Kết quả phân tích nước thải sau bể lắng bùn hoạt tính của hệ thống xử lý nước thải trong công ty

Các nguyên liệu (hành lá, tỏi, ớt,…) sau khi được xử lý và rửa sạch cắt nhỏ rồi cho vào nồi nấu chín, để nguội sau đó cho phối trộn định lượng với gia vị (đường, muối, bột ngọt, dầu,…) , rồi đem đóng gói, thành phẩm.

BÁO CÁO

ĐÁNH GIÁ SẢN XUẤT SẠCH HƠN

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ NGHỆ THỰC PHẨM VIỆT NAM VIFON

Trung tâm sản xuất sạch hơn Tp.Hồ Chí Minh.Chi cục Bảo vệ Mơi trường Tp.Hồ Chí Minh 137bis Nguyễn Đình Chính

Phường 8, Quận Phú Nhuận, Tp.Hồ Chí Minh

ĐT: (84.8) 8443881 – 84438ĐT/Fax: (84.8) 8443868Email: ttsxsh@gmail.comWeb: www.hepa.gov.vn

ỦY BAN NHÂN DÂN TP HỒ CHÍ MINH

SỞ TÀI NGUYÊN MƠI TRƯỜNG CHI CỤC BẢO VỆ MƠI TRƯỜNG

TRUNG TÂM SẢN XUẤT SẠCH HƠN

MỤC LỤC

1 Giới thiệu 3

1.1 Chương trình đánh giá SXSH tại công ty 3

1.2 Mô tả công ty 3

1.3 Đội Sản xuất sạch hơn 3

2 Tổng quan về sản xuất 5

2.1 Mô tả về các công đoạn sản xuất 5

Tình hình sản xuất thực tế 9

2.2 Các nguyên nhiên liệu đầu vào chủ yếu 10

2.3 Định mức 10

2.4 Hiện trạng môi trường 10

3 Đánh giá 15

Sơ đồ dòng chi tiết 17

Cân bằng vật liệu 21

3.2 Cân bằng năng lượng 21

4 Phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp SXSH 4

Phân Tích Nguyên Nhân - Đề Xuất Các Giải Pháp Tiết Kiệm Nguyên Vật Liệu Sản Xuất Mì 4

5 Lựa chọn các giải pháp SXSH 6

Sàng lọc các giải pháp SXSH 6

Nghiên cứu khả thi 10

6 Thực hiện 16

Danh sách các giải pháp được thực hiện .16

Kết quả bước đầu sau khi áp dụng sxsh tại công ty Vifon 17

7 Kế hoạch hành động 18

1 Giới thiệu

1.1 Chương trình đánh giá SXSH tại công ty

Báo cáo ĐGSXSH này được thực hiện trong khuôn khổ chương trình triển khai rộng rãi ápdụng sản xuất sạch hơn cho các doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM dưới sự hỗ trợ củaTrung tâm Sản Xuất Sạch Hơn TP.HCM thuộc Chi cục Bảo vệ Môi Trường TP.HCM.Báo cáo được hoàn thành với sự hỗ trợ về kỹ thuật của Trung tâm Sản Xuất Sạch HơnTP.HCM và một phần tài chính của Uỷ Ban Nhân Dân TP.HCM

1.2 Mô tả công ty

- Tên doanh nghiệp : Công ty cổ phần Kỹ nghệ thực phẩm Việt Nam

- Tên giao dịch quốc tế : VIỆT NAM FOOD INDUSTRIES JOINT STOCK

COMPANY Tên viết tắt : VIFON

- Địa chỉ : 6/1B, Đường Trường Chinh, Phường Tây Thạnh, Quận Tân Phú, TpHCM

- Số cán bộ công nhân viên của công ty: 2200 người

- Tổng diện tích công ty: 70000 m2, trong đó 20% là diện tích cây xanh và sân bãi

1.3 Đội Sản xuất sạch hơn

Bảng 1_ Đội Sản xuất sạch hơn

Nguyễn Hoàng Thái Phòng Cung ứng

Phan Thái Sơn Chuyên gia SXSH

2 Tổng quan về sản xuất

2.1 Mô tả về các công đoạn sản xuất

2.1.1 Phân xưởng Mì

a Sơ đồ quy trình Công nghệ chế biến Mì

b Thuyết minh sơ đồ quy trình công nghệ chế biến mì

- Phối trộn: Nguyên liệu bột mì, phụ liệu ( tinh boat sắn, tinh bột khoai tây) được cânđịnh lượng và phối trộn với 1 lượng nước nhất định, bột được nhào trộn khoảng 10phút để tăng độ dẻo và độ đàn hồi cho sợi mì trong các công đoạn tiếp theo

- Cắt, cán sợi : Bột khối sau khi nhào trộn được đưa qua cán thành bột tấm dàykhoảng 1 mm Sau khi cán thành tấm bột được đưa sang máy cắt tạo sợi, sợi mì có

- Làm nguội: Công đoạn nay nhằm làm giảm nhiệt độ trong vắt mì sau chiên và táchbọt dầu đọng lại trên vắt mì Sau khi vắt mì nguội được phân loại và đóng gói thànhphẩm

2.1.2 Phân xưởng Chế biến Bột canh Sa tế

a Sơ đồ phân xưởng Chế Biến Bột canh Sa tế

Đóng gói

Thành phẩmPhối trộn

Rửa

NấuNguyên liệu

b Thuyết minh sơ đồ công nghệ chế biến bột canh – satế

Các nguyên liệu (hành lá, tỏi, ớt,…) sau khi được xử lý và rửa sạch cắt nhỏ rồi cho vàonồi nấu chín, để nguội sau đó cho phối trộn định lượng với gia vị (đường, muối, bột ngọt,dầu,…) , rồi đem đóng gói, thành phẩm

2.1.3 Phân xưởng Chế biến Tương ớt

a Sơ đồ quy trình Chế Biến Tương ớt

b Thuyết minh sơ đồ công nghệ chế biến tương ớt

- Nguyên liệu tỏi, ớt, cà chua sau khi được xử lý sơ bộ, rửa sạch và cho vào máy xayriêng từng nguyên liệu Sau đó cho định lượng ớt xay, cà chua, tỏi xay nhuyễn và

phụ gia ( đường, muối,phụ liệu khác) vào khuấy trộn đều rồi đem nấu chín để gia vịtan và thấm đều.

- Tương ớt sau khi nấu chín, để nguội rồi rót vào chai bằng hệ thống máy tự động Sau

đó dán nhãn thành phẩm

2.1.4 Phân xưởng sản xuất các sản phẩm Gạo

a Sơ đồ quy trình sản xuất các sản phẩm Gạo

b Thuyết minh sơ đồ công nghệ sản xuất các sản phẩm Gạo

- Bột gạo sau khi xay nhuyễn (bằng máy) cho phối trộn với nước với liều lượng thíchhợp được khuấy đều sau đó cho thêm các hương phụ liệu khác nhằm làm tăng độ dẻodai và trong suốt của khối bột

- Bột sau khi phối trộn chuyển sang công đoạn tráng mỏng và sau đó đi qua băngtruyền vào hệ thống hấp và sấy(sấy lá)

- Tấm bột sau quá trình sấy lá, được mang đi ủ trong vòng 8 giờ cho có độ mềm dẻothích hợp rồi được lột ra bằng thủ công sau đó cho vào máy cắt sợi, cắt tấm bột thànhcác sợi nhỏ với kích thước định sẵn rồi định hình và cho vào khuôn rồi đem sấy tiếp(sấy khuôn) Sau công đoạn sấy khuôn là đóng gói thành phẩm

Tình hình sản xuất thực tế

- Từ năm 2003, công ty đã đăng ký tham gia chương trình các sản phẩm công nghiệpchủ lực đối với các sản phẩm công nghiệp chủ lực đối với các sản phẩm được chếbiến gạo dạng vắt bao gồm: phở, hủ tiếu, bánh đa ăn liền Mặt hàng chủ lực này cónguồn nguyên liệu dồi dào, thị trường trong nước bền vững Sản phẩm chế biến từgạo của công ty hiện chiếm 80 – 90% thị phần phía Bắc, 50 – 60% thị phần phiáNam với tốc độ tăng trưởng bình quân 10%/ năm Năm 2002, tổng sản lượng sảnxuất của công ty đạt 50.475 tấn và năm 2004 đạt 39.038 tấn

Bảng 3 Tổng sản lượng sản phẩm của công ty

- Năm 2005, VIFON dự kiến sẽ đạt 710 tỷ đồng doanh thu, trong đĩ kim ngạch xuấtkhẩu đạt 21 triệu USD; lợi nhuận sau thuế đạt 9,67 tỷ đồng, cổ tức ước đạt 10-12%/năm Kế hoạch của cơng ty l phấn đấu đến 2007 sẽ đưa cổ phiếu của mình nêmyết trên thị trường chứng khốn Việt Nam.

2.2 Các nguyên nhiên liệu đầu vào chủ yếu

Bảng: Nhu cầu nguyên vật liệu, hố chất sử dụng trong qui trình sản xuất

Nguyên liệu hố

(l / tháng)

2004

2.3 Định mức

Bảng 7 Định mức sử dụng nguyên vật liệu sản xuất 1 tấn mì

2.4 Hiện trạng mơi trường

- Khí thải phát sinh chủ yếu từ: Quá trình đốt dầu FO vận hành nồi hơi, đốt dầu DOvận hành máy phát điện, từ khâu chiên mì Thành phần khí thải của nhà máy chủ yếubao gồm: mùi, hơi dầu chiên, CO, NO2, SO2 và bụi

- Căn cứ vào lượng dầu FO tiêu thụ trung bình khoảng 30000lit/ ngày, tương ứng với

9603 tấn/năm (nhà máy hoạt động 330 ngày/năm; tỷ trọng của dầu FO là 0.97 kg/lit)

ta có thể tính nồng độ và tải lượng các chất ô nhiễm trong khí thải do đốt dầu FO vậnhành nồi hơi

- Hiện công ty có 5 lò hơi: 1 lò 15,5 tấn/h; 1 lò 12,5 tấn/h; 2 lò 10 tấn/h; và 1 lò 9,5tấn/h trong đó công ty chỉ vận hành 3 lò trong 5 lò, 2 lò còn lại dự phòng

- Tình trạng hoạt động: 3 lò hoạt động luân phiên và liên tục giữa 3 trong 5 lò vớinhau

- Áp suất làm việc: từ 7 – 10kg/cm2

- Tổng lượng dầu sử dụng năm: Khoảng 9600.000 l / năm tương đương với khoảng8544tấn/năm (tính với lượng dầu sử dụng hàng tháng là nhỏ nhất khoảng800.000l/tháng)

- Hệ số ô nhiễm của các chất ô nhiễm không khí do đốt dầu FO (tính cho dầu có hàmlượng S là 3%) được dẫn ra trong bảng sau:

- Dựa vào lượng dầu FO tiêu thụ hàng năm cho hoạt động sản xuất của Nhà máy là

8544 tấn/năm, có thể tính toán được tải lượng các chất ô nhiễm không khí do đốt dầu

FO mà quá trình hoạt động của lò hơi thải vào môi trường

Bảng 2 Tải lượng & nồng độ các chất ô nhiễm trong khí thải do đốt dầu FO

TCVN 6992:2001, công nghệ cấp B, Q1 (mg/m 3 )

độ ô nhiễm khí thải phát sinh do hoạt động của 3 máy phát điện và từ khâu chiên mì Thếnhưng hiện nay công ty vẫn chưa có hệ thống xử lý khí thải trước khi thải ra môi trường.

2.5.2 Chất thải rắn (CTR)

CTR tại công ty phát sinh chủ yếu từ hai nguồn chính sau:

- Rác thải sinh hoạt: Bao gồm rác thải từ các văn phòng làm việc của nhân viên nhưgiấy vụn, giấy pHoto,… rác thải sinh hoạt từ khu nhà ăn và của tất cả các công nhânviên trong công ty Rác được thu gom và xử lý bởi công ty môi trường đô thịTpHCM

- Rác thải sản xuất: Bao gồm rác từ các công đoạn như: sơ chế nguyên vật liệu (như

bã, vỏ rau củ, thịt vụn,…); sản xuất, xử lý các phế phẩm (như bột mì, gạo rơi rãi; mì,phở, hủ tiếu, cháo vụn, dầu mở,…); đóng gói (như giấy carton, kraff vụn, bao nylon,

…) và từ khâu xử lý nước thải của công ty ( như cặn bùn, váng dầu mở) Hầu hết cácloại chất thải sản xuất của công ty đều được thu gom và bán lại cho các cơ sở thumua phế liệu để tái chế ( giấy, bao nylon,…) hoặc bán cho các cơ sở chế biến thức ăngia súc (mì, phở, hủ tiếu vụn,…)

Bảng 3 Khối lượng chất thải rắn tại công ty năm 2003

Phân loại CTR Khối lượng CTR

Bã các loại nguyên vật liệu 100 Từ việc sơ chế các loại rau củ và thịt

CTR trong sản xuất 75 Từ các phân xưởng sản xuất

Rác sinh hoạt 200 Khu nhà ăn, nhà bếp, văn phòng,…

2.5.3 Nước thải

- Nguồn thải: Nước thải của công ty phát sinh chủ yếu từ các phân xưởng mì, phânxưởng gia vị, phân xưởng bột canh, phân xưởng gạo, phân xưởng tương ớt, khu vựcgia nhiệt shortening khu vực rửa rau, phòng nghiên cứu và quản lý chất lượng vànước thải sinh hoạt từ khu nhà ăn, các văn phòng làm việc của công nhân viên trongcông ty

- Đặc tính ô nhiễm của nước thải: Chủ yếu là ô nhiễm hữu cơ, bao gồm: BOD, COD,

SS, dầu mở, tổng N, P, NH4+,Coliform,….Trong các thông số này, một vài thông sốnhư: BOD, COD, SS, dầu mở, NH4+, Coliform ở một vài phân xưởng sản xuất củacông ty có nồng độ vượt quá tiêu chuẩn cho phép - TCVN 5945-1995: tiêu chuẩnthải nước công nghiệp – loại B (Xem phụ lục 3 - Bảng kiểm tra chất lượng môitrường nước thải tại công ty)

Hiện công ty đã có hệ thống xử lý nước thải với lưu lượng 1000m3/ngày.đêm (Sơ đồ hệ thống xử lý nước thải của công ty VIFON được đính kèm phụ lục 4) Công ty đã đầu tư

hơn 5,6 tỷ đồng để mua sắm thiết bị và thi công xây dựng hệ thống này Hệ thống xử lýnước thải của VIFON áp dụng phương pháp xử lý sinh học bằng công nghệ ANAES nướcthải sau khi xử lý đạt tiêu chuẩn loại B (TCVN 5945 – 1995) và có thể thải ra kênh mương

mà không gây ô nhiễm môi trường

Bảng 4 Kết quả phân tích nước thải sau bể lắng bùn hoạt tính của hệ thống xử lý nước thải trong công ty

Các chỉ tiêu

phân tích

Phương pháp phân tích Đơn vị Kết quả TCVN

5945 -1995 ( cột B )

Nguồn: Trung tâm nghiên cứu công nghệ – thiết bị công nghệ – Trường ĐHBK TpHCM,2006

3 Đánh giá

 Phân tích đánh giá thực trạng sử dụng nguyên vật liệu trong sản xuất

- Công ty chưa tận dụng và tuần hoàn các nguyên vật liệu rơi vãi (bột mì, gạo vụn);các phế phẩm thải (các phế phẩm mì, hủ tiếu, phở vụn, bể,…) một cách hiệu quả

- Chưa nghiên cứu tái chế, tận dụng các sản phẩm lỗi, bể vụn thành các sản phẩm khác

có ích, mà chỉ thu gom và bán cho các cơ sở chế biến thức ăn gia súc

- Công ty sử dụng nguồn nước ngầm qua hệ thống xử lý đạt tiêu chuẩn nước cấp chosản xuất, ăn uống, công suất máy bơm là 10m3/h Tổng lượng sử dụng của nhà máykhoảng 3500 m3/ngày Trong đó theo ước tính sơ bộ:

+ Nước cấp cho sinh hoạt của công nhân viên khoảng: 200 m3/ngày

+ Nước cấp cho sản xuất khoảng: 300 m3/ngày

+ Nước cấp cho lò hơi khoảng: 500 m3/ngày

+ Nước vệ sinh phân xưởng và làm mát các thiết bị khoảng: 50 m3/ngày

+ Lưu lượng nước thải khoảng: 1000 – 1200 m3/ngày

⇒ Như vậy nếu tính tổng cộng lượng nước đầu ra của nhà máy thì chỉ khoảng 2250

m3/ngày, vậy hàng ngày lượng nước bị thất thoát khoảng 1250 m3/ngày Nhìn chung cơ hộitiết kiệm nước dùng tại nhà máy là rất lớn, sơ bộ có thể đánh giá khả năng tiết kiệmkhoảng 1000 - 1250m3/ngày, ứng với khoảng 29% - 35%

- Một số trường hợp điển hình về thực trạng sử dụng nước chưa hợp lý, gây nhiều lãngphí tại công ty, với những nguyên nhân thuộc về khía cạnh quản lý nội vi, điển hìnhnhư việc sử dụng nước tại phân xưởng tương ớt, công nhân xay ớt sử dụng nướcsạch cho công đoạn xay bằng một vòi nước không có van khoá ở đầu, khi ngườicông nhân này không dùng nước nữa thì để mặc cho vòi nước chảy lan trên nềnxưởng gây lãng phí nước

 Thực trạng sử dụng nhiên liệu dầu FO

- Hiện nay, nhà máy có đến 5 lò hơi (1 lò 15,5 tấn, 1 lò 12,5 tấn, 2 lò 10 tấn và 1 lò 9,4tấn) Tổng lượng dầu FO sử dụng cho lò hơi hàng tháng rất cao khoảng 800.000 -1100.000 lít tương đương với số tiền khoảng 5 tỷ đồng/tháng Các nồi hơi này đượcđánh giá hoạt động rất hiệu quả Tuy nhiên việc kiểm soát hơi và vận hành các lò hơinày không hiệu quả, gây thất thoát hơi, hao phí lượng dầu FO, các nguyên nhân gây

ra sự hao phí đó chủ yếu là do:

- Nhà máy không kiểm soát được lượng nước xả đáy của các nồi hơi, chỉ xả theo kinhnghiệm (tại các van xả đáy không lắp đồng hồ đo lượng nước xả đáy).

- Không lắp có đồng hồ đo hơi tại đầu ra của đường dẫn hơi, tại các pHân xưởng sảnxuất để kiểm soát lượng hơi

- Hệ thống đường ống dẫn hơi của nhà máy chưa được bảo ôn tốt, phân bố chưa hợp

lý, còn chồng chéo (xem Hình 10), đường truyền hơi dài gây hao phí hơi, khó khăncho vấn đề đều chỉnh chính xác lượng hơi cấp cho nhu cầu sản xuất, nên thường cấp

dư so nhu cầu cần, gây lãng phí hơi

- Hệ thống thu hồi nước ngưng chưa triệt để, chỉ có một phần lượng nước ngưng đượcthu hồi từ các công đoạn chiên mì, sấy sản phẩm gạo, còn các công đoạn hấp mì, hấpsản phẩm gạo, nấu thịt hầm, thanh trùng nước đều không được thu hồi mà thải bỏvào hệ thống thu gom nước thải chung của nhà máy

- Rò rỉ hơi tại một số van hơi, co nối và balong

- Công tác bảo trì bảo dưỡng, vệ sinh lò hơi chưa tốt

- Quản lý nội qui không chặt chẽ, công nhân lơ là trong quá trình kiểm soát và vậnhành lò hơi để hơi thất thoát mà không quan tâm

- Hiện hệ thống lò hơi của nhà máy không có bộ trao đổi triệt để thu hồi nhiệt tổn thấtqua khói lò Nhiệt độ khói thải thường rất cao khoảng 220 - 270oC, đối với những lòhơi cũ, nhiệt độ của khói thải còn cao hơn (các lò hơi của nhà máy đều có tuổi thọtrên 10 năm) Nếu nhà máy quản lý nội qui tốt hơn và kiểm soát được sự thất thoátnhiệt thì sẽ giúp nhà máy vừa tiết kiệm được nhiên liệu dầu FO, vừa giảm tải lượngcác khí ô nhiễm qua khói lò Với tổng lượng dầu tiêu thụ trung bình khoảng 30000 -3500lit/ngày chỉ cần giảm tổn thất nhiệt qua khói lò 5%, theo tính toán thì nhà máy

đã tiết kiệm được khoảng 1500 - 1750lit FO/ngày, tương đương với 4800.000 –5600.000đồng/ngày (với giá dầu FO là 3200 đồng/lit)

 Hiện trạng sử dụng năng lượng điện

- Nhà máy sử dụng điện từ mạng lưới điện quốc gia và hệ thống máy phát điện dựphòng của công ty Tổng công suất tiêu thụ điện khoảng 1250KV/A/ngày đêm

- Tại một số phân xưởng sản xuất, vấn đề thông thoáng, ánh sáng chưa tốt nên sử dụngnhiều quạt làm mát và đèn chiếu sáng không cần thiết, gây lãng phí

- Các máy mĩc, băng truyền thường hoạt động trong điều kiện non tải giữa các ca sảnxuất trong giờ ăn của cơng nhân (do nhà máy hoạt động liên tục 3 ca, và cơng nhânchỉ thay phiên nhau ăn uống trong ca sản xuất).

cĩ nhiều tiềm năng tiết kiệm điện

Sơ đồ dịng chi tiết

3.1.1 Sơ đồ qui trình cơng nghệ tổng quát sản xuất mì ăn liền

Nguyên liệuPhối trộn Cán, cắt sợiHấp Cắt định lượngVô khuônChiên Làm nguội Đóng góiThành phẩm

- Hơi nước ngưng tụ

- Hơi dầu chiên ( CO,SO2,NOx )

- Dầu thải, mì phế phẩm

Nước thải, mì thải Bột rơi vải

Bột rơi vải

Nước, phụ

gia

Bột đã trộn Hơi nước

Dầu Shortening

Hơi nước

- Hơi nóng

- Mì vụn

- Dầu chiên rơi vải

- Rác thải ( giấy vụn, bao nylon,…)Bao bì

3.1.2 Sơ đồ qui trình cơng nghệ chế biến sản phẩm gạo của cơng ty

Nguyên liệu (Bột gạo)

Bột rơi vải Nước thải (BOD,SS)

Bột rơi vải

Nước

Bột gạo

Hơi

Rác thải(bánh phở vụn)

- Rác thải ( giấy vụn, bao nylon,…)Bao bì

Hơi

Hơi

3.1.3 Sơ đồ qui trình cơng nghệ chế biến bột canh của cơng ty

Đóng gói

Thành phẩmPhối trộn

Rửa

Nấu

Nguyên liệu

Nước

Hành, tỏi, ớt,

tiêu, phụ liệu

Nước thải (BOD, SS, dầu mở, )

Rác thải(bao nylon, bột nêm rơi vải, bụi)

3.1.4 Sơ đồ qui trình cơng nghệ chế biến tương ớt của cơng ty

Nguyên liệu thô

Nguyên liệu qua

Hơi nước ngưng tụNguyên liệu thôNước thải

Rác thải ( bao bì vụn)

- Bột dư máy thổi tạo

cắt đoạn - Sợi mì- Hơi

- Nước rửa lưới

Bỏ

khuôn

và chiên

mì

- Vắt mì trong khuôn

- Dầu chiên (dầu

- Nhiệt độ thất thoátbề mặt chảo chiên

chất lượng loại bỏ

- Mì vụn 124kg

Đóng

hỏng (chưa xác định)

Hàm lượng dầu chiên trong vắt mì khoảng 22%

3.2 Cân bằng năng lượng

3.2.1 Thiết Lập cân bằng hơi

Với thực trạng hệ thống đường ống dẫn hơi của nhà máy như hiện nay (các đường ống dẫn

hơi được hịa mạng, liên thơng nhau qua các balong- xem hình 10), thì cách cân bằng hơi

duy nhất là dựa vào lượng dầu FO sử dụng hàng ngày (1kg dầu FO khi đốt tạo ra 13kg hơi

nước ứng với hiệu suất lị hơi 75%) và theo dõi tổng hơi sử dụng tại các phân xưởng sản