Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng trường trung học cơ sở Trường Long Hòa – Duyện Hải – Trà Vinh

Đề tài: Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng trường trung học cơ sở Trường Long Hòa – Duyện Hải – Trà Vinh

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn quý Thầy giáo, Cô giáo đã giảng dạy lớp cử nhân

Quản lý giáo dục lớp K2-Trà Vinh, quý Thầy, Cô trong khoa tâm lý giáo dục,

khoa quản lý giáo dục, phòng quản lý khoa học, trường Đại học sư phạm Hà

Nội đã tận tình giảng dạy, tạo điều kiện giúp đỡ cho em trong quá trình học tập,

nghiên cứu và hoàn thiện khoá luận tốt nghiệp Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết

ơn sâu sắc đối với Thầy hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thanh –

Người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ động viên em trong quá trình thực hiện đề

tài Tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn đồng nghiệp, phụ huynh học sinh và các

em học sinh đã nhiệt tình cộng tác cung cấp thông tin số liệu cho ý kiến và tạo

điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình hoàn thành khoá luận tốt nghiệp

Mặc dù đã cố gắng rất nhiều nhưng chắc chắn khoá luận không sao tránh

khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được sự thông cảm, giúp đỡ của Thầy

hướng dẫn Xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, tháng 3 năm 2011 Tác giả khoá luận

Nguyễn Văn Lợi

1.2.1.Khái niệm về đạo đức và giáo dục đạo đức 9 1.2.2.Khái niệm về quản lý giáo dục đạo đức 11

1.2.3.Khái niệm về biện pháp và biện pháp quản lý giáo dục… 13

1.3.Khái niệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 131.4.Vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 131.5.Chức năng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 131.6.Tính chất của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 14

1.6.2.Mang tính quy luật đặc thù của quá trình giáo dục 14

1.6.4 Tính năng động của chương trình kế hoạch 14

1.7.Những nguyên tắc cơ bản của hoạt động giáo dục … 14 1.7.1.Đảm bảo tính mục đích, tính kế hoạch 14 1.7.2.Đảm bảo tính tự nguyện, tự giác, tự quản 15

Chương 2.Thực trạng giáo dục đạo đức học sinh…. 162.1.Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội – giáo dục 16

2.1.2.Tình hình giáo dục ở xã Trường Long Hoà 172.2.Thực trạng về đạo đức và giáo dục đạo … 19 2.2.1.Thực trạng đạo đức của học sinh … 19 2.2.2.Thực trạng nhận thức thái độ và hành vi đạo đức… 20 2.2.3.Thực trạng hình thức tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức… 21

Chương 3.Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức…. 243.1.Nâng cao nhận thức, vai trò trách nhiệm… 24 3.1.1.Tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện của Chi bộ Đảng 24 3.1.2.Xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong tập thể sư phạm 24 3.1.3.Phát huy vai trò tiên phong của Đoàn TNCS HCM… 25 3.1.4.Củng cố, xây dựng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp… 253.2.Kế hoạch hoá công tác quản lý giáo dục đạo đức … 263.3.Phát huy vai trò tự quản của tập thể học sinh 263.4.Tổ chức có hiệu quả việc triển khai thực hiện kế hoạch … 27 3.4.1.Hoạt động ngoài giờ lên lớp hàng ngày 27 3.4.2.Hoạt động ngoài giờ lên lớp hàng tuần 27 3.4.3.Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm… 283.5.Tổ chức phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội … 30

3.6 Tăng cường kinh phí đa dạng hoá các hình thức hoạt động giáo

dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp

31

KÝ HIỆU CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Đoàn TNCS

Đội thiếu niên tiền phòng Hồ Chí Minh Đội TNTP

Công nghiệp hoá – hiện đại hoá CNH - HĐH

PHẦN THỨ NHẤT: PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài:

Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986, Đại hội đã đưa đấtnước ta tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện nhằm mục tiêu dân giàu nướcmạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh, đất nước ta đã không ngừng đổi mớiphát triển Tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Namquyết định đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước Nghị quyết Trung uơng 2 khóa VIII

xác định “Muốn tiến hành CNH-HĐH thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững Bởi vậy giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu Nhà nước và xã hội phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài” (Điều 35 Hiến pháp nước CHXHCN Việt

Nam)

“Mục tiêu giáo dạo là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện

có đạo đức tốt, có tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách và phẩm chất năng lực công dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Điều 2 Luật giáo dục của nước CHXHCN Việt Nam năm

2005)

Những con người có nhân cách như Luật giáo dục chỉ ra do nền giáo dục,

do các nhà trường góp phần hình thành đó là thế hệ trẻ Việt Nam, chủ nhân

tương lai của đất nước, là thế hệ có đủ tài đức “vừa hồng, vừa chuyên” đảm

trách sứ mệnh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

Bác Hồ coi việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là công việc

trọng đại của đất nước, của dân tộc Bác Hồ kính yêu đã dạy “Người có đức

mà không có tài làm việc gì cũng khó Người có tài mà không có đức thì vô dụng” Giáo dục phải là bồi dưỡng được đức, cái vốn quý của một con người,

tuy nhiên không phải ai cũng đã thấm nhuần được tư tưởng đó

Đạo đức là mặt cốt lõi của nhân cách, nó chi phối quan hệ con người vớicon người; con người với xã hội và thiên nhiên để hình thành và phát triển nhâncách thì phải hình thành và rèn luyện các phẩm chất đạo đức Giáo dục đạo đức

là trách nhiệm của toàn xã hội mà nhà trường giữ vai trò trọng trách Vì thế giáodục đạo đức cho thế hệ trẻ là vấn đề cấp thiết, là sứ mệnh lịch sử mà xã hội đãgiao phó cho nhà trường

“Thiện ác nguyên lai vô định tính

Đa do giáo dục đích nguyên nhân”

(Hồ Chí Minh)

Trong xu hướng toàn cầu hóa diễn ra trong mọi mặt của đời sống xã hội,chúng ta cũng đang phải đối mặt với những thách thức của thời đại: đó là sự sasút về đạo đức, mờ nhạt lý tưởng, chạy theo lối sống thực dụng trong một sốthanh niên, học sinh làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đạo đức của nhàtrường Trước tình hình đó, việc tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinhcàng cấp thiết hơn bao giờ hết Trong các lĩnh vực giáo dục, giáo dục đạo đức

có một ý nghĩa quan trọng Cho dù ở giai đoạn nào của lịch sử thì nét chung củađạo đức vẫn là yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, hướng tới cái thiện chống lại cái ác,hướng về mối quan hệ đẹp đẽ giữa con người với con người, với tụ nhiên và xãhội, đồng thời cũng là kết quả của sự giáo dục giáo dục đạo đức là mặt quantrọng của giáo dục nhân cách của con người Nhân cách là sự thống nhất giữaphẩm chất và năng lực Nhân cách là cấu tạo mới do từng người tự hình thànhnên và phát triển trong quá trình sống và giao tiếp, học tập, lao động, vui chơi.Đạo đức được coi là nền tảng trong phẩm chất, nhân cách con người Đạo đức

là gốc, là cốt lõi của nhân cách Do đó trong nhà trường phải luôn chú trọnggiáo dục cả đức lẫn tài Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng dạy:

“Dạy cũng như học phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc rất quan trọng.” “Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải cuộc sống xã hội hình thường, ổn định.” (37-tr 65)

Trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng và Nhân dân ta đòi hỏi thế hệ trẻ,thanh niên, học sinh, sinh viên phải trở thành lực lượng tiên phong có tài năng,đạo đức, có tinh thần trách nhiệm và lý tưởng sống cao đẹp Họ là lực lượngnòng cốt tin cậy trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng thànhcông quá trình nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Hơn ai hết, là người làm công tác quản lý ở nhà trường trung học cơ sởtrên quê hương thứ hai của mình, tôi nhận thức rõ trách nhiệm đặt trên vai củamình Phải có biện pháp giáo dục đạo đức học sinh phù hợp nhằm nâng hơn nữachất lượng giáo dục nói chung, chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh nóiriêng, đặc biệt là giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lênlớp Xuất phát từ những lý do khách quan, chủ quan như đã nêu trên, tôi quyết

đinh chọn đề tài: “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng trường trung học cơ sở Trường Long Hòa – Duyện Hải – Trà Vinh”

2.Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác giáo dục đạo đức cho học sinhthông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sởTrường Long Hòa – Duyên Hải – Trà Vinh Trên cơ sở đó đề xuất một số biệnpháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1.Khách thể nghiên cứu:

Công tác quản lý giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờlên lớp của hiệu trưởng trường trung học cơ sở Trường Long Hòa – Duyên Hải– Trà Vinh

3.2.Đối tượng nghiên cứu:

Các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáo dụcđạo đức cho học sinh trường trung học cơ sở Trường Long Hòa – Duyên Hải –Trà Vinh

4.Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1.Giáo dục đạo đức là vấn đề rất lớn, rất đa dạng và phức tạp Đồng thời làvấn đề rất bức xúc hiện nay Để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

có rất nhiều biện pháp Ở đề tài này, tôi chỉ tập trung chú ý nghiên cứu một sốbiện pháp quản lý của hiệu trưởng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đạođức nói riêng và chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh nói chung

4.2.Nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạtđộng ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở Trường Long Hòa-Duyên Hải-Trà Vinh

5.Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.Nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản về biện pháp quản lý giáo dụcđạo đức học sinh ở trường trung học cơ sở

5.2.Tìm hiểu đánh giá thực trạng biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạođức học sinh ở trường trung học cơ sở Trường Long Hòa – Duyên Hải – TràVinh

5.3.Đề xuất một số biện pháp quản lý hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạtđộng giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường trung học cơ sở Trường Long Hòa– Duyên Hải – Trà Vinh

6.Phương Pháp nghiên cứu

6.1.Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu tài liệu văn bản, chỉ thị, nghị quyết, sách báo,…có nội dungliên quan đến đề tài nghiên cứu, sàng lọc thông tin, tập hợp những vấn đề cơbản làm lý luận vững chắc cho đề tài, hỗ trợ cho quá trình làm đề tài: tìm hiểucác khái niệm, thuật ngữ hoạt động giáo dục đạo đức, giáo dục ngoài giờ lênlớp, đặc điểm tâm lý, phương pháp giáo dục học sinh trung học cơ sở

6.2.Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Tìm hiểu thực trạng, nhận thức vai trò hoạt động giáo dục đạo đức thôngqua hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh và các lực lượng tham gia giáodục, việc tổ chức các hoạt động này ở trường trung học cơ sở Trường Long Hòa

- Duyên Hải – Trà Vinh

6.2.3.Phương pháp tọa đàm: trò chuyện trao đổi với học sinh, giáo viên, phụhuynh học sinh, chính quyền địa phương để đánh giá nhận thức, hành vi, thái

độ, hạnh kiểm của học sinh, đánh giá các biện pháp tổ chức hoạt động giáo dụcđạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp và ảnh hưởng của nóđến việc hình thành nhân cách học sinh

6.2.4.Phương pháp xử lý thông tin: sử dụng toán thống kê, xử lý số liệu thuthập được, lập bảng, vẽ sơ đồ

PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG

TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1.Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện từ buổi bình minh củalịch sử xã hội loài người Những tư tưởng đạo đức, giá trị đạo đức, đạo đức học

đã hình thành hơn 26 thế kỉ trước đây trong triết học phương Đông: TrungQuốc, Ấn Độ,… và triết học phương Tây: Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại,… nóđược hoàn thiện và phát triển trên cơ sở các chế độ kinh tế- xã hội nối tiếp nhau

từ thấp đến cao, mà đỉnh cao của nó là đạo đức mới – đạo đức cách mạng mà xãhội ta đã và đang xây dựng

Theo quan điểm học thuyết Mác-Lênin: Đạo đức là một hình thái ý thức

xã hội có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xã hội, nó phản ánh và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội Nếu tồn tại xã hội thay đổi thì đạo đức cũng thay đổi theo Do vậy, đạo đức mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc

Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc quy định chuẩn mực nhằm hướngcon người đến cái chân, cái thiện, cái mỹ chống lại cái giả, cái ác, cái xấu Cácchuẩn mực đạo đức xuất hiện do nhu cầu của đời sống xã hội là sản phẩm củalịch sử xã hội do cơ sở kinh tế - xã hội quyết định Bất kỳ trong thời đại nào củalịch sử, đạo đức của con người đều được đánh giá theo khuôn phép, chuẩn mực

và quy tắc đạo đức Đạo đức là sản phẩm của xã hội, cùng với sự phát triển củasản xuất, các mối quan hệ của xã hội, hệ thống các quan hệ đạo đức, ý thức đạo

đức, hành vi đạo đức cũng theo đó ngày càng phát triển, ngày càng nâng cao,phong phú, đa dạng và phức tạp hơn.

Đạo đức có vai trò rất lớn trong đời sống xã hội, trong đời sống của conngười, đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảocho các cá nhân và cộng đồng tồn tại và phát triển

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của cách mạng Nội dung

cơ bản trong quan điểm đạo đức cách mạng là: “Trung với nước, hiếu với dân; cần kiệm liêm chính chí công vô tư; yêu thương con người; tinh thần quốc tế trong sáng” Quan điểm của Người về đạo đức là những quan điểm

thực sự khoa học, biện chứng phù hợp với sự tiến bộ, tiến hóa của loài người để

có được đạo đức mỗi người phải chăm lo tu dưỡng kiên trì bền bỉ suốt đời

Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về đạo đức, là mẫu mực kết tinh tất

cả những phẩm chất tốt đẹp nhất của người Việt Nam, với đạo đức cao quý củachủ nghĩa Mác – Lênin Những tư tưởng đạo đức cũng như tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong hệ thống di sản tư tưởng củaNgười Cho nên, có thể nói toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ ChíMinh gắn liền với quá trình phát triển tư tưởng đạo đức và việc xây dựng nềnđạo đức cách mạng mà Người là tấm gương tiêu biểu sinh động và trong sángnhất của nền đạo đức cách mạng đó

1.2.Một số khái niệm cơ bản

1.2.1.Khái niệm về đạo đức và giáo dục đạo đức:

Để tồn tại và phát triển con người phải hoạt động và tham gia các mốiquan hệ xã hội trong thế giới hiện thực Trong quá trình thực hiện mối quan hệ

ấy, nếu con người có cách giao tiếp, ứng xử phù hợp với lợi ích chung của mọingười, của cộng đồng xã hội thì con người ấy được đánh giá là có đạo đức.Ngược lại, cá nhân nào có thái độ, hành vi không đúng đắn làm tổn hại đến lợiích của người khác, của cộng đồng và bị xã hội lên án, chê trách thì cá nhân đó

bị coi là người thiếu đạo đức Vậy đạo đức là gì ?

+Theo giáo trình “Đạo đức học” (NXB chính trị quốc gia Hà Nội năm 2000) “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận

xã hội” [24 tr 8]

+Theo quan điểm học thuyết Mác – Lênin: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xã hội Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội phản ánh và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội vì vậy tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội (đạo đức) cũng thay đổi theo Và như vậy đạo đức xã hội luôn mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc.”(Dẫn theo Nguyễn Kim Bôi [7 tr 13]).

+Theo từ điển tiếng Việt (NXB Khoa học xã hội) thì: “Đạo đức là những tiêu chuẩn, những nguyên tắc quy định hành vi quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội Đạo đức là những phầm chất tốt đẹp của con người theo những tiêu chuẩn đạo đức của một giai cấp nhất định” [50 tr

211]

+Theo gốc độ xã hội Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, phảnánh dưới dạng những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực điều chỉnh hoặc chi phốihành vi của con người trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, giữacon người với xã hội và với chính bản thân mình

+Theo gốc độ cá nhân: Đạo đức chính là những phẩm chất, nhân cách củacon người, phản ánh ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi, thói quen và các ứng xửcủa họ trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội, giữa bảnthân họ với người khác và với chính bản thân mình

Đạo đức biến đổi và phát triển cùng với sự biến đổi và phát triển của cácđiều kiện kinh tế - xã hội, cùng với sự phát triển của xã hội Khái niệm đạo đứcngày càng được hoàn thiện đầy đủ hơn Các giá trị đạo đức trong xã hội củachúng ta hiện nay là thể hiện sự kết hợp sâu sắc truyền thống đạo đức tốt đẹpcủa dân tộc, với xu thế tiến bộ của thời đại, của nhân loại Lao động sáng tạo,nguồn gốc của mọi giá trị là một nguyên tắc đạo đức có ý nghĩa chỉ đạo tronggiáo dục và tự giáo dục của con người hiện nay

Đạo đức có 3 chức năng: nhận thức, giáo dục và điều chỉnh hành vi Trong

đó điều chỉnh hành vi hết sức quan trọng vì nó điều chỉnh hành vi con ngườitrong mọi lĩnh vựcđời sống xã hội

 Chức năng nhận thức: nhận thức đạo đức đem lại tri thức đạo đức, ýthức đạo đức cho chủ thể, các cá nhân nhờ tri thức đạo đức, ý thứcđạo đức xã hội đã nhận thức mà tạo thành đạo đức cá nhân Cá nhânhiểu và tin những chuẩn mực, lý tưởng, giá trị đạo đức xã hội trởthành cơ sở để cá nhân điều chỉnh hành vi đạo đức

 Chức năng giáo dục: trên cơ sở nhận thức đạo đức, chức năng giáodục giúp con người hình thành những phẩm chất nhân cách, hìnhthành hệ thống định hướng giá trị và các chuẩn mực đạo đức, điềuchỉnh các hành vi đạo đức Hiệu quả giáo dục đạo đức phụ thuộcvào điều kiện kinh tế xã hội, cách thức tổ chức, giáo dục mức độ tựgiác của chủ thể và đối tượng giáo dục trong quá trình giáo dục

 Chức năng điều chỉnh hành vi:

Sự điều chỉnh hành vi đạo đức làm cho cá nhân và xã hội cùng tồntại và phát triển, đảm bảo quan hệ lợi ích cá nhân và cộng đồng.Chức năng này thể hiện bằng hai hình thức chủ yếu Trước hết làbản thân chủ thể đạo đức phải cần tạo ra dư luận để khen ngợi,khuyến khích, đánh giá hoặc phê phán những biểu hiện cụ thể của

hành vi đạo đức trên cơ sở những chuẩn mực giá trị đạo đức Đây làchức năng xã hội cơ bản hết sức quan trọng của đạo đức.

+Giáo dục đạo đức:

Giáo dục theo nghĩa rộng là giáo dục xã hội được coi là lĩnh vực hoạtđộng của xã hội nhằm truyền đạt những kinh nghiệm xã hội – lịch sử, chuẩn bịcho thế hệ trẻ trở thành lực lượng tiếp nối sự phát triển xã hội, kế thừa và pháttriển nền văn hoá của loài người và dân tộc

Giáo dục theo nghĩa hẹp là giáo dục trong nhà trường, đó là quá trình tácđộng có tổ chức, có kế hoạch, có quy trình chặt chẽ nhằm mục đích cung cấpkiến thức, kỹ năng hình thành thái độ, hành vi cho thiếu niên, xây dựng và pháttriển nhân cách theo quy mô mà xã hội đương thời mong muốn

Giáo dục đạo đức là hình thành cho con người những quan điểm cơ bảnnhất, những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức cơ bản của xã hội Nhờ đó conngười có khả năng lựa chọn, đánh giá đúng đắn các hiện tượng đạo đức xã hộicũng như tự đánh giá suy nghĩ về hành vi của bản thân mình vì thế công tácgiáo dục đạo đức góp phần vào việc hình thành, phát triển nhân cách con ngườimới phù hợp với từng giai đoạn phát triển

Giáo dục đạo đức về bản chất là quá trình biến hệ thống các chuẩn mựcđạo đức từ những đòi hỏi từ bên ngoài xã hội đối với cá nhân thành những đòihỏi bên trong của cá nhân, thành niềm tin, nhu cầu, thói quen của đối tượnggiáo dục

Giáo dục đạo đức trong trường phổ thông là một bộ phận của quá trìnhgiáo dục tổng thể có quan hệ biện chứng với các quá trình bộ phận khác nhưgiáo dục trí tuệ, giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáodục hướng nghiệp,… giúp cho học sinh hình thành và phát triển nhân cách toàndiện Giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục lòng trung thành với Đảng,hiếu với dân, yêu quê hương đất nước, có lòng vị tha, có lòng nhân ái, cần cùliêm khiết chính trị, đó là đạo đức xã hội chủ nghĩa

1.2.2.Khái niệm về quản lý giáo dục đạo đức:

1.2.2.1.Quản lý:

Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lýđến khách thể quản lý (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạtđộng của con người trong các quá trình sản xuất, xã hội để đạt được mục đích

đã định

Các Mác đã lột tả bản chất quản lý là: “Nhằm thiết lập sự phối hợp giữa những công việc cá nhân và thực hiện những chức năng chung, nảy sinh từ

sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, khác với sự vận động riêng lẽ của

nó Một người chơi vĩ cầm riêng lẽ tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần người chỉ huy”.[ 8 tr 342]

*Chức năng của quản lý:

Chức năng của quản lý là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt, thôngqua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mụctiêu nhất định Nhiều nhà khoa học và quản lý thực tiễn đã đưa ra những quanđiểm khác nhau về phân loại chức năng quản lý.

+Theo truyền thống: Hfayot đưa ra 5 chức năng quản lý: Kế hoạch – tổchức – chỉ huy – phối hợp – kiểm tra

+Theo quan điểm của quản lý hiện đại: từ các hệ thống chức năng quản lýnêu trên, có thể khái quát một số chức năng cơ bản sau:

+Về nội dung khái niệm quản lý giáo dục có nhiều cách hiểu khác nhau:quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lựclượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển

xã hội Ngày nay với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáodục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người Tuy nhiên, trọng tâmvẫn là giáo dục thế hệ trẻ Cho nên, quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành

hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.2.2.3.Quản lý giáo dục đạo đức:

Quản lý đối tượng giáo dục đạo đức là sự tác động có ý thức của thể quản

lý tới đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục đạo đức đạt kết quảmong muốn bằng cách hiệu quả nhất Về bản chất, quản lý hoạt động giáo dục

KẾ HOẠCH

CHỈ ĐẠO

đạo đức là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý lên các thành

tố tham gia vào quá trình hoạt động nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáodục đạo đức (nhằm hình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ thái độ, tình cảm,hành vi và thói quen Đó là những nét tính cách của nhân cách, ứng xử đúngđắn trong xã hội)

1.2.3.Khái niệm về biện pháp và biện pháp quản lý giáo dục đạo đức họcsinh

1.2.3.1.Khái niệm về biện pháp:

Theo “Từ điển tiếng Việt” do Hoàng Phe chủ biên thì: “Biện pháp là cáchlàm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể.” [50 tr 64]

Theo cuốn “Từ điển tiếng Việt tường giải và liên tưởng” của tác giảNguyễn Văn Đạm: “Biện pháp là cách làm, cách hành động đối phó để đi đếnmột mục đích nhất định.” [51 tr 66]

1.2.3.2 Biện pháp giáo dục đạo đức:

Biện pháp giáo dục đạo đức là cách làm, cách hành động cụ thể để nângcao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh

1.3.Khái niệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.1.Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một một hoạt động cơ bản đượcthực hiện một cách có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần thựcthi quá trình đào tạo nhân cách học sinh đáp ứng những yêu cầu đa dạng của đờisống xã hội (vì thế, còn gọi là quá trình giáo dục ngoài giờ lên lớp)

1.3.2.Hoạt động này do nhà trường quản lý, tiến hành ngoài gìơ dạy học trênlớp theo chương trình, kế hoạch dạy học Nó được tiến hành xen kẽ hoặc nốitiếp chương trình dạy học trong phạm vi nhà trường hoặc trong đời sống xã hội

do nhà trường chỉ đạo diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè đểkhép kín quá trình giáo dục làm cho quá trình đó được thực hiện mọi nơi mọilúc

1.4.Vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.4.1.Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận cấu thành tronghoạt động giáo dục Theo cách phân chia hiện nay, hoạt động giáo dục trongnhà trường được chia thành hai bộ phận: hoạt động dạy học trên lớp và hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp

Mỗi một bộ phận đều có một vị trí, chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng chúngđều góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục.Như vậy, hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp không phải là một hoạt động “phụ khoá” trong nhà

trường mà là một bộ phận quan trọng trong hoạt động giáo dục trong nhàtrường phổ thông

1.4.2.Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cầu nối tạo ra mối liên hệ haichiều giữa nhà trường với xã hội

Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường có điều kiệnphát huy vai trò tích cực của mình đối với cuộc sống.

1.5.Chức năng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.5.1.Củng cố mở rộng khơi sâu năng lực nhận thức các môn văn hoá trongchương trình

1.5.2.Trực tiếp rèn luyện phẩm chất nhân cách, tính cách, tài năng và thiênhướng nghề nghiệp cá nhân, hình thành các mối quan hệ giữa con người với đờisống xã hội, con người với thiên nhiên, với môi trường sống

1.5.3.Tạo điều kiện cho học sinh hoà nhập vào cuộc sống cộng đồng thôngqua các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội giúp học sinh hoà nhập vào cuộcsống xã hội

1.5.4.Phát huy tác dụng của nhà trường đối với đời sống tạo điều kiện để huyđộng cộng đồng tham gia để xây dựng trường học và phát huy tác dụng trongcông tác giáo dục

1.6.Tính chất của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.6.1.Bình diện hoạt động:

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động phong phú, đa dạng

Nó có thể diễn ra ngoài nhà trường để mở rộng giao lưu cho học sinh, giúp các

em hoà nhập vào cuộc sống, con người, thâm nhập vào các mặt của cuộc sống,tạo khả năng thuận lợi để gắn “học với hành”

1.6.2.Mang tính quy luật đặc thù của quá trình giáo dục

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục xã hội đặcbiệt của con người, biến đổi khá phức tạp nhân cách của học sinh Nó khônggiống với quá trình dạy học hay quá trình giáo dục hướng nghiệp

Muốn hình thành phát triển nhân cách học sinh không chỉ đơn thuần trongnhững giờ lên lớp mà còn phải thông qua các loại hình hoạt động đa dạng nhưcông tác xã hội, lao động sản xuất, hoạt động văn nghệ,…

1.6.3.Tính đa dạng về mục tiêu

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không chỉ nhằm vào một mục tiêugiáo dục tư tưởng đạo đức, phẩm chất nhân cách cho các em học sinh mà cònnhằm đạt nhiều mục tiêu về trí dục, mĩ dục, lao động,…

1.6.4.Tính năng động của chương trình kế hoạch

1.6.5.Tính phong phú đa dạng của nội dung và hình thức hoạt động, tính phứctạp khó khăn của việc kiểm tra đánh giá

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động đa dạng, do vậyviệc đánh giá rất khó khăn Tuy vậy, mỗi hoạt động trong trường đều phải kiểmtra đánh giá, có như vậy, mới động viên khuyến khích được hoạt động tốt đồngthời khắc phục những khuyết nhược điểm trong từng công việc Để đánh giáhoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, ta có thể bàn bạc định ra tiêu chuẩn cụ thể

để đánh giá, cũng có thể đánh giá từng khâu, từng hoạt động ở mỗi thời điểmnhất định rồi đánh giá chung trong cả một học kỳ, cả năm học.

1.7.Nguyên tắc cơ bản của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.7.1.Đảm bảo tính mục đích, tính kế hoạch

-Tính mục đích: bất kỳ hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nào cũng phảiđều đạt một mục tiêu nhất định Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng cómục đích rõ ràng, người quản lý phải đề ra mục đích, yêu cầu của hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp, trong cả năm học, từng học kỳ, từng hoạt động -Tính kế hoạch: mọi hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải có kế hoạch

và kế hoạch được xác định tuỳ theo mục tiêu, xác định nội dung, lựa chọnphương thức, xác định quy mô và phương tiện hoạt động

1.7.2.Đảm bảo tính tự nguyện, tự giác, tự quản

Nếu hoạt động trên lớp là bắt buộc thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

là tự nguyện, tự giác Có tự nguyện tự giác thì mới phát huy được sở trường,khả năng của từng học sinh Thực tế hoạt động ngoài giờ phong phú đa dạng,học sinh nào có năng lực sở trường trên lĩnh vực nào thi tham gia ở mặt ấy Đây

là nguyên tắc quan trọng để hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có kết quả 1.7.3.Đảm bảo tính tập thể

Tuy hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo sở thích và tính tự nguyện tựgiác của học sinh nhưng không thể hoạt động đơn lẻ theo kiểu tự do cá nhânđược mà phải đảm bảo tính tập thể theo chỉ đạo chung

1.7.4.Đảm bảo tính đa dạng phong phú

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phong phú đa dạng như cuộc sống vậynên một mặt nhà trường tìm những hoạt động đa dạng, hấp dẫn để các em pháthuy năng lực bản thân Nhưng mặt khác nhà trường cũng cần đảm bảo để họcsinh tự hoat động theo sáng kiến phù hợp với tâm sinh lý của các em

1.7.5.Đảm bảo tính hiệu quả

Khi tiến hành hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ta phải tính đến hiệuquả Hiệu quả ấy có thể mang đến lợi ích xã hội hoặc hiệu quả giáo dục gópphần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Sự nghiệp đổi mới đất nước ta trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi phải thật sựcoi trọng nhân tố con người, coi trọng cả tài năng sức khoẻ và phẩm chất đạođức Chăm lo giáo dục thế hệ trẻ đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp côngnghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó nhàtrường giữ vai trò quan trọng Giáo dục đạo đức được xem là nền tảng, gốc rễtạo ra nội lực, tiềm năng vững chắc cho các mặt giáo dục khác Giao dục đạođức là khâu then chốt của quá trình giáo dục nhân cách con người Muốn nâng

cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở trong hiện nay,đòi hỏi cá nhân người làm công tác giáo dục phải nắm vững những định hướng

về mục tiêu, nội dung phương pháp giáo dục, đặc biệt hiểu sâu sắc tâm lý lứatuổi học sinh trung học cơ sở, hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế xã hội, phải

có một hệ thống phương pháp giáo dục đạo đức thích hợp và hiệu quả.Chính vìvậy việc giáo dục đạo đức học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp làmột trong những phương pháp quan trọng để giáo dục đạo đức học sinh

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

TRƯỜNG LONG HÒA – DUYÊN HẢI – TRÀ VINH

2.1.Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội – giáo dục xã Trường Long Hòa – Duyên Hải – Trà Vinh

2.1.1.Đặc điểm kinh tế - xã hội của xã Trường Long Hòa và tác động của nóđến giáo dục đạo đức học sinh

Trường Long Hòa là một xã ven biển Duyên Hải – Trà Vinh, có chiều dài

bờ biển 16km, địa bàn rộng, toàn xã có 5 ấp (Ba Động, Nhà Mát, Khoán Tiều,Cồn Trứng và Cồn Tàu) Diện tích đất tự nhiên: 3740ha Trung tâm xã cáchhuyện khoảng 10km, cách quốc lộ 53 khoảng 3km

*Vị trí địa lý:

Bắc giáp xã Hiệp Thạnh

Nam giáp xã Dân Thành

Đông giáp biển Đông

Tây giáp xã Long Toàn

Toàn xã có 6127 nhân khẩu, 1460 hộ, có 24 hộ dân tộc Khmer với 59 nhânkhẩu, cơ cấu kinh tế của xã là Ngư – Nông – Lâm – Tiểu thủ công nghiệp vàdịch vụ du lịch

Trong kháng chiến chống Pháp và Mỹ, nhân dân xã Trường Long Hòa đượcNhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” vàdanh hiệu “ Trường Long Hòa sắt thép” Tốc độ phát triển GDP bình quân trong

5 năm (2005-2010) đạt 10,60%, cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển theo hướng tíchcực, giảm tỉ trọng giá trị nông nghiệp, tăng tỉ trọng giá trị công nghiệp, xâydựng và dịch vụ Thế mạnh kinh tế của xã là nuôi trồng và đánh bắt thuỷ hảisản, dịch vụ du lịch

Sự nghiệp giáo dục đào tạo tiếp tục phát triển, tỷ lệ học sinh đi học trong độtuổi cấp 1 đạt 99%, cấp 2 đạt 80% Đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu họcđúng độ tuổi năm 1998, hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở năm

2005 Toàn xã có 3 trường: 1 trường trung học cơ sở và 2 trường tiểu học (trong

đó có 1 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia)

Hoạt động văn hoá văn nghệ, thông tin tiếp tục phát triển cả về số lượng vàchất lượng, đa dạng về hình thức, nội dung Cuộc vận động toàn dân đoàn kếtxây dựng đời sống văn hoá được duy trì đến nay toàn xã có 5/5 ấp văn hoá, 3/3trường học văn minh Các hoạt động thể dục thể thao, phong trào và chuyênnghiệp được tiếp tục duy trì và phát triển Hiện nay có 5/5 ấp có đội bóng đá vàđội bóng chuyền

Công tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân ban đầu được quan tâm, cácchương trình quốc gia về y tế, bảo vệ chăm sóc trẻ em, dân số kế hoạch hoá giađình, phòng chống dịch bệnh, tỉ lệ trẻ em suy dinh dưỡng đều đạt kế hoạch, tỉ lệtăng dân số tự nhiên 1,25%

Công tác xoá đói giảm nghèo không ngừng được chú trọng Trong 5 năm(2005-2010) đã tạo việc làm cho 950 lao động Bên cạnh những thành tựu trên,

về kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục còn nhiều hạn chế tồn tại: tổng giá trị GDPcòn thấp, chưa tạo được bước đột phá trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế theohướng đẩy mạnh công nghiệp hoá – hiện đại hoá Chuyển dịch cơ cấu câytrồng, vật nuôi chưa đồng bộ, vùng quy hoạch màu và nuôi trồng thuỷ sản chưatạo được mô hình rõ nét, việc kiểm dịch con giống trong nuôi trồng thuỷ sảnchưa được quan tâm đúng mức Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp còn chậm,qui mô nhỏ, chất lượng chưa theo kịp nhu cầu thị trường và xuất khẩu

Dịch vụ chưa đáp ứng được nhu cầu chuyển dịch kinh tế, hoạt động thươngmại dịch vụ chưa gắn với dịch vụ phát triển sản xuất

Trong công tác giáo dục, việc kết hợp 3 môi trường giáo dục chưa chặt chẽ,

tỉ lệ học sinh bỏ học còn cao Chương trình kiên cố hoá trường lớp triển khaithực hiện còn chậm

Mức hưởng thụ văn hoá của nhân dân vùng sâu, công tác quản lý văn hoáphẩm thiếu chặt chẽ, số băng đĩa có nội dung không lành mạnh lưu hành cònnhiều

Những hạn chế ảnh hưởng không nhỏ đến tư tưởng, đạo đức, lối sống tuổitrẻ nói chung và học sinh trung học cơ sở nói riêng, những mặt tiêu cực của đờisống đã làm không ít em học sinh sa ngã, vi phạm pháp luật Đây là mối quantâm chung cho toàn xã hội và cũng là điểm hạn chế, tồn tại của các cấp chínhquyền địa phương, trong đó có đội ngũ thầy cô giáo và các nhà quản lý giáodục Với thực tế này, vấn đề giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho tuổi trẻnói chung và học sinh trung học cơ sở nói riêng là vô cùng quan trọng, giáo dụccác em có nhận thức đúng đắn, sống có lý tưởng, có hoài bảo về một tương laitốt đẹp là trách nhiệm của toàn xã hội trong đó có một phần trọng trách lớnthuộc về nhà trường

2.1.2.Tình hình giáo dục ở xã Trường Long Hoà

Giáo dục ở xã Trường Long Hòa là một trong những xã đi đầu của huyệnDuyên Hải, số lượng học sinh các cấp học tăng nhanh, mạng lưới trường lớp ổnđịnh, phát triển không ngừng đáp ứng được nhu cầu học tập của nhân dân XãTrường Long Hòa là đơn vị làm tốt công tác giáo dục phổ cập trung học cơ sở

và phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, tỉ lệ thanh thiếu niên từ 15 đến 18tuổi có bằng tốt nghiệp trung học cơ sơ cao nhất trong toàn huyện, chất lượnghai mặt giáo dục luôn được giữ vững, tỉ lệ học sinh được công nhận tốt nghiệptrung học cơ sở năm sau cao hơn năm trước

Toàn xã có 3 trường, 2 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở, và 1trung tâm học tập cộng đồng Các trường học đều được xây dựng kiên cố,phương tiện thiết bị dạy học đảm bảo tốt cho việc dạy và học

Bảng 1.Quy mô học sinh – cán bộ giáo viên trung học cơ sở Trường Long Hòa

2005-2006 40,9 48,1 10,1 0,9 30,6 41,9 25,7 1,4 0,4 95,7

2006-2007 42,3 50,1 7,0 0,6 29,2 47,1 19,7 2,9 1,1 96,3

2007-2008 47,2 39,7 12,2 0,9 30,3 40,8 26,7 1,9 0,3 96,9

2008-2009 48,9 40,1 9,9 1,1 32,6 39,9 24,7 2,6 0,2 97