
Công ty cháu
Công ty con
Công ty mẹ
Bọn đầu sỏ tài chính
*Thế lực tư bản tài
chính
Chi phối nền kinh tế
Chi phối nền kinh tế Chi phối về chính trị
Chi phối về chính trị
TẠO ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI CHO BỌN ĐẦU SỎ TÀI CHÍNH CÓ LỢI
NHUẬN CAO NHÁT
TẠO ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI CHO BỌN ĐẦU SỎ TÀI CHÍNH CÓ LỢI
NHUẬN CAO NHÁT
Trang 13*Thế lực tư bản tài
chính
Kinh tế: nắm các mạch quan trọng, các ngành then chốt
Chính trị: chi phối mọi đướng lối đối nội và đối ngoại .Chúng chi phối
các cơ quan nhà nước và biến nó thành công cụ phúc lợi cho mình Sự thống trị của tài phiệt là nguyên nhân nảy sinh các chủ nghĩa phản động như phát xít, quân phiệt,… việc chạy đua vũ trang và chiến tranh ở các nước đang và chậm phát triển
Trang 14Ukraine: Cuộc chơi của giới đầu sỏ tài chính
Doanh nhân giàu nhất Ukraine Rinat Akhmetov
Cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych
Trang 154 Những biểu hiện mới của tư bản tài chính
- Các tập đoàn TB tài chính thường tồn tại dưới hình thức một tổ hợp đa dạng kiểu công – nông – thương – tín - dịch vụ hay CN0 quân sự, dịch vụ quốc phòng…
- TB tài chính mở rộng thị trường chứng khoán và tham gia vào việc đẩy mạnh hoạt động trong các sở giao dịch trên thị trường trong và ngoài nước Vai trò kinh
tế và chính trị của TB tài chính ngày càng tăng không chỉ trong khuôn khổ quốc gia mà còn ảnh hưởng mạnh mẽ đến các nước khác trên TG
- Cổ phiếu có mệnh giá nhỏ được phát hành rộng rãi Khối lượng cổ
phiếu tăng lên, nhiều tầng lớp dân cư mua cổ phiếu, kéo theo đó là chế độ
tham dự được bổ sung bằng chế độ ủy nhiệm
- Các tập đoàn TB tài chính đã thành lập các ngân hàng đa quốc gia và
xuyên quốc gia, thực hiện việc điều tiết các Consơn (concern) và
Côngơlômêrết (conglomerate) , xâm nhập vào nền KT của các quốc gia khác
Trang 165 Tổng kết
Sự tập trung sản xuất, các tổ chức độc quyền sinh ra từ sự tập trung đó;
sự hợp nhất hay sự hoà vào nhau giữa ngân hàng và công nghiệp – đó là lịch
sử phát sinh của tư bản tài chính và là nội dung của khái niệm tư bản tài
chính
Do sở hữu tập thể, TB tài chính không tồn tại dưới hình thức riêng lẻ, mà hình thành nên các nhóm hay các tập đoàn thống trị ở các lĩnh vực khác nhau của nền KT-XH
Trang 17TRÊN ĐÂY LÀ BÀI THUYẾT TRÌNH CỦA NHÓM 3
CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE
Những người thực hiện
• Lê Đặng Khánh Hoàng
• Cao Thị Thương Thương
• Đỗ Thị Phương Thảo
• Phan Ngọc Hân
• Ngô Thị Lương
• Vũ Hải Anh
• Vũ Đồng Thức
• Phí Mạnh Cường
Trang 18Con-sơn (concern): Đó là tổ chức độc quyền đa ngành và thành phần của nó có
hàng trăm xí nghiệp có quan hệ với những ngành khác nhau và được phân bố ở
nhiều nước Trong số hơn 500 công ty lớn nhất của Mỹ hiện nay có tới 94% là loại Con-sơn so với 49% năm 1949 Điển hình về tính đa ngành là Con-sơn GMC
(General Motor Corporations) Năm 1999 GMC có doanh số là 136 tỷ USD Ngoài ngành sản xuất ô tô chiếm từ 80% - 90% tổng giá trị sản phẩm, GMC còn thâu tóm những xí nghiệp sản xuất đồ điện thông dụng như mô tơ, tua-bin, đầu máy điêden, máy giặt, máy hút bụi và một số mặt hàng khác GMC có 136 xí nghiệp ở Mỹ,
Canada, Tây Âu, Ôxtrâylia, Mỹ Latinh và Châu á Năm 1997 tổng số công nhân và nhân viên của GMC lên tới 876 ngàn người Một thí dụ khác, công ty ITT của Mỹ không chỉ bành trướng trong ngành thông tin liên lạc mà còn thâm nhập vào ngân hàng khai thác đáy biển, bảo hiểm, báo chí, khách sạn, thực phẩm…
Công-gơ-lô-mê-rát (conglomerate) là tổ chức lũng đoạn khổng lồ đặt dưới sự kiểm soát về tài chính và quản lý chung của một nhóm tư bản độc quyền lớn nhất Quy mô và phạm vi của nó vượt ra cả ngoài biên giới quốc gia