Quản Lý TN Rừng Và ĐDSH Đề Tài: Sinh Vật Biến Đổi Gen

Tổng quan về sinh vật biến đổi genKhái NiệmĐặc điểm chung của sinh vật biến đổi genQuy trình khái quán tạo sinh vật biến đổi genƯu và nhược điểm của sinh vật biến đổi genSo sánh sinh vật biến đổi gen và sinh vật lai tạo, giữa đột biết gen và biến đổi gen.Ứng dụng sinh vật biến đổi genMột số sinh vật biến đổi gen tiêu biểuCác tranh luận xung quanh vấn đề sinh vật chuyển genHướng phát triển sinh vật chuyển gen ở nước ta

NỘI DUNG

I Tổng quan về sinh vật biến đổi gen

a Khái Niệm

b Đặc điểm chung của sinh vật biến đổi gen

c Quy trình khái quán tạo sinh vật biến đổi gen

d Ưu và nhược điểm của sinh vật biến đổi gen

II So sánh sinh vật biến đổi gen và sinh vật lai tạo,

giữa đột biết gen và biến đổi gen.

III.Ứng dụng sinh vật biến đổi gen

IV.Một số sinh vật biến đổi gen tiêu biểu

V Các tranh luận xung quanh vấn đề sinh vật chuyển gen

VI.Hướng phát triển sinh vật chuyển gen ở nước ta

I TỔNG QUAN VỀ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN

a, Khái niệm: Sinh vật chuyển gen hay sinh vật biến đổi gen là những sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi cho phù hợp với mục đích của mình.

I TỔNG QUAN VỀ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN

b đặc điểm chung của sinh vật biến đổi gen

Sinh vật chuyển gen là những sinh vật gần gũi,

mang lại nhiều lợi ích cho con người.

Sinh vật biến đổi gen đều do con người tạo ra,

Sinh ra từ các công nghệ hiện đại.

Mang một hoặc một số đặc điểm lạ, ưu việt hơn so với cá thể nguyên thủy cùng loài, các đặc tính này thường ảnh hưởng lớn đến năng suất, phẩm chất.

c Quy trình khái quát

Gen cần chuyển

Thụ tinh trong ống nghiệm

Vật chuyển gen

Tử cung của con vật khác

phôi

Trứng

Hợp tử

Vector sử dụng để thêm gen

Vector Retrovirus Vector Adenovius Súng bắn gen.

I TỔNG QUAN VỀ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN

d, Ưu điểm và nhược điểm của sinh vật biến đổi gen

I TỔNG QUAN VỀ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN

Nhược điểm

Ưu điểm

có nhiều đặc điểm vượt trội

Có sức chống chịu tối với bệnh

tật, sâu hại

Có thể tạo ra các chất gây dị ứng

Một vài giống cây trồng chuyển gen có chứa các gen quy định tính trạng kháng kháng sinh-> lây cho các sinh vật khác chung quanh

Cho phép chọn và chuyển

chỉ riêng đặc tính mong

muốn.

Tạo nên sự đa dạng trong sinh học

Sử dụng cho nghiên cứu khoa học

Những tác động về môi trường Nguy cơ tiềm ẩn cho sinh kế hoặc một ngành kinh tế khác

Điểm giống:

- Đều là quá trình nhân tạo

- Cá thể được tạo ra mang những đặc tính mới khác với cá thể bố mẹ

- Được tạo ra từ ý muốn chủ quan của con người để phục vụ cho nhu cầu của con người

- Đều có sự biến đổi trong vật chất di truyền

Sinh vật biến đổi gen và sinh vật lai tạo

II SO SÁNH SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN VÀ SINH VẬT LAI TẠO, ĐỘT BIẾN GEN VÀ BIẾN DỔI GEN

- Là sự tổ hợp lại kiểu gen

của hai cá thể cùng loại

hoặc khác loài như có họ

hàng gần với nhau

Sinh vật biến đổi gen

sự can thiệp trực tiếp của con người làm biến đổi vật chất di truyền hoặc chuyển một gen khác vào hệ gen đã có

hai loài hoàn toàn khác nhau không có quan hệ họ hàng

II SO SÁNH SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN VÀ SINH

VẬT LAI TẠO, ĐỘT BIẾN GEN VÀ BIẾN DỔI GEN

II SO SÁNH SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN VÀ SINH

VẬT LAI TẠO, ĐỘT BIẾN GEN VÀ BIẾN DỔI GEN

Biến đổi gen và đột biến gen

Điểm giống

Về bản chất thì hai quá trình là một, kết quả của hai quá trình đều là biến đổi

Hoàn toàn nhân tạo

Giữ lại tính trạng đã được định hướng trước, có lợi về

kinh tế

Giữ lại những biến dị có

lợi cho quá trình tiến hóa

của loài

Tạo ra tính trạng có lợi

cho tiến hóa

Tạo ra các tính trạng có lợi cho con người

Trong nông nghiệp:

III ỨNG DỤNG SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN

Các giống cây nông nghiệp biến đổi gen

cây trồng biến đổi gen mang những tính trạng quý như kháng virus, kháng sâu bệnh, chịu hạn, chịu mặn, v.v…

Từ đó giúp ổn định tình hình an ninh lương thực và hạ giá thành

lương thực trên thế giới

III Ứng dụng sinh vật biến đổi gen

Trong công nghiệp:

Sản xuất nhiều loại hóa chất,

trong đó chủ yếu là các loại dầu

chiết từ hạt lanh, cải dầu và

hướng dương

Sản xuất các hợp chất sinh học đặc biệt như sợi sinh học tổng hợp

Lâm nghiệp:

Biến đổi gen hỗ trợ các nghiên cứu tăng tốc độ sinh trưởng của cây trồng, biến đổi cấu trúc gỗ, thay đổi chu kỳ tái sinh, tăng tính kháng đối với một số chất diệt cỏ nhất định

Trong lĩnh vực môi trường: tạo vi sinh vật mang

gen xử lý chất thải, làm sạch không khí, cân bằng sinh thái

III ỨNG DỤNG SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN

Trong bảo tồn: tách giữ các gen quý ở động vật quý

hiếm nhằm tái tạo, phục hồi giống loài

Trong công nghiệp giải trí: chuyển gen vào sinh vật

IV MỘT SỐ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN TIÊU BIỂU

Cà chua:

Năm 1994, giống cà chua Calgene chuyển gen chín

chậm, trở thành cây chuyển gen đầu tiên được sản

xuất và tiêu thụ ở các nước công nghiệp

Cà chua tím tiêu diệt ung thư

Nhờ kỹ thuật biến đổi gen, các nhà khoa học Anh đã tạo ra "siêu cà chua" có khả năng đẩy lùi các tế bào ung thư.

Cà chua tím, còn được gọi là "siêu cà chua", có mùi vị hệt như cà chua bình thường, nhưng có thêm hai gen sản xuất sắc tố màu tối của hoa mõm chó Những sắc tố này có đặc tính chống oxy hóa nên có thể

chống lại nhiều bệnh, bao gồm ung thư, tiểu đường và tim mạch.

Trung tâm nghiên cứu John Innes ở Norwich (Anh)

IV MỘT SỐ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN TIÊU BIỂU

Cây thuốc lá phát sáng

Các nhà khoa học đến từ Đại học Lowa đã tiến hành cấy gen lấy từ những con đom đóm vào cây thuốc lá làm cho cây thuốc lá này phát sáng

Không giống như chất protein huỳnh quang màu xanh, ánh sáng đom đóm được tạo ra do sắc tố luciferin và en-zim

luciferase mà không cần chiếu tia cực tím

Bắp GM giúp tuyến trùng diệt được sâu đục rễ

IV MỘT SỐ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN TIÊU BIỂU

Các nhà nghiên cứu của ĐH Neuchâtel, Thụy Sĩ đã phát triển thành công giống bắp chuyển gen kháng được sâu đục rễ Bằng cách truyền một hóa chất bốc hơi dẫn dụ thiên địch của sâu đến ăn nó

Chuột có gen phát sáng của sứa

Những con chuột này sinh năm

triển của thai nhi

IV MỘT SỐ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN TIÊU BIỂU

Gà mái chuyển gen để tạo ra thuốc điều trị ung thư

từ trứng

Helen Sang và các đồng nghiệp đã thực hiện

chuyển gen cho gà bằng cách tiêm một loại virus vào phôi gà vào giai

đoạn sớm nhất Loại virus này sẽ thêm vào những thông tin di

truyền vào bộ gen mã hoá khi gà bắt đầu đẻ trứng

IV MỘT SỐ SINH VẬT BIẾN ĐỔI GEN TIÊU BIỂU

V CÁC TRANH LUẬN XUNG QUANH VẤN ĐỀ

SINH VẬT CHUYỂN GEN

CÓ PHẢI SINH VẬT BĐG LÀ NGUYÊN NHÂN

GÂY RA UNG THƯ?

- Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Kevin Folta, Chủ tịch lâm thời Khoa nghiên cứu về phương pháp làm vườn -

Đại học Florida: “Câu trả lời ngắn gọn là không

Hoàn toàn không có bằng chứng được công nhận

nào cho rằng các loại thực phẩm BĐG gây ra ung

thư”

Sinh vật BĐG có thể gây dị ứng, ung thư và các vấn

đề khác về sức khỏe cho con người?

Gần đây, Đại học Perugia ở Italy cũng công bố kết quả 1.783 thử nghiệm an toàn về thực phẩm BĐG 770 thử nghiệm cho thấy có tác động đến sức khỏe con người

và động vật

Theo Cục Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Mỹ

(FDA) và Bộ Nông nghiệp Mỹ, hiện có hơn 40 loại

thực phẩm biến đổi gen được công nhận thoả mãn

tiêu chuẩn thực phẩm và y tế Đó là các giống cà chua

được thay đổi gen điều khiển độ chín; giống đậu tương

chống cỏ dại; giống bông và ngô chống sâu bệnh

Các nhà khoa học Nga đã công bố kết quả của công trình nghiên cứu độc lập cho thấy thực phẩm biến đổi gen gây tác hại cho các động vật có vú.

Các nhà nghiên cứu đã theo dõi quá trình phát triển của những động vật thường xuyên ăn thực phẩm biến đổi

gen và phát hiện những loài động vật này đến thế hệ thứ

ba hoàn toàn mất khả năng sinh sản

Những quan điểm ủng hộ sinh vật biến đổi gen

Hiện nay, những người ủng hộ nhiệt tình việc sử dụng sinh vật biến đổi gen đều dựa vào những lý lẽ cho rằng: có thể sản xuất được hạt giống chống lại những điều kiện khắc nghiệt của môi trường; tạo ra thực phẩm chủ yếu giàu dinh dưỡng hơn; tạo ra các động vật nuôi có năng xuất hơn; tạo ra nhiều thực phẩm trên diện tích nuôi trồng nhỏ hơn và ở đất nghèo dinh dưỡng; giảm được nhu cầu sử dụng hóa chất; thực phẩm được bảo quản lâu hơn; có thể tạo ra vacxin hoặc dễ dàng hơn trong việc xác định những căn bệnh bằng sử dụng dấu hiệu của gen hoặc xác định sớm các gen dị tật

Những quan điểm phản đối sinh vật biến đổi gen

Những người phản đối việc sử dụng sinh vật biến đổi gen lại đưa

ra những lý lẽ cho rằng: gen có thể chuyển từ loài này sang loài gần gũi khác (từ cây kháng cỏ dại sang cỏ dại) và làm tăng tính kháng của chính cỏ dại; gen được chuyển có thể làm tăng tính đột biến có hại khó lường trước; những gen lặn có thể xuất hiện ngẫu nhiên, còn gen hoạt hóa biến mất có thể tạo ra những hiệu ứng nhất định khi gen lặn xuất hiện bởi các tác nhân kích thích làm cho chúng cùng hoạt động, những gen mới có thể thay đổi các kiểu tập tính vốn có trong các chức năng tự nhiên; những cây trồng biến đổi gen có thể thay thế các giống cây trồng truyền thống hoặc cạnh tranh với thực vật tự nhiên và thay thế chúng bằng phiên bản biến đổi gen

VI HƯỚNG PHÁT TRIỂN SINH VẬT

CHUYỂN GEN Ở NƯỚC TA

Hiện nay, Việt Nam

đang tập trung vào

nghiên cứu lúa, ngô,

đậu tương là những

cây lương thực, thực

phẩm quan trọng

Mặc dù, công nghệ sinh học là công cụ hữu hiệu đã tạo

ra các sinh vật biến đổi gen để giải quyết các vấn đề

kinh tế, môi trường và xã hội, đặc biệt là trong nông nghiệp và an ninh lương thực Tuy nhiên, để tiếp nhận

và triển khai một cách hiệu quả, bảo đảm an toàn về

sức khoẻ, môi trường và xã hội trong khi tính an toàn của sản phẩm biến đổi gen còn chưa rõ ràng, thì việc quản lý chặt chẽ được xem là một giải pháp bắt buộc

Đánh giá an toàn:

Sản phẩm GMO phải an toàn đối với sức khỏe con người, động vật và đa dạng sinh học, môi trường; đánh giá an

toàn cần dựa trên cơ sở khoa học và cần sử dụng các

phương pháp đánh giá an toàn thích hợp nhất

Dán nhãn:

Đây là một công cụ quan trọng nhất để bảo đảm quyền

tự do lựa chọn sử dụng sản phẩm của người tiêu dùng Quy định về ghi nhãn phải nhất quán, chặt chẽ và rõ ràng Ngưỡng quy định là cần thiết đối với sản phẩm và hàng hóa Tuy nhiên, việc dán nhãn phải được lập kế hoạch có xem xét đến tính khả thi, trách nhiệm pháp lý, tính chặt chẽ và tiêu chuẩn hóa

• Truy nguyên nguồn gốc:

Xuất phát từ quyền lợi người tiêu dùng, việc dán nhãn

là cần thiết, dù thành phần biến đổi gen không thể

nhận thấy trong thành phẩm Vì vậy, tất cả các nhà

sản xuất, cung cấp và thương nhân phải thông báo

cho người mua về sản phẩm, hàng hóa của họ liệu có chứa GMO hay không Để làm được điều này, các đối tác phải thiết lập hệ thống lưu giữ và chia sẻ thông tin

và tài liệu Trách nhiệm của các đối tác là lưu giữ hồ

sơ và có khả năng truy nguyên nguồn gốc

• Nhà nước cần tăng cường đầu tư cho công nghệ

sinh học hiện đại nói chung và quản lý an toàn sinh học GMO nói riêng nhằm:

• Xây dựng hệ thống và các phương pháp phát hiện sản phẩm GMO; xây dựng phòng xét nghiệm phân tích nguy cơ tiềm tàng của loại sản phẩm này;

• Xây dựng cơ sở dữ liệu và cơ chế chia sẻ thông tin

về GMO Hệ thống truy nguyên nguồn gốc GMO;

• Thanh tra, kiểm soát, giám sát chặt chẽ các hoạt

động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu và

sử dụng GMO Đặc biệt là biện pháp giám sát các sản phẩm biến đổi gen sau khi tung ra thị trường

cần được tiếp tục theo dõi về độ an tòan của sản

phẩm;

• Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục nhằm nâng cao

nhận thức của cộng đồng các cấp về thông tin và sự hiểu biết về GMO./