Tư tưỏng hồ chí minh về công tác cán bộ và những giải pháp để hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở việt nam hiện nay

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản củạ cách mạng Việt Nam, trong đó có vấn đề cán bộ Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác cán bộ:

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khoá luận, ngoài sự cố gắng của bản thân, em

đã được sự giúp đỡ của thầy cô và bạn bè Trước tiên, em xin bày tỏ lời cảm

ơn chân thành nhất tới thầy giáo Nguyễn Công Tiến, người đã tận tình hướng

dẫn em hoàn thành khoá luận này

Qua đây, em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong trường Đại

học sư phạm Hà Nội 2, đặc biệt là các thầy cô trong khoa Giáo dục chính trị

đã giảng dạy, chỉ bảo em trong suốt thời gian qua và tạo điều kiện để em hoàn

thành khoá luận này

Với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như kiến thức của bản thân,

nên khoá luận khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình nghiên cứu, em

kính mong nhận được sự đóng góp của các thầy cô và các bạn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05 năm 2011

Sinh viên

Nông Thị Lan

LỜI CAM ĐOAN

Khoá luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của thầy

giáo Nguyễn Công Tiến Tôi xin cam đoan rằng:

Đây là kết quả nghiên cứu của riêng tôi

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 05 năm 2011

Sinh viên

Nông Thị Lan

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ 5

1.1 Khái niệm và tư tưởng Hồ Chí Minh về yêu cầu công tác cán bộ 5

1.2 Nguồn gốc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về công

tác cán bộ 17

1.3 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ 21

Chương 2: Những giải pháp để hoàn thiện pháp luật cán bộ, công

chức ở Việt Nam hiện nay 28

2.1 Yêu cầu khách quan của những giải pháp để hoàn thiện pháp luật

cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay 28

2.2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để hoàn thiện pháp luật cán bộ,

công chức ở Việt Nam hiện nay 38

KẾT LUẬN 50

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã được Đảng

cộng sản và Nhà nước Việt Nam xác định là: nền tảng tư tưởng và kim chỉ

nam cho mọi hành động của mình trong quá trình xây dựng và phát triển đất

nước Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản củạ cách mạng Việt Nam, trong đó có vấn đề cán bộ

Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác cán bộ: Người coi: “Cán bộ là gốc

của mọi công việc” và “muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt

hoặc kém” [1, 223]

Kế thừa những tư tưởng đó của chủ tịch Hồ Chí Minh Đảng và Nhà

nước ta đã rất coi trọng công tác cán bộ, luôn quan tâm xây dựng, phát triển

và nâng cao đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan tổ chức của mình;

coi đó là lực lượng then chốt đảm bảo cho sự thành công của sự nghiệp cách

mạng Vấn đề xây dựng và phát triển của đội ngũ cán bộ, công chức theo tư

tưởng Hồ Chí Minh đã được thể hiện rõ trong nhiều văn kiện của Đảng và văn

bản pháp luật của Nhà nước

Tại Văn kiện Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ VIII của Đảng

(6/1996) chỉ ra: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Nhà nước vừa có trình

độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao vừa giác ngộ về chính trị, có tinh

thần trách nhiệm, tận tuỵ, công tâm, vừa có đạo đức liêm khiết khi thi hành

công vụ” [8,132] văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng

(4/2001) khẳng định: Hoàn thiện chế độ công vụ, quy chế, cán bộ, công chức,

coi trọng cả năng lực và đạo đức: bảo đảm tính nghiêm túc, trung thực trong

thi tuyển cán bộ, công chức Đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức, trước hết

là cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý, về đường lối, chính sách, về kiến thức và

kỹ năng quản lý hành chính Nhà nước, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức

theo đúng chức năng, tiêu chuẩn Định kỳ kiểm tra, đánh giá chất lượng cán

bộ, công chức và kịp thời thay thế những cán bộ công chức yếu kém và thoái

hoá Tăng cường cán bộ cho cơ sở Có chế độ, chính sách đào tạo bồi dưỡng,

đãi ngộ đối với cán bộ xã, phường, thị trấn

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng (4/2006) đã

đưa ra giải pháp: “Đổi mới chính sách cán bộ và công tác quản lý cán bộ, xây

dựng chế độ công vụ rõ ràng, minh bạch, đội ngũ cán bộ công chức có đủ

phẩm chất và năng lực gắn với chế độ hưởng thụ thoả đáng và công bằng”

[12, 254 ] Đặc biệt Bộ chính trị khoá IX đã có nghị quyết số 48 - NQ/TW

ngày 24/5/2005 về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt

Nam đến năm 2010, định hương đến 2020: trong đó có chỉ ra: Xây dựng và

hoàn thiện pháp luật về tổ chức, cán bộ và hoạt động của các cơ quan hành

chính Nhà nước và ban hành luật công chức, công vụ; xác định rõ cơ quan,

công chức Nhà nước chỉ được làm những gì pháp luật cho phép Xây dựng

tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp cho từng loại cán bộ, công chức và hệ thống

tiêu chuẩn đánh giá, khen thưởng, kỷ luật đối với cán bộ, công chức

Từ những cơ sở chính trị và pháp lý kể trên, đội ngũ cán bộ công chức

ở nước ta ngày càng phát triển vững mạnh, có năng lực, trình độ và phẩm chất

ngày càng được năng cao, đáp ứng yêu cầu cơ bản của sự nghiệp đổi mới đất

nước Do đó, cần thiết phải nghiên cứu luận chứng để xây dựng ban hành tiến

tới hoàn thiện hơn pháp luật cán bộ, công chức, tạo cơ sở pháp lý vững chắc

cho việc hình thành đội ngũ cán bộ, công chức vừa có phẩm chất đạo đức, vừa

có trình độ năng lực, đảm bảo vừa hồng vừa chuyên, thực sự là công bộc của

nhâ dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân theo tư tưởng của Hồ Chí Minh

Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công

tác cán bộ và những giải pháp để hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở

Việt Nam hiện nay”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nâng cao phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ đội

ngũ cán bộ, công chức là đòi hỏi khách quan cấp bách trong giai đoạn hiện

nay Để đảm bảo điều đó trước hết phải tạo ra được cơ sở pháp lý bằng cách

hoàn thiện chế định pháp luật cán bộ, công chức; Đảng và Nhà nước ta đã xác

định cơ sở chính trị của tiến trình đó là chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ

Chí Minh Vì thế trong những năm gần đây đã có nhiều đề tài nghiên cứu vấn

đề hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức Qua tìm hiểu, tôi thấy trong những

năm gần đây đã có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này Liên quan tới nội

dung nghiên cứu của khoá luận này có một số công trình khoa học sau:

Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm (Đồng chủ biên), (2001), “Luận

cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

Bùi Đình Phong (2002), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác

cán bộ”, Nxb Lao động, Hà nội

Thạc sĩ Luật Phạm Minh Triết (2003), “Hoàn thiện pháp luật về công

chức hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay”, Học viện Chính trị quốc gia

Hồ Chí Minh

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh trên lĩnh vực: Tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác cán bộ Qua đó vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh đề ra những giải

pháp để hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay

4 Cơ sở và phương pháp nghiên cứu của khoá luận

Cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí

Minh, Đảng cộng sản Việt Nam về cán bộ và công tác cán bộ

- Phương pháp cụ thể :

+ Phương pháp logic

+ Phương pháp lịch sử

+ Kểt hợp logíc - lịch sử

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê …

5 Ý nghĩa của khoá luận

Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Góp phần làm sáng tỏ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán

bộ

Góp phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để hoàn thiện pháp luật cán

bộ, công chức nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu xây

dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì

nhân dân

6 Kết cấu của khoá luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm hai chương:

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Chương 2: Những giải pháp để hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức

ở Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

1.1 Khái niệm và tưởng Hồ Chí Minh về yêu cầu công tác cán bộ

1.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính Phủ giải

thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời, đem tình hình của dân

chúng báo cáo cho Chính phủ rõ, để đặt chính sách cho đúng Từ định hướng

đó, Người khẳng định: Cán bộ là cái “gốc” của mọi công việc Công việc

thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Thực hiện tư tưởng đó của

Người, các Nghị Quyết của Đảng ta đều giành sự quan tâm cho công tác cán

bộ Nghị quyết Trung ương 3, khoá VIII của Đảng xác định, cán bộ là nhân tố

quyết định sự thành bại của Cách mạng; là khâu then chốt của công tác xây

dựng Đảng Kinh nghiện thực tiễn chỉ rõ mức chính xác của đường lối và việc

cụ thể hoá đường lối chính xác, kịp thời cũng như việc thực hiện đường lối,

chính sách của Đảng thắng lợi đều tuỳ thuộc ở chất lượng đội ngũ cán bộ

Vì vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã đề ra mục

tiêu chung của công tác cán bộ là: “Xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh

chính trị vững vàng, có đạo đức, lối sống lành mạnh, không quan liêu, tham

nhũng, lãng phí; có tư duy đổi mới, sáng tạo, có kiến thức chuyên môn nghiệp

vụ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá; có

tinh thần đoàn kết, hợp tác, ý thức tổ chức kỷ luật cao và phong cách làm việc

khoa học, tôn trọng tập thể, gắn bó với nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám

chịu trách nhiệm Đội ngũ cán bộ phải đồng bộ, có tính kế thừa và phát triển,

có số lượng và cơ cấu hợp lý”[12, 292]

Bác Hồ nói nhiều về công tác cán bộ và dường như tư tưởng Hồ Chí

Minh về công tác cán bộ là tư tưởng lớn trong suốt cuộc đời vĩ đại của Người

Sự vĩ đại của tư tưởng ấy là Bác nói và làm

Chủ tịch Hồ chí Minh và Đảng ta đã dày công đào tạo, huấn luyện, xây

dựng đội ngũ cán bộ trung thành với Tổ quốc và dân tộc, tận tụy kiên cường

hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ qua các thời kỳ Chủ Tịch Hồ Chí Minh nói:

“Vì lợi ích 10 năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng

người” Tư tưởng Hồ Chí Minh cho rằng: Vấn đề đào tạo cán bộ và trọng

dụng nhân tài là yếu tố phát triển trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội,

dẫn đến sự chấn hưng đất nước Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có tư tưởng

đào tạo cán bộ, và sử dụng cán bộ, vì cán bộ là khâu quyết định Người viết:

“Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [14, 14] Cán

bộ là cái gốc của mọi công việc chính là quan điểm về con người với tính

cách là chủ thể vừa là mục tiêu, động lực cách mạng Đó là biểu hiện của

quan niệm lấy dân làm gốc

Từ những nhận thức sâu sắc đó về công tác cán bộ, chủ tịch Hồ Chí

Minh thấy cần phải có một đội ngũ cán bộ tốt, vì cán bộ là gốc của mọi công

việc nên huấn luyện và đào tạo cán bộ cũng là công việc gốc của Đảng, và để

có đội ngũ cán bộ tốt, Đảng cần phải đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh thì bao gồm có hai nội dung lớn đó là :

Đào tạo và sử dụng cán bộ

- Đào tạo cán bộ:

Ngay từ những năm đầu chuẩn bị thành lập Đảng, Bác Hồ rất coi trọng

công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ để làm hạt nhân nòng cốt cho phong trào

Công tác cán bộ bắt đầu từ đào tạo, bao gồm đào tạo qua trường lớp và đào

tạo qua thực tiễn

Từ những năm 1925 – 1927, Người đã mở các lớp huấn luyện cán bộ ở

Quảng Châu - Trung Quốc để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin cho những

thanh niên ưu tú trong nước ra học chính trị Tác phẩm: “ĐƯỜNG CÁCH

MỆNH” do Bác viết là cuốn “Giáo khoa” đầu tiên để huấn luyện cán bộ Tổ

chức thanh niên cách mạng đồng chí hội do Bác thành lập là những bước

chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức, và cán bộ cho việc thành lập Đảng cộng sản

Đông Dương (1930)

Trong những năm sau đó, Người luôn quan tâm đến công tác đào tạo để

tăng cường bổ xung cán bộ cho Đảng Tại Hội nghị Trung ương lần thứ VIII

vào tháng 5/1941, Người nhấn mạnh: Việc đào tạo cán bộ nay đã trở thành

vấn đề gấp rút… các cấp chỉ huy Đảng phải chú ý đặc biệt tới công tác này,

triển khai Nghị Quyết, nhiều lớp huấn luyện cán bộ được mở ra

Sau cách mạng tháng 8/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác và Trung

ương, công tác đào tạo huấn luyện cán bộ được đẩy mạnh hơn, liên tục mở

các lớp đào tạo, huấn luyện như: lớp Nguyễn Aí Quốc (1946); lớp Tô Hiệu

(1947); lớp Trần Phú (1948) và lớp tại chức để huấn luyện đường lối kháng

chiến kiến quốc

Nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả huấn luyện cán bộ,

thang 10 năm 1947, Bác Hồ viết cuốn “Sửa đổi lối làm việc” với bút danh

XYZ Sách xuất bản lần đầu vào năm 1948 xuất bản lần thứ 7 vào năm 1959,

cuốn sách này trở thành một tài liệu quý cho tất cả các khoá huấn luyện cán

bộ ở trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương, có thể nói “Sửa đổi lối làm việc” là

cuốn sách “Gối đầu gường” của cán bộ, vì đây là tác phẩm mà nội dung của

nó chứa đựng những lời chỉ huấn cơ bản thiết thực đối với mỗi cán bộ lãnh

đạo trước đây, cũng như hiện nay Cuốn sách lại trình bày một cách ngắn gọn,

dễ hiểu, dễ đọc Mỗi câu, mỗi chữ có ý nghĩa mục đích, chứa đựng những

quan điểm lớn về công tác cán bộ, về xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch

vững mạnh

Hồ Chí Minh xác định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” công tác

cán bộ là công tác cơ bản, của công tác cơ bản Về mặt lý luận, cần xác định

đây là cái gốc của mọi công việc, chứ không phải cái gốc của ý thức hệ, cái

gốc để làm nên lịch sử Người cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý mà

không tin, không yêu là người cán bộ không có phẩm chất lãnh đạo Muốn

trồng được cái gốc vững chắc của mọi công việc, phải xác định vấn đề đào

tạo, huấn luyện cán bộ làm sao cho đúng, cho tốt Muốn đào tạo tốt, thì phải

biết phát hiện những người có thể làm cán bộ Trong khi đào tạo cán bộ,

Người yêu cầu phải hướng cho cán bộ vào một nội dung chính trị đúng đắn và

nội dung chuyên môn sâu sắc Cũng như Người đã từng nói: “Muốn lập làng

kiểu mẫu thì trước hết phải đào tạo ra những người kiểu mẫu để làm cán bộ

cho làng đó, đội đó” [15, 7]

Trong suốt cuộc đời vĩ đại của Bác, công việc đào tạo cán bộ luôn được

chăm lo cả hiện tạ và tương lai - xem như một nhân tố quyết định thắng lợi

của cách mạng Người dạy: “Đảng phải nuôi dạy cán bộ, như những người

làm vườn vun trồng những cây cối quý báu” [15, 30] và chỉ rõ “Không phải

vài ba tháng hoặc vài ba năm mà đào tạo được một cán bộ tốt Cần phải công

tác đấu tranh, huấn luyện lâu năm mới được” [15,30 ] công tác đào tạo phải

được tiếp tục trong quá trình sử dụng cán bộ

Đào tạo cán bộ bao gồm “nuôi dạy”, huấn luyện, bồi dưỡng Trong việc

huấn luyện cán bộ Hồ Chí Minh yêu cầu phải xác định rõ: Huấn luyện ai? Ai

huấn luyện? Huấn luyện gì? Huấn luyện thế nào? Tài liệu huấn luyện phải ra

sao? Vấn đề bao trùm là xác định và thực hiện cho được mục đích của huấn

luyện để làm gì?

Trong công tác huấn luyện phải có hiệu quả Hồ Chí Minh đã quán triệt

sâu sắc quan điểm, người cán bộ phải được huấn luyện về mọi mặt phải giỏi

về chuyên môn nghiệp vụ, và phải thực hành khẩu hiệu: làm việc gì học việc

ấy, cán bộ ở môn nào, nghề nào, ngành nào phải được học và thành thạo ở

môn ấy, đấy là yếu tố quan trọng để hình thành “tài năng”, đồng thời phải

được huấn luyện về bản lĩnh chính trị, về phẩm chất đạo đức về văn hoá, và

cả về lý luận, đó là những yêu cầu cơ bản trong việc huấn luyện cán bộ Trong

đó, Người chỉ rõ việc huấn luyện chớ để chạy theo số lượng mà không coi

trong chất lượng

Việc huấn luyện phải đúng mục đích, đúng đối tượng, nội dung huấn

luyện phải thiết thực, chu đáo bằng nhiều hình thức và phải tiếp tục trong hoạt

động thực tiễn lâu dài của cán bộ phải huấn luyện cán bộ thật tốt về mặt lý

luận với phương châm,phương pháp học tập là lý luận liên hệ với thực tế Học

phải đi đôi với hành, làm việc gì học việc ấy có như vậy mới có hiệu quả và

đội ngũ cán bộ được huấn luyện mới có thể sử dụng được

- Sử dụng cán bộ:

Bên cạnh việc đào tạo và huấn luyện cán bộ, Hồ Chí Minh còn chú ý

đến vấn đề sử dụng cán bộ Để xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu thực

tiễn cách mạng, vì vậy đào tạo và sử dụng cán bộ phải là hai quá trình song

song, có mối quan hệ biện chứng hữu cơ với nhau trong công tác cán bộ

Sử dụng cán bộ, Hồ Chí Minh đã nêu ra các luận điểm quan trọng:

Thứ nhất, phải “hiểu và đánh giá đúng cán bộ”: có đánh giá đúng cán

bộ mới có thể lựa chọn, bố trí, cất nhắc cán bộ cho đúng Hiểu đúng cán bộ

nghĩa là hiểu người, biết việc cán bộ mới có thể đánh giá đúng cán bộ Hồ Chí

Minh cho rằng: Biết người cố nhiên là khó Tự biết mình cũng không phải là

dễ Đã không tự biết mình thì khó mà biết người… không biết sự phải trái ở

mình chắc không thể nhận rõ người cán bộ tốt hay xấu Người ta thường hay

phạm phải những chứng bệnh sau này:

1 Tự cao tự đại

2 Ưa người ta nịnh mình

3 Do lòng yêu, ghét của mình mà đối với người

4 Đem một cái khuôn khổ nhất định chật hẹp mà lắp vào tất cả mọi

người khác nhau

Phạm một trong bốn chứng bệnh đó thì cũng như: mắt đã mang kính có

màu ,không bao giờ thấu rõ cái mặt thật của những cái mình trông…phải sửa

chữa những khuyết điểm của mình Mình càng ít khuyết điểm thì cách xem

xét cán bộ càng đúng

Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn chúng ta khi nhìn nhận, đánh giá cán bộ

phải tránh định kiến, hẹp hòi, chỉ thấy cây mà không thấy rừng, chỉ thấy

khuyết điểm mà không nhìn thấy ưu điểm Vì người đời ai cũng có chỗ tốt và

chỗ xấu Đánh giá “xem xét cán bộ không chỉ xem người ngoài mặt mà xem

tính chất của họ Không chỉ xem xét một công việc, một lúc mà phải xem xét

toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của họ” [21, 4] Chẳng những phải xem xét

công tác của họ mà còn phải xem cả cách sinh hoạt của họ Chẳng những xem

xét cách viết, cách nói của họ còn phải xem xét việc làm của họ có đúng với

lời nói, bài viết của họ hay không Chẳng những phải xem xét ta như thế nào

mà còn phải xem xét họ đối với người khác thế nào

Hồ Chí Minh thường nhắc nhở các đồng chí cán bộ lãnh đạo phải gần

gũi với mọi người, phải sáng suốt đừng để bọn vu vơ bao vây mà xa cách cán

bộ tốt Phải tỉnh táo phân biệt đúng - sai - thật - giả, phân biệt những người

thẳng thắn, trung thực với kẻ cơ hội, nịnh bợ Nếu không làm được như vậy

đã tạo ra kẽ hở cho kẻ xấu luồn lách, phá hoại ngay từ bên trong bộ máy của

ta

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn luôn quan tâm đến tiêu chuẩn và chất lượng,

hiệu quả công tác làm thước đo để xem xét, đánh giá, sử dụng cán bộ

Thứ hai, “Phải khéo dùng cán bộ”

Đó là tư tưởng mà Hồ Chí Minh nêu rõ phải dựa trên cơ sở đánh giá họ

để bố trí, sử dụng đúng người, đúng việc, đúng chỗ, đúng lúc và đúng sở

trường Qúa trình này phải gắn liền với thực hiện dân chủ, công khai Hiểu và

sử dụng cán bộ đúng sẽ tạo ra cho họ yên tâm vui vẻ công tác, phát huy hết

khả năng trong công việc, thực hành đầy đủ chính sách của Đảng và Chính

phủ

Về vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát huy và nâng cao giá trị

truyền thồng của cha ông “Dụng nhân như dụng mộc” thành chuẩn mực,

nguyên tắc của công tác cán bộ Lời dạy giản dị và sâu sắc của Bác luôn cần

phai học hỏi và làm theo: “Người đời ai cũng có chỗ hay chỗ dở Ta phải

dùng chỗ hay của người và giúp đỡ người chữa chỗ dở Dùng người như

dùng gỗ Người thợ khéo thì gỗ to, nhỏ, thẳng cong đều tuỳ chỗ mà dùng

được” [3, 32] Nếu không biết tuỳ tài mà dùng chẳng khác gì thợ rèn thì bảo

đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi rèn dao Thành thử cả hai người đều thành công

làm được như vậy một mặt vừa khắc phục được sự lãng phí chất xám của các

bộ mặt khác sẽ phat huy tốt năng lực sở trường của cán bộ

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở: phải cân nhắc cán bộ cho đúng và

phải dùng cán bộ cho khéo Người viết: khi cân nhắc cán bộ phải xem xét rõ

người đó có gần gũi quần chúng, có được quần chúng tin cậy mến phục

không? nghĩa là phải xem xét uy tín cán bộ đối với quần chúng đến mức độ

nào phải xem người ấy xứng đáng với việc gì Nếu có người tài mà không

dùng đúng tài của họ, cũng như dùng không đúng việc, nếu cân nhắc không

cẩn thận không khỏi đem người chỉ nói mà không làm vào những địa vị lãnh

đạo, như thế rất có sự phê phán thường chúng ta không biết tuỳ tài mà dùng

người Người đã chỉ ra tác dụng của việc bố trí sử dụng đúng người, đúng

việc Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ rõ: khéo dùng cán bộ, dùng đúng cán bộ

là trách nhiệm của các cấp lãnh đạo, bởi vì không đánh giá, sử dụng đúng cán

bộ sẽ dẫn đến sử dùng phí nhân tài là sự lãng phí lớn của đất nước: “Lãnh đạo

khéo thì tài nhỏ hoá ra tài to, lãnh đạo không khéo thì tài nhỏ” [19, 21]

Khéo dùng cán bộ, Hồ Chí Minh cũng đưa ra cảnh báo những biểu hiện

tiêu cực trong việc sử dụng cán bộ và cần phải được khắc phục :

1 Ham dùng người bà con, anh em quen biết bầu bạn, cho họ là chắc

chắn hơn người ngoài

2 Ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mình, mà chán ghét những người

chính trực

3 Ham dùng người hợp tính tình với mình, mà trách những người tính

tình không hợp với mình

Vì biết bệnh đó, kết quả những người kia đã làm bậy, mình cũng cứ bao

dung, che chở, bảo vệ, khiến cho chúng ngày càng hư hỏng Đối với những

người chính trực thì bớt bới lông tìm vết để trả thù, như thế cố nhiên là hỏng

cả công việc của Đảng, hỏng cả danh giá của người lãnh đạo

Thứ ba, để sử dụng cán bộ Đảng phải giúp đỡ cán bộ

Kiểm tra giúp đỡ cán bộ, trước tiên, Đảng phải thực hiện chế độ kiểm

soát thường xuyên và có nề nếp

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm kiểm soát có ba điều lợi:

Biết rõ cán bộ, nhân viên tốt hay xấu

Biết rõ ưu điểm, khuyết điểm của cơ quan

Biết rõ ưu điểm, khuyết điểm của chỉ thị Nghị quyết

Những kiểm soát không phải đúng với cấp dưới, tách rời người cán bộ

với tất cả các quan hệ trên - dưới - ngang - dọc của họ mà phải kiểm soát có

hệ thống, cả từ dưới lên Điều kiện quan trọng nhất để kiểm soát là người từ

bên trong sẽ là điều kiện Vì vậy, sự trong sạch từ bên trong sẽ là tiền đề của

sự kiểm soát Thiếu tiền đề này việc kiểm soát chỉ gây thêm tác hại

Đối với cán bộ phạm sai lầm phải giúp sửa chữa khuyết điểm kịp thời

không nên để mắc khuyết điểm kịp thời, không nên để mắc khuyết điểm to rồi

mới đem ra “đập”, làm cho cán bộ bị xử lý sẽ mất tự tin, sinh ra nản chí, từ

nản chí thành ra vô dụng Phê bình cán bộ phải bằng thái độ chân thành, giúp

họ nhận ra sai lầm để vui lòng sửa chữa, chứ không nên công kích, cưỡng bức

sửa chữa Phải tuỳ mức độ nặng nhẹ của sai lầm mà sử phạt cho đúng, hợp lý

hợp tình

Cuối cùng, kiểm tra, giúp đỡ và phê bình cán bộ có nghĩa là phải đồng

nhất yêu thương cán bộ

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ để đào tạo được một cán bộ tốt phải mất

một thời gian dài, nhưng trong lúc tranh đấu, lại để mất cán bộ tốt phải mật

thiết yêu thương cán bộ Đảng phải thương yêu cán bộ, nhưng thương không

phải là vỗ về, nuông chiều, phó mặc, mà thương yêu là giúp đỡ họ học tập

thêm, tiến bộ thêm, là kẻ thấy khuyết điểm phải giúp họ sửa chữa ngay để vun

trồng cái thói có gan phụ trách, cả gan làm việc của họ

Thứ tư, sử dụng cán bộ còn đòi hỏi phải biết kết hợp các thế hệ cán bộ

một cách đúng đắn

Trong đội ngũ cán bộ có các lớp già, trẻ, lớp cũ, lớp mới Việc kết hợp

các thế hệ cán bộ, giữa cán bộ già có quá trình cống hiến, đóng góp với lớp

cán bộ trẻ được Hồ Chí Minh rất quan tâm và giải quyết đúng đắn

Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng việc kết hợp đúng đắn cán bộ cũ,

cán bộ già với cán bộ mới và cán bộ trẻ, cán bộ là người dân tộc thiểu số, cán

bộ nữ Người nói, Đảng phải khéo kết hợp cán bộ già với cán bộ trẻ không

nên coi thường cán bộ trẻ, còn cán bộ trẻ thì không được kiêu ngạo, phải

khiêm tốn học hỏi đồng chí cán bộ già có kinh nghiệm

Như vậy, bốn nội dung trên trong việc sử dụng cán bộ có liên quan chặt

chẽ tác động qua lại lẫn nhau, từ chỗ hiểu cán bộ sẽ cá cách đánh giá đúng

cán bộ, có cách đánh giá đúng cán bộ mới có cách sử dụng cán bộ cho đúng

chỗ, cho phù hợp, sử dụng cán bộ rồi thì phải thường xuyên kiểm tra, giúp đỡ

chứ không thể bỏ mặc Quan trọng hơn, trong tất cả các khâu, phải biết kết

hợp các thế hệ cán bộ cho đúng đắn hợp lý

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về yêu cầu công tác cán bộ

Để xây dựng Nhà nước pháp quyền vững mạnh Hồ Chí Minh rất chú ý

tới xây dựng đội ngũ cán bộ, công tác cán bộ cho tốt và yêu cầu người cán bộ

phải có đủ đức, đủ tài, trong đó đức là gốc, đội ngũ cán bộ phải được tổ chức

hợp lý và có hiệu quả Người đã nêu ra những yêu cầu sau về công tác cán bộ:

Một là, Hồ Chí Minh xác định “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”,

“công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [1, 223].Công

tác cán bộ là một công tác cơ bản và quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Hai là, Người cán bộ phải tuyệt đối trung thành với cách mạng Đây là

yêu cầu đầu tiên cán bộ phải là người kiên cường bảo vệ chế độ xã hội chủ

nghĩa, bảo vệ Nhà nước Theo Hồ Chí Minh “tài và đức”, trong công tác cán

bộ thì Người chú trọng đến tiêu chuẩn cán bộ là “hồng và chuyên” Đó là hai

tiêu chuẩn cơ bản của Người yêu cầu mỗi cán bộ cần phải có Tài và đức là

mối quan hệ hữu cơ mà tuỳ theo tính chất của công việc mà định lượng và

định tính cho đúng Người có lúc nói “tài và đức”, nhưng lại có lúc nói “đức

và tài” Điều đó phản ánh tư duy linh hoạt, cô đọng mỗi khi bàn về tài và đức,

đức và tài

Vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng của người cán bộ Vấn đề này

được Hồ Chí Minh nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần trong các tác phẩm, bài viết,

bài nói của Người về công tác cán bộ, trong quá trình tiến hành cách mạng

dân tộc, dân chủ nhân dân, tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Đạo đức ở đây được Người xác định nó là đạo đức cách mạng, mà đã nói đến

cách mạng tức là biến cái cũ thành cái mới, sáng tạo Vì vậy, đạo đức cách

mạng bao gồm yếu tố tài năng bên trong

Ba là, xây dựng tư cách, nhân cách tác phong của người cán bộ Với

Hồ Chí Minh tư cách là sự thể hiện đối xử có văn hoá của người cán bộ với

nhân dân, với đồng nghiệp, đồng chí của mình; tư cách của Người là sự đúng

đắn của người cán bộ đó Nhân cách chính là tư cách của con người và của

người cán bộ

Tác phong là sự thể hiện ở cách làm việc và ngăn nắp trong sinh hoạt

hàng ngày, hàng giờ và phẩm chất cônng tác của người cán bộ Người cho

rằng, một người cán bộ mà có tư cách, nhân cách, tác phong là người cán bộ

tốt Toàn bộ tư cách, nhân cách, tác phong theo tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ là gói trong hai chữ: trung thực với chính mình, gia đình mình, những

người thân với đồng nghiệp, đồng chí của mình

Hồ Chí Minh chỉ rõ cán bộ phải xuất đời phấn đấu hi sinh cho lý tưởng

của Đảng, người cán bộ phải có một đời tư trong sáng, phải là một tấm gương

sáng trong cuộc sống

Điểm nổi bật của Hồ Chí Minh so với nhiều danh nhân khác ở trong

nước và trên thế giới là toàn bộ cuộc đời của Người là toàn bộ tấm gương

sáng về đạo đức Sức mạnh của đạo đức đã lan toả, thẩm thấu trong suốt chiều

dài của dân tộc trỏ thành giá trị cốt lõi, vĩnh hằng của văn hoá trong các thế hệ

dân tộc ở trên đất nước Việt Nam

Đồng thời, về năng lực cán bộ phải có năng lực lãnh đạo, tổ chức thực

hiện đường lối chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể

nhân dân.Cán bộ phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân đây là yêu cầu

đối với cán bộ ở tất cả các thời kỳ cách mạng Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng,

người cán bộ bằng hành động thực tế của mình phải làm cho dân tin, dân yêu,

dân kính, dân phục; cán bộ phải là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ của

nhân dân

Cán bộ phải luôn học tập để nâng cao về mọi mặt và phải có một tác

phong tốt, phải phòng và chống tác phong chủ quan, tác phong quan liêu đại

khái, ham chuộng hình thức phô trương cho oai làm đại khái qua loa Phải sâu

sắc tỉ mỉ nắm việc lớn phải giải quyết bắt đầu từ những việc cơ bản, không

cận thị (tức là chỉ nhìn gần mà không nhìn xa trông rộng được), có đầu óc

quan sát phải chân đi, miệng nói, tay làm không như thế thì đầy túi quần

thông cáo, đầy túi áo công văn nhưng công việc không chạy

Hồ Chí Minh đã nêu lên những vấn đề lý luận cơ bản nhất về quy luật

của Đảng là thường xuyên đổi mới, tự chỉnh đốn bản thân mình Điều này

đúng như điều tất yếu mà Hồ Chí Minh đã nêu: Đảng ta không phải trên trời

sa xuống, nó ở trong xã hội mà ra, do đó Đảng phải thường xuyên tự đổi mới

Riêng về phong cách công tác của cán bộ Hồ Chí Minh nhấn mạnh tới các

vấn đề chủ yếu: sửa chữa cách lãnh đạo về công tác cán bộ biết chọn trình tự

ưu tiên công việc; thường xuyên tổng kết công tác phải luôn có sáng kiến sâu

sát, gần gũi nhân dân, có tinh thần phụ trách trước dân; phải kiểm tra kiểm

soát chặt chẽ; có lãnh đạo chung nhưng có chỉ đạo điểm

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ có ý nghĩa thực

tiễn sâu sắc Đó là những quan niệm chỉ đạo chung và công tác đổi mới, hoàn

thiện pháp luật cán bộ là một trong những nhiệm vụ cần kíp, vì cán bộ luôn là

những người đứng đầu là gốc của mọi công việc, chính vì lẽ đó mà Hồ Chí

Minh rất quan tâm tới đặc điểm của cán bộ, và công tác cán bộ

1.2 Nguồn gốc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác

cán bộ

Hồ Chí Minh là một trong những người tham gia thành lập Đảng Cộng

Sản Pháp năm 1920; là người sáng lập Đảng cộng sản Việt Nam đầu năm

1930; là cán bộ của Ban Phương Đông Quốc tế cộng sản Hồ Chí Minh là

lãnh tụ của Đảng Cộng sản Việt Nam suốt cuộc đời chăm lo cho lãnh đạo, rèn

luyện Đảng, đồng thời là một chiến sỹ kiên cường của phong trào cộng sản và

công nhân Quốc tế

Phát huy truyền thống và phương sách dùng người của cha ông ta để

lại, đồng thời tiếp thu, kế thừa tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin; Hồ Chí

Minh đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề cán bộ, coi cán bộ là nhân tố quyết

định sự thành bại của cách mạng

Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, ông cha ta đã ý thức rõ

việc dùng người là quốc sách nó không phải là nguyên nhân duy nhất, nhưng

có tác dụng trực tiếp đến sự tồn vong của quốc gia, sự trường tồn và phát triển

của dân tộc

C.Mác và Ph.Ăng ghen là những người đặt nền móng cho vấn đề cán

bộ và công tác cán bộ của giai cấp vô sản Theo chủ nghĩa Mác - Lênin bất cứ

giai cấp và chính Đảng nào muốn giành và giữ được chính quyền Nhà nước

thì trước hết phải có đội ngũ con người làm đầu tầu, làm nòng cốt Giai cấp vô

sản và chính đảng của mình cũng vậy, phải đào tạo được đội ngũ cán bộ trung

thành, đáp ứng được nhiệm vụ cách mạng đó là đội ngũ cán bộ chuyên

nghiệp, như Mác đã khẳng định: Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những

người sử dụng lực lượng thực tiễn

Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh rằng: “…mọi

hoạt động cùng nhau của con người đòi hỏi: một mặt phải có những cá nhân

giữ vai trò quản lý, chỉ huy, lãnh đạo, mặt khác, phải có những người bị lãnh

đạo, bị quản lý” [16, 29] Trong quá trình đó tất yếu xuất hiện một hình thức

đặc thù của quan hệ xã hội đó là quan hệ giữa lãnh đạo và phục tùng Hình

thức của mối quan hệ này có thể được duy trì và phát triển tốt trong điều kiện

người lãnh đạo có uy tín Uy tín của người lãnh đạo được hiểu như sau: đó là

sự kết hợp giữa quyền lực và sự ảnh hưởng của người đó đến người khác,

được người khác tôn trọng và kính phục, hay uy tín là sự kế thừa chung có ý

nghĩa xã hội với quyền uy và ảnh hưởng của một cá nhân, một nhóm hay một

thiết chế xã hội nào đó trong một lĩnh vực nhất định của xã hội

C.Mác và Ph.Ăngghen không nói nhiều tới uy tín của người lãnh đạo,

người cán bộ nhưng lại nói nhiều tới quyền uy Song quyền uy theo quan

điểm của hai ông nó bao hàm, chứa đựng cả vấn đề uy tín trong đó Bởi theo

Ăngghen: Quyền uy nói ở đây là có nghĩa chỉ ý chí của người khác mà người

ta buộc phải tiếp thu; mặt khác quyền uy lấy sự phục tùng làm tiền đề, sự

phục tùng của quần chúng của người lãnh đạo không phải được xây dụng trên

cơ sở nhũng tiêu chí của sự trừng phạt làm sợ hãi hay đồng thuận giữa chủ thể

và khách thể

Quyền uy thực sự của người lãnh đạo giữ vai trò hết sức quan trọng

Đôi khi nó giữ vai trò quyết định cho sự tôn trọng của một tổ chức, một tập

thể, Ph.Ăngghen viết: “Trên một chiếc tàu đi giữ biển cả thì càng thấy rõ hơn

hết là cần phải có quyền uy, hơn nữa phải có quyền uy độc nhất Trên tàu lúc

gặp nguy hiểm thì sinh mệnh của mọi người phụ thuộc vào sự phục tùng tức

khắc không điều kiện của tất cả mọi người vào ý chí một người” [17, 30]

Quyền uy của những người cộng sản theo quan điểm của những nhà

Kinh Điển, được xây dựng trên cơ sở hoàn toàn khác so với quyền uy quan

liêu dưới chế độ tư bản và dưới con mắt của những nhà học giả tư sản

V.I.Lênin cho rằng quyền uy đó là quyền uy của cuộc đấu tranh muôn hình

muôn vẻ trong hàng ngũ của chính quân đội xã hôi chủ nghĩa toàn thế giới

Quyền uy đó mà những người vô sản, nhân dân lao động, những người tiến bộ

và ưa chuộng hoà bình phải đổ mồ hôi, sức lực, trí tuệ và cả xương máu của

mình mới giành lại được Bởi vậy, uy tín của nhà lãnh đạo, quản lý dưới xã

hội xã hội chủ nghĩa cũng có cơ sở tâm lý xã hội của nó, đó là quyền uy về

chính trị của nhà lãnh đạo do Đảng và Nhà nước giao cho Tuy nhiên mới chỉ

là điều kiện khách quan để nhà quản lý lãnh đạo xây dựng uy tín của mình,

còn người quản lý lãnh đạo có xây dựng được uy tín cho mình hay không còn

phụ thuộc vào điều kiện chủ quan giữ vai trò hết sức quan trọng đó là: Những

phẩm chất đạo đức, nhân cách, năng lực hoạt động của cá nhân trong những

điều kiện, công việc cụ thể quyết định Trong những phẩm chất ấy thì phẩm

chất chính trị, bản lĩnh chính trị luôn giữ vai trò chủ đạo

Về đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở các cương vị khác nhau đều phải

coi họ là người chịu trách nhiệm cá nhân trước toàn bộ hoạt động của một tập

thể mà họ phụ trách Cần phải xác định rõ trách nhiệm và quyền hạn cá nhân

của từng cán bộ, vấn đề có ý nghĩa quyết định là phải tìm cho được những

người có đủ năng lực phẩm chất để đảm đương các cương vị cán bộ lãnh đạo

chủ chốt Sự lựa chọn cán bộ thực sự khách quan và dân chủ, đây là vấn đề

hết sức khó khăn nhưng không thể không kiên trì

Trong quần chúng cách mạng có nhiều người có tài và có “cái tâm”

trong sáng Vấn đề là phải biết phát hiện bồi dưỡng, đào tạo sử dụng như thế

nào là trách nhiệm và nghệ thuật của Đảng cầm quyền, muốn có phong trào

quần chúng , cần phải biết bồi dưỡng thế hệ cán bộ mới để họ có đủ các điều

kiện kế cân xứng đáng với truyền thống cách mạng của các thế hệ đi trước,

các thế hệ đi trước phải coi đây là trọng trách của lịch sử giao phó, trước sự

đòi hỏi của lịch sử nếu không họ sẽ có tội là đã cản trở bước tiến của lịch sử

Qua đó, Lênin đã nêu ra một số luận điểm chủ yếu về cán bộ lãnh đạo

và công tác cán bộ

Trước hết, sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội là công việc của toàn

dân, tiến hành trên quy mô rộng lớn, đòi hỏi phải có một đội ngũ cán bộ đóng

vai trò tổ chức các quá trình thực tiễn một cách có hiệu quả

Thứ hai, cách mạng phải đào tạo một đôi ngũ cán bộ đủ sức gánh vác

nhiệm vụ lịch sử mới, chính quyền cách mạng có thể và cần sử dụng các

chuyên gia tư sản, một số nhân viên của chính quyền cũ Song, những vị trí

chủ chốt của bộ máy Đảng, Nhà nước, các lực lượng vũ trang, cơ quan kinh tế

phải là công - nông Việc đánh giá cơ cấu, chất lượng cán bộ không thể thoát

ly tình hình, Đảng và Nhà nước phải gấp rút xây dựng lấy cho mình đội ngũ

cán bộ lãnh đạo từ chính những người do lịch sử để lại

Thứ ba, mỗi khi cách mạng chuyển giai đoạn phải có sự thay đổi cần

thiết trong cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ Mỗi bước chuyển như thế là một lần

phải đổi mới cán bộ và công tác cán bộ, đồng thời vừa phải hoàn thiện cả về

pháp luật cán bộ

Tiếp thu tư tưởng của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin, Hồ Chí Minh

cũng nhận thấy: Con người là vốn quý nhất, là lực lượng to nhất và Người

luôn coi cán bộ là cái gốc của mọi công việc, vì thế công việc thành công hay

thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Vì vậy, nếu có được cán bộ tốt, ngang tầm

là điều kiện tiên quyết để đưa sự nghiệp cách mạng đi tới thắng lợi Từ đó,

trong hoạt động cách mạng của mình tư tưởng về cán bộ, công tác cán bộ của

Người được hình thành phát triển thông qua các công việc cụ thể của thực

tiễn, từ việc phát hiện lựa chọn, đánh giá cán bộ đến việc dùng cán bộ Từ

việc huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng, đến việc đề ra pháp lệnh cán bộ đến việc

khen thuởng, phê bình, kỷ luật cán bộ…Tất cả những yếu tố đó nằm trong

mối quan hệ mật thiết, tạo nên sự hoàn chỉnh phong phú của tư tưởng Hồ Chí

Minh về công tác cán bộ

1.3 Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

1.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác

cán bộ

Hồ Chí Minh là một trong những người luôn coi trọng đến việc xây

dựng đội ngũ cán bộ có đủ sức mạnh để hoàn thành sự nghiệp vẻ vang của

Đảng Tư tưởng của Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ có ý nghĩa to

lớn đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Người không chỉ dừng lại ở những bài nói, bài viết, những chỉ thị Nghị

quyết về cán bộ mà còn trực tiếp mở các lớp đào tạo huấn luyện cán bộ đích

thân Người tham gia giảng dạy, chỉ dẫn công việc, giáo dục hướng dẫn cán bộ

trong thực tiễn công tác

Về vị trí công tác của cán bộ, Hồ Chí Minh cho rằng cán bộ “là dây

chuyền của bộ máy Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt,

toàn bộ máy cũng bị tê liệt Cán bộ là những người đem chính sách của

Đảng, của chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân Nếu cán bộ dở

thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được”[14, 54] Đồng thời cán bộ

là người đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho chính phủ hiểu

rõ để đặt chính sách cho đúng Hồ Chí Minh coi: cán bộ là cái gốc của mọi

công việc Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém, cán

bộ là tiền vốn của đoàn thể có vốn mới làm ra lãi Không có cán bộ tốt thì

hỏng việc tức là lỗ vốn Như vậy, cán bộ có vị trí chủ thể của sự nghiệp cách

mạng nước ta do Đảng lãnh đạo Vị trí lãnh đạo, vị trí chủ thể của cán bộ là

do Đảng, Nhà nước, đoàn thể phân công và quyền lực của cán bộ cũng như

nhiệm vụ của người cán bộ là do nhân dân giao cho

Quan điểm của Hồ Chí Minh khác với một số lãnh tụ đương thời trong

phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Một số người lúc đó thường nói

“cán bộ quyết định tất cả” Luận điểm khái quát nhất của Hồ Chí Minh về vị

trí, vai trò của cán bộ là: cán bộ vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ

thật trung thành, vì vậy cán bộ có vai trò, vị trí rất quan trọng

Quan điểm của Hồ Chí Minh về cán bộ nêu trên rất cụ thể, thể hiện

quan điểm cách mạng và khoa học về vai trò của cán bộ Quan niệm cán bộ

quyết định công việc, cán bộ là gốc của mọi công việc, công việc ở đây bao

gồm từ việc nghiên cứu tình hình, nắm chắc tình hình thực tiễn để xác định

đường lối, nhiệm vụ chính trị đúng đắn đến việc cụ thể hoá đường lối, nhiệm

vụ chính trị đó

Qua đó thấy được rằng: Hồ Chí Minh đã đặt vấn đề cán bộ ở một vị trí

tính chất quyết định, khi đã có chính sách đúng, thì sự thành công và thất bại

của chính sách đó là cách tổ chức công việc do nơi lựa chọn cán bộ, do nơi

kiểm tra Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ đã toát lên một điều: cán

bộ có vị trí, vai trò hết sức quan trọng mang tính chiến lược của sự nghiệp

cách mạng

Đồng thời, cần phải thấy rằng khi bàn về vai trò, vị trí của người cán

bộ, Hồ Chí Minh luôn đặt cán bộ trong mối quan hệ đa chiều Khi coi cán bộ

là gốc của mọi công việc, Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở đó, ở chỗ có hay

không có cán bộ để cho công việc mà Người lưu tâm đến điểm gốc của vấn

đề là chất lượng cán bộ từ đó mới khẳng định được một điều : “muôn việc

thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [1, 23], Hồ Chí Minh đòi

hỏi người cán bộ tốt, nếu có cán bộ tốt thì thành công , còn nếu không có cán

bộ tốt thì hỏng việc, tức là thất bại Vì vậy khi nào nơi nào làm tốt công tác

cán bộ thì khi đó, nơi đó cách mạng sẽ có nhiều thuận lợi và giành được nhiều

thắng lợi và ngược lại Với quan điểm đó, Hồ Chí Minh luôn luôn chú trọng

đến công tác cán bộ, từ đánh giá lựa chọn huấn luyện thử thách rèn luyện, sử

dụng, đãi ngộ cán bộ

1.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn cán bộ

Hồ Chí Minh luôn luôn đề cao vị trí vai trò của đội ngũ cán bộ, công

chức, đồng thời đòi hỏi người cán bộ phải có tiêu chuẩn nhất định, tiêu chuẩn

đó xuất phát từ yêu cầu cách mạng, đòi hỏi của thực tiễn, chứ không phải của

ý muốn chủ quan theo Hồ Chí Minh, người cán bộ phải là những người vừa

có đức vừa có tài, trong đó đức là gốc của người cán bộ, đó là những tiêu

chuẩn chung đối với người cán bộ Bởi theo người, có tài mà không có đức là

người vô dụng, có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó Giữa tài và đức

hai mặt đó không được coi nhẹ mặt nào bởi nó thống nhất với nhau, có quan

hệ biện chứng qua lại với nhau

Trong những tiêu chuẩn ấy có những nội dung căn bản chung cho mọi

cán bộ, chung cho mọi thời kỳ cách mạng, như lòng trung thành với sự nghiệp

cách mạng của Đảng, của nhân dân tính tổ chức kỷ luật, cần kiệm liêm chính,

chí công vô tư, khiêm tốn giản dị… nhưng trong từng giai đoạn phát triển,

những tiêu chuẩn ấy lại được bổ sung và cụ thể hoá cho phù hợp với yêu cầu

và nhiệm vụ chính trị đang đặt ra

Những tiêu chuẩn mà Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ cần phải có,

bao gồm những tiêu chuẩn sau đây:

Thứ nhất, cán bộ phải có đạo đức cách mạng:

Đây là yêu cầu “gốc”, “nguồn” đúng như Hồ Chí Minh đã nêu, đây

cũng chính là quan điểm xuất phát, một yêu cầu có tính chất tiên quyết đối với

cán bộ cách mạng, không ít lần Hồ Chí Minh lưu ý rằng: Đảng không phải là

một tổ chức làm quan phát tài, người cán bộ cách mạng không phải là người

“làm quan cách mạng”, không phải vào Đảng, không phải làm cán bộ để

“thăng quan tiến chức” không phải như dưới thời thực dân - phong kiến một

người làm quan cả họ được nhờ không phải là cán bộ đè đầu cưỡi cổ dân

chúng như thời thực dân phong kiến… Người cán bộ phải tận tuỵ với sự

nghiệp cách mạng, phải trung thành với Đảng với tổ quốc phải làm tròn

nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung

sướng Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng

giống như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối Người viết: “Cũng như

sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn – cây phải có

gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có

đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [15, 17]

Trung thành ở đây đòi hỏi cán bộ phải hoàn thành tốt, hoàn thành xuất

sắc nhiệm vụ của mình được giao, kể cả trong thời kỳ cách mạng dân tộc dân

chủ nhân dân và cả khi thời bình, xây dựng đất nước; khi gặp thắng lợi thì

không kêu căng, chủ quan tự mãn; khi gặp khó khăn, gian khổ trở ngại thì

không hoang mang, dao động “vô luận trong hoàn cảnh nào lòng họ cũng

không thay đổi” phải luôn có ý thức và hành động bảo vệ Đảng, bảo vệ Tổ

quốc Trung thành với cách mạng là phải hết lòng hết sức phục vụ cách mạng,

phục vụ nhân dân là việc gì có lợi cho dân dù nhỏ cũng gắng sức làm, việc gì

có hại cho dân dù nhỏ cũng hết sức tránh

Trong quan niệm về cái “đức làm gốc” nhất thiết phải bao hàm phẩm

chất chính trị bên trong, điều này được Hồ Chí Minh khẳng định:

“Nói tóm tắt thì đạo đức cách mạng là:

- Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng Đó là điều

chủ chốt

- Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật cho Đảng thực hiện tốt

đường lối chính sách của Đảng

- Đặt lợi ích của Đảng và nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích

của cá nhân mình, hết lòng phục vụ nhân dân, vì Đảng, vì nhân dân mà đấu

tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc

- Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin luôn luôn dùng tự phê bình và

phê bình để năng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình và cùng đồng

Trên đây chính là tiêu chí đạo đức của người cán bộ cách mạng đã được

Hồ Chí Minh vạch ra hết sức cụ thể: Hồ Chí Minh chỉ ra những căn bệnh mà

cán bộ cần phải tránh, sửa chữa, đó là: Tư tưởng địa phương chủ nghĩa, bè

phái quân phiệt, hẹp hòi, chuộng hình thức, vô kỷ luật, tham lam, lười biếng,

kiêu ngạo lãng phí

Thứ hai, người cán bộ phải có năng lực tổ chức thực hành

Theo Hồ Chí Minh người cán bộ chỉ có đạo đức trong sáng cùng lòng

nhiệt tình thôi thì chưa đủ, mà còn phải có năng lực trí tuệ, biết nhận thức và

vận dụng đúng đắn những quy luật tự nhiên và xã hội vào hoạt động thực tiễn

Năng lực tức là những thuộc tính nói lên tương quan giữa cá nhân với hoạt

động, bảo đảm cho cá nhân đạt được hiệu quả lao động trong lĩnh vực chuyên

môn nhất định phải thực hành khẩu hiệu “làm việc gì học việc ấy”, “vô luận

ở quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, tổ chức, tuyên truyền, công an…, cán

bộ ở môn nào phải học cho thạo công việc ở trong môn ấy” [14, 14]

Hồ Chí Minh cho rằng, năng lực tổ chức thực hành của người cán bộ

thể hiện ở những điểm: quyết định vấn đề một cách cho đúng tổ chức thi hành

cho đúng và tổ chức kiểm soát cho đúng Để quyết định một cách cho đúng

cần phải có năng lực trí tuệ, nắm được thông tin sử lý thông tin, đưa ra những