- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên Vương và nhường ngôi cho chàng.. - Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu được vua chọn để tế Trời, Đất, Tiên Vương và Lang Liêu đượ
Trang 1Tiết 2: Văn bản: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY
(TỰ HỌC Cể HƯỚNG DẪN)
A MỤC TIấU BÀI HỌC: Giúp học sinh:
- Hiểu nội dung, ý nghĩa của truyện
- Chỉ ra và hiểu đợc ý nghĩa của chi tiết tởng kì ảo
- Tìm hiểu, tập phân tích nhân vật trong truyện truyền thuyết
- Kể đợc truyện
B CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ Su tầm tranh ảnh về cảnh nhân dân ta chở lá dong, xay đỗ gói bánh chng, bánh giầy
- Học sinh: + Soạn bài
C CÁC BƯỚC LấN LỚP:
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài
cũ:
1 Em hiểu thế nào truyền thuyết? Tại sao núi truyện Con Rồng, chỏu Tiờn là truyện truyền thuyết?
Trang 22 Nêu ý nghĩa của truyền thuyết "Con Rồng, cháuTiên"? Trong truyện em thích nhất chi tiết nào? Vì sao em thích?
3 Bài mới * Giới thiệu
bài
Hàng năm cứ mỗi khi tết đến, xuân về, nhân dân
ta, con cháu của vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển lại
nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay gạo, giã gạo gói bánh quang cảnh ấy làm sống lại truyền thuyết
"Bánh chưng, bánh giầy"
* Bài mới: Đây là tiết tự học có hướng dẫn nên GV tổ chức cho
HS thảo luận nhiều hơn
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động
1:
Hướng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản
I Đọc và tìm hiểu chung:
- GvVgọi HS đọc truyện
- Em hãy kể tóm tắt truyện
- HS đọc
- HS kể
- Nhận xét
1 Đọc - kể:
- Hùng Vương về già muốn truyền ngôi cho con nào làm vừa
ý, nối chí nhà vua
- Các ông lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng Lang Liêu được thần mách bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh để dâng vua
- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên Vương và nhường ngôi cho chàng
- Từ đó nước ta có tục làm bánh
Trang 3- Hướng dẫn HS tìm hiểu chú
thích: 1,2,3,4,8,9,12,13
- Theo em, truyện có thể chia
làm mấy phần?
- Hs trả lời
chưng, bánh giầy vào ngày tết
2 Chú thích:
3 Bố cục: 3 phần
a Từ đầu chứng giám
b Tiếp hình tròn
c Còn lại
Hoạt động
2:
Hướng dẫn Hs tìm hiểu văn bản II Tìm hiểu văn bản:
- Mở đầu câu chuyện muốn giới
thiêụ với chúng ta điều gì?
- Vua Hùng chọn người nối
ngôi trong hoàn cảnh nào?
- ý định của vua ra sao?(qua
điểm của vua về việc chọn
người nối ngôi)
- Vua chọn người nối ngôi bằng
hình thức gì?
* GV: Trong truyện dân gian
giải đố là1 trong những loại thử
thách khó khăn đối với nhân vật
- Điều kiện và hình thức truyền
ngôi có gì đổi mới và tiến bộ so
- HS đọc phần 1
- HS theo dõi SGK
và trả lời
1 Mở truyện: Vua Hùng chọn người nối ngôi
- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên, đất nước thái bình, ND no ấm, vua đã già muốn truyền ngôi
- ý của vua: người nối ngôi vua phải nối được chí vua, không nhất thết là con trưởng
- Hình thức: điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu đố để thử tài
(Không hoàn toàn theo lệ truyền ngôi từ các đời trước: chỉ truyền cho con trưởng Vua chú trọng tài chí hơn trưởng thứ Đây là
Trang 4với đương thời?
- Qua đây, em thấy vua Hùng là
vị vua như thế nào?
- Cho HS đọc phần 2
- Để làm vừa ý vua, các ông
Lang đã làm gì?
- Vì sao Lang Liêu được thần
báo mộng?
* GV: Các nhân vật mồ côi, bất
hạnh thường được thần, bụt
hiện lên giúp đỡ mỗi khi bế tắc
- Vì sao thần chỉ mách bảo mà
không làm giúp lễ vật cho lang
Liêu?
- Kết quả cuộc thi tài giữa các
ông Lang như thế nào?
- Vì sao hai thứ bánh của lang
Liêu được vua chọn để tế Trời,
Đất, Tiên Vương và Lang Liêu
được chọn để nối ngôi vua?
- HS đọc
- HS trả lời
một vị vua anh minh)
2 Diễn biến truyện: Cuộc thi tài giữa các ông lang
- Các ông lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon
- Lang Liêu:
+ Trong các con vua, chàng là người rhiệt thòi nhất
+ Tuy là Lang nhưng từ khi lớn lên chàng ra ở riêng, chăm lo việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai Lang Liêu thân thì con vua nhưng phận thì gần gũi với dân thường
- Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng tạo của Lang Liêu
- Từ gợi ý, lang Liêu đã làm ra hai loại bánh
3 Kết thúc truyện: Kết quả cuộc thi
- Lang Liêu được chọn làm người nối ngôi
- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề nông (là nghề gốc của đất nước làm cho ND
Trang 5- Truyền thuyết bánh chưng,
bánh giầy có những ý nghĩa gì?
- HS đọc phần 3
- HS trả lời
- HS thảo luận nhóm trong 3 phút
được no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa: Đề cao sự thờ kính Trời, Đất
và tổ tiên của nhân dân ta
- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng
tỏ tài đức của con người có thể nối chí vua Đem cái quí nhất của trời đất của ruộng đồng do chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên Vương, dâng lên vua thì đúng là con người tài năng, thông minh, hiếu thảo
* ý nghĩa của truyện:
- Giải thích nguồn gốc hai loại bánh cổ truyền
- Gải thích phong tục làm bánh chưng, bánh giầy và tục thờ cúng tổ tiên của người Việt
- Đề cao nghề nông trồng lúa nước
- Quan niệm duy vật thô sơ về Trời, Đất
- ước mơ vua sáng, tôi hiền, đất nước thái bình, nhân dân no ấm
Trang 6Hoạt động
3:
Hướng dẫn HS thực hiện phần ghi nhớ III GHI NHỚ: SGK- TR12
- Học truyện này, chúng ta cần
ghi nhớ điều gì?
- HS đọc
Hoạt động
4
Hướng dẫn HS luyện tập IV Luyện tập:
- Đóng vai Hùng Vương kể lại
truyện bánh chưng, bánh Giầy?
- HS kể
- HS trao đổi cặp trong 2 phút
1 Tập kể chuyện
2.ý nghĩa của phong tục ngày tết nhân dân ta làm bánh chưng, bánh giầy
- Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta Cha ông ta đã xây dựng phong tục tập quán của mình từ những điều giản dị nhưng rất linh thiêng, giàu ý nghiã Quang cảnh ngày tết nhân
Trang 7- Đọc truyện này, em thích nhất
chi tiết nào? Vì sao?
- HS trả lời cá nhân
dân ta gói hai loại bánh còn có ý nghĩa giữ gìn truyền thống văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống lại truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy
3 Chỉ ra và phân tích một số chi tiết trong truyện mà em thích nhất
- Lang Liêu được thần báo mộng: đây là chi tiết thần kì làm tăng sức hấp dẫn của truyện, nêu lên giá trị của hạt gạo ở một đất nước mà cư dân sống bằng nghề nông, thể hiện cái đáng quí, cái đáng trân trọng của sản phẩm do con người làm ra
- Lời của vua nói về hai loại bánh: đây là cách "đọc", cách
"thưởng thức" nhận xét về văn hoá Những cái bình thường, giản dị song lại nhiều ý nghĩa sâu sắc đó cũng chính là ý nghiã
tư tưởng, tình cảm của nhân dân
về hai loại bánh và phong tục làm bánh
4 H íng dÉn häc tËp:
- Häc bµi, thuéc ghi nhí
- So¹n bµi: Tõ vµ cÊu t¹o tõ tiÕng ViÖt
