Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bột phát nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong nhảy xa ưỡn thân cho nam học sinh khối 11 trường THPT nguyễn viết xuân vĩnh tường vĩnh phúc

Do đó, việc ứng dụng một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của môn Điền kinh nói chung cũng như trong giảng dạy kỹ thuật Nhảy xa nói riêng là việ

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, con người vừa là mục tiêu giáo dục vừa là động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội Giáo dục đào tạo đóng vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, chiến lược ấy được thể hiện trong các Nghị quyết của Đảng và Nhà nước, trong đó tiêu biểu nhất là chỉ thị 36CT/TW ngày 23/04/1994 của Ban bí thư Trung ương Đảng về công tác thể dục thể

thao (TDTT) trong giai đoạn mới Chỉ thị khẳng định “Phát triển TDTT là bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng phát huy nhân tố con người, công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khoẻ, thể lực, giáo dục nhân cách, đạo đức lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, nâng cao sức lao động và sức chiến đấu của lực lượng vũ trang”[1]

Chỉ thị còn nêu rõ “Mục tiêu cơ bản, lâu dài của công tác TDTT là hình thành nền TDTT tiến bộ, góp phần nâng cao sức khoẻ thể lực đáp ứng nhu cầu văn hoá tinh thần của nhân dân và phấn đấu đạt được vị trí xứng đáng trong hoạt động thể thao Quốc tế, trước hết là khu vực Đông Nam Á”[1]

TDTT là một bộ phận quan trọng của đời sống con người Nó góp phần giáo dục và đào tạo con người mới, nhằm giúp con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần

TDTT bao gồm rất nhiều môn như: Bóng chuyền, Bóng đá, Bóng bàn, Bóng rổ, Điền kinh…nói chung các môn này là loại hình hoạt động rất phong phú, thu hút đông đảo tầng lớp thanh thiếu niên tham gia tập luyện, có những môn có thể tập theo tập thể, có những môn chỉ cần cá nhân riêng lẻ cũng có thể tập luyện được

Trong những năm gần đây, Bộ giáo dục và Đào tạo đã không ngừng cải tiến nội dung, đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy TDTT trong các

cấp học, trong đó Điền kinh là một trong những nội dung cơ bản không thể thiếu của hầu hết các chương trình giảng dạy của các trường phổ thông cũng như bậc Đại học, Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp

Điền kinh là môn học cơ bản và chiếm thời lượng cao nhất trong chương trình học chính khoá của Bộ giáo dục và đào tạo đề ra; trong các phân môn của Điền kinh, nội dung Nhảy xa chiếm vị trí quan trọng trong nội dung

và chương trình môn học

Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” là hoạt động phức tạp thể hiện qua các giai đoạn nếu không có sự phối hợp nhịp nhàng thì rất khó cho việc hình thành kỹ thuật Vì vậy trong khi học môn Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” người học phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc: phương hướng, biên độ, nhịp điệu, tốc độ động tác và sự nỗ lực huy động các tố chất thể lực tham gia thực hiện động tác trong điều kiện tâm lý ổn định vững chắc

Trong các môn học Điền kinh nói chung và môn Nhảy xa nói riêng, ngoài yếu tố thể lực ra thì vấn đề kỹ thuật là vô cùng quan trọng nó quyết định đến thành tích thi đấu Qua kinh nghiệm thực tế và các công trình nghiên cứu khoa học TDTT đã chứng minh rằng “Động tác kỹ thuật càng thuần thục chính xác thì càng tiết kiệm sức, vận dụng và phát huy khả năng dùng sức phối hợp, cảm giác không gian, thời gian là vấn đề quan trọng đòi hỏi người tập không những nắm được kỹ thuật cơ bản mà còn nắm vững yếu linh động tác” Lý luận và thực tiễn đã chứng minh rằng quá trình tạo cho con người học những hình ảnh chính xác về kỹ thuật động tác ban đầu, là một trong những biện pháp rút ngắn thời gian hoàn thiện động tác, ngăn chặn những sai lầm kỹ thuật

Thành tích Nhảy xa là sự tổng hợp của nhiều yếu tố như: trạng thái chức năng, mức độ phát triển các tố chất thể lực, kỹ thuật, đặc điểm hình thái

cơ thể… Trong đó Nhảy xa là nội dung nằm trong hệ thống các môn không

chu kỳ, có kỹ thuật động tác phức tạp bao gồm chạy đà, giậm nhảy, bay trên không và tiếp đất Trong bốn yếu tố đó, yếu tố giậm nhảy có ảnh hưởng nhất tới việc hình thành kỹ thuật động tác và quyết định thành tích ở môn này Nhưng khâu giậm nhảy có quan hệ rất lớn với tốc độ giậm nhảy… Như vậy, trong Nhảy xa tố chất thể lực có thể phân ra một cách tương đối, gắn liền với quá trình thực hiện kỹ thuật, bao gồm:

- Sức mạnh tốc độ: Loại sức mạnh này thể hiện khá rõ trong động tác chạy đà

- Sức mạnh bột phát: Loại sức mạnh thể hiện khá rõ trong động tác giậm nhảy (sức bật)

Sau một thời gian quan sát trực tiếp giảng dạy môn Nhảy xa kiểu “ưỡn thân”, học sinh ở trường có nhiều em mắc phải sai lầm, đặc biệt là trong giai đoạn giậm nhảy, đây cũng chính là vấn đề tồn tại mà dẫn đến học sinh học tập còn hạn chế nhiều về thành tích, thành tích chưa cao Để phù hợp với những chương trình giảng dạy đáp ứng mục tiêu của nhà trường và giáo dục cho các

em học sinh có sức khoẻ tốt, đáp ứng được mục tiêu học tập và hướng nghiệp

Vì vậy trong nhà trường phải có đội ngũ giáo viên làm công tác GDTC phải nắm vững được kỹ thuật các môn học Điền kinh nói chung và môn Nhảy xa nói riêng lại càng có ý nghĩa quan trọng

Trên thực tế có rất nhiều phương pháp giảng dạy và các bài tập về Nhảy xa trong đó những bài tập khắc phục để hoàn thiện kỹ thuật giai đoạn giậm nhảy cho các trường THPT hiện nay chưa được triệt để, nhất là trên địa bàn Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

Do đó, việc ứng dụng một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của môn Điền kinh nói chung cũng như trong giảng dạy kỹ thuật Nhảy xa nói riêng là việc làm cần thiết và có ý nghĩa thực

tiễn trong quỏ trỡnh giảng dạy mụn Điền kinh trong cỏc nhà trường THPT hiện nay

Trong quỏ trỡnh nghiên cứu tài liệu chúng tôi thấy có một số đề tài cũng nghiên cứu về Nhảy xa nh-: Nguyễn Thị Hoa ( K32 – Khoa GDTC – Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2) với đề tài “ Lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa ”, Nguyễn Thị Hải ( K33 – Khoa GDTC – Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2) với đề tài “ Lựa chọn bài tập phỏt triển sức mạnh nâng cao hiệu quả giậm nhảy ”, Đỗ Thị Liên ( K33 – Khoa GDTC –Trường ĐHSP Hà Nội 2) với đề tài “ Lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn nâng cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy .” Tuy nhiên chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu về các bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa “ ưỡn thân” Xuất phỏt từ những lý do trờn chỳng tụi tiến hành nghiờn cứu đề tài:

“Lựa chọn bài tập phỏt triển sức mạnh bột phỏt nõng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa “ưỡn thõn” cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuõn – Vĩnh Tường – Vĩnh Phỳc”

* Mục đớch nghiờn cứu:

Mục đớch nghiờn cứu của đề tài là lựa chọn một số bài tập phỏt triển sức mạnh bột phỏt phự phự hợp với điều kiện, đối tượng, lứa tuổi với mục đớch là nhằm nõng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa, phỏt triển thành

tớch Nhảy xa cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuõn –

Vĩnh Tường – Vĩnh Phỳc

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ LỨA TUỔI HỌC SINH THPT

1.1.1 Đặc điểm tâm lý

Ở lứa tuổi này, trí tuệ các em mang tính nhạy bén và phát triển đến trình độ tương đối Tư duy của các em chặt chẽ và nhất quán Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong tập luyện xuất phát từ những động cơ đúng đắn Các em rất nhạy bén với những cái mới Tuy nhiên tâm lý và suy luận thích triết lý lại đưa các em đến chỗ vội vàng thiếu khái quát, thiếu cơ sở thực tế, nên dẫn đến tình trạng xa vời giữa lý thuyết với thực hành

Tuổi này, chủ yếu là tuổi hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành tính cách và hướng về tương lai Thế giới quan không phải là một niềm tin lạnh nhạt, khô khan mà nó là sự say mê, ước vọng nhiệt tình

- Hứng thú: Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất

phát từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với mình sau khi đã học xong THPT Song, hứng thú học tập cũng còn do nhiều động cơ khác nhau: giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái, hiếu danh Vì vậy, giáo viên cần định hướng cho các em xây dựng động cơ đúng đắn để các

em có được hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng

- Tình cảm: So với học sinh cấp tiểu học và THCS, học sinh THPT

biểu lộ rõ rệt tình cảm gắn bó và yêu quý mái trường mà các em sắp chia tay, yêu quý các thầy (cô) giáo đã giảng dạy mình Việc giáo viên gây được thiện cảm và sự tôn trọng là một trong những thành công trong sự nghiệp trồng người Điều đó giúp giáo viên thuận lợi trong việc giảng dạy, nó còn thúc đẩy các em tự giác tích cực trong tập luyện và ham thích môn TDTT Nên giáo viên phải là người mẫu mực, công bằng, biết động viên kịp thời và quan tâm đúng mức tới học sinh, tôn trọng kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh

- Trí nhớ: Lứa tuổi này hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy

móc do các em đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính logic, tư duy chặt chẽ hơn và lĩnh hội được bản chất của vấn đề cần học tập Do đặc điểm trí nhớ của các em học sinh THPT khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp giảng giải, phân tích sâu sắc các chi tiết kỹ thuật động tác và vai trò, ý nghĩa cũng như cách sử dụng các phương tiện, phương pháp trong GDTC để các em có thể tự lập một cách độc lập trong thời gian rảnh rỗi

- Tưởng tượng: Các em phát triển biểu tượng mang tính sáng tạo cao

Các em có những ước mơ táo bạo và muốn làm những việc có ý nghĩa xã hội lớn lao Các em đã có tính độc lập trong suy nghĩ và hành động mọi việc thường tỏ ra chủ động sáng tạo

Mặc dù vậy ở lứa tuổi này, các em tỏ ra mình là người lớn đòi hỏi mọi người xung quanh tôn trọng mình, tỏ ra mình là người hiểu biết không phải là trẻ con như lứa tuổi mà các em đã tìm hiểu nhiều và biết rộng hơn, ưa hoạt động hơn với quá trình ức chế, nên các em tiếp thu cái mới nhanh nhưng lại chóng chán, chóng quên và các em dễ bị môi trường bên ngoài tác động vào, tạo nên sự đánh giá cao về mình, sự đánh giá cao đó sẽ gây tác động không tốt

trong học tập và tập luyện TDTT Vì vậy khi tiến hành công tác giáo dục TDTT cho lứa tuổi này cần phải uốn nắn nhắc nhở, từ đó các em tỏ ra không chán nản, có định hướng đúng và hiệu quả bài tập được nâng cao lên Trong điều kiện cơ sở vật chất, điều kiện tập luyện không đảm bảo, đặc biệt quá trình giảng dạy các trường chú trọng về sự phát triển cân đối đối với các em

1.1.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

Đặc điểm nổi bật về cơ sở sinh lý giải phẫu là sự hình thành giới tính Ở lứa tuổi này cơ thể các em phát triển tương đối hoàn thiện nhưng chậm dần Chức năng sinh lý tương đối ổn định, khả năng hoạt động của các bộ phận trong cơ thể được nâng cao Nhưng do sự thay đổi phức tạp của sự phát triển

cơ thể nên việc vận dụng các bài tập phải phù hợp với đặc điểm lứa tuổi

1.1.2.1 Hệ thần kinh

Ở lứa tuổi học sinh THPT, hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kích thích não và hành tủy đạt đến mức của người trưởng thành Các em đã có khả năng nhận định, phân tích và tổng hợp vấn đề một cách logic, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện động tác Lứa tuổi này học sinh có thể tiếp thu được kỹ thuật động tác một cách rất nhanh, tuy nhiên nếu bài tập đưa ra không gây hứng thú hoặc đơn điệu quá thì các em dễ chán và gây cảm giác mệt mỏi Do

đó, cần đưa ra những hình thức tập luyện đa dạng, phong phú, phù hợp, gây hứng thú cho học sinh

Ngoài ra, sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực Vì vậy, giáo viên và huấn luyện viên cần chú ý tới đặc điểm cơ thể của từng cá nhân, từng học sinh

để có thể đưa ra các bài tập, cách tập luyện phù hợp và đem lại hiệu quả cao trong quá trình tập luyện

1.1.2.2 Hệ vận động (hệ xương – hệ cơ)

- Hệ xương: Đối với học sinh THPT, đa số các em hệ xương đã phát

triển tương đối hoàn thiện và bắt đầu giảm tốc độ phát triển, sụn ở hai đầu xương còn dài nhưng sụn chuyển thành xương ít Đối với các em nữ mỗi năm cao thêm từ 0,5 - 1cm, nam cao thêm từ 1 - 3cm Tập luyện TDTT một cách thường xuyên, liên tục làm cho bộ xương khỏe mạnh hơn Lứa tuổi học sinh phổ thông, các xương nhỏ như xương cổ tay, bàn tay đã hoàn thiện nên các

em có thể tập luyện một số động tác treo, chống, mang vác nặng mà không làm tổn hại hoặc không làm phát triển lệch lạc cấu trúc cơ thể Cột sống đã ổn định hình dáng nhưng chưa hoàn thiện, vẫn có thể bị cong vẹo nên việc bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua hệ thống bài tập như đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu…cho các em là rất cần thiết và không thể xem nhẹ

- Hệ cơ: Ở lứa tuổi học sinh THPT, hệ cơ phát triển chậm hơn so với hệ

xương và sự phát triển của cơ phụ thuộc rất nhiều mức độ phát triển của xương

1.1.2.3 Hệ tuần hoàn

Hệ tuần hoàn của học sinh THPT đang phát triển và đi đến hoàn thiện Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nam 70 - 80 lần/phút Khả năng hồi phục sau những hoạt động thể lực nặng nhanh hơn lứa tuổi trước đó Sau vận động mạch đập và huyết áp phục hồi tương đối nhanh Lứa tuổi này có thể áp dụng các bài tập đòi hỏi sự dẻo dai và những bài tập có khối lượng và cường độ vận động tương đối lớn Vì vậy, giáo viên cần đưa ra các bài tập phù hợp, cần có thời khóa biểu hợp lý để không gây ra sự nguy hiểm vượt sức đối với học sinh, cần thường xuyên kiểm tra, theo dõi sức khỏe của học sinh định kỳ

1.1.2.4 Hệ hô hấp

Hệ hô hấp đã phát triển tương đối hoàn thiện, tần số hô hấp giảm so với tuổi trước, khả năng hấp thụ oxi lớn, dung tích sống và thông khí phổi tăng lên Vòng ngực trung bình của nam từ 67 - 72cm, của nữ từ 69 - 75cm Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu, sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành Trong tập luyện TDTT cần thở sâu và tập trung chú ý thở bằng lồng ngực, các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã đã có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ hô hấp

1.1.2.5 Hệ bài tiết

Hoạt động hiệu quả đặc biệt là hệ bài tiết qua da Do vậy phục hồi sau vận động diễn ra nhanh, sự trao đổi chất và năng lượng tương đối hoàn thiện

1.1.2.6 Trao đổi chất và năng lượng

Đặc điểm chính là quá trình đồng hoá chiếm ưu thế so với quá trình dị hoá do nhu cầu phát triển và hình thành của cơ thể, một phần đáng kể năng lượng ở lứa tuổi này được sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu đó

1.2 SỨC MẠNH TRONG NHẢY XA VÀ ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN TỐ CHẤT SỨC MẠNH CỦA HỌC SINH THPT

- Sức mạnh đơn thuần: Được sinh ra trong các động tác tĩnh hoặc chậm

- Sức mạnh tốc độ: Được sinh ra trong các động tác nhanh

- Sức mạnh bột phát: Là khả năng phát huy lực lớn trong một khoảng thời gian ngắn nhất

- Sức mạnh tương đối: Sức mạnh tuyệt đối

Trọng lượng cơ thể

1.2.2 Đặc điểm phát triển tố chất sức mạnh của học sinh THPT

Việc tập luyện sức mạnh có ý nghĩa rất lớn, tập luyện thường xuyên thì

sự cung cấp máu cho cơ bắp sẽ được tăng cường hàm lượng chất dinh dưỡng

và các men tham gia vào quá trình trao đổi chất trong vận động cao hơn người bình thường, nhờ đó mà cơ bắp nở nang xương tăng độ dày và phát triển vững chắc

Tập luyện sức mạnh còn góp phần rèn luyện ý chí làm tiêu hao lượng

mỡ thừa tạo cho cơ thể có vóc dáng khoẻ mạnh, thoả mãn nhu cầu vươn tới cái đẹp về hình thể của con người, nảy sinh những tình cảm tốt đẹp lành mạnh

Sức mạnh lớn hay nhỏ phụ thuộc vào thiết diện sinh lý của cơ, cơ năng chi phối của thần kinh Ở lứa tuổi THPT cơ thể chủ yếu phát triển theo chiều cao, cho nên các cơ dài bé, vỏ não chi phối sự hoạt động của cơ thường bị lan

toả, không tập trung cho nên các cơ và cơ duỗi hoạt động không nhịp nhàng, tốn sức, chóng mệt Cùng với sự phát triển cơ thể, đến lứa tuổi THPT thiết diện sinh lý của cơ cũng tăng lên nhanh chóng, thần kinh chi phối các cơ tập trung hơn cho nên sức mạnh của các cơ ở lứa tuổi này tăng lên rõ rệt Những bài tập với dụng cụ có khối lượng trung bình có tác dụng thúc đẩy phát triển sức mạnh nhanh chóng

Các bài tập: Nhảy cao, Nhảy xa, Đẩy tạ, Chạy tốc độ… cũng có tác

dụng lớn trong việc phát triển sức mạnh cơ thể

Ở lứa tuổi THCS chú trọng phát triển sức nhanh thì ở lứa tuổi THPT cần chú trọng phát triển sức nhanh lẫn sức mạnh

1.3 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ, TÁC DỤNG CỦA BÀI TẬP BỔ TRỢ THỂ LỰC 1.3.1 Khái niệm

Theo lý luận và phương pháp giáo dục TDTT của PGS Nguyễn Toán

và TS Phạm Danh Tốn thì cho rằng: “Bài tập bổ trợ chuyên môn là các bài tập phức hợp các yếu tố của đối tượng thi đấu cùng các biến dạng của chúng, cũng như các bài tập dẫn dắt tác động có chủ đích và có hiệu quả đến sự phát

triển các tố chất và các kỹ xảo của vận động ở chính ngay môn thể thao đó” [7]

Còn một số nhà khoa học nước ngoài thì cho rằng: Bài tập bổ trợ còn là một trong những biện pháp giảng dạy, bao gồm các bài tập mang tính chuẩn

bị cho vận động Bài tập mang tính dẫn dắt, bài tập mang tính chuyển đổi và bài tập mang tính tăng cường các tố chất thể lực

Theo chúng tôi, tuy có khác nhau về cách trình bày nhưng luôn có sự thống nhất về ý nghĩa Vậy ta có thể nói khái niệm bài tập bổ trợ là các bài tập mang tính chuẩn bị, tính dẫn dắt, tính chuyển đổi và tính thể lực mang tính chuyên biệt cho từng kỹ thuật và từng môn thể thao khác nhau

1.3.2 Vai trò, tác dụng của bài tập bổ trợ thể lực

Theo các nhà khoa học và các chuyên gia thể thao thì các bài tập bổ trợ thể lực là một biện pháp quan trọng trong giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật Như chúng ta đã biết, một kỹ thuật thường cấu trúc các chuỗi động tác gắn kết có trình tự, có sự phối hợp, có sự liên quan, có tác động lẫn nhau Thúc đẩy hoặc hạn chế nhau để cùng thực hiện một yếu lĩnh kỹ thuật động tác nào đó Một kỹ thuật khó thường gồm nhiều khâu, nhiều giai đoạn, nhiều cử động nên cùng một lúc người học không thể hình thành ngay các kỹ năng cũng như các đường mòn liên hệ trên vỏ đại não các cử động đó Do vậy, khi học kỹ thuật khó người ta thường dùng phương pháp phân chia để người học

dễ tiếp thu Trong Nhảy xa người ta phân kỹ thuật ra làm 4 giai đoạn: chạy đà, giậm nhảy, trên không, tiếp đất Trên cơ sở đó người học nắm bắt từng phần nhỏ sau đó liên kết lại thành một kỹ thuật hoàn chỉnh

Muốn thực hiện được động tác giậm nhảy tốt người tập phải có cảm giác chạy đà chính xác, điểm giậm nhảy và góc độ đặt chân hợp lý, đồng thời phải có sức bật của hai chân thì động tác giậm nhảy mới có hiệu quả tốt đem lại thành tích cao cho người tập Thành tích Nhảy xa là tổng hoà của mối quan

hệ đa yếu tố, là chỉ số thể hiện tương đối đầy đủ các năng lực phẩm chất của VĐV: thể lực, tâm lý, kỹ thuật…

Ở mỗi giai đoạn kỹ thuật để giúp người học hình thành kỹ thuật người

ta sử dụng các bài tập bổ trợ nói chung và bài tập bổ trợ thể lực nói riêng

- Mang tính chuẩn bị nhằm đưa người tập vào trạng thái tâm lý, sinh lý thích hợp với việc tiếp thu kỹ thuật

- Mang tính dẫn dắt nhằm làm cho người tập nắm được yếu lĩnh từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ đơn lẻ đến liên hoàn của một số kỹ thuật cần học

- Mang tính chuyển đổi từ động tác này sang động tác khác với không gian và thời gian khác nhau nhằm tạo ra sự lợi dụng các khả năng đã có, hình

thành ra các khả năng mới và có thể đáp ứng cho người học thực hiện thuận lợi các kỹ năng đã học, người ta còn cần tập các bài tập bổ trợ thể lực cho người học

Đi đôi với bài tập bổ trợ thể lực, người ta cũng rất chú trọng đưa vào trong chương trình giảng dạy các bài tập chuyên môn để giúp người học tiếp thu kỹ thuật nhanh hơn

Có thể nói bài tập bổ trợ thể lực nói chung và các bài tập phát triển sức mạnh bột phát nói riêng là một khâu quan trọng để thúc đẩy nhanh quá trình hình thành các khả năng vận động và thể lực của vận động viên Giúp nâng cao thành tích trong các môn thể thao đặc biệt là trong Nhảy xa

1.4 ĐẶC ĐIỂM KỸ THUẬT GIAI ĐOẠN CHẠY ĐÀ, GIẬM NHẢY TRONG NHẢY XA VÀ CÁC YẾU TỐ CHI PHỐI HIỆU QUẢ NẮM BẮT KỸ THUẬT GIAI ĐOẠN GIÂM NHẢY TRONG NHẢY XA

1.4.1 Đặc điểm kỹ thuật giai đoạn chạy đà và giậm nhảy

So với các môn nhảy xa khác trong Điền kinh, Nhảy xa “ưỡn thân” có lịch sử trên 100 năm Việc nghiên cứu về đặc thù môn nhảy xa trong việc chinh phục khoảng không gian luôn là vấn đề cần thiết đối với nhà khoa học

và chuyên môn TDTT Các kết quả nghiên cứu khoa học TDTT nói chung và Nhảy xa nói riêng có ý nghĩa và tác dụng to lớn, kỹ thuật chủ yếu khi thực hiện Nhảy xa là giai đoạn giậm nhảy quyết định chủ yếu đến hiệu quả của lần nhảy và kỹ thuật giậm nhảy đạt hiệu quả dựa trên cơ sở giải quyết tốt giai đoạn chạy đà và khả năng phối hợp trong giai đoạn giậm nhảy

Nhảy xa là hoạt động không có chu kỳ và các động tác không nối tiếp nhau bằng móc xích liên tục Vậy muốn có thành tích cao, đòi hỏi người tập phải có trình độ tập luyện cao về: thể lực, kỹ thuật, tốc độ nhanh, sức bật cao, phối hợp năng lực vận động với kỹ thuật một cách thuần thục Để tiện cho

việc học tập cũng như huấn luyện nhảy xa người ta chia thành 4 giai đoạn: chạy đà, giậm nhảy, bay trên không, tiếp đất

Giậm nhảy được thực hiện trong thời gian ngắn Giai đoạn giậm nhảy bắt đầu khi đặt chân giậm nhảy vào ván giậm nhảy Lúc này chân giậm nhảy hơi khuỵu gối, sau đó dùng sức mạnh của chân và thân đạp mạnh nhanh lên ván giậm nhảy

Khi giậm nhảy, phải chủ động đạp mạnh duỗi thẳng chân, phối hợp với đánh tay, đưa chân lăng ra trước – lên cao và giữ cơ thể được thăng bằng Giậm nhảy phải phối hợp nhịp nhàng với tốc độ nằm ngang của chạy đà tạo nên Như vậy Nhảy xa là một liên kết kỹ thuật phức tạp, là sự kết hợp giữa các giai đoạn Vì vậy trong giảng dạy và huấn luyện Nhảy xa, giai đoạn giậm nhảy là giai đoạn quan trọng nhất

1.4.2 Các yếu tố chi phối hiệu quả nắm bắt kỹ thuật giai đoạn giậm nhảy của Nhảy xa

Theo các nhà khoa học TDTT của Liên bang Xô Viết cũ như: Philin, Zaxiors, Pôpôp và Điền Mai Cử (Trung Quốc), Niu men, Phors men – honbringgiơ của Mỹ…đã trình bày yếu tố chi phối việc nắm bắt kỹ thuật cũng như nâng cao thành tích Nhảy xa là:

1.4.1.1 Khả năng phối hợp vận động trong thực hiện động tác

Khả năng này được thể hiện bước đầu ở động tác bật xa tại chỗ Học sinh muốn bật xa tại chỗ, cần phối hợp nhịp nhàng giữa động tác tay, chân, thân người

1.4.1.2 Phương hướng và mức độ dùng sức

Thành tích Nhảy xa về cơ bản phụ thuộc vào góc bay của tổng trọng tâm cơ thể khi rơi xuống và tốc độ bay ban đầu Mà tốc độ bay ban đầu phụ thuộc vào tốc độ đà tối đa có được trong lúc giậm nhảy

- Độ xa của lần nhảy được xác định bởi quỹ đạo trọng tâm cơ thể ở lúc bay được tính bằng công thức:

S =

2 o

V sin 2 g



Trong đó: S: Độ xa của 1 lần nhảy

Vo: Tốc độ bay ban đầu

g: Gia tốc rơi tự do 2

(g  9,8m / s )  : Góc độ bay

Như vậy xét về mặt lý thuyết: Thành tích Nhảy xa phụ thuộc vào tốc độ bay ban đầu, góc bay và độ cao khi bay ra của trọng tâm cơ thể và trong lúc bay vận động viên không thể tác động lên quỹ đạo bay do chạy đà và giậm nhảy tạo nên Vì vậy, người nhảy phải có tốc độ chạy đà thích hợp, tạo lực giậm nhảy lớn, để giúp cho người nhảy có thời gian bay trên không dài thì cơ thể người nhảy phải có tốc độ cao và độ xa khi bay trên không Vậy phương hướng dùng sức giậm nhảy vô cùng quan trọng

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Để đạt được mục đích nghiên cứu, chúng tôi xác định giải quyết hai nhiệm vụ nghiên cứu sau:

2.1.1 Nhiệm vu 1:

Đánh giá thực trạng công tác GDTC và việc sử dụng các bài tập phát triển sức mạnh bột phát trong Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

2.1.2 Nhiệm vụ 2:

Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập sức mạnh bột phát

trong Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” cho nam học sinh khối 11 trường THPT

Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu

Phương pháp này được sử dụng để nghiên cứu tổng hợp các tài liệu có liên quan đến đề tài, từ đó rút ra cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm đảm bảo tính chính xác trong quá trình tiến hành giải quyết các vấn đề nghiên cứu

2.2.2 Phương pháp điều tra phỏng vấn

Phương pháp này cho phép chúng tôi tổng hợp các test đánh giá các bài tập phát triển sức mạnh trong giảng dạy kỹ thuật giậm nhảy của Nhảy xa từ các giáo viên thể dục trực tiếp giảng dạy môn Điền kinh và các em học sinh Hình thức chủ yếu là phỏng vấn gián tiếp thông qua các phiếu phỏng vấn

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để quan sát việc giảng dạy và học tập môn Nhảy xa của nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc Từ đó có cơ sở để đánh giá thực trạng việc sử

dụng bài tập phát triển sức mạnh bột phát trong giảng dạy kỹ thuật giậm nhảy của Nhảy xa Đồng thời sử dụng phương pháp này để quan sát thu thập số liệu cần thiết trong thực nghiệm để giúp cho việc rút ra kết luận chính xác

2.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phương pháp thực nghiệm sư phạm được sử dụng nhằm xác định hiệu quả của các bài tập ứng dụng vào thực tiễn giảng dạy Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi tổ chức thực nghiệm trên 64 em học sinh nam trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc chia làm 2 nhóm

- Nhóm thực nghiệm: Gồm 32 em học sinh nam tập luyện theo các bài tập mà chúng tôi đưa ra

- Nhóm đối chứng: Gồm 32 em học sinh nam tập luyện theo các bài tập tập cũ mà giáo viên nhà trường đang tiến hành

2.2.5 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi tiến hành tổ chức kiểm tra sư phạm Mục đích của quá trình này là nhằm kiểm nghiệm trong thực tiễn độ tin cậy, tính thông báo của hệ thống các test đánh giá trình độ kỹ thuật Nhảy xa cho đối tượng nghiên cứu ở hai thời điểm trước và sau thực nghiệm

2.2.6 Phương pháp toán học thống kê

Số liệu nghiên cứu thu được thông qua việc sử dụng những công thức toán học thống kê để xử lý, phân tích và đánh giá kết quả Từ đó đối chiếu, so sánh nhằm rút ra những kết luận có độ tin cậy và sức thuyết phục cao

* Công thức tính giá trị trung bình:

n i

i 1

xx

n





Trong đó: x : Số trung bình

i

x : Giá trị cá thể thứ i

n : Tập hợp các cá thể tham gia

2 i 1

(x x)n

* Công thức so sánh 2 trị số trung bình quan sát:

- Đọc và phân tích tài liệu

- Lựa chọn tên đề tài

- Xây dựng đề cương khóa luận

Tên đề tài: “Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bột phát nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa “ưỡn thân” cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân –

của nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

- Lựa chọn, xác định các bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa “ưỡn thân” cho học sinh nam khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm

để xác định hiệu quả của các bài tập được lựa chọn

- Xử lý các số liệu thu được trong quá trình nghiên cứu phân tích các kết quả nghiên cứu

- Thực trạng công tác GDTC và thực trạng việc sử dụng bài tập phát triển sức mạnh bột phát trong Nhảy

xa “ưỡn thân” của nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

- Bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy trong Nhảy xa “ưỡn thân”

- Kết quả của quá trình thực nghiệm

và hoàn thiện khóa luận

- Hoàn chỉnh khóa luận

- Bảo vệ khóa luận

2.3.2 Địa điểm nghiên cứu

- Trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

- Trường ĐHSP Hà Nội 2 – Xuân Hòa – Phúc Yên – Vĩnh Phúc

2.3.3 Đối tƣợng nghiên cứu

- Các bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao hiệu quả của giậm nhảy trong Nhảy xa “ưỡn thân” cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIấN CỨU

3.1 Thực trạng về công tác GDTC vÀ việc sử dụng bài tập phát triển sức mạnh bột pháT trong nhảy xa “ ưỡn thân” cho nam học sinh khối 11 trường THPt Nguyễn Viết Xuân – Vĩnh T-ờng – Vĩnh Phúc

3.1.1 Thực trạng cụng tỏc GDTC ở trường THPT Nguyễn Viết Xuõn – Vĩnh Tường – Vĩnh Phỳc

Trường THPT Nguyễn Viết Xuõn là một trong những trường chuẩn của huyện Vĩnh Tường, mụn Thể dục cú ngay từ ngày đầu thành lập trường Với mục đớch rốn luyện cỏc em sức khỏe và giải trớ sau những giờ học mệt mỏi, GDTC đó được nhà trường rất quan tõm Ngoài ra, tr-ờng cũng tổ chức và phát động phong trào TDTT ngoại khoá cho học sinh thi đấu: Bóng đá, Bóng chuyền, Bóng bàn, Cầu lông, Điền kinh giữa các lớp

Nhiệm vụ chính của công tác GDTC trong nhà tr-ờng:

- Giảng dạy và hoàn thành ch-ơng trình môn học Thể dục cho học sinh các khối trong tr-ờng theo đúng quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo

- Tổ chức và phát động phong trào TDTT cho học sinh trong tr-ờng

- Tuyển chọn và phát hiện những tài năng thể thao để thành lập các đội tuyển tham gia các hoạt

động thi đấu của địa ph-ơng, tỉnh và ngành giáo dục

tổ chức