Tình hình tai nạn lao động ở nước ta trong những năm gần đây

Khái niệm Theo tổ chức lao động thế giới ILO "Tai nạn lao động là tai nạn xảy ra do tác động bởi các yếu tố nguy hiểm, độc hại trong lao động gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined _Toc366787332CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TAI NẠN LAO ĐỘNG Error! Bookmark not defined.

1 Khái niệm 2

2 Phân loại 2

2.1 Tai nạn lao động chết người 2

2.2 Tai nạn lao động nặng 3

2.3 Tai nạn lao động nhẹ 3

3 Nguyên nhân gây ra tai nạn lao động 3

3.1 Nguyên nhân chủ quan 3

3.2 Nguyên nhân khách quan 4

4 Biện pháp khắc phục tai nạn lao động Error! Bookmark not defined. 4.1 Thiết bị che chắn 4

4.2 Thiết bị bảo hiểm hay thiết bị phòng ngừa Error! Bookmark not defined 4.3 Tín hiệu, báo hiệu Error! Bookmark not defined 4.4 Khoảng cách an toàn Error! Bookmark not defined 4.5 Cơ cấu điều khiển, phanh hãm, điều khiển từ xa Error! Bookmark not defined.

4.6 Thiết bị an toàn riêng biệt cho một số thiết bị, công việc Error! Bookmark not defined.

4.7 Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân Error! Bookmark not defined 4.8 Phòng cháy, chữa cháy Error! Bookmark not defined _Toc366787332CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ TÌNH HÌNH TAI NẠN Error! Bookmark not defined.

1 Tình hình chung Error! Bookmark not defined.

2 Thực trạng về tình hình tai nạn lao động ở nước ta những năm gần đây

Error! Bookmark not defined.

2.1 Thực trạng năm 2011 Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng năm 2012 Error! Bookmark not defined 2.3 Thực trạng năm 2013 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT 10

LỜI MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển kinh tế, khoa học và kỹ thuật thì các nhu cầu của con người được đáp ứng nhiều hơn, đầy đủ hơn Cuộc sống của con người do đó cũng tốt hơn, tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển kinh tế, khoa học kĩ thuật lại làm cho cuộc sống của con người phải đối mặt với nhiều vấn đề phát sinh đe dọa cuộc sống như ốm đau, bệnh tật, tai nạn,

Đặc biệt khi kinh tế, khoa học kĩ thuật phát triển nhiều ngành kinh tế ra đời thu hút ngày càng nhiều người tham gia vào lực lượng lao động Song song với

nó là vấn đề tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp ngày một ra tăng Điều này do nhiểu nguyên nhân nhưng chủ yếu do vấn đề lao động còn chưa được chú ý nhiều

và các chế độ đảm bảo từ phía nhà nước và người sử dụng lao động còn chưa hoạt động một cách có hiệu quả Nhất là đối với các nước đang phát triển trong

đó có Việt Nam Mà mục tiêu của chúng ra là tiến lên xã hội chủ nghĩa, một xã hội đáp ứng đầy đủ mọi nhu cầu của con người Để đạt được mục tiêu này chúng

ta phải cân đối giữa phát triển kinh tế với phát triển các vấn đề phúc lợi cho mọi người

Trước tình hình trên, em chọn đề tài "Tình hình tai nạn lao động ở nước

ta trong những năm gần đây" để nghiên cứu.

Bài viết gồm 3 chương:

Chương 1 Tổng quan về Tai nạn lao động

Chương 2 Thực trạng về tình hình tai nạn lao động ở nước ra trong những năm gần đây

Chương 3 Kiến nghị và đề xuất

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TAI NẠN LAO ĐỘNG

1 Khái niệm

Theo tổ chức lao động thế giới (ILO) "Tai nạn lao động là tai nạn xảy ra

do tác động bởi các yếu tố nguy hiểm, độc hại trong lao động gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng nào của cơ thể người lao động hoặc gây tử vong trong quá trình lao động gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động, kể

cả trong thời gian nghỉ giải lao, ăn giữa ca, ăn bồi dưỡng hiện vật, vệ sinh kinh nguyệt, tắm rửa, cho con bú, đi vệ sinh, chuẩn bị và kết thúc công việc tại nơi làm việc." [1]

Theo nguồn thông tin khác thì "Tai nạn lao động là tai nạn xảy ra trong

quá trình lao động, công tác có liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ, công việc được giao, là hậu quả của sự tác động đột ngột từ các yếu tố nguy hiểm có hại, gây chết người hoặc làm tổn thương, phá hủy chức năng hoạt động bình thường của một bộ phận nào đó của cơ thể người lao động." [9]

Khái niệm Tai nạn lao động được hiểu theo rất nhiều cách khác nhau, tuy nhiên có thể hiểu một cách khái quát nhất đó là Tai nạn lao động là tai nạn làm tổn thương bất kỳ bộ phận cơ thể nào hoặc làm chết người do tác động đột ngột của yếu tố bên ngoài trong quá trình lao động

 Tai nạn được coi là tai nạn lao động trong các trường hợp sau:

- Tai nạn xảy ra trên tuyến đường đi và về trực tiếp giữa nơi làm việc và:

+ Nơi thường trú hoặc nơi tạm trú của người lao động + Nơi người lao động đến nhận tiền lương, tiền công

- Tai nạn xảy do những nguyên nhân khách

Tất cả những trường hợp trên phải được thực hiện ở địa điểm và thời gian hợp lý

2 Phân loại

Tai nạn lao động được chia thành 3 loại:

2.1 Tai nạn lao động chết người

Là tai nạn lao động dẫn đến chết người (chết ngay tại nơi xảy ra tai nạn; chết trên đường đi cấp cứu; chết trong thời gian cấp cứu; chết trong thời gian đang điều trị; chết do tái phát của chính vết thương do tai nạn lao động gây ra,

2.2 Tai nạn lao động nặng

Là người bị tai nạn bị ít nhất một trong những chấn thương được quy định tại Phụ lục số 1 kèm theo Thông tư liên tịch số: 14/2005/TTLT/BLĐTBXH-BYT-TLĐLĐVN

2.3 Tai nạn lao động nhẹ

Là những tai nạn lao động không thuộc 2 loại tai nạn lao động nói trên

3 Nguyên nhân gây ra tai nạn lao động

3.1 Nguyên nhân chủ quan

Trước hết, đó là do chính các thiết bị không bảo đảm an toàn, hoặc do điều kiện làm việc không tốt Tại những doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nhỏ thì điều kiện thiết bị công nghệ lạc hậu Trang, thiết bị an toàn thiếu hoặc không bảo đảm yêu cầu Đặc biệt, nhiều thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động nhưng chưa được kiểm tra, đăng ký sử dụng

Tiếp đó là nhận thức của người sử dụng lao động không quan tâm tới công tác an toàn và bảo hộ lao động Thực tế, người sử dụng lao động, nhất là doanh nghiệp tư nhân, trong đó có cả một số doanh nghiệp nhà nước, để đảm bảo lợi nhuận nên các chi phí bị giảm tới mức tối đa, do vậy, công tác bảo hộ lao động bị coi nhẹ Mặc dù đã được cảnh báo về những nguy cơ gây tai nạn lao động nhưng người sử dụng lao động vẫn làm ngơ, không thực hiện những giải pháp về an toàn lao động, vệ sinh lao động

Bên cạnh đó, cũng phải kể đến nhận thức của chính người lao động về tầm quan trọng của công tác an toàn chưa cao Mặc dù biết mức độ nguy hiểm nhưng nhiều người sử dụng các thiết bị vẫn không tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn Hiện nay, tất cả các thiết bị áp lực, từ các bình gas, bình chứa khí nén cho tới các

lò hơi hiện đại trong các nhà máy nhiệt điện đều đã có các tiêu chuẩn an toàn trong tất cả các khâu từ sản xuất, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng… nhưng người

sử dụng vẫn vi phạm các tiêu chuẩn an toàn này

Mặt khác, công tác quản lý nhà nước về an toàn lao động còn nhiều bất cập

so với quy mô và tốc độ phát triển kinh tế

3.2 Nguyên nhân khách quan

Ngoài những nguyên nhân do thiết bị, do người sử dụng lao động, do người lao động, thì phải kể đến các nguyên nhân như: thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp rủi ro khác gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động hoặc không xác định được người gây ra tai nạn xảy ra tại nơi làm việc

4 Biện pháp khắc phục tai nạn lao động

Để bảo vệ người lao động khỏi bị tác động bởi các yếu tố nguy hiểm nảy sinh trong lao động, với sự phát triển của khoa học công nghệ nói chung, nhiều phương tiện kỹ thuật, biện pháp thích hợp đã được nghiên cứu áp dụng:

4.1 Thiết bị che chắn

Thiết bị che chắn là thiết bị dùng để cách ly vùng nguy hiểm và người lao động; ngăn ngừa người lao động rơi, tụt, ngã hoặc vật rơi, văng bắn vào người lao động

4.2 Thiết bị bảo hiểm hay thiết bị phòng ngừa

Thiết bị bảo hiểm là thiết bị dùng để ngăn chặn tác động xấu so sự cố của quá trình sản xuất gây ra, ngăn chặn, hạn chế sự cố sản xuất Sự cố gây ra có thể do: quá tải, bộ phận chuyển động đã chuyển động quá vị trí giới hạn, nhiệt độ cao hoặc thấp quá, cường độ dòng điện quá cao, Khi đó thiết bị bảo hiểm tự động dừng hoạt động của máy, thiết bị hoặc bộ phận của máy

4.3 Tín hiệu, báo hiệu

Tín hiệu, báo hiệu dùng để: nhắc nhở cho người lao động kịp thời tránh, không bị tác động xấu của sản xuất như: biển báo, đèn báo, cờ hiệu, còi báo động, Hướng dẫn thao tác: bảng điều khiển hệ thống tín hiệu bằng tay điều khiển cần trục, lùi xe ô tô, Nhận biết quy định về kỹ thuật và kĩ thuật an toàn qua dấu hiệu quy ước về màu sắc, hình vẽ: biển báo chỉ đường,

4.4 Khoảng cách an toàn

Khoảng cách an toàn là khoảng không gian nhỏ nhất giữa người lao động

và các loại phương tiện, thiết bị hoặc khoảng cách nhỏ nhất giữa chúng với nhau

để không bị tác động của các yếu tố sản xuất như: khoảng cách cho phép giữa đường dây diện trần tới người, khoảng cách an toàn khí nổ mìn,

4.5 Cơ cấu điều khiển, phanh hãm, điều khiển từ xa

Cơ cấu điều khiển có thể là các nút mở máy, đóng máy, hệ thống tay gạt,

vô lăng điều khiển để điều khiển theo ý muốn người lao động và không nằm gần vùng nguy hiểm, dễ phân biệt, phù hợp với người lao động

Phanh hãm nhằm chủ động điều khiển vận tốc chuyển động của phương tiện, bộ phận theo ý muốn của người lao động Khóa liên động là khóa cơ cấu nhằm tự động nhằm loại trừ khả năng gây ra tai nạn lao động khi người lao động

vi phạm trong quy trình vận hành, thao tác như: đóng bộ phận bao che rồi mới được mở máy,

Điều khiển từ xa có tác dụng đưa người lao động ra khỏi vùng nguy hiểm đồng thời giảm nhẹ điều kiện lao động nặng nhọc như điều khiển đóng mở hoặc điều chỉnh các van trong công nghiệp hóa chất, điều khiển sản xuất từ phòng điều khiển trung tâm ở nhà máy điện, trong tiếp xúc với phóng xạ,

4.6 Thiết bị an toàn riêng biệt cho một số thiết bị, công việc

Đối với một số loại thiết bị, công việc của người lao động mà những biện pháp dụng cụ, thiết bị an toàn chung không thích hợp cần thiết phải có thiết bị, dụng cụ an toàn riêng biệt như: dụng cụ cầm tay trong công nghiệp phóng xạ, công nghiệp hóa chất,

6.7 Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân

Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân là biện pháp kỹ thuật bổ sung, hỗ trợ nhưng có vai trò rất quan trọng (đặc biệt là trong điều kiện thiết bị, công nghệ lạc hậu) Thiếu trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân không thể tiến hành sản xuất được và có thể xảy ra nguy hiểm đối với người lao động Ở nước ta trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân còn có ý nghĩa quan trọng ở chỗ: điều kiện thiết bị bảo đảm an toàn đang còn thiếu

4.8 Phòng cháy, chữa cháy

Phòng cháy, chữa cháy nhằm đảm bảo an toàn tài sản của Nhà nước, tính mạng và tài sản của nhân dân, góp phần giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an

toàn xã hội.

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ TÌNH HÌNH TAI NẠN LAO ĐỘNG Ở

NƯỚC TA TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

1 Tình hình chung

Tai nạn lao động tại Việt Nam đang ngày càng nổi lên như một thách thức, với tính chất nghiêm trọng về số thương tật, tử vong, ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển kinh tế, xã hội

Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trong lĩnh vực công nghiệp, mỗi năm có khoảng 5000 vụ tai nạn lao động khiến từ 500 đến 600 người chết Những ngành, nghề để xảy ra nhiều tai nạn lao động nghiêm trọng trong năm vẫn

là lao động giản đơn trong khai thác khoáng sản, xây dựng, hóa chất Trong đó, lĩnh vực khai thác khoáng sản nói chung và khai thác đá nói riêng luôn chiếm tỷ

lệ cao, khoảng 18 - 20% tổng số vụ tai nạn lao động Ở ngành xây dựng, tai nạn

và bệnh nghề nghiệp đang có chiều hướng gia tăng trong các năm gần đây Các trường hợp xảy ra tai nạn nhiều là ngã trên cao xuống, sập đổ công trình, vật đè, điện giật Còn trong ngành hóa chất, chỉ riêng Tập đoàn hóa chất trong 5 năm gần đây xảy ra 157 vụ tai nạn lao động Tình trạng nhiễm độc, ngộ độc do hóa chất hiện nay ở mức báo động Tình trạng ngộ độc, nhiễm độc ở các cơ sở sản xuất có sử dụng hóa chất như sản xuất dẻo, in bao bì, giày, da và nhiễm độc hóa chất qua thức ăn xảy ra thường xuyên ở nhiều nơi, có nhiều vụ rất nghiêm trọng [5]

2 Thực trạng về tình hình tai nạn lao động ở nước ta những năm gần đây

2.1 Thực trạng năm 2011

Bảng 1: Tỷ lệ người chết vì tai nạn lao động ở Việt Nam năm 2010 - 2011

Số người chết 550 601

Nguồn: Báo mới - Kinh tế, 2011

Theo số liệu thống kê, năm 2011, tỉ lệ người chết vì tai nạn lao động ở Việt Nam gia tăng đáng kể Trên toàn quốc đã xảy ra 5125 vụ tai nạn lao động làm

5307 người bị nạn Mặc dù số vụ tai nạn giảm 18% so với năm 2010 (6250 vụ) nhưng số vụ tai nạn lao động có người chết lại tăng 9,27% Năm 2011 có 554 vụ gây chết người và có tổng cộng 601 người chết; năm 2010 có 507 vụ gây chết người, và có tổng cộng 550 người chết Đây là chưa kể những vụ tai nạn doanh nghiệp gây ra cho những người dân mà nguyên nhân là do doanh nghiệp cẩu thả trong sản xuất và thiết kế, xây dựng công trình Việc trang bị các thiết bị cứu trợ

an toàn lao động chưa được các doanh nghiệp trong nước chú trọng, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ còn rất coi nhẹ vấn đề này Nhiều doanh nghiệp biện minh mỗi khi xảy ra tai nạn lao động là do doanh nghiệp không có đủ kinh phí để đầu tư, trang bị máy móc hiện đại để bảo vệ an toàn cho nhân viên.[7]

Nhưng thực tế cho thấy cái thiếu này không nằm ở khía cạnh tài chính mà nằm ở suy nghĩ của các nhà quản lý các cấp Có nhiều doanh nghiệp thường cắt giảm các khoản chi phí, trong đó có việc giảm chi phí trang bị bảo hộ lao động cá nhân, các dụng cụ bảo hiểm cần thiết cho người lao động, khiến việc thực hiện các quy định về an toàn vệ sinh lao động không được đảm bảo và là nguyên nhân chính trong việc gây ra các vụ tai nạn lao động

2.2 Thực trạng năm 2012

Trong năm 2012 cả nước xảy ra 6.777 vụ tai nạn lao động làm 606 người chết; chi phí do tai nạn lao động là 82,6 tỷ đồng, thiệt hại về tài sản là 11 tỷ đồng, tổng số ngày nghỉ do tai nạn lao động là gần 86 nghìn ngày So với năm 2011, năm 2012 số vụ tai nạn lao động có xu hướng tăng đáng kể 10 địa phương để xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động, làm chết nhiều người nhất đó là: TP.HCM, Quảng Ninh, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Long

An, Đà Nẵng và Bình Thuận Những ngành, nghề để xảy ra nhiều tai nạn lao

động nghiêm trọng trong năm 2012 vẫn là lao động giản đơn trong khai thác mỏ, xây dựng, thợ gia công kim loại, thợ cơ khí, thợ vận hành máy, thiết bị.Trong năm 2012, cả nước đã xảy ra 1.906 vụ cháy, làm chết 73 người, bị thương 136 người, thiệt hại về tài sản ước tính 1.114 tỷ đồng và 652 hec ta rừng Đã xảy ra 29

vụ nổ làm chết 11 người, bị thương 50 người, gây thiệt hại 307 tỷ đồng Những nguyên nhân cơ bản dẫn tới tình trạng này là do chủ quan của cả chủ sử dụng lao động, người lao động lẫn cơ quan nhà nước.[6]

Việc xây dựng tốt công tác bảo hộ lao động là rất cần thiết trong xu thế hội nhập hiện nay Đặc biệt, cần chú trọng công tác huấn luyện, đào tạo, tuyên truyền nâng cao nhận thức về văn hóa an toàn lao động và các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại nơi làm việc, coi đây là bước đột phá nhằm đưa chính sách pháp luật về an toàn vệ sinh lao động phòng chống cháy nổ đến với đông đảo các tầng lớp công nhân lao động

2.3 Thực trạng năm 2013

Bảng 2: Tỷ lệ tai nạn lao động và cháy nổ giai đoạn 2012 - 2013

Thiệt hại về tài sản (tỉ đồng) 1421 1700

Nguồn: Báo Lao động - Công đoàn, 2013

Tai nạn lao động thực sự là thảm họa giáng xuống nhiều gia đình công nhân Theo báo cáo của 63 tỉnh, thành, năm 2013, cả nước xảy ra 6.600 vụ tai nạn lao động, làm 6.887 người bị nạn; trong đó có 626 người chết và 1.500 người bị thương nặng; tổng thiệt hại về vật chất 71,85 tỉ đồng Riêng cháy nổ, trên toàn quốc xảy ra 2.700 vụ, tăng hơn 700 vụ so với năm 2012; làm chết 101 người, bị thương 205 người; thiệt hại về tài sản ước tính giá trị 1.700 tỉ đồng Tuy nhiên, trên thực tế, số vụ tai nạn lao động và số người chết có thể còn lớn hơn nhiều Hiện mới chỉ có 5% số doanh nghiệp hằng năm báo cáo về số vụ tai nạn lao động xảy ra, nên kết quả thống kê xa rời thực tế Công tác truyền thông về bảo hộ lao động cũng còn quá hạn chế.[3]

Có thể thấy, nguyên nhân chủ yếu của phần lớn các vụ tai nạn lao động là

do người sử dụng lao động không xây dựng quy trình, biện pháp làm việc an toàn; không huấn luyện, trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân Người lao động cũng có nhiều vi phạm về quy trình làm việc an toàn Ngoài ra, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý các vụ tai nạn lao động nghiên trọng, chết người còn chậm nên hiệu quả ngăn ngừa chưa cao Bên cạnh đó, nhận thức và ý thức trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động chưa đầy đủ Lao động trong các ngành có nguy cơ cao như khai thác mỏ, xây dựng thường có hợp đồng ngắn hạn, thời vụ, xuất thân từ nông thôn thiếu kỹ năng làm việc và kỷ luật lao động thấp.