Đề Tài Ecgonomi Trong Thiết Kế Sản Xuất

điều đó cũng không có nghĩa là doanh nghiệp chỉ vận dụng tối đa các điều kiện sẵn có mà bỏ quên đi sự thích ứng của các phương tiện kĩ thuật, môi trường lao động với những khả năng của c

Trong môi trường làm việc hiện đại ngày nay, chất lượng sản phẩm luôn được đặt lên nhiệm vụ hàng đầu, đó cũng là một trong những chiến lược cạnh tranh để doanh nghiệp tồn tại và phát triển điều đó cũng không có nghĩa là doanh nghiệp chỉ vận dụng tối đa các điều kiện sẵn có mà bỏ quên đi sự thích ứng của các phương tiện kĩ thuật, môi trường lao động với những khả năng của con người về giải phẫu, tâm lí, sinh lí… đây là một trong những điều kiện vô cùng quan trọng trong cuộc sống hiện đại ngày nay, bởi con người ngày nay đã dần quan tâm và biết chăm sóc sức khỏe của chính mình.

Đặc biệt trong những ngành thiết kế, sản xuất, vấn đề sức khỏe và sự an toàn của người lao động được đặt lên trên hết và trở nên cần thiết nhất bởi người lao động luôn phải làm việc trong một mật độ công việc dày đặc, áp lực lớn và sẽ tiềm ẩn rất nhiều bất

ổn nếu người lao động phải làm việc trong tư thế gò bó, ngồi hoặc đứng trong thời gian dài hay chưa có sự tương quan giữa người lao động với máy móc, thiết bị.

Qua quá trình tìm hiểu trong thực tế và nhất là kết hợp với môn học Bảo hộ lao động, nhận thấy đây là một vấn đề rất thiết thực với cuộc sống hiện đại mà chúng ta gặp hàng

ngày Vì vậy nhóm chúng tôi xin chọn đề tài: “ Ecgonomi trong thiết kế ,sản xuất”.

Do hiểu biết còn hạn chế nên không thể tránh khỏi thiếu sót Rất mong được sư đóng góp của cô và các bạn để bài sau hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

I LÍ LUẬN VỀ ECGONOMI.

 Mục đích, ý nghĩa của công tác BHLĐ

- Mục đích của BHLĐ là thông qua các biện pháp về khoa học kỹ thuật, tổ chức, kinh tế,

xã hội để loại trừ các yếu tố nguy hiểm và có hại phát sinh trong quá trình sản xuất; tạo nên một điều kiện lao động thuận lợi và ngày càng được cải thiện để ngăn ngừa tai nạn lao độngvà bệnh nghề nghiệp, hạn chế ốm đau, giảm sút sức khoẻ cũng như những thiệt hại khác đối với người lao động, nhằm bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khoẻ và tính mạng người lao động trực tiếp góp phần bảo vệ và phát triển lực lượng sản xuất, tăng năng suất lao động

- Bảo hộ lao động trước hết là phạm trù sản xuất, do yêu cầu của sản xuất và gắn liền với quá trình sản xuất nhằm bảo vệ yếu tố năng động, quan trọng nhất của lực lượng sản xuất là người lao động Mặt khác, việc chăm lo sức khoẻ của người lao động mang lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi người Mà công tác BHLĐ mang lại còn có ý nghĩa nhân đạo

1 Khái niệm về Ecgonomi

“Ecgonomi được hiểu là môn khoa học liên ngành nghiên cứu tổng hợp sự thích ứng giữa phương tiện kỹ thuật và môi trường lao động với khả năng của con người về giải phẫu, sinh lý, tâm lý nhằm đảm bảo cho lao động có hiệu quả nhất, đồng thời bảo vệ sức khoẻ, an toàn và tiện nghi cho con người”

Ecgônômi tập trung vào sự thích ứng của máy móc, công cụ với người điều khiển nhờ vào việc thiết kế, tuyển chọn và huấn luyện Ecgônômi tập trung vào việc tối ưu hoá môi trường xung quanh thích hợp với con người và sự thích nghi của con người với điều kiện môi trường Ecgônômi coi cả hai yếu tố bảo vệ sức khoẻ ngưòi lao động và năng suất lao động quan trọng như nhau.Trong Ecgônômi người ta thường nhấn mạnh tới khái niệm nhân trắc học Ecgônômi tức là quan tâm tới sự khác biệt về chủng tộc và nhân chủng học khi nhập khẩu hay chuyển giao công nghệ của nước ngoài

2 Lịch sử hình thành và phát triển Ecgonomi:

 Trên thế giới.

Từ thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, thuật ngữ Ecgônômi đã được sử dụng và được hiểu với nghĩa là Công thái học Trải qua quá trình phát triển lâu dài, việc nghiên cứu, ứng dụng Ecgônômi cũng có những giai đoạn thăng trầm khác nhau nhưng từ sau Thế chiến II, với mục tiêu hướng vào năng suất và bảo vệ sức khoẻ người lao động, tại các nước phương Tây Ecgônômi ngày càng được quan tâm, nghiên cứu, phát triển

Từ đầu thế kỷ XX đến trước chiến tranh thế giới thứ II: Thời kỳ áp dụng triệt để chủ nghĩa Taylor và các ứng dụng kỹ thuật nhằm nâng cao tối đa năng suất và cường độ lao động Tuy nhiên hệ thống này không hiệu quả vì đã bóc lột sức sản xuất đến cùng kiệt, làm mất khả năng tái sản xuất Hơn thế nữa nó đã đi ngược lại với mục đích nhân đạo của lao động, đảm bảo sức khoẻ và phát triển nhân cách hài hoà trong lao động của Ecgônômi

Từ thế chiến thứ II đến cuối thế kỷ XX: giai đoạn phát triển các nghiên cứu liên ngành nhằm tìm kiếm các phương tiện tối ưu hơn cho hoạt động của con người, đồng thời tìm ra những giới hạn về khả năng của họ Với phương châm kết hợp khéo léo các khoa học kỹ thuật với khoa học về con người và hoạt động lao động, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các hoạt động lao động và sản xuất, rút ngắn khoản cách giữa lý thuyết với thực tế Với đòi hỏi cấp bách phải "làm cho công việc phù hợp với con người"

Những năm đầu thế kỷ XXI: Nghiên cứu hoàn thiện Ecgônômi/ Yếu tố con người nhằm tạo ra những phương tiện tối ưu cho con người được thực sự vui chơi giải trí trong thời gian nhàn rỗi để phục hồi sức sản xuất

 Ở Việt Nam.

Tại Việt Nam, trong những năm 60, 70 của thế kỷ 20, Ecgônômi cũng bắt đầu được nêu lên và được nghiên cứu ứng dụng trong quá trình phát triển của đất nước Ecgônômi được hiểu là môn khoa học liên ngành nghiên cứu tổng hợp sự thích ứng giữa phương tiện kỹ thuật và môi trường lao động với khả năng của con người về giải phẫu, sinh lý, tâm lý nhằm đảm bảo cho lao động có hiệu quả nhất, đồng thời bảo vệ sức khoẻ, an toàn

và tiện nghi cho con người Écgônômi - Yếu tố con người, đã được biết đến và đưa vào chương trình giảng dạy chính khóa cho sinh viên Đại học và sau Đại học tại nhiều trường

3. Mục đích – đối tượng và nhiệm vụ Ecgonomi trong thiết kế, sản xuất.

3.1 Mục đích:

Ecgônômi tập trung vào sự thích ứng của máy móc, công cụ với người điềukhiển nhờ vào việc thiết kế, tuyển chọn và huấn luyện Ecgônômi tập trung vào việc tối ưu hoá môi trường xung quanh thích hợp với con người và sự thích nghi của conngười với điều kiện môi trường Ecgônômi coi cả hai yếu tố bảo vệ sức khoẻ ngưòilao động và năng suất lao động quan trọng như nhau

a) Sức khỏe:

Theo tổ chức y tế thế giới, sức khỏe được coi là một trạng thái hoàn toàn thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không phải chỉ đơn giản là không có bệnh Con người là chủ thể của mọi vấn đề, nên sức khỏe của con người là cực kì quan trọng do đó Ecgonomi đặc biệt quan tâm tới sức khỏe của con người nhà nước v à công ty có những chương trình chăm sóc sức khỏe cho người lao động cũng chính là đảm bảo sức sản xuất của xã hội và công ty

b) Thuận tiện và an toàn:

Thuận tiện là sự phù hợp của các phương tiện, điều kiện lao động với khả năng của con người, có tác động động viên tới quá trình tâm sinh lí, hạn chế mệt mỏi, thúc đẩy khả năng làm việc lâu dài An toàn là yêu cầu hàng đầu cho mỗi sản phẩm, an toàn cho thiết

bị sản xuất, cho người sử dụng lao động và đặc biệt là người lao động

c) Hiệu quả kinh tế:

Ecgonomi là ngành khoa học ứng dụng, hiệu quả của nó được thể hiện qua các chỉ số

về năng suất, chất lượng trong mỗi hoạt động của con người ứng dụng ecgonomi trong việc hợp tác hóa các thao tác lao động, bố trí vị trí hợp lí trong lao động, hợp tác hóa các nhân công…, giảm phế phẩm, tăng năng suất, giảm tai nạn lao động, hạ giá thành sản phẩm …

3.2 Đối tượng và phương châm thực hiện của Ecgonomi.

a) Đối tượng nghiên cứu của Ecgonomi

- Thiết bị, công cụ

- Phương pháp lao động

- Vị trí lao động

- Môi trường lao động

b) Phương châm thực hiện của Ecgonomi

- Con người có những hạn chế nhất định về tầm vóc, thể lực, sinh lí, tâm lí, trí tuệ

…nên không thể bắt họ làm những việc ngoài khả năng của họ nên phương châm của Ecgonomi là: “làm choc công việc, máy móc phù hợp với con người chứ không phải bắt con người thích nghi theo chúng”

3.3. Nhiệm vụ của Ecgonomi trong thiết kế, sản xuất.

Với tư cách là ngành kỹ thuật, Ecgônômi hướng tới giải quỵết các vấn đề thực tiễn của công thuật - công nghệ Ecgônômi kỹ thuật tập trung vào thiết kế công việc, thiết kế

hệ thống người - máy, thiết kế vị trí làm việc, thiết kế môi trường làm việc, thiết kế giao diện (trao đổi thông tin giữa người và máy) và thiết kế chế độ làm việc ,nhằm:

- Gắn bó vói mục tiêu bảo vệ con người

- Nâng cao hiệu quả hoạt động

- Xem xét tổng thể trong hệ thống N- M-MT

- Coi con ngưòi là một thành phần cùng hệ thống

- Xem xét tận căn nguyên nguy cơ từ yếu tố con người.Biện pháp loại trừ sớm nguy

cơ từ thiết kế điều kiện làm việc

3.3.1 Quan hệ Người - Máy - Môi trường:

Các yếu tố thành phần của hệ thống lao động: Công nhân, công việc, vị trí làm việc và môi trường lao động

Quan tâm đến tác động của các yếu tố này đối với công nhân

Máy - Môi trường

\

Con người

Ecgonomi tập trung vào sự thích ứng của máy móc công cụ với người điều khiển nhờ vào việc thiết kế

Tập trung vào sự thích nghi giữa người lao động với máy móc nhờ sự tuyển chọn, huấn luyện

Tập trung vào việc tối ưu hóa môi trường xung quanh thích hợp với con người và điều kiện thích nghi của con người với điều kiện của môi trường,

 Tối ưu hóa các tác động tương hỗ giữa người điều khiển với thiết bị, chỗ làm việc

và môi trường lao động

- Khả năng sinh học của con người chỉ điều chỉnh trong phạm vi giới hạn cho phép, vì vậy thiết bị thích hợp trước hết phải thích hợp với người sử dụng nó, do vậy khi thiết kế các trang thiết bị phải chú ý đến tính năng sử dụng phù hợp với người điều khiển nó

- Môi trường tại chỗ làm việc chịu rất nhiều ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau, nhưng vẫn phải đảm bảo sự thuận tiện cho người lao động khi làm việc: các yếu tố về ánh sáng, tiếng ồn, rung động, độ thông thoáng, và các yếu tố tâm sinh lí, xã hội, thời gian, tổ chức lao động có ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả công việc và tinh thần làm việc của người lao động

3.3.2. Các yêu cầu Ecgônômi đôi với Phương tiện kỹ thuật.

"Các yêu cầu được qui định đối với PTKT, MTLĐ nhằm khẳng định sự thích ứng giữa chúng với khả năng của con người về giải phẫu, sinh lý, tâm lý" Bao gồm các yêu cầu:

+ Nhân trắc (kích thước không gian bề mặt bàn ghế, tầm với, kích thước, hình dạng, lực cản CCĐK)

+ Sinh lý (mức gánh nặng đối với hệ cơ, xương, khớp, hệ HH, TH.)

+ Tâm sinh lý (yêu cầu đối với mầu sắc, âm thanh, độ nhẵn bề mặt

+ Vệ sinh (nhiệt độ, độ ẩm KK, AS, mức ồn, mức rung, nồng độ các chất có hại) a) Nhân trắc học Ecgonomi với chỗ làm việc

Người lao động phải làm việc trong tư thế gò bó, ngồi đứng trong thời gian dài, thường bị đau lưng, đau cổ và căng thẳng cơ bắp hiện tượng chói lòa do chiếu ánh sáng không tốt làm giảm hiệu quả công việc, gây mệt mỏi về thị giác và thần kinh, tạo nên tâm lí khó chịu

Trong quá trình nhập khẩu hay chuyển giao công nghệ giữa các nước cần chú ý tới sự khác biệt về nhân trắc học, tránh những hậu quả xấu vd: người việt nam nhỏ bé phải làm việc với các máy móc, thiết bị nhập khẩu từ các nước châu âu với thiết kế cho những người to lớn, vì vậy trong quá trình làm việc người lao động sẽ gặp rất nhiều bất tiện và thực hiện những thao tác sẽ rất chậm và thiếu chính xác

Vì vậy nhân trắc học E cgonomi với mục đích nghiên cứu những tương quan của người lao động với yêu cầu đặt ra là đảm bảo sự thuận tiện nhất cho người lao động làm việc đảm bảo sức khỏe, đồng thời đạt năng suất cao nhất

b) Những nguyên tắc Ecgonomi trong thiết kế hệ thống lao động

Nhân trắc học có tính đến không gian chiếm chỗ, đặc biệt trong thiết kế áp dụng 3 nguyên tắc vàng sau:

• Khi thiết kế những kích thước liên quan đến vùng với tới: lấy theo ngưỡng người thấp 5%;

• Khi thiết kế không gian choán chỗ: lấy theo ngưỡng người lớn 95%;

• Kết hợp chặt chẻ khả năng điều chỉnh nếu có thể

Đây là cơ sở khoa học quan trọng mà Ecgônômi - Yếu tố con người mang lại cho chúng ta trong công tác thiết kế và sản xuất

Đối với kết quả làm việc và PTLĐ: Cấu trúc không gian vị trí làm việc đảm bảo an toàn, thuận tiện cho 90% NSD; Tư thế, lực cơ, chuyển động của cơ thể; khả năng tiếp nhận TT (PTPATT),đặc tính chuyển động của cơ thể (CCĐK)

Đối với môi trường lao động: Đảm bảo kích thước không gian di chuyển, thao tác; trao đổi không khí; cân bằng nhiệt; màu sắc, âm thanh, rung động, bức xạ

c) Thiết kế không gian làm việc và phương tiện lao động

- Thích ứng với kích thước người điều khiển

- Phù hợp với tư thế của cơ thể người, lực cơ bắp và chuyển động

- Có các tín hiệu, cơ cấu điều khiển, thông tin phản hồi

d) Thiết kế môi trường lao động

- Môi trường cần đảm bảo được các thiết kế và tránh được những tác động có hại của các yếu tố vật lí, hóa học, sinh học và đạt điều kiện tối ưu cho hoạt động chức năng của con người

e) Thiết kế quá trình lao động

- Nhằm bảo vệ an toàn, sức khỏe cho người lao động, tạo cho họ cảm giác dễ chịu, thoải mái và dễ dàng thực hiện các mục tiêu lao động loại bỏ sự quá tải , vượt quá giới hạn trên dưới của hoạt động tâm sinh lí người lao động

3.4 Mối liên quan giữa Ecgonomi với những ngành khác

Ecgonomi là ngành khoa học liên ngành, sử dụng những thành tựu của nhiều ngành khoa học khác nhau, như: khoa học tự nhiên( toán, lí, hóa), khoa học kĩ thuật chuyên ngành (y học, cơ khí, xây dựng, thông gió, chiếu ánh sáng…), tới các ngành khoa học kinh tế - xã hội( tổ chức lao động, luật , chính sách xã hội ) nó có sự phối hợp nhịp nhàng, tương

tác, hỗ trợ lẫn nhau giữa các ngành nhằm đạt mục tiêu cuối cùng bảo vệ an toàn cho người lao động và đồng thời nâng cao năng suất tối đa nhất

3.5 Lợi ích và ứng dụng Ecgonomi trong thiết kế, sản xuât.

3.5.1 Lợi ích.

- Đảm bảo sự an toàn, giảm mức tổn thương, bệnh tật của người lao động

- Bớt được một phần chi phí đền bù cho doanh nghiệp

- Tăng sự hài lòng, thỏa mãn của người lao động, tạo được niềm tin, gắn bó với tổ chức => hết lòng, chuyên tâm phục vụ trong quá trình lao động => hạn chế tối đa lỗi của người lao động, giảm tỉ lệ hàng hư, phế phẩm => năng suất lao động, hiệu quả công việc được nâng cao

- Áp dụng Ecgonomi trong quá trình thiết kế, sản xuất tạo thuận tiện cho người lao động trong làm việc.giảm bớt nguy cơ về tai nạn trong lao động

- Giảm tỉ lệ luân phiên công nhân và số ngày nghỉ việc

- Ghóp phần cải thiện quan hệ lao động, giữa người sử dụng lao động với người lao động

- Giảm những tổn thất cho thiết bị

3.5.2 ứng dụng

Ngày nay các sản phẩm phục vụ cho con người ngoài những công năng và tính tiện ích của nó, còn có cả các yếu tố về tính nhân bản (các rô bốt, các linh kiện điện tử, các phương tiện đi lại ), các yếu tố thẩm mỹ (mầu sắc, mẫu mã ) và nhân trắc học Ecgônômi

Trong thiết kế, sản xuất: Từ các sản phẩm như các rôbốt, các linh kiện điện tử, các ứng dụng của công nghệ thông tin hay hàng tiêu dùng (bàn, tủ, chén đĩa, ) đến các phương tiện vận chuyển (ghế ngồi trong các chuyến bay đường dài, ghế ngồi trong các phương tiện đi lại công cộng đều nhằm mục đích tăng tính thoả mãn và thuận tiện cho con người, giảm mức tổn thương và bệnh tật

Trong sắp xếp, tổ chức và quản lý lao động: giảm bớt các nguy cơ về an toàn và y học trong lao động, nâng cao hiệu quả lao động, cải thiện quan hệ lao động

3.6 Những tổn thất hạn chế khi doanh nghiệp không áp dụng Ecgonomi

- Người lao động sẽ phải làm việc trong môi trường và điều kiện làm việc mà họ luôn cảm thấy không được an toàn thì tâm lí làm việc cũng sẽ không tốt, các thao tác thực hiện chậm, thiếu chính xác => sản phẩm bị lỗi sẽ nhiều, đầu ra hay sản phẩm đạt yêu cầu

sẽ bị giảm sút, thời gian trống sẽ nhiều lên => ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả, cũng như chất lượng sản phẩm => vốn sản xuất và những chi phí phát sinh sẽ tăng lên , lợi nhuận công ty sẽ giảm

- Sẽ phải chi nhiều cho tiền mua nguyên liệu, y tế, bởi tỉ lệ tai nạn trong lao động, bệnh tật, chi phí đền bù sẽ tăng lên

- Số lao động nghỉ ốm cũng sẽ tăng dần

- Chất lượng lao động không đảm bảo cho hoạt động sản xuất

- Quan hệ lao động trở nên căng thẳng

- Người lao động không yên tâm phục vụ trong tổ chức, không tạo được động lực, niềm tin cho họ => giảm đi sự gắn bó của người lao động với tổ chức

- Máy móc thiết bị nhanh hỏng hơn, vì chưa có sự thiết kế hợp lí với người lao động

=> tăng chi phí của tổ chức

 Một số bệnh thường gặp ở người lao động:

Rối loạn cơ - xương nghề nghiệp Là một nhóm bệnh mạn tinh của các mồ mềm phát sinh

và gâỵ khó chịu cho người LĐ do quá trình làm việc cử động lặp đi lặp lại quá sức cơ thể Gây ảnh hưởng đến mô cơ, thán kinh, gân, bao gân taỵ, bộ phận khác Có nguồn gốc từ vi