Chính sách đối ngoại và an ninh chung là một nền tảng quan trọngcho quá trình nhất thể hoá ở châu Âu về mặt chính trị và có ảnh hưởng nhất định đến chínhsách đối ngoại của từng nước EU c
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Nhóm 6 GV
K53– Quốc tế học TSKH Lương Văn Kế
Hà Nội 10/2011 DANH SÁCH PHÂN CÔNG NHÓM 6
Trang 2TÊN NHIỆM VỤ
Nguyễn Xuân Quỳnh - III.3, “Những thách thức của EU trong quá trình
hội nhập về an ninh_ đối ngoại sau hiệp ước Lisbon.”
Trần Phương Thảo - II.2, “Những thách thức của EU trong quá trình hội
nhập về an ninh_ đối ngoại sau hiệp ước Maastricht đến trước Lisbon”
Mục lục
Trang 3Lời mở đầu……… 3
I, Tổng quan về chính sách đối ngoại của EU……… 5
II, Những thách thức của EU trong quá trình hội nhập về an ninh_đối ngoai 2.1., Giai đoạn trước hiệp ước Msastricht……… 6
2.2, Giai đoạn sau hiệp ước Maastricht đến trước Lisbon……… 9
2.3, Giai đoạn sau hiệp ước Lisbon.……….……… 16
Kết luận……….
21 Tài liệu tham khảo……….22
LỜI MỞ ĐẦU
Trang 4Liên minh châu Âu (European Union – viết tắt là EU) là một liên minh kinh tếchính trị bao gồm 27 quốc gia thành viên thuộc châu Âu EU được thành lập trên khuônkhổ Hiệp ước Masstricht vào ngày 1 tháng 11 năm 1993 dựa trên nền móng có sẵn là Cộngđồng Kinh tế châu Âu (European Economic Community– EEC) Từ khi thành lập đến nay,Liên minh châu Âu liên tục phát triển và trở thành một trong những trung tâm của thế giới
về kinh tế cũng như chính trị Tổ chức này đã trải qua những giai đoạn liên kết về nhiềumặt và ngày nay đóng một vai trò quan trọng trong quan hệ quốc tế, đặc biệt là ở châu Âu.Liên minh Châu Âu (EU) là một phức hợp chính trị đặc biệt bao gồm nhiều thiết chế đượchình thành theo các phương pháp khác nhau và hoạt động theo những nguyên tắc chuyênbiệt nhưng lại gắn kết với nhau một cách chặt chẽ Các thể chế của EU không tự nhiên rađời, mà là sản phẩm của một quá trình vận động và phát triển liên tục hơn năm mươi nămnhằm duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển, thịnh vượng trên mảnh đất châu Âu
Sở dĩ EU là một mô hình hội nhập thành công nhất trong lịch sử bởi trong suốt quá trìnhtồn tại và phát triển, hệ thống các thiết chế luôn được phát triển và bổ sung hướng đến mụctiêu xây dựng một châu Âu “thống nhất trong đa dạng” Với việc kết nạp thêm 10 nướcĐông Âu cũ làm thành viên năm 2004, Liên minh châu Âu trở thành tổ chức liên kết khuvực lớn nhất và thành công nhất trên thế giới EU đã đóng góp một vai trò nhất định trongchính sách đối ngoại và an ninh trên trường quốc tế
Trong quá trình tiến tới xây dựng một Liên minh Châu Âu với vai trò như một
“siêu quốc gia”, chính sách an ninh và đối ngoại chung luôn là một khâu then chốt mangtính chất quyết định Chính sách đối ngoại và an ninh chung là một nền tảng quan trọngcho quá trình nhất thể hoá ở châu Âu về mặt chính trị và có ảnh hưởng nhất định đến chínhsách đối ngoại của từng nước EU cũng như đến quan hệ quốc tế Được định hình từ hiệpước Maastricht (năm 1992), hiệp ước Maastricht tạo nền tảng cho sự ra đời của chính sáchđối ngoại và an ninh chung (CFSP) và được bổ sung và phát triển thông qua các hiệp ướctiếp theo là hiệp ước Amsterdam (năm 1999), hiệp ước Nice (năm 2003) và mới đây làhiệp ước Lisbon (năm 2009) Sau một thời gian dài hình thành và phát triển, Liên minhChâu Âu đã đạt được những thành công nhất định trong việc hội nhập toàn diện về khíacạnh an ninh đối ngoại Song rõ ràng là tham vọng của các nước Liên minh Châu Âu vềliên kết trong lĩnh vực an ninh đối ngoại nói chung là rất lớn, và những thành công trênthực tế cho đến thời điểm hiện nay vẫn chưa thỏa mãn được tham vọng đó Sau khi Hiệpước Lisbon được kí kết và có hiệu lực chính thức vào 1/12/2009, nhiều nhà nghiên cứu và
Trang 5hoạch định chính sách đã có nhận định rằng Hiệp ước này có khả năng tạo ra những thayđổi căn bản trong chính sách đối ngoại và an ninh chung của EU.
Nhận thức được nhu cầu tìm hiểu về tiến trình hội nhập về chính sách an ninh đốingoại chung của Liên minh Châu Âu, bài nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đưa ra
những nhận định về “những thách thức trong quá trình hội nhập của Liên minh Châu
Âu trên khía cạnh an ninh đối ngoại” Trong đó, bài nghiên cứu sẽ tập trung phân tích
những thách thức mà Liên minh Châu Âu đã phải đối mặt trong 3 giai đoạn chính: trướchiệp ước Masstricht; từ hiệp ước Masstricht đến trước hiệp ước Lisbon; và sau hiệp ướcLisbon Từ đó, phần nào có thể đưa ra những phán đoán về khả năng hội nhập của Liênminh Châu Âu trong tương lai
I, TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH AN NINH ĐỐI NGOẠI CỦA EU:
Trang 6Chính sách đối ngoại và an ninh chung của Châu Âu (CFSP) đã phát triển trongmột thời gian dài và đã không còn là một vấn đề mới đối với EU Bắt đầu từ ý tưởng được
để ra trong kế hoạch Pleven đến việc đưa ý tưởng này ra hội nghị, diễn đàn Từ đó, hìnhthành nên những hợp tác chính trị của một số khu vực tại Châu Âu và tiến tới xây dựngthành một cơ chế có tính pháp lý trong các hiệp ước như hiệp ước Maastricht và Lisbon.Trong lịch sử phát triển của liên minh này đã không ít lần mong muốn về một cơ chế đốingoại an ninh chung được biểu hiện Và hơn bao giờ hết, Eu luôn muốn có một Bản sắcchung về an ninh, chủ động trong các hoạt động ngoại giao và quân sự để duy trì ổn địnhkhu vực và độc lập trong hành động và suy nghĩ Chính vì thế mà mục đích ra đời mộtchính sách đối ngoại và an ninh chung gồm 3 mục đích:1
+ Thứ nhất là để tăng cường khả năng giải quyết xung đột, và duy trì ổn định khuvực, thúc đẩy tiến trình “nhất thể hóa Châu Âu”
+ Thứ hai là Eu muốn có một lực lượng phòng thủ riêng
+ Thứ ba là sự độc lập trong đối ngoại và an ninh sẽ làm tăng cường hình ảnh của
EU trên trường quốc tế
Xuất phát từ mục đích đó, trong báo cáo tóm tắt trước Nghị viện Châu Âu năm
2009 nội dung chính trong chính sách đối ngoại và an ninh chung của EU đã đề cập tớinhững vấn đề sau
1, Bối cảnh và những thách thức mà thế giới nói chung và khu vực nói riêng đangphải đối mặt Trong các vấn đề về quốc tế, chính sách đối ngoại và an ninh chung của EUtập trung vào các vấn đề về việc phổ biến vũ khí giết người hàng loạt, chủ nghĩa khủng bố,
an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu…Đối với khu vực, những vấn đề đặt ra cho chínhsách đối ngoại và an ninh chung của EU là xung đột khu vực ở Châu Á, Trung Đông, ChâuPhi và Mỹ La tinh
2, Xây dựng sự ổn định tại châu Âu và những mục tiêu xa hơn nưa
- Một viễn cảnh châu Âu ổn định
Hội đồng châu âu tái khẳng định rằng việc thực thi một cách chặt chẽ việc nối lại
sự nhất trí trong vấn đề mở rộng dựa vào sự hợp nhất của những lời cam kết, những điềukiện nghiêm khắc và công bằng, giao thiệp tốt và khả năng của EU trong việc hội nhập cácthành viên mới, tếp tục xây dựng cơ sở cho các hoạt động của EU bao gồm chính sách đốingoại và an ninh chung tại tất cả các quốc gia thành viên trong quá trình mở rộng
1 Dương Thanh Bình, Những thách thức đối với Liên minh Châu Âu trong gia đoạn hiện nay, Tạp chí Nghiên cứu quốc tế, số 36,2000, trang 63-64
Trang 7Bằng các hiệp định, các hội nghị giữa EU và các nước: Thổ Nhĩ Kỳ, Croatia,cácnước trong khu vực Balkan và Kosovo, các nhà lãnh đạo EU hy vọng sớm tìm ra đượctiếng nói thống nhất giữa các bên nhằm giải quyết các tranh chấp, xung đột luôn tiềm ẩntrong khu vực, qua đó xây dựng châu Âu thành một khu vực ổn định và thống nhất.
- Tăng cường hợp tác với các nước láng giềng
Chính sách với các nước láng giềng châu âu (ENP) vẫn giữ nguyên bản khung chocác dối tác trong khu vực lân cận EU tiếp tục thảo luận về việc tăng cường sự phát triểncủa mối quan hệ song phương với một số nước đối tác nam ENP
- Thảo luận khủng hoảng và mở rộng xung đột tại các nước láng giềng
3, Đóng góp cho việc hoạt động đa phương hoạt động có hiệu quả hơn nhằm đónggóp cho sự bền vững trong mối quan hệ ngoại giao với các đối tác trong khu vực
- Hành động trong khuôn khổ đa pương
Thách thức toàn cầu yêu cầu những các giải quyết toàn cầu Hợp tác chặt chẽ với
UN, NATO, OCSE và hội đồng châu âu cũng các cơ chế phối hợp quốc tế khác là cách tốtnhất để thực hiện thành công mục tiêu này
- Tăng cường quyền sở hữu khu vực
Bản báo cáo thực hiện năm 2008 đã nhấn mạnh rằng “cách giải quyết tốt nhất chocác xung đột cần phải trói buộc tất cả các nước trong khu vực với nhau bằng nguyên tắcchung về hòa bình Tổ chức khu vực cần có vai trò mấu chốt cho vấn đề này EU đóng góptầm quan trọng đặc biệt trong việc thúc đẩy sự tự chịu trách nhiệm thông qua mối quan hệcủa EU với các tổ chức khu vực và bằng các hợp tác nội và ngoại khu vực
4, Ủng hộ, thúc đẩy nền dân chủ, nhân quyền, và hệ thống luật pháp, đặc biệt trongcác lĩnh vực bình đẳng giới và quyền cho phụ nư và trẻ em Đặc biệt quan tâm và thúc đẩyvấn đề nhân quyền tại một số nước Châu Á và Trung Đông Cuộc chiến chống lại tội phạmthông qua sự hợp tác hỗ trỡ và liên kết với các tổ chức pháp lý như Tòa án quốc tế
5, Củng cố quan hệ với các đối tác chiến lược ở các khu vực trên thế giới: Mỹ, Nga,Trung Quốc, Ấn Độ, Mexico, Brazil, Nhật Bản, Canada, Nam Phi
Để cho ra đời được những nội dung như trên, Liên minh Châu Âu đã phải trải quamột thời kì phát triển lâu dài hơn 50 năm với vô vàn những khó khăn và thách thức
II, NHỮNG THÁCH THỨC TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU TRÊN KHÍA CẠNH AN NINH ĐỐI NGOẠI
2.1, GIAI ĐOẠN TRƯỚC HIỆP ƯỚC MAASTRICHT
Trang 8Có thể nói ý tưởng của việc hình thành một chính sách an ninh đối ngoại chung củaLiên minh Châu Âu đã được ra đời từ rất sớm
Năm 1950 kế hoạch Pleven ra đời với ý tưởng thành lập Cộng đồng phòng thủ châu
Âu (EDC) giữa 6 nước sáng lập cộng đồng than thép Cụ thể là “xây dựng 1 quân độichung dưới sự lãnh đạo chung của Bộ trưởng phòng thủ châu Âu” và “tổ chức các cuộchọp định kỳ bàn về CSĐN chung” Mặc dù là kế hoạch đầy tham vọng của EU tuy nhiêntại thời điểm đó kế hoạch đã không thành công Nguyên nhân là của sự thất bại này là sauChiến tranh thế giới thứ II, Châu Âu là khu vực bị tàn phá một cách nặng nề về mọi mặt.Chính vì vậy, các nhà lãnh đạo Tây Âu đều chỉ chú trọng tới việc làm sao giữ đươc nềnhòa bình lâu bền ở Châu Âu để Tây Âu có thể phát triển được liên tục Một liên minh vềchính trị là lĩnh vực quá nhạy cảm đối với quyền lợi của các quốc gia tại thời điểm bấy giờ.Các nước vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh nên không có nhu cầu chuyển nhượng sự độc lập
tự chủ về đối ngoại cho các quốc gia khác
Sau khi Cộng đồng Than Thép (ECSC) ra đời và có hiệu lực (1951) Gần như ngaysau đó, Liên minh Châu Âu đã thể hiện rằng tham vọng về một liên minh chính trị về anninh đối ngoại chưa bao giờ bị dập tắt 1952, Hiệp ước về thành lập cộng đồng phòng thủ(EDC) ra đời Tuy nhiên 1954, Quốc hội Pháp đã bác bỏ Hiệp ước này Lúc này, sự bấtđồng của các nước Châu Âu là thách thức lớn nhất trong tiến trình hội nhập về an ninh- đốingoại của liên minh Châu Âu Tại thời điểm EDC ra đời, Pháp tích cực theo đuổi, Anh vàĐức thì phản đối, các nước Châu Âu khác tỏ ra thờ ờ và chỉ tập trung theo đuổi các mụcđích hội nhập kinh tế Trong giai đoạn 1957-1967, hai bản Hiệp ước quan trọng của Liênminh Châu Âu là Hiệp ước Roma và Hiệp ước Merger đều không đề cập tới vấn đề hợp táchay liên minh về an ninh đối ngoại Từ đó có thể thấy rằng ưu tiên hàng đầu của các quốcgia Châu Âu tập trung vào chính sách về kinh tế nội khối và thúc đẩy hội nhập toàn diện vềKinh tế Bởi vậy, ngay sau Chiến Tranh thế giới thứ hai, một loạt kế hoạch được đề ra(Liên minh phương Tây sau đổi thành Liên minh Tây Âu, Hội đồng Châu Âu, Cộng đồngphòng thủ Châu Âu v.v ) là những kế hoạch chưa chín muồi Tất yếu nó vấp phải tháchthức lớn nhất chính là sự nghi kị lẫn nhau giữa các nước Tây Âu ( sự nghi ngờ đế quốcĐức phục hồi và trả thù, sự nghi ngờ các mối quan hệ giữa Anh với Mỹ, Đức với Mỹ…) 2.Mặc dù các kế hoạch trên đều không đưa lại kết quả như mong đợi song phần nào đã góp
2 Đào Huy Ngọc (chủ biên) Liên minh châu Âu, học viên quan hệ quốc tế, Hà Nội, 1995, trang 129
Trang 9phần vào việc “khởi động” một tiến trình liên kết và mang lại sự cổ vũ cho các nước thànhviên về ý đồ liên kết chính trị.
Phải mãi tới năm 1969, tại hội nghị thượng đỉnh Hague, các nước thành viên mớiquyết định xem xét việc đưa ra một CSĐN chung Năm 1970 hợp tác chính trị châu Âu(EPC) ra đời Tuy nhiên EPC ra đời thực chất chỉ như một “sự thỏa hiệp”, nhắm đáp ứngvới nhu cầu phát triển về kinh tế đối ngoại chứ các quốc gia thì chưa muốn bị phụ thuộc.Chính vì vậy, tại thời điểm này, EPC mới chỉ dừng ở mức độ “hợp tác” chứ không đượcthành lập bằng 1 hiệp ước EPC không có một cơ sở pháp lý hoặc một thể chế hoạt độngchính thức EPC hợp tác chỉ dựa trên cơ sở tự nguyện và các nước thành viên hoàn toànđộc lập Tóm lại, EPC không có tính ràng buộc cao và phải đòi hỏi hợp tác tự nguyện
Bối cảnh quốc tế cuối những năm 70, đầu những năm 80 đang là giai đoạn cuối củachiến tranh lạnh Ở khu vực Châu Âu gặp nhiều biến động trong đó nổi bất là sự có mặtcủa Liên Xô ở Afganistan và chiến tranh hồi giáo ở Iran Vì vậy, EPC buộc phải xem xétviệc tăng cường và nâng cao vai trò trên trường quốc tế Năm 1974 Hội đồng châu Âu rađời đã tạo một điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp về chính trị trong liên minh Đây lànơi để các nguyên thủ quốc gia trao đổi và phối hợp chính sách với nhau Năm 1975 Hộinghị về an ninh và hợp tác châu Âu (CSCE) được thành lập Một tổ chức an ninh và hợptác châu Âu gồm Tây Âu và Nga Đây là lần đầu tiên trong diễn đàn, các nước châu Âu thểhiện được sự thống nhất cho thấy dấu hiệu các nước sẵn sàng từ bỏ một phần sự độc lậptrong CSĐN để đạt một mục tiêu chung
Năm 1981 London Report được thông qua nhằm củng cố EPC, ưu tiên việc thamvấn giữa các các thành viên và Ủy ban châu Âu về các vấn đề đối ngoại tác động đến tất cảthành viên Nhưng nó vẫn chỉ là “hợp tác” chứ không có tính pháp lý nên mức độ ảnhhưởng là không đánh kể Nhưng cộng đồng Châu Âu đã bắt đầu cho thấy những dấu hiệucho việc sẵn sàng hợp tác trong lĩnh vực an ninh đối ngoại Năm1986, EPC được chínhthức công nhận trong Định ước châu Âu thống nhất Khẳng định các nước thành viên sẽ
“nỗ lực tham gia thiết lập và thực hiện một CSĐN chung của cộng đồng” EPC đã khôngcòn chỉ dừng lại ở hợp tác mà đã trở thành cơ chế, có mục tiêu hoạt động Mục tiêu củaEPC được mở rộng ra tất cả các vấn đề đối ngoại liên quan đến các quyền lợi chung Cuốicùng sau 17 năm ban hành EPC chính thức có cơ sở pháp lý thực sự và đồng thời thể hiệnrằng Cộng đồng Châu Âu ý thức được vai trò của Chính sách đối ngoại chung, đó là điều
mà Cộng đồng Châu Âu tất yếu sẽ phải tiến đến
Trang 10Như vậy trong giai đoạn trước hiệp ước Masstricht từ năm 1950-1986, đặc điểmcủa quá trình hội nhập của Liên minh Châu Âu trên khía cạnh an ninh đối ngoại là chưađược quan tâm đúng mức, thiếu trọng tâm và thiếu sự dẫn dắt cần thiết Chính vì vậy mụctiêu liên kết chính trị nhằm tạo cho Châu Âu một địa vị chính trị đối ngoại chung độc lậpthể hiện qua các kế hoạch như Kế hoạch Fouchet (1960-1962), Báo cáo Davignon (1973),Báo cáo Tindeman (1975), và đỉnh cao là Định ước Châu Âu duy nhất (1986) đều chưa đặtđược kết quả cao nhất Kết quả thu được chỉ gói gọn trong việc các nước Tây Âu cũng đã
có một lập trường chung trong một số vấn đề chính trị như trong diễn đàn Hội nghị Anninh hợp tác Châu Âu, trong một số vấn đề về Trung Đông,…3Tóm lại cho đến cuối thập
kỷ 1980 kết quả xây dựng một cộng đồng chính trị an ninh đối ngoại còn hết sức hạn chế
Những thách thức chủ yếu dẫn đến hệ quả này chính là tình hình quan hệ, sự thiếu
ý chí giữa các quốc gia Châu Âu mà chủ yếu bắt nguồn từ cục diện và bối cảnh thế giớigiai đoạn đó Trong thế giới hai cực, và sự phụ thuộc rất lớn vào nền kinh tế Mỹ, thực sựChâu Âu khó có thể nhanh chóng tiến lên xây dựng một chính sách an ninh đối ngoại độclập của riêng mình mà không chịu sự chi phố, can thiệp của Mỹ Thêm vào đó, tại thờiđiểm này, Liên minh Châu Âu chưa có được tiềm lực mạnh mà cụ thể ở đây là tiềm lực vềkinh tế để có thể tạo tiền đề cho việc xây dựng một liên minh về chính trị Tất yếu dẫn tớiviệc quá trình hội nhập về an ninh đối ngoại chỉ dừng lại ở mức “gọi tên” chứ chưa cóđược tầm ảnh hưởng mạnh mẽ
2.2, GIAI ĐOẠN TỪ HIỆP ƯỚC MAASTRICHT ĐẾN TRƯỚC HIỆP ƯỚC LISBON.
Vào đầu những năm 1990, tình hình thế giới và Châu Âu đã có những chuyển biếnlớn Sự sụp đổ của Liên Xô và các quốc gia ở Đông Âu, nước Đức thống nhất Tây Âuđứng trước những cơ hội và thách thức mới Trật tự hai cực thế giới không còn, không cònphải đối phó với một địch thủ mạnh hơn mình về nhiều mặt như Liên Xô trước đây, Liênminh Châu Âu đang có cơ hội thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ, nắm lấy sự độc lập thực sự
và toàn diện cho chính mình đồng thời xây dựng vị thế trên trường quốc tế Tuy nhiên,những thách thức mới như cuộc xung đột sắc tộc tôn giáo ở Nam Tư, sự cạnh tranh của
Mỹ, Nhật, những dòng người tị nạn vì nguyên nhân kinh tế, chính trị Một Đông Âu bất
ổn và nhiều biến động sẽ ảnh hưởng trực tiếp và sâu sắc đến vấn đề an ninh nội bộ của EU.Một nước Đức thống nhất sẽ vừa là sự lo ngại của các quốc gia khác về một nước Đức
3 Đào Huy Ngọ, Liên minh châu Âu, Học viện Quan hệ quốc tế, Hà Nội, 1995, trang 129
Trang 11hùng mạnh nhưng bá quyền Sự mất cân bằng giữa Pháp và Đức, trụ cột của cộng đồng cónguy cơ bị phá vỡ Nhưng nước Đức cũng có thể trở thành một “đầu tàu” lôi kéo sự pháttriển của các quốc gia Châu Âu nói riêng và liên minh Châu Âu nói chung Cùng với đó lànhững phản ứng khác nhau của các nước thành viên về cuộc chiến tranh vùng Vịnh mà sâu
xa trong đó là mối quan hệ với Mỹ Anh thì ủng hộ, Pháp và Đức thì cố gắng giữ vai tròtrung lập, các quốc gia khác thì khá dè dặt Như vậy, chỉ trong một khoảng thời gian ngắn,các nước Tây Âu và Cộng đồng Châu Âu đã phải đứng trước một loạt vấn đề nan giải, đỏihỏi mạnh mẽ sự làm chủ trong các quyết định về đối nội và đối ngọai Trong khi đó, “Cộngđồng Châu Âu là một tên khổng lồ về kinh tế, một chú lùn về chính trị và một con sâu vềquân sự” Sự bất đồng trong chính sách đối ngoại của các thành viên đòi hỏi sự cần thiết cómột bộ máy, một cơ chế giúp EU hoạt động với tư cách là một tổ chức thống nhất trêntrường quốc tế
Tất cả đã thúc đẩy việc EC quyết định thay thế EPC bằng chính sách đối ngoại và an
ninh chung (CFSP) được qui định trong hiệp ước Maastricht "Chính sách đối ngoại và
an ninh chung sẽ bao gồm tất cả các vấn đề liên quan đến an ninh của Liên minh bao gồm một khuôn khổ cuối cùng của một chính sách quốc phòng chung có thể dẫn tới một hệ thống phòng thủ chung" (mục B – chương I- Hiệp ước Maastricht) Trong đó, nội
dung của chính sách đối ngoại và an ninh chung được quy định trong chương V của Hiệpước Masstricht với 5 mục tiêu:
- Bảo vệ các giá trị chung, các quyền lợi cơ bản, nền độc lập và thống nhất của liênminh phù hợp với các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp Quốc
- Tăng cường an ninh của liên minh và của các nước thành viên dưới mọi hình thức
- Giữ gìn hòa bình và củng cố an ninh quốc tế theo hiến chương Liên Hợp Quốccũng như đạo luật Hensiki, hiến chương Pari
Trang 12cường trụ cột châu Âu tại Liên minh Bắc Đại Tây Dương, tức nâng cao vai trò trụ cột củaWEU trong NATO Do đó, ý đồ độc lập vẫn luôn là ý tưởng in sâu trong tiềm thức của cácnhà lãnh đạo EU, trở thành một chính sách lớn của Tây Âu thời kỳ sau chiến tranh lạnh vàcũng là nguyên nhân sâu xa của quyết định thành lập Lực lượng phản ứng nhanh vào tháng12/1999, trong cuộc họp thượng đỉnh EU tại Helsinki Lực lượng có biên chế từ 50.000đến 60.000 lính, có chức năng "triển khai và thực thi các sứ mệnh nhân đạo, cứu hộ và gìngiữ hoà bình"4, có khả năng hoạt động độc lập, có thể được gửi ra nước ngoài trong vònghai tháng và được duy trì ít nhất trong một năm Mục tiêu cụ thể của lực lượng này là lập ramột khả năng phản ứng nhanh mang tính tập thể của EU đối với các cuộc khủng hoảngquốc tế Hội nghị cũng đã thông qua việc thành lập Uỷ ban Chính trị và An ninh thườngtrực có trụ sở tại Brussel - Bỉ với đội ngũ nhân viên quân sự cố vấn cho các nhà lãnh đạo
EU trong việc hoạch định chính sách Quyết định thành lập lực lượng phản ứng nhanh của
EU diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Tây Âu vừa cùng nhau tiến hành cuộc chiến Kosovo, kỷniệm trọng thể 50 năm ngày thành lập NATO và hân hoan với "chiến thắng" tại Kosovo
Trong cuộc chiến tại Kosovo, với tư cách là một tổ chức đang hướng tới việc thực hiệnmột chính sách an ninh và phòng thủ chung, Tây Âu đã tỏ ra rất mờ nhạt và không đưa rađược một sáng kiến nào trong suốt cuộc chiến Chẳng hạn, khi NATO bắt đầu không kíchNam Tư thì hai ngày sau EU mới thụ động đưa ra tuyên bố ủng hộ hành động của NATO5.Bên cạnh đó, một số thành viên Tây Âu như Pháp và Đức lại hành động đơn lẻ nhằm phục
vụ những ý đồ riêng của mình Hơn thế, qua cuộc chiến, Mỹ đã phô bày được sức mạnhquân sự hiện đại và hùng mạnh, vai trò và khả năng lãnh đạo quân sự của mình đối với Tây
Âu Chiến dịch không kích Kosovo cho thấy một cách sống động vai trò mờ nhạt của lựclượng quân đội và sự phụ thuộc của Tây Âu vào Mỹ như máy bay của Mỹ đã thực hiệnphần lớn các chuyến không kích còn Tây Âu phần nhiều không tham gia tích cực sau vàingày ném bom đầu tiên, hay các nước Tây Âu có khoảng 2 triệu quân nhưng đã rất khókhăn và lúng túng khi triển khai 40.000 quân vào Kosovo
Vì vậy, lực lượng phản ứng nhanh ra đời đã tạo cho EU một khả năng giải quyết khủnghoảng quân sự thực sự tại châu Âu và một số khu vực có lợi ích sát sườn với Tây Âu màkhông có sự lãnh đạo hay tham gia của Mỹ Mục tiêu của EU là có thể tiến hành các hoạt
4 Reinmund Seidelmann, Problems and Prospects of the Common Foreign and Security Policy (CFSP) and European Security and Defence Policy (CESDP): A German View.
5 Nguyễn Diệu Hương, Thành lập lực lượng phản ứng nhanh EU: Hệ quả tất yếu của cuộc chiến Kosovo?, http://hocvienngoaigiao.org.vn