MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TƯ NHÂN VÀ GÓP Ý CHO DỰ THẢO LUẬT THƯ VIỆN Phạm Thế Cường Chủ nhiệm Thư viện Tư nhân Phạm Thế Cường A/ GIỚI THIỆU MỘT SỐ KINH NGH
Trang 1MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN TƯ NHÂN VÀ GÓP Ý CHO DỰ THẢO LUẬT THƯ VIỆN
Phạm Thế Cường
Chủ nhiệm Thư viện Tư nhân Phạm Thế Cường
A/ GIỚI THIỆU MỘT SỐ KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC TẠI THƯ VIỆN GIA ĐÌNH
Thực trạng hiện nay cho thấy văn hóa đọc có vẻ trầm lắng, nhất là đối với Thanh thiếu nhi Mà một trong các nguyên nhân chính là do các em phải học quá nhiều trước sự đòi hỏi của gia đình và nhà trường; một phần cũng do hiện có quá nhiều hình thức giải trí nhất là các trò chơi onlines Vì vậy để lôi kéo các em đến với thư viện quả là một công tác đòi hỏi sự nhiệt tình, trách nhiệm và yêu nghề
Đối với thư viện gia đình chúng tôi hiện đang thực hiện với một số hình thức như sau:
1/ Hình thành mối quan hệ giữa thư viện và gia đình.
Cha mẹ các em thường muốn các em học giỏi, nhưng rất nhiều bậc cha
mẹ thiếu phương pháp giáo dục và hướng dẫn con học, do vậy chỉ luôn nhắc con học và cấm đóan con giải trí thậm trí cả trò lành mạnh Nhận thức điều đó thư viện đã tiếp cận một số cha mẹ các em để trò chuyện, tìm hiểu và trao đổi để cho cha- mẹ các em thấy được lợi ích của việc giải trí, đọc sách tại thư viện Qua tiếp xúc nhiều người đã nhận thức được vấn đề nên cho các em đến với thư viện thường xuyên hơn
2/ Tổ chức các lọai hình sinh họat tại thư viện.
Tổ chức tốt các sinh họat thiết thực, sống động tại thư viện cũng là một hình thức lôi kéo các cháu đến với thư viện
a/ Công tác giới thiệu sách và giao lưu với các nhà văn.
Thư viện nhận thức rõ: muốn các cháu đọc sách tốt thì phải chú trọng công tác giới thiệu sách, Thư viện thường chọn những cuốn sách hay, nhí nhảnh, sống động để giới thiệu với các em vào các tối thứ 2 hàng tuần (trong 3 tháng hè) Ngòai giới thiệu nội dung còn phải tìm những đọan hay trong sách để đọc giới thiệu, người đọc cần phải có sự truyền tải tốt, dễ hiểu, ngắt câu, ngắt đọan
rõ ràng Muốn vậy người giới thiệu phải đọc kỹ để khi đọc cho các em có sức truyền cảm tốt Tôi cũng giao cho một số em đọc tốt làm công tác giới thiệu và khuyến khích các em chia sẻ cuốn sách mình đọc cho các bạn
Trang 2Trong dịp hè 2011 vừa qua, thư viện có tổ chức cho các em giao lưu với nhà văn Dạ Ngân; Nguyễn Quang Thân và Nguyễn Văn Thịnh về tác phẩm và họat động nghệ thuật của giới nhà văn và hướng dẫn các em sử dụng vốn từ
b/Tổ chức thi tìm câu hay trong sách.
Để khuyến khích các em đọc nhiều cứ tháng hai lần tổ chức thi giới thiệu những đọan văn hay, đặc sắc trong cuốn sách các em đã đọc Việc này lúc đầu các em chỉ đọc lướt và tìm cho có lệ, nhưng càng về sau các em càng đọc kỹ hơn
và tìm được những đọan thật sự hay, dí dỏm
c/ Tổ chức giới thiệu kiến thức thường thức.
Tuổi trẻ ham hiểu biết, vì vậy cần cung cấp kiến thức cho các em bằng việc tổ chức giới thiệu kiến thức khoa học thường thức, những kiến thức đó phải gắn với việc sinh họat, học tập hàng ngày của các em như: tại sao con người phải hít thở; khi thở ta hít vào cái gì và thở ra cái gì; trên trời có gì, tại sao khi mất điện ta nhìn trời lại thấy nhiều sao; tại sao máy bay bay được; Tại sao người
ta lại theo đạo; tín ngưỡng là gì… Nhưng phải chia ra các lứa tuổi cho phù hợp
Để làm được việc này thư viện đã đầu tư mua các sách khoa học thường thức phù hợp với các lứa tuổi Hiện thư viện có hơn 500 cuốn lọai này
Nhận thấy một số em kém Anh ngữ, thư viện mở lớp luyện nói và nghe cho TTN trong 3 tháng hè Có 15 em tham gia, chia làm 2 lớp, một cho thanh niên, một cho nhi đồng Mỗi lớp tuần hai buổi
d/ Tổ chức cho các em thi kể chuyện sách hè.
Các em đều muốn giành chiến thắng trong các cuộc thi, do vậy tổ chức cho các em thi kể chuyện sách hè cũng là một hình thức động viên các em đọc sách Nhưng khác với thi ở trung tâm văn hóa, thư viện chia ra làm 3 lứa tuổi để thi –Chúng tôi mới thí điểm vào cuối dịp hè vừa qua và thấy có khả quan
Hàng năm thư viện đề tổ chức cho các cháu thiếu nhi đi thi kể chuyện sách hè do Trung tâm văn hóa quận Gò vấp tổ chức, năm 2009 có 8 cháu, năm
2010 có 17 cháu tham gia và đạt 1 giải nhất, 7 giài KK, 2 giải phong trào cho đơn vị tham gia tích cực và đầy đủ các nội dung của cuộc thi Năm 2011 có 8 cháu tham gia đạt 2 giải nhì, một giải 3, 1 giải khuyến khích và giải phong trào như hai năm trước
e/ Khuyến khích các cháu đọc truyện chữ
Hiện nay truyện tranh đang chiếm lĩnh thị trường văn hóa đọc, trong truyện tranh phải nói có nhiều ấn phẩm không tốt về nội dung, chưa nói chuyện tranh làm cho các cháu lười tư duy và ăn nói thiếu văn hóa Do vậy thư viện
Trang 3thi tìm câu văn hay, thưởng cho các cháu đọc nhiều chuyện chữ Ngòai ra còn phải hướng dẫn các cháu đọc theo lứa tuổi tức là phù hợp với phát triển tâm sinh
lý của các em, nhưng một phần không kém quan trọng là lúc đầu phải tìm hiểu
sở thích của từng em, theo sở thích của các em, dần dần hướng các em thêm các lọai sách ngòai sở thích Muốn vậy công tác giới thiệu càng quan trọng và người giới thiệu cũng cần đọc kỹ
g/ Tổ chức khai mạc đọc sách hè theo chủ đề hàng năm:
Với nhận thức thư viện là một sân chơi bổ ích cho Thiếu nhi trong dịp hè, nên hàng năm thư viện đều tổ chức khai mạc đọc sách hè vào ngày 1/6 với chủ
đề theo từng năm: như năm 2009 chủ đề “Thiếu nhi với môi trường xanh”; năm
2010 chủ đề “Bác Hồ của chúng em” và “Chúng em hướng tới 1000 năm Thăng Long-Hà Nội”nhằm khuyến khích các cháu đọc các tác phẩm viết về Bác Hồ, viết về TL-HN qua đó để các cháu hiểu rõ hơn về công lao to lớn của Bác đối với dân tộc Việt Nam và tình thương yêu vô bờ bến của Bác đối với các cháu Thiếu niên- nhi đồng và lịch sử đấu tranh xây dựng Thủ đô của dân tộc, từ đó hình thành niềm tự hào với thủ đô 1000 năm tuổi
Năm 2011 đọc sách với chủ đề “ Em yêu tổ quốc Việt Nam” nhằm giúp các em hiểu biết thêm về đất nước, con người Việt Nam Để khuyến khích các
em tìm hiểu và đào sâu kiến thức, tôi mạnh dạn giao cho các cháu học sinh phổ thông trung học và trung học cơ sở nghiên cứu theo đề tài và thuyết trình tại thư viện
Cuối hè có tổng kết và trao giải thưởng cho những cháu đọc nhiều sách chữ và tham gia tích cực vào các hoạt động của thư viện
3/ Tổ chức tham quam dã ngọai trong dịp hè
a/ Đến với thư viện Thiếu nhi thuộc thư viện Khoa học tổng hợp
Được sự giúp đỡ của thư viện KHTH Tp chúng tôi đưa các cháu đến với thư viện để đọc sách để vui chơi Phải nói thư viện TN tổ chức cho các em sinh họat khá tốt và phong phú Các cháu của thư viện chúng tôi luôn háo hức được đến với thư viện TN thuộc thư viện KHTH Tp.HCM
Trong các tháng hè 2009; 2010; 2011 thư viện tổ chức 09 chuyến đi đọc sách tại thư viện Thiếu nhi TP thuộc thư viện Khoa học tổng hợp TP từ sáng đến chiều Tại thư viện thiếu nhi thành phố các cháu được các cô hướng dẫn đọc sách và tham gia các hoạt động khác như: trồng cây vì một môi trường xanh, thi
vẽ, làm túi giấy, thi kể chuyện Đăc biệt các cháu cũng tham gia vẽ, viết, làm thiệp nhân ngày nhà giáo Việt Nam do thư viện TP kết hợp với đơn vị tài trợ tổ chức và được 1 giải nhất, 2 giải nhì và nhiều giải khác
Trang 4b/ Tổ chức cho các cháu đến với khu vui chơi, nghỉ dưỡng.
Đây là một hình thức động viên các cháu đến với thư viện Những cháu nào đọc sách tốt, nhiều và tham gia các họat động của thư viện thì sẽ được đi tham quan các nhà bảo tàng, công viên, khu vui chơi giải trí Tại nơi này sẽ tổ chức các trò chơi như: Tìm hiểu danh nhân, khám phá thiên nhiên, thi ẩm thực
Thư viện đã tổ chức cho các cháu đi đọc sách và vui chơi tại nhà vườn Sĩ Hòang, tìm hiểu ẩm thực Việt tại thác Giang Điền, thi thể thao ở Vườn Xòai – Đồng Nai
4/Giáo dục truyền thống.
Xác định rõ công tác giáo dục truyền thống là một phần không thể thiếu
để hình thành và phát triển đạo đức, nhân cách của thiếu nhi Nói về truyền thống trước hết phải nói đến giáo dục lòng yêu nước lòng tự hào dân tộc Khơi dậy trong các em một tình cảm yêu quê hương, đất nước và con người Việt Nam, từ đó có nhận thức đúng và có hướng phấn đấu của bản thân mình để kế thừa phát huy truyền thống của dân tộc để suốt đời phấn đấu góp phần nhỏ bé của mình vào công cuộc xây dựng đất nước giàu đẹp hơn
- Vào các ngày lễ lớn của dân tộc thư viện đều tổ chức kỷ niệm và nói chuyện truyền thống như các ngày: 30/4, 1/6, 2/9, 22/12 Đặc biệt ngày sinh nhật Bác Hồ được tổ chức trọng thể, các cháu hát và kể chuyện về Bác Hồ
- Để kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, thư viện có ba buổi giới thiệu, xem phim về Thăng Long – Hà Nội
- Song song với việc nói chuyện tại thư viện, thư viện còn tổ chức cho các thanh thiếu nhi đi thăm Bảo tàng Hồ Chí Minh tại bến Nhà Rồng, Bảo tàng chứng tích chiến tranh, bảo tàng lịch sử, thăm nhà truyền thống quận Gò Vấp, Viếng nghĩa trang liệt sĩ nhân ngày 27/7 hàng năm và giao lưu với Anh hùng lực lượng võ trang Nguyễn Thanh Tùng, Nguyễn Văn Thương
- Nhằm khuyến khích các cháu đọc và tìm hiểu sâu hơn về truyền thống
dân tộc, thư viện cũng tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về Bác Hồ, về Thăng
Long-Hà Nội, về CMT8, Quốc khánh 2/9 và về con người, tổ quốc Việt Nam cho Thiếu nhi và Đoàn Viên thanh niên Có 182 lượt TTN tham gia Các cuộc thi đều tổ chức chu đáo, có tuyên truyền, có tổng kết và trao giải Đồng hành với thư viện trong các hoạt động này có thư viện khoa học tổng hợp, thư viện quận
Gò Vấp
Trong thời gian qua thư viện đã tổ chức tốt các lọai đã hình giới thiệu trên nên các cháu đến với thư viện nhiều hơn, so với năm ngòai tăng 8%, các cháu đọc nhiều sách chữ hơn (tăng 27%) Hiện thư viện đã thu hút được gần 90 cháu
Trang 5trong đó đến thường xuyên là hơn 40 cháu đối với những tháng hè và chỉ bằng một nửa khi vào năm học
Tất cả mọi hoạt động trên của thư viện đều không thu phí người đọc và người tham gia.
5/Đưa vào hoạt động Câu lạc bộ người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng.
Ngày 9/10/2011 vừa qua được sự động viên giúp đỡ của bạn bè và các cộng tác viên của thư viện , thư viện gia đình chúng tôi đã mạnh dạn tổ chức và đưa vào hoạt động Câu lạc bộ Người yêu sách mang tên nhà văn Nguyễn Huy Tưởng Clb hoạt động có điều lệ và tiêu chí phù hợp với quy định của nhà nước
và địa phương Mục đích là phát triển văn hóa đọc và tôn vinh các nhà văn nổi tiếng trong và ngòai nước Tham gia clb hiện nay đã có tới 60 thành viên từ học sinh cấp hai đến các giáo sư, các nhà nghiên cứu, nhà báo… Hàng tháng CLB đều ra bản tin có tên “Người Yêu Sách” lưu hành trong nội bộ thư viện và CLB
Ban điều hành cùng ban biên tập bản tin và quản trị trang Web gồm 05 người là những người làm công tác thư viện, nhà sưu tầm sách báo Tất cả họ đều yêu sách và chung một tâm huyết mong muốn phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng
Họat động chính của CLB là tọa đàm, giao lưu với các nhà văn, nhà nghiên cứu và cả với gia đình nhà văn Song song là trưng bày và giới thiệu sách của nhà thơ, nhà văn nổi tiếng trong nước và trên thế giới CLB cũng sẽ tổ chức các buổi sinh họat dã ngọai đến các điểm văn hóa và tổ chức văn hóa
Trong tháng 11/2011 CLB đã tổ chức mạn đàm và trưng bày giới thiệu sách của nhà văn Nam Cao nhân kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh và 70 năm ra mắt tác phẩm “đôi lứa xứng đôi”, sau đổi tên là “Chí Phèo”
Ngày 11/12/2011 và 5/2/1012 CLB tổ chức tọa đàm, giao lưu với một số người bạn, người thân của nhà văn Sơn Nam và Phùng Quán Bên cạnh đó là trưng bày giới thiệu sách của và trưng bày ảnh của hai nhà văn do thành viên CLB sưu tầm
Để giúp các thành viên có thể tiếp cận được với các tác phẩm quý, hiếm, các tác phẩm kinh điển và tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng trong nước cũng như tên thế giới, CLB đã thành lập tủ sách của CLB mang tên nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, sách của tủ sách chủ yếu do các thành viên của CLB đóng góp bằng bản chính hoặc bản photo và của các nhà văn, nhà xuất bản tặng cho CLB Hiện nay tủ sách của CLB đã có trên 120 tài liệu
Trang 6Bước đầu họat động văn hóa của CLB có kết quả và sức lan tỏa, nên đã được nhiều đài truyền hình HTV7, HTV9 và VTV9 quan tâm đã đề nghị được đến ghi hình làm phóng sự về Danh nhân trong 04 kỳ họp liên tiếp của CLB
B/ MỘT SỐ GÓP Ý CHO DỰ THẢO LUẬT THƯ VIỆN (Bản 27/2/2012)
So với các bản dự thảo trước, bản dự thảo ngày 27/2/2012 có sự hòan thiện và rõ ràng hơn hẳn, nhưng tôi cũng xin mạnh dạn đóng góp một số ý sau:
1/ Với điều 2:
- Nội dung khoản 2 là:
2 Hoạt động thư viện là các hoạt động về thành lập, quản lý, chuyên môn
nghiệp vụ và sử dụng thư viện
Đề nghị bổ sung hai từ: Thực hiện trước đọan “chuyên môn…” để cho câu
được rõ nghĩa hơn
Câu mới là:
2 Hoạt động thư viện là các hoạt động về thành lập, quản lý, thực hiện
chuyên môn nghiệp vụ và sử dụng thư viện
- Nội dung khỏan 8 là:
8 Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ thư viện là hoạt động về thu thập, xử
lý, tổ chức, bảo quản và phổ biến giá trị tài liệu, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ thông tin thư viện đáp ứng nhu cầu của người sử dụng
Đề xuất bổ sung cụm từ “và các họat động khác” trước đọan “đáp ứng như cầu…” vì các nội dung trước đó chưa bao hàm hết các họat động của một thư viện như: Tổ chức Hội thảo về tác phẩm, tác giả; tổ chức giao lưu với các nhà văn; các họat động ngòai khác như: thi kể chuyện theo sách, thi vẽ, thi tìm hiểu, tham quan, giao lưu…
Câu mới là:
8 Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ thư viện là hoạt động về thu thập, xử
lý, tổ chức, bảo quản và phổ biến giá trị tài liệu, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ
thông tin thư viện và các họat động khác đáp ứng nhu cầu của người sử dụng.
2/Với điều 3:
Ở điểm b khoản 2 đề nghị bổ sung: “ và các khoản đóng góp, tài trợ, ủng
hộ được trừ vào chi phí chịu thuế thu nhập doanh nghiệp(đối với doanh nghiệp) họăc thuế thu nhập cá nhân(đối với cá nhân)” Có như vậy mới khuyến khích tổ
Trang 7Câu mới là:
b) Tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng công trình phục vụ cho thư viện; đóng góp, tài trợ, ủng hộ tiền hoặc hiện vật để phát triển sự nghiệp thư viện được xem xét ghi nhận bằng hình thức thích hợp theo quy định của pháp luật về
thi đua, khen thưởng và các khoản đóng góp, tài trợ, ủng hộ được trừ vào chi phí chịu thuế thu nhập doanh nghiệp họac thuế thu nhập cá nhân
Ở điểm a khoản 4 trong dự thảo như sau:
a) Thực hiện các chính sách xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực văn hóa theo quy định của pháp luật;
Nghị định 69/2008/NĐ-CP ngày 30/5/2008 của chính phủ về chính sách
ưu đãi đối với xã hội hóatrong lĩnh vực văn hóa nói riêng và các lĩnh vực giáo dục, y tế, thể dục thể thao… chỉ là miễn giảm tiền giải tỏa mặt bằng, thuế chuyển quyền sử dụng đất và thuế thu nhập Trong khi đó hầu hết các thư viện
tư nhân hiện nay họat động tại nhà riêng của mình và phi lợi nhuận do vậy thực
tế họ không được hưởng bất kỳ một sự ưu đãi nào về thuế Nên chăng bổ sung thêm như sau:
- Diện tích nhà, đất sử dụng làm thư viện được miễn thuế nhà đất hàng năm Kinh phí duy trì họat động thư viện được trừ vào chi phí chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (đối với doanh nghiệp) hoặc thu nhập cá nhân (đối với cá nhân).
Nếu không bổ sung thì cần kiến nghị sửa đổi bổ sung NĐ 69/2008
3/ Cụm từ ở các điểm b khỏan 2 điều 10; điểm a khoản 1 điều 12; câu dẫn điều 32 đều viết:
…trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị, xã hội – nghề nghiệp ở trung ương…
Ở đọan này có nhóm từ “tổ chức chính trị” lặp lại hai lần có thể là sai chính tả, câu đúng có thể là:
…trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế - xã hội – nghề nghiệp ở trung ương…
4/ Với điều 13.
Điểm a khoản 2 viết:
Trang 8a) Văn bản đề nghị thành lập thư viện của tổ chức có nhu cầu thành lập thư viện đối với thư viện quy định tại điểm b và c khoản 2 Điều 10 Luật này; văn bản đề nghị thành lập thư viện của cơ quan có chức năng quản lý nhà nước
về văn hóa, thể thao và du lịch cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã; văn bản đề nghị của
cơ sở giáo dục đối với thư viện quy định tại điểm e khoản 1 Điều 10 Luật này;
Điển này đọc thấy dài dòng và không rõ nghĩa Đề nghị sửa ngắn gọn như sau:
a) Văn bản đề nghị thành lập thư viện của tổ chức, cơ quan, cơ sở giáo dục có nhu cầu thành lập thư viện.
5/ Với điều 16.
Theo dự thảo điểm a và b khỏan 2 như sau:
a) Thư viện có vốn sách ban đầu từ 500 bản đến dưới 20.000 bản gửi hồ
sơ đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và du lịch cấp huyện, nơi thư viện đặt trụ sở.
b) Thư viện có vốn sách ban đầu từ 20.000 bản trở lên gửi hồ sơ đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và du lịch cấp tỉnh.
Đề nghị sửa như sau:
- Thay các từ “sách” bằng từ “tài liệu” cho đúng với định nghĩa thư viện
- Ở điểm a nên nâng số tài liệu ban đầu lên 1.000 tài liệu Vì tài liệu ít không phong phú, phục vụ không hiệu quả, mang nhiều ý nghĩ hình thức hơn
Câu mới là:
a) Thư viện có vốn tài liệu ban đầu từ 1.000 tài liệu đến dưới 20.000 tài liệu gửi hồ sơ đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và du lịch cấp huyện, nơi thư viện đặt trụ sở.
b) Thư viện có vốn tài liệu ban đầu từ 20.000 tài liệu trở lên gửi hồ sơ đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về văn hóa, thể thao và du lịch cấp tỉnh.
6/Đề nghị xem xét thêm về thiết chế với các tủ sách gia đình.
Xã hội ngày càng phát triển, đồi sống tinh thần được nâng cao Do vậy hiện nay có nhiều gia đình thành lập những tủ sách gia đình để phục vụ bản thân, dòng họ và bạn bè thân hữu Bên cạnh đó có nhiều người tham gia sưu tầm, lưu giữ, trao đổi sách làm phong phú cho tủ sách của mình Thực tế cho thấy có nhiều tủ sách tư nhân có số lượng tài liệu lên đến hàng ngàn bản trong
đó có nhiều tài liệu có giá trị và cũng có không ít tài liệu thuộc khoản 1 điều 9
Trang 9của dự luật Nhìn vào một khía cạnh đây cũng là một dạng thư viện tư nhân không đăng ký họat động phục vụ đối tượng có chọn lọc Vậy UB Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc Hội và Bộ Văn hóa-thể thao và
du lịch cần xây dựng thiết chế cho họat động này
Trên đây là một số suy nghĩ ban đầu góp ý cho dự thảo luật, từ nay đến ngày khai mạc hội nghị tôi sẽ suy nghĩ thêm có gì mới sẽ báo cáo tại hội nghị