Tôi xin cam đoan đề tài “ Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đánh đầu cho đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc” là công trình nghiên cứ
Trang 1HÒA - PHÚC YÊN VĨNH PHÚC
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
HÀ NỘI, 2012
Trang 33
LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Ngô Việt Anh
Sinh viên lớp K34 Khoa Giáo dục thể chất Trường ĐHSP Hà Nội 2
Tôi xin cam đoan đề tài “ Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao
hiệu quả kỹ thuật đánh đầu cho đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc” là công trình nghiên cứu của riêng tôi,
đề tài không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Các kết quả nghiên cứu này mang tính thời sự cấp thiết đúng thực tế khách quan của Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc
Hà Nội , ngày……tháng……năm 2012
Sinh viên
Ngô Việt Anh
Trang 55
DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Phân chia thời gian huấn luyện kỹ thuật bóng đá
trong chương trình huấn luyện bóng đá của đội bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc
23
Bảng 3.2 Thực trạng việc sử dụng các bài tập kỹ thuật đánh
đầu của đội bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc
24
Bảng 3.3 Kết quả kiểm tra một số kỹ thuật đánh đầu của đội
tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc
Bảng 3.5 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test đánh giá
trình độ kỹ thuật đánh đầu của đội bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc
Trang 66
MỤC LỤC
Trang
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6
1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà Nước về TDTT và GDTC 6
1.3 Cơ sở tâm lý, sinh lý trong HLKT bóng đá 12
1.4 Kỹ - chiến thuật và vai trò của kỹ thuật đánh đầu trong bóng
CHƯƠNG 2: NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC
NGHIÊN CỨU
16
Trang 77
3.1 Đánh giá thực trạng khả năng thực hiện kỹ thuật đánh đầu của
đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh
3.1.1 Thực trạng sự phát triển môn bóng đá tại Trường THPT
3.1.2 Thực trạng tập luyện của đội tuyển bóng đá nam trường
3.1.3 Hiệu quả sử dụng kỹ thuật đánh đầu của đội tuyển bóng đá
nam Trường THPT Xuân Hòa
24
3.2 Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả của một số bài tập
nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đánh đầu cho đội tuyển bóng đá
nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc 26
3.2.2 Lựa chọn bài tập nhằm nâng cao hiệu quả khi thực hiện kỹ
thuật đánh đầu cho đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân
Trang 8để làm tăng năng suất lao động và có khả năng lao động lâu dài
Từ thuở niên thiếu đến lúc đi tìm đường cứu nước và sau này trở về lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc thành công, đem lại độc lập tự do cho nhân dân, Bác không chỉ tìm hiểu về văn hóa thể chất phương Đông, phương Tây
mà còn tự mình rèn luyện thân thể thường xuyên, kiên định, đồng thời nắm vững bản chất của TDTT đối với sức khỏe con người và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Kể từ ngày giữ chức vụ Chủ tịch nước, Bác Hồ đã khuyến khích kêu gọi toàn dân rèn luyện thân thể, tập luyện TDTT Chính Người đã khai sinh nền TDTT cách mạng khi ký sắc lệnh thành lập nha thể dục TW nằm trong Bộ Thanh niên ngày 30/1/1946 và gần 2 tháng sau, ngày 27/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh lại ký tiếp sắc lệnh số 38 chỉ rõ thiết lập trong Bộ quốc gia giáo dục một nha thanh niên và thể dục trong đó
có phòng thể dục TW, tiền thân của tổ chức TT sau này phát triển thành một ngành lớn mạnh Cũng trong ngày này, Bác Hồ đã viết bài thể dục và sức khỏe, kêu gọi đồng bào cả nước hăng hái luyện tập TDTT giữ gìn sức khỏe và ngày đó đã trở thành ngày truyền thống của ngành Thể thao Việt Nam Người nói: “gìn giữ dân chủ, xây dựng nước nhà, xây dựng đời sống mới việc gì cần cũng có sức khỏe mới thành công Mỗi người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân khỏe mạnh tức là làm cho cả nước khỏe
Trang 99 mạnh Việc rèn luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước Việc đó không tốn kém, khó khăn gì Gái trai, già trẻ cũng nên làm và ai cũng làm được Mỗi ngày tập một ít thể dục, ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe Bộ giáo dục có nhà thể dục, mục đích là để khuyên và dạy cho đồng bào tập thể dục, giữ gìn
và bồi dưỡng sức khỏe Dân cường nước thịnh Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thể dục - tự tôi ngày nào tôi cũng tập thể dục” [1]
Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Bác đã trở thành di sản quý báu của ngành TDTT Học tập và làm theo lời dạy của Người, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước, sự ủng hộ của nhân dân, 66 năm qua, ngành TDTT đã phát triển lớn mạnh không ngừng và đã đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hội nhập quốc tế
Ngày nay, chiến tranh không còn nữa, Đảng và Nhà Nước ta càng chú trọng đến sự nghiệp phát triển TDTT - khẩu hiệu “khỏe để xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc” đã được nêu lên trên khắp mọi miền tổ quốc TDTT không chỉ dừng lại ở việc giáo dục thể chất cho con người mà nó còn vươn xa hơn thế nữa TDTT là cầu nối cho sự phát triển tinh thần, tình hữu nghị giữa các dân tộc, thông qua TDTT có thể tìm hiểu, học tập và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống
Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24/03/1994 của ban bí thư trung ương Đảng đã
nêu rõ: “Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước, nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân
tố con người; Công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khỏe, thể lực, giáo dục nhân cách đạo đức, lối sống lành mạnh làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân; Nâng cao năng xuất lao động, xã hội và sức chiến đấu của lực lượng vũ trang” [3]
Để phong trào TDTT quần chúng được phát triển rộng rãi và được các tầng lớp xã hội hưởng ứng thì cần phải dành sự quan tâm đặc biệt đến hoạt
Trang 1010 động TDTT trường học và đây cũng là vấn đề cốt lõi của chiến lược phát triển TDTT nước ta Bởi lẽ, đây là nơi có điều kiện thuận lợi nhất để áp dụng những nội dung, hình thức và phương pháp tập luyện TDTT phong phú và đa dạng, đem lại hiệu quả cao Chính vì lẽ đó, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác GDTC trường học
Thực hiện chủ chương quan điểm của Đảng và Nhà nước trong chương trình GDTC trường học nhiều môn thể thao đã được đưa vào giảng dạy cho học sinh, sinh viên như: Điền kinh, Cầu lông, Bóng đá, Bóng rổ …
Trong đó, Bóng đá là môn thể thao ra đời sớm cùng sự phát triển nhu cầu đời sống, nó có lịch sử lâu đời cũng như các môn thể thao khác Nếu nói Điền kinh là môn thể thao “nữ hoàng” thì Bóng đá là môn thể thao “vua” Hiện nay, bóng đá đã phát triển thành một trong những môn thể thao mang tính nghệ thuật cao, phổ biến ở khắp các quốc gia, ở đâu bóng đá cũng được rất nhiều người hâm mộ và số lượng người tham gia tập luyện đông đảo
Bóng đá là môn thể thao có tính nghệ thuật, tính tập thể, tính đối kháng cao, là môn thể thao phức tạp, không những vậy bóng đá còn có tác dụng giáo dục người tập về nhiều mặt, về ý chí, phẩm chất lẫn thể chất con người Trong những năm gần đây với sự quan tâm, đầu tư của Đảng và Nhà Nước, bóng đá Việt Nam đã gặt hái được những thành quả đáng khích lệ cùng với sự khởi sắc chung của nền thể thao nước nhà Bóng đá Việt Nam đã dần chiếm được
vị thế qua các sự kiện thể thao trong khu vực và châu lục như: Đứng thứ nhì ở SEA Game 23, đứng thứ nhất ở AFF cup năm 2008, tại SEA Game 26 tuy không có thành tích gì đáng kể nhưng đội tuyển bóng đá Việt Nam bất ngờ tăng 35 bậc, xếp thứ 99 trong bảng xếp hạng FIFA… bóng đá đã làm nức lòng người dân Việt Nam vốn có sự đam mê môn thể thao “vua” này, đã tạo cho họ niềm tin mạnh mẽ về tương lai tươi sáng của bóng đá nước nhà
Để có được nền bóng đá hiện đại, tiến tiến trước hết phải có trình độ thể lực sung mãn, phải có chiến thuật sắc bén, trình độ tâm lý mà trong đó cần
Trang 1111 phải có yếu tố quan trọng là trình độ kỹ thuật chuyên môn điêu luyện Đây là một trong những yếu tố có ý nghĩa cơ bản để quyết định chiến thắng của một trận đấu bóng đá
Bóng đá là một môn thể thao đối kháng trực tiếp, các tình huống trong thi đấu bóng đá đòi hỏi các cầu thủ phải biết vận dụng sáng tạo các kỹ thuật, chiến thuật vào từng hoàn cảnh cụ thể một cách hợp lý
Kỹ - chiến thuật đặc biệt quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến thành tích thi đấu của VĐV Trong bóng đá kỹ thuật được phân loại thành: Kỹ thuật
đá bóng, kỹ thuật khống chế bóng, kỹ thuật dẫn bóng, kỹ thuật đánh đầu … Trong thi đấu bóng đá các cầu thủ không những xử lý các tình huống bóng lăn dưới đất, các hình thức và các tính chất khác nhau mà còn xử lý các tình huống bóng bay trên không, khi đó kỹ thuật đánh đầu được vận dụng Vì vậy, cầu thủ cần nắm vững và hoàn thiện kỹ thuật đánh đầu thì có lợi rất nhiều khi thi đấu, nhất là các tình huống tranh chấp bóng bổng
Bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải biết cách sử dụng thành thạo tất cả các kỹ thuật Đặc biệt kỹ thuật đánh đầu là kỹ thuật khó nhưng nó được
sử dụng khá nhiều trong thi đấu
Thực tế cho thấy có rất nhiều bàn thắng đẹp mắt, những lối chơi hay được thực hiện bằng kỹ thuật đánh đầu Với cách tiếp xúc bóng đá dạng như
sử dụng trán giữa, trán bên và đỉnh đầu các cầu thủ luôn tạo ra sự bất ngờ với những góc độ bay của bóng theo ý mình làm đối phương khó phán đoán Trong thi đấu, kỹ thuật này còn đặc biệt hiệu quả với các lối chơi phòng thủ phản công, tấn công biên lật cánh đánh đầu, hay giải quyết những bế tắc của trận đấu khi mà những đường bóng thấp bị hậu vệ đối phương hóa giải … đồng thời nó cũng có khả năng phá vỡ thế phòng thủ theo khu vực của đối phương bằng những đường chuyền bổng và dài tạo điều kiện cho đồng đội dứt điểm bằng đầu có hiệu quả
Trang 1212 Biết chơi bóng bằng đầu không chỉ là yêu cầu đối với các tiền đạo mà để
có thể cản phá chuyền bóng giải nguy cho đội nhà từ những đường chuyền bổng của đối phương thì yêu cầu các cầu thủ trên mọi tuyến phải thành thạo
kỹ thuật này
Bóng đá là môn thể thao được các em học sinh Trường THPT Xuân Hòa- Phúc Yên - Vĩnh phúc ưa thích và luôn tích cực tham gia tập luyện ở những giờ học ngoại khóa, nhằm hoàn thiện và nâng cao trình độ kỹ thuật Qua thực tiễn nghiên cứu và khảo sát tại các giải phong trào cũng như các trận thi đấu giao lưu với các trường khác, tôi nhận thấy thành tích thi đấu của các em chưa cao do còn hạn chế về kỹ thuật và thể lực đặc biệt là kỹ thuật đánh đầu
Xuất phát từ đòi hỏi nâng cao chất lượng giảng dạy và huấn luyện môn bóng đá nói chung và kỹ thuật đánh đầu nói riêng của đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đánh đầu cho đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc”
Mục đích nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu tìm ra một số bài tập nhằm nâng cao được hiệu quả kỹ thuật đánh đầu cho đội tuyển bóng đá nam Trường THPT Xuân Hòa - Phúc Yên - Vĩnh Phúc
Trang 1313
Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà Nước về TDTT và GDTC
Ngay từ ngày đầu giành được chính quyền Bác Hồ đã nhận thấy tầm quan trọng của TDTT và quan tâm đặc biệt đến nền TDTT nước nhà Ngày 30/1/1946 Bác Hồ ký sắc lệnh số 14 về việc thành lập tại Bộ Thanh Niên một Nha Thể Dục
Ngày 1/3/1946, các khóa huấn luyện các bộ môn thể dục đầu tiên cho 62 nam, nữ thanh niên trên khắp các tỉnh toàn quốc Những hướng dẫn viên trở thành hạt giống gây dựng phong trào “khỏe vì nước”
Ngày 19/05/1955 phát biểu tại lễ khai giảng trường đại học Nhân Dân Việt Nam, Hồ Chủ Tịch đã nói : “… trong vui chơi cũng có giáo dục, cần có những thứ vui chơi có văn hóa, thể dục có tính chất tập thể văn hóa và quần chúng …” [1]
Ngày 2/10/1958 ban bí thư TW đảng ra chỉ thị số 106/CT/TW về công tác TDTT, trong đó khảng định: “dưới chế độ chúng ta, việc chăm sóc sức khỏe của nhân dân, tăng cường thể chất của nhân dân, được coi là nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Chính Phủ” [2]
Tháng 8 năm 1961 Bộ Giáo dục đề nghị Nhà nước ra Quyết định thành lập Trường Trung cấp thể dục thể thao
Chỉ thị số 36 CT/TW ngày 24/03/1994 của Ban bí thư TW Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định mục tiêu cơ bản, lâu dài của công tác TDTT là hình thành nền TDTT phát triển và tiến bộ, góp phần nâng cao sức khoẻ, thể lực, đáp ứng nhu cầu văn hoá tinh thần của nhân dân… để làm được điều đó ngành TDTT cần đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực TDTT, nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ quản lí, cán bộ khoa học [3]
Trang 1414 Sau quá trình thực hiện Chỉ thị 36 CT/TW về “thực hiện GDTC trong tất
cả các trường học”, sự nghiệp TDTT nước ta đã có nhiều bước phát triển, góp phần tích cực vào thành tựu chung của đất nước TDTT được mở rộng tới mọi đối tượng trong xã hội, mọi địa phương trong cả nước với nhiều hình thức, phương pháp Đã có “13% dân số thường xuyên tập luyện TDTT, TDTT trong trường học được chú trọng, thành tích các môn thể thao được nâng cấp, xây mới, quan hệ quốc tế về thể thao được mở rộng” [6]
Ngày 23/10/2010, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã kí Quyết định số 2198/QĐ-TTg phê duyệt chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 với mục tiêu tổng quát “chiến lược phát triển thể thao Việt Nam đến năm 2020 nhằm xây dựng và phát triển nền TDTT nước nhà để nâng cao sức khoẻ nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và tăng tuổi thọ của người Việt Nam theo tinh thần vì sự nghiệp dân cường, nước thịnh hội nhập và phát triển”[14] Một trong những nội dung quan trọng của chiến lược là khuyến khích học sinh tham gia hoạt động thể thao Phát triển TDTT cho mọi người, chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2015 đạt 28%, năm 2020 đạt 33% dân số luyện tập TDTT thường xuyên
Để phong trào TDTT quần chúng phát triển rộng rãi, cần đặc biệt quan tâm tới phát triển TDTT trường học, đây là cốt lõi của chiến lược phát triển TDTT nước ta, vì đó là đối tượng chiến lược, vừa là nơi có điều kiện thuận lợi nhất để áp dụng những hình thức, nội dung, phương pháp hoạt động thể thao phong phú, đa dạng đem lại hiệu quả lớn Chính vì lẽ đó, Đảng và Nhà nước đang dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác GDTC trong trường học GDTC trong nhà trường là một bộ phận hết sức cần thiết, nó gắn liền vào mục tiêu giáo dục GDTC là quá trình tác động để hình thành cho người tập những phẩm chất tốt về thể chất và tinh thần, tạo cho người tập một sức khỏe tốt để sống hạnh phúc để tham gia vào cuộc sống lao động xã hội Như vậy, GDTC
Trang 15Nằm trong hệ thống các phương tiện GDTC, cũng như các môn thể thao khác Bóng đá được coi là môn thể thao có giá trị rất lớn để phát triển thể chất
và sức khỏe con người đặc biệt là thanh thiếu niên Tập luyện bóng đá một cách khoa học và có hệ thống sẽ giúp cho các em khỏe mạnh, cơ thể phát triển cân đối Trong nhiệm vụ giáo dục thể chất cho thanh thiếu niên bóng đá luôn phát huy được hiệu quả cao bởi nó được tuổi trẻ yêu thích và tập luyện một cách chủ động, tự giác và thường xuyên Tuổi trẻ thích chơi bóng đá để thỏa mãn niềm đam mê ham thích vận động là để chứng tỏ khả năng làm chủ quả bóng tròn của mình và để so tài với bạn bè Nhưng trên tất cả là để tăng cường sức khỏe, sảng khoái tinh thần, thư giãn đầu óc sau những giờ học tập căng thẳng Tập luyện và thi đấu bóng đá là hoạt động có cường độ cao, đối kháng trực tiếp, là hoạt động đòi hỏi sự chuẩn mực của các kỹ năng điều khiển quả bóng tròn (đôi chân ít khéo léo hơn đôi tay)… do đó cần sự tập luyện chuyên cần, để thành tài thì cần sự khổ luyện nhiều hơn là năng khiếu bẩm sinh, đó là đặc điểm của bóng đá Các cầu thủ trong đội tuyển bóng đá nam trường THPT Xuân Hòa rất cần được sự quan tâm để phát triển thể chất nói chung và phát triển kỹ thuật bóng đá nói riêng Các em vừa bước từ tuổi thiếu niên lên thanh niên, cơ thể mới bước đầu hoàn thiện Vì vậy, cần có sự quan tâm, tìm
Trang 1616
ra những phương pháp GDTC phù hợp giúp các em hoàn thiện bản thân mình hơn nữa
1.2 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi THPT
1.2.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT
- Về mặt tâm lý, các em thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để cho mọi người tôn trọng mình, đã có một trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân tích tổng hợp, muốn hiểu biết nhiều, có hoài bão, nhưng còn nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống
- Tuổi này chủ yếu là hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành tính cách và hướng về tương lai, Đó cũng là tuổi lãng mạng, mơ ước độc đáo và mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn, đó là tuổi đầy nhu cầu sáng tạo, nảy nở những tình cảm mới Thế giới quan không phải là một niềm tin lạnh nhạt, khô khan, trước hết nó là sự say mê nhiệt tình
- Hứng thú: các em có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất phát từ động cơ học tập đứng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề nghiệp sau này khi
đã học xong THPT song những hứng thú học tập còn do nhiều động cơ học tập khác nhau: giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái, hiếu danh Cho nên giáo viên cần định hướng cho các em xây dựng động cơ đúng đắn để cho các em
có hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng
- Tình cảm: So với học sinh tiểu học và trung học cơ sở, học sinh THPT biểu lộ rõ rệt hơn tình cảm gắn bó và yêu quý mái trường mà các em sắp từ giã, đặc biệt đối với giáo viên giảng dạy các em (yêu, ghét rõ ràng) Việc gây được thiện cảm và sự tôn trọng là một trong những thành công Điều đó giúp giáo viên thuận lợi trong quá trình giảng dạy, nó thúc đẩy các em tích cực, tự giác trong tập luyện và ham thích môn TDTT Do vậy, giáo viên phải là người mẫu mực, công bằng, biết động viên kịp thời và quan tâm đúng mực tới học sinh, tôn trọng kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh
Trang 1717
- Trí nhớ: Ở tuổi này, hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy móc
do các em đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính logic, tư duy chặt chẽ hơn và lĩnh hội được bản chất của vấn đề cần học tập.Do đặc điểm của trí nhớ đối với lứa tuổi học sinh THPT khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với giảng giải, phân tích sâu sắc các chi tiết
kỹ thuật động tác và vai trò, ý nghĩa cũng như các sử dụng các phương tiện, phương pháp trong giáo dục thể chất để các em có thể tự tập một cách độc lập trong thời gian nhàn rỗi
- Các phẩm chất ý trí đã rõ ràng hơn và mạnh mẽ hơn so với các lứa tuổi trước đó Các em có thể hoàn thành được những bài tập khó và đòi hỏi sự khắc phục khó khăn trong tập luyện
1.2.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT
Giai đoạn này hệ thần kinh tiếp tục phát triển đi đến hoàn thiện, khả năng
tư duy, khả năng phân tích tổng hợp và trìu tượng hóa tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện, giúp các em nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật động tác Khi giảng dạy, huấn luyện TT nói chung và bóng đá nói riêng thì cần phải quan tâm đến đặc điểm sinh lý của từng lứa tuổi Đây là giai đoạn mà các em có đặc điểm sinh lý cơ thể đang phát triển
+ Hệ thần kinh:
Hệ thần kinh tiếp tục đi đến phát triển toàn diện, khả năng tư duy, khả năng phân tích, tổng hợp và trìu tượng hóa được phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện Đây là đặc điểm thuận lợi để các em nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật động tác Tuy nhiên, đối với một số bài tập mang tính đơn điệu, không hấp dẫn cũng làm cho các em nhanh chóng mệt mỏi Cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện một cách phong phú, đặc biệt tăng cường các hình thức thi đấu, trò chơi để gây
Trang 1818 hứng thú và tạo điều kiện hoàn thành tốt bài tập chính, nhất là các bài tập về sức bền
+ Hệ tuần hoàn:
Hệ tuần hoàn của học sinh THPT đang phát triển và đi đến hoàn thiện buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh Tần số co bóp của tim và mạch đập khoảng 60 - 80 lần/ phút, tim hoạt động tinh tế hơn, ở lứa tuối này công suất hoạt động ở mức độ cao Khả năng hồi phục vận động đặc biệt là lượng vận động cao gần với người trưởng thành Phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt, khi sử dụng bài tập có khối lượng vận động và cường độ vận động lớn hoặc các bài tập phát triển sức bền, cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra, theo giõi sức khỏe của học sinh
+ Hệ vận động:
Xương đã phát triển ở mức độ cao và bắt đầu giảm tốc độ phát triển, nữ cao thêm 0,5 - 1 cm, nam cao thêm từ 1 - 3 cm, tập luyện thể dục thường xuyên làm cho hệ xương khỏe mạnh hơn, riêng đối với nam xương cứng hơn nữ
Sự phát triển thể lực không đồng đều sức mạnh các nhóm cơ phát triển không đều, cần đặc biệt chú ý đến tập luyện các tổ chức cơ phát triển muộn hơn xương nên sức co cơ vẫn còn tương đối yếu,các cơ bắp và cơ nhỏ phát triển chậm hơn, các cơ co phát triển sớm hơn cơ duỗi, cơ lớn phát triển tương đối nhanh, do vậy cần tập các bài tập phát triển sức mạnh để góp phần thúc đẩy sự phát triển các cơ Sức bền chung của các nhóm cơ tăng lên,về sức nhanh thì thời gian phản ứng vận động đơn giản đạt mức độ cao, về sự khéo
Trang 1919 léo thì khả năng định hướng trong không gian tốt, ở lứa tuổi này đặc điểm sinh lý có đủ điều kiện để đạt được thành tích thể thao cao nếu được đào tạo một cách toàn diện, có kỹ chiến thuật cũng như thể lực đạt mức độ cao, sự chuẩn bị tốt
1.3 Cơ sở tâm lý, sinh lý trong HLKT bóng đá
1.3.1 Cơ sở sinh lý trong HLKT bóng đá
Khoa học đã chứng minh các kỹ năng kỹ xảo vận động cần thiết trong cuộc sống con người: Lao động, chạy nhảy, săn bắn… Được hình thành do quá trình lặp đi lặp lại nhiều lần trong hoạt động đó Trong quá trình sống nhờ tập luyện, lao động khả năng vận động các kỹ năng, kỹ xảo chủ yếu của con người được hình thành Trong TT cũng vậy, các kỹ năng, kỹ xảo chủ yếu của con người được hình thành do quá trình tích lũy các phản xạ có điều kiện, nghĩa là các phản xạ có điều kiện lặp đi lặp lại nhiều lần tạo thành định hình trên vỏ não Dựa trên cơ sở này mà quá trình huấn luyện được hình thành từ
dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp… Nghĩa là các bài tập trước phải là tiền
đề cho các bài tập sau, và các bài tập phải dựa trên cơ sở kế thừa các bài tập trước đó
Khi nghiên cứu về quá trình hình thành các phản xạ có điều kiện các nhà sinh học cho rằng việc hình thành các định hình hành động của hệ thần kinh trung ương Đó là chuỗi phản xạ có điều kiện được lặp đi lặp lại nhiều lần Quá trình tiếp thu kỹ thuật những động tác mới có liên quan đặc biệt đến đặc điểm lứa tuổi, giới tính ở mỗi giai đoạn cần có sự thích ứng Việc học kỹ thuật động tác chính là quá trình củng cố hệ thần kinh trung ương Bóng đá là một môn thể thao vì thế việc huấn luyện kỹ chiến thuật động tác cần có sự lặp lại cho thuần thục Có khi nhanh, có khi chậm tùy thuộc vào bản thân người tập
1.3.2 Cơ sở tâm lý trong HLKT bóng đá
Tâm lý con người rất phong phú, đa dạng và sự biểu hiện của nó cũng rất sinh động muôn hình muôn vẻ Trong bóng đá cũng vậy khi tham gia các hoạt
Trang 2020 động tập luyện và thi đấu Tâm lý con người cũng có những biểu hiện khác nhau: Có người có trạng thái tâm lý tốt, có người có trạng thái tâm lý yếu, có những người ở thời điểm này tốt, nhưng ở thời điểm khác lại không tốt… Vì thế trong quá trình huấn luyện đòi hỏi HLV bóng đá phải nắm được các quy luật của quá trình tâm lý, đặc điểm tâm lý lứa tuổi từ đó xác định đặc điểm và quy luật hoạt động tâm lý của VĐV mà mình trực tiếp huấn luyện để có biện pháp điều chỉnh quá trình huấn luyện cho phù hợp
Hoạt động TT là một hoạt động thi đấu ganh đua quyết liệt không chỉ về trình độ kỹ chiến thuật thể lực mà còn là sự ganh đua căng thẳng về mặt tâm
lý Bóng đá là một môn thể thao thi đấu đối kháng trực tiếp và các VĐV cần phải được trang bị đầy đủ về kỹ chiến thuật, thể lực và đặc biệt phải huấn luyện chu đáo về mặt tâm lý Bởi vì dù VĐV hai đội bóng có trình độ kỹ chiến thuật, thể lực tốt nhưng sự chuẩn bị tâm lý không tốt thì hiệu quả thi đấu cũng sẽ không cao, các bài phối hợp đồng đội cũng như khi sử dụng các
kỹ thuật cá nhân và dẫn tới hiệu quả thực hiện cũng không cao và tiếp xúc bóng thiếu chính xác Vì vậy trong quá trình HLKT bóng đá cần chú ý đến yếu tố tâm lý của người tập
1.4 Kỹ - chiến thuật và vai trò của kỹ thuật đánh đầu trong bóng đá
1.4.1 Kỹ - chiến thuật trong bóng đá
Kỹ thuật bóng đá có vai trò hết sức quan trọng, vì khi thi đấu bóng đá đội nào có trình độ kỹ thuật tốt hơn thì đội đó chiếm ưu thế trên sân
Kỹ thuật bóng đá là tất cả những động tác, mọi hoạt động hợp lý của VĐV vận dụng trong thi đấu Trong quá trình thi đấu kỹ thuật bóng đá dần dần được hình thành theo thời gian và phát triển không ngừng để đi đến hoàn thiện Cùng với đà phát triển không ngừng của bộ môn bóng đá, kỹ thuật bóng
đá không những được phong phú thêm về nội dung mà độ khó của động tác cũng ngày càng được nâng cao VĐV bóng đá phải nắm chắc đến thuần thục
kỹ thuật mới có thể xử lý bóng một cách chính xác trong thi đấu
Trang 2121
Kỹ thuật bóng đá là cơ sở cho việc hoàn thiện chiến thuật sự phát triển của chiến thuật sẽ nâng cao trình độ kỹ thuật Do vậy trong công tác huấn luyện phải tăng cường và nắm vững toàn diện kỹ thuật bóng đá Có như vậy mới nâng cao được trình độ bóng đá nước nhà Đồng thời từng bước đưa bóng
đá nước ta có thể hội nhập, sánh vai với các nước trong khu vực, châu lục và thế giới trong tương lai
1.4.2 Vai trò của kỹ thuật đánh đầu trong bóng đá
Môn bóng đá là một nội dung trong chương trình GDTC cho học sinh
THPT nó đóng một vai trò rất quan trọng Trong công tác Đoàn, Đội, bóng đá luôn là nội dung được hoạt động tích cực được lựa chọn với nhiều mục đích, bóng đá luôn thu hút được số lượng lớn các em học sinh Chính vì vậy mà các
em luôn nhiệt tình và chăm chỉ trong tập luyện cũng như trong thi đấu Phong trào tập luyện của học sinh trong các nhà trường rất sôi nổi vì tuổi trẻ thích bóng đá vừa là nhiệm vụ học tập vừa là niềm đam mê ham thích vận động, là
để chứng tỏ bản thân Nhưng trên tất cả là được tăng cường sức khỏe do cuộc chơi mang lại Bóng đá là một nội dung thi đấu chính thức trong các kỳ Hội Khỏe Phù Đổng Rất nhiều các phong trào được tổ chức ở địa phương, trong các Trường THPT trên cả nước hàng năm thường xuyên tổ chức các giải bóng
đá Đây là cơ hội tốt để các em học hỏi lẫn nhau trong bóng đá cũng như các lĩnh vực khác làm tăng thêm kho tàng kiến thức của các em Tuy nhiên hiện nay ở hầu hết các Trường THPT cơ sở vật chất cho môn bóng đá còn thiếu nên muốn đẩy mạnh phong trào bóng đá tại các Trường THPT cần được sự quan tâm đầu tư hơn nữa Đồng thời cũng cần bồi dưỡng nâng cao chuyên môn cho đội ngũ giáo viên HLV bóng đá ở các trường THPT
Bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải biết cách sử dụng thành thạo tất cả các kỹ thuật Đặc biệt kỹ thuật đánh đầu là kỹ thuật khó nhưng nó được
sử dụng khá nhiều trong thi đấu Thực tế cho thấy có rất nhiều bàn thắng đẹp mắt, những lối chơi hay được thực hiện bằng kỹ thuật đánh đầu Với cách
Trang 2222 tiếp xúc bóng đá dạng như sử dụng trán giữa, trán bên và đỉnh đầu các cầu thủ luôn tạo ra sự bất ngờ với những góc độ bay của bóng theo ý mình làm đối phương khó phán đoán Trong thi đấu bóng đá các tình huống trên sân luôn biến đổi nên tùy từng vị trí, từng tư thế và tình huống cụ thể của mỗi cầu thủ
có thể sử dụng các kỹ thuật đánh đầu khác nhau Cũng như các kỹ thuật chơi bóng dùng chân, kỹ thuật đánh đầu luôn phát huy tốt trong cản phá, chuyền bóng tấn công và tấn công cầu môn
Đánh đầu trán giữa có thể cản phá, chuyền bóng hay trực tiếp tấn công cầu môn với đường bóng bay đầy uy lực và có độ chính xác cao Bên cạnh đó,
để tạo ra sự bất ngờ bằng những đường bóng bay lệch một góc tùy ý so với hướng bóng đến khiến đối phương khó phán đoán, ở tư thế thuận lợi cầu thủ
có thể chuyền bóng hay tấn công bằng chán bên Ngoài ra trong thi đấu còn xuất hiện những đường chuyền chiến thuật hay trực tiếp ghi bàn thắng về sau bằng đỉnh đầu rất hiệu quả Trong những trận đấu đỉnh cao cần những đường bóng bất ngờ và hiểm hóc Chính kỹ thuật đánh đầu nói chung và kỹ thuật đánh đầu bằng trán bên, đỉnh đầu luôn là một vũ khí lợi hại cho cầu thủ tấn công cầu môn đối phương
