Vấn đề giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên việt nam hiện nay

Tính cấp thiết của việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Thanh niên là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

=====***=====

NGUYỄN THỊ NHƯ QUỲNH

VẤN ĐỀ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG ĐOÀN KẾT DÂN TỘC CHO THANH NIÊN

VIỆT NAM HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Người hướng dẫn khoa học

ThS LÊ THỊ MINH THẢO

HÀ NỘI - 2013

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc và chân thành nhất tới cô giáo - Thạc sĩ

Lê Thị Minh Thảo, người đã tận tình chỉ bảo, sửa chữa cho khóa luận của em trong suốt quá trình tiến hành

Em xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục chính trị cùng các thầy cô trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện cho em hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp của bản thân

Vì điều kiện thời gian có hạn, nên khóa luận vẫn còn nhiều thiếu sót kính mong quý thầy cô và mọi người chỉ bảo thêm và cho ý kiến đóng góp để khóa luận được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05 năm 2013

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Như Quỳnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn tận tình của cô giáo - Thạc sĩ Lê Thị Minh Thảo và nó không trùng với công trình nghiên cứu của các tác giả đã được công bố trước đó

Nếu sai tôi xin chịu mọi trách nhiệm

Hà Nội, tháng 05 năm 2013

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Như Quỳnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TRUYỀN

THỐNG ĐOÀN KẾT DÂN TỘC 6 1.1 Một số khái niệm cơ bản và tính cấp thiết của việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc 6 1.2 Cơ sở hình thành và nội dung chủ yếu của giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc 17 Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG VIỆC GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG ĐOÀN KẾT DÂN TỘC CHO THANH NIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY 29 2.1 Thực trạng việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay 29 2.2 Những vấn đề đặt ra đối với việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay 45 Chương 3 MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG ĐOÀN KẾT DÂN TỘC CHO THANH NIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY 49 3.1 Những phương hướng cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay 49 3.2 Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay 52 KẾT LUẬN 63 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

đủ đức đủ tài để họ có thể gánh vác giang sơn trong tương lai Trong Di chúc của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết” Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh hùng hồn cho sức mạnh và tác dụng to lớn của những truyền thống quý báu của dân tộc, trong đó có truyền thống đoàn kết dân tộc, nhờ có truyền thống đoàn kết dân tộc mà các thế hệ cha ông đã đánh thắng nhiều kẻ thù hùng mạnh nhất của các thời đại giữ cho Tổ quốc Việt Nam thống nhất mãi mãi trường tồn và phát triển Chính vì thế việc coi trọng truyền thống đoàn kết dân tộc và giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên luôn là một trong những nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết Đảng và Nhà nước ta luôn chăm lo xây dựng, củng cố khối đoàn kết dân tộc và xem đó là vấn đề chiến lược quan trọng trong mọi thời kì cách mạng Trong thời kì quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay việc thực hiện các Nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước liên quan đến việc phát huy truyền thống đoàn kết dân tộc đã đem lại nhiều thành tựu quan trọng làm thay đổi về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục… của cả nước đặc biệt là ở các vùng dân tộc và miền núi Song vấn đề đoàn kết dân tộc vẫn tiềm

ẩn nhiều phức tạp ảnh hưởng không tốt đến tinh thần và thái độ của thanh niên nước ta Những năm gần đây do tác động của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến suy nghĩ và lối sống của nhiều

người trong đó nổi bật là một bộ phận thanh niên, cụ thể là sự hiểu biết về lịch sử dân tộc và các giá trị truyền thống dân tộc bị sa sút nhất là học sinh và sinh viên trong nhà trường Điều đáng lo ngại là trong thanh niên đã xuất hiện quan niệm dân tộc hẹp hòi, lối sống thực dụng Nguy hiểm hơn một số nước

đã lợi dụng toàn cầu hóa làm công cụ để truyền bá, áp đặt văn hóa tư tưởng của họ, đồng thời mua chuộc, xúi giục những phần tử chống đối gây ra bạo loạn từ bên trong phá hoại sự đoàn kết dân tộc nhằm mục đích biến những nước khác trở thành lệ thuộc lâu dài Đó chính là biện pháp cơ bản để các nước đế quốc thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” mà đối tượng chúng nhằm vào đầu tiên là thanh niên Những thay đổi đáng lo ngại trong thanh niên có phần do mặt trái của toàn cầu hóa, nhưng cái căn bản nhất là do giáo dục nước ta chưa chú trọng giáo dục thanh niên về truyền thống đoàn kết dân tộc nên chưa giúp họ đứng vững trước những tác động tiêu cực từ nhiều phía

Sự quan tâm, chăm lo giáo dục của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với thanh niên chưa tương xứng với yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng

Thực tiễn trên đặt ra yêu cầu bức thiết phải tạo điều kiện khuyến khích,

có kế hoạch nghiên cứu, giáo dục thanh niên phát huy sức mạnh truyền thống đoàn kết dân tộc, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội hiện tại để đào tạo được thế hệ kế tục có được đầy đủ những hành trang để xây dựng đất nước sau này

Việc nghiên cứu vấn đề nêu trên như một đòi hỏi khách quan đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và có ý nghĩa to lớn, vì thế tôi quyết định chọn đề

tài: “Vấn đề giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt

Nam hiện nay” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình

Giáo sư Trần Văn Giàu với “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội năm 1980, bằng việc phân tích dựa trên cơ sở khoa học Giáo sư Trần Văn Giàu đã đưa ra những nhận định, đánh giá về mặt tích cực và tiêu cực của truyền thống dân tộc từ đó đề xuất các giải pháp phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong hội nhập quốc tế

Tiếp cận truyền thống đoàn kết dân tộc ở góc độ lịch sử, luận án tiến sĩ của tác giả Khuất Thị Hoa (2001) với đề tài: Quá trình thực hiện chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945

- 1954), tác giả đã làm rõ cơ sở hình thành và vai trò của chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh đối với thắng lợi cách mạng ở giai đoạn này từ đó rút ra một

số bài học kinh nghiệm trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Tiến sĩ Nguyễn Đức Ngọc với tác phẩm: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc và sự vận dụng của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay, trong cuốn sách tác giả đã đề cập đến cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc, những nội dung chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc và sự vận dụng của Đảng ta trong cách mạng Việt Nam cũng như trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay

Liên quan tới vấn đề giáo dục thanh niên, cũng có nhiều công trình nghiên cứu dưới nhiều góc độ và phương pháp tiếp cận khác nhau như:

Tác giả Văn Tùng với tác phẩm: Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên (Nxb Thanh niên, Hà Nội năm 2002)

Tác giả Nghiêm Sĩ Liêm với luận án “Vai trò của gia đình trong giáo dục thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay”

Các tác giả đã đề cập đến vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp cách mạng, tác giả Văn Tùng nhấn mạnh đến phương châm, phương pháp giáo dục thế hệ trẻ cần gắn học với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà

trường gắn liền với xã hội Tác giả Nghiêm Sĩ Liêm luận giải về chức năng của gia đình và vai trò giáo dục gia đình đối với thế hệ trẻ khá sâu sắc

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đều có ý nghĩa to lớn đối với việc kế thừa và phát huy các truyền thống dân tộc ở nước ta Tuy nhiên những công trình này chưa đề cập một cách trực tiếp đến việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay Trên cơ sở kế thừa những công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu đi trước, tôi muốn đi sâu tìm hiểu thực trạng việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay, từ

đó mạnh dạn đề xuất một số phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ

- Mục đích: Trên cơ sở phân tích thực trạng việc giáo dục truyền thống

đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay và chỉ ra các nguyên nhân của nó, khóa luận đề ra một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay

- Nhiệm vụ: Để đạt được những mục đích trên, khóa luận tập trung giải

quyết một số nhiệm vụ chủ yếu sau:

+ Nêu lên một số khái niệm lí luận về dân tộc, truyền thống dân tộc, đoàn kết dân tộc, truyền thống đoàn kết dân tộc, một số quan niệm cơ bản về thanh niên

+ Tìm hiểu cơ sở hình thành và nội dung chủ yếu của giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc

+ Tìm hiểu thực trạng việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và những nguyên nhân của nó

+ Đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Khóa luận tập trung nghiên cứu về thực trạng việc giáo dục

truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay

- Phạm vi nghiên cứu: Khóa luận nghiên cứu việc giáo dục truyền thống

đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Khóa luận thực hiện dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Trong quá trình thực hiện khóa luận còn sử dụng một số phương pháp khác như: phân tích – tổng hợp, phương pháp lôgic – lịch sử, phương pháp diễn dịch – quy nạp, hệ thống hóa, khái quát hóa…

6 Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa lý luận: Khóa luận làm rõ hơn cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên

- Ý nghĩa thực tiễn: Khóa luận có thể làm tài liệu tham khảo cho học sinh, sinh viên, giáo viên trong việc tìm hiểu và nghiên cứu về vấn đề giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên và những ai quan tâm đến vấn đề này

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, khoá luận gồm 3 chương 6 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TRUYỀN THỐNG

ĐOÀN KẾT DÂN TỘC 1.1 Một số khái niệm cơ bản và tính cấp thiết của việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc

1.1.1 Dân tộc

Dân tộc là tên chỉ cộng đồng người được hình thành và phát triển trong lịch sử sau khi xã hội đã có sự phân chia giai cấp và xuất hiện Nhà nước Trong xã hội nguyên thủy đã có thị tộc rồi bộ lạc Những thành viên trong thị tộc gắn bó với nhau bằng quan hệ huyết thống Bộ lạc bao gồm những người cùng họ và những người khác họ, cùng sinh sống trên một địa bàn Sản xuất phát triển thì bản thân con người cũng phát triển theo cùng với những đặc trưng và ngôn ngữ, văn hóa vật chất (thể hiện trong phương thức sản xuất, phương thức sinh hoạt) và văn hóa tinh thần (thể hiện thành ý thức

và các hình thái ý thức) Hình thức của cộng đồng người cũng có sự tiến hóa:

từ phân tán đến tập trung, từ thấp đến cao, kết quả là hình thành nên những tộc người và những dân tộc khác nhau Có thể quan niệm dân tộc là cộng đồng những người cùng chung một lịch sử (lịch sử hình thành và phát triển của dân tộc), nói chung một ngôn ngữ, sống chung trên một lãnh thổ, có chung một nền văn hóa (hiểu theo nghĩa rộng nhất của từ này là tổng hợp các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra) tiêu biểu cho trình độ văn minh đã đạt được

Về mặt xã hội, khái niệm dân tộc không phải bao giờ cũng trùng hợp với khái niệm quốc gia Quốc gia theo nghĩa là một cộng đồng chính trị - xã hội được quản lí bằng bộ máy Nhà nước, có quốc gia chỉ gồm một dân tộc (hiếm

có, như trường hợp Triều Tiên trước khi bị chia cắt) song phần lớn là những quốc gia nhiều dân tộc Cũng có tình hình là những người cùng một dân tộc

nhưng phân tán ở nhiều quốc gia khác nhau Trong lịch sử các dân tộc hình thành và phát triển rất không đồng đều cả về thời gian, quy mô, sức sống lẫn trình độ phát triển, vì vậy mà mỗi một dân tộc cũng có những sắc thái văn hóa khác nhau

Trong cuốn giáo trình “Chủ nghĩa xã hội khoa học” đã định nghĩa dân tộc với 2 nghĩa được dùng phổ biến nhất:

Thứ nhất, chỉ cộng đồng người có mối liên hệ chặt chẽ và bền vững, có chung sinh hoạt kinh tế, có ngôn ngữ riêng, văn hóa có những nét đặc thù; xuất hiện sau bộ lạc, bộ tộc; kế thừa phát triển cao hơn những nhân tố tộc người ở bộ lạc, bộ tộc và thể hiện thành ý thức tự giác tộc người của dân cư cộng đồng đó Theo nghĩa này thì dân tộc là một bộ phận của quốc gia, ví dụ như 54 dân tộc anh em ở nước ta

Thứ hai, chỉ một cộng đồng người ổn định làm thành nhân dân một nước, có lãnh thổ quốc gia, nền kinh tế thống nhất, quốc ngữ chung và có ý thức về sự thống nhất của mình, gắn bó với nhau bởi quyền lợi chính trị, kinh

tế, truyền thống văn hóa và truyền thống đấu tranh chung trong suốt quá trình lịch sử lâu dài dựng nước và giữ nước Theo nghĩa này dân tộc là toàn bộ nhân dân của quốc gia đó, ví dụ dân tộc Việt Nam, dân tộc Trung Quốc, dân tộc Ấn Độ…

sử và đã trở nên ổn định, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Bởi vậy truyền thống bao giờ cũng mang ba đặc trưng cơ bản: tính ổn định, tính cộng đồng và tính lưu truyền Tuy nhiên những đặc trưng đó cũng chỉ mang tính tương đối vì bản thân truyền thống cũng có quá trình hình thành, biến đổi

và phát triển Việc nhận thức và đánh giá truyền thống phải luôn luôn đứng trên quan điểm phát triển, quan điểm lịch sử và biện chứng

Tính cộng đồng của truyền thống được thể hiện ở chỗ: truyền thống bao giờ cũng là truyền thống của một cộng đồng nhất định nào đó chứ không phải

là của cá nhân riêng lẻ Ở nước ta tính cộng đồng biểu thị tập trung ở ba kết cấu xã hội chủ yếu là nhà, làng, nước

Tính ổn định tương đối của truyền thống biểu hiện ở chỗ khi nói đến truyền thống là ta nói đến một cái gì đó lâu dài, ít thay đổi Tuy nhiên chính bản thân truyền thống cũng có quá trình hình thành, phát triển và biến đổi theo thời gian trong điều kiện lịch sử xã hội cụ thể Khi những điều kiện đó thay đổi thì truyền thống cũng có những mặt phải thay đổi phù hợp, có mặt bị đào thải và có thể có truyền thống mới được hình thành

Tính lưu truyền của truyền thống là đặc điểm nổi bật Truyền thống bắt nguồn từ lịch sử nhưng không phải mọi thứ thuộc về lịch sử đều là truyền thống, mà chỉ những gì được sao phỏng, được lưu truyền từ đời này sang đời khác mới được gọi là truyền thống

Dấu hiệu đặc trưng của truyền thống đó là những yếu tố, những giá trị của cộng đồng người được hình thành tương đối ổn định trong lịch sử, được lưu truyền cải biến trong hiện tại và tương lai

Khi nói đến “giá trị truyền thống” là nói đến mặt tích cực của truyền thống bao gồm những yếu tố ưu việt, tiến bộ có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của xã hội, góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc Giá trị truyền thống là sự phản ánh điều kiện tồn tại của dân tộc trong ý thức của con người trải qua lịch

sử dựng nước và giữ nước Nó không chỉ là kết quả của mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, con người với con người trong quá trình cải tạo tự nhiên,

xã hội và bản thân mà nó còn là động lực của quá trình đó Giá trị truyền thống là những đặc trưng cho bản sắc dân tộc mà chúng ta cần duy trì và phát triển Giá trị truyền thống dân tộc được cô đúc lên trong suốt quá trình hình thành tồn tại và phát triển của dân tộc Cho nên có thể nói giá trị truyền thống

là cái thể hiện bản chất nhất, đặc trưng nhất cốt lõi văn hóa dân tộc

Truyền thống dân tộc có nhiều cấp độ rộng hẹp khác nhau như: truyền thống gia đình, truyền thống dân tộc, truyền thống phương Đông,… Truyền thống dân tộc không phải tự nhiên đã có sẵn, cũng không phải do sự ngẫu nhiên nào đó tạo thành cốt cách tâm hồn, bản sắc riêng của một dân tộc Mỗi quốc gia dân tộc đều có truyền thống riêng của mình, tùy theo điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể mà nó có quá trình hình thành, phát triển sớm muộn khác nhau Quá trình hình thành phát triển truyền thống dân tộc Việt Nam do sự tác động tổng hợp thường xuyên của nhiều yếu tố mang tính tất yếu đó là hoàn cảnh tự nhiên, lịch sử, môi trường văn hóa khu vực, …, chính sự tác động của những yếu tố đó buộc con người lúc đó phải tìm cách ứng phó liên tục nên nhiều phẩm chất được tôi luyện, nhiều thói quen dần dần trở thành tập quán

và đồng thời tính cách con người cũng được hình thành theo một xu hướng nhất định Trải qua biết bao thế hệ con người nối tiếp, truyền thống dân tộc Việt Nam được lưu truyền vun đắp và phát triển ngày càng phong phú, nó như động lực nội sinh tạo thành sức mạnh của cộng đồng người Việt không chỉ ở quá khứ mà còn cả trong hiện tại và tương lai Trong hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, nhiều truyền thống quý báu thể hiện tính bền vững và trường tồn cùng đồng hành với dân tộc Việt Nam như: truyền thống yêu nước, bất khuất, truyền thống đoàn kết dân tộc, nhân ái, lao động cần cù, … Trong đó truyền thống đoàn kết dân tộc là truyền thống cực

kỳ quý báu, được xem là một trong những những giá trị tinh thần đặc sắc nhất của dân tộc Việt Nam

1.1.3 Giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc

Thuật ngữ “giáo dục” được sử dụng nhiều trong ngôn ngữ hàng ngày để biểu đạt khái niệm thông thường lẫn khái niệm khoa học Mặc dù được sử dụng với nhiều nghĩa khác nhau nhưng “giáo dục” được hiểu theo hai nghĩa

cơ bản sau:

Thứ nhất, giáo dục là hiện tượng khách quan diễn ra trong đời sống xã hội mà mỗi con người, mỗi thế hệ ít hoặc nhiều đều chịu sự tác động mang tính tự phát của nó

Chủ thể giáo dục với định hướng mục tiêu đã rõ ràng Chủ thể giáo dục

đề cập ở đây bao gồm các cá nhân và những thiết chế, tổ chức có chức năng giáo dục như: cha mẹ, gia đình, nhà trường, các tổ chức chính trị - xã hội,… Trong cuốn “Từ điển Giáo dục học” đã định nghĩa giáo dục là “hoạt động hướng tới con người thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kĩ năng và lối sống, bồi dưỡng tư tưởng và đạo đức cần thiết cho đối tượng giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, nhân cách phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị cho đối tượng tham gia lao động sản xuất và đời sống xã hội”

Ở nước ta truyền thống đoàn kết dân tộc là một giá trị tinh thần cao quý

và đặc sắc được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm chú trọng trong việc giáo dục truyền thống này

Đoàn kết là kết thành một khối, thống nhất ý chí, không mâu thuẫn chống đối nhau Đại đoàn kết là đoàn kết rộng rãi Đoàn kết dân tộc là sự tập hợp rộng rãi tất cả các giai cấp, tầng lớp, các dân tộc trong một quốc gia Từ việc tìm hiểu các khái niệm về “dân tộc”, “truyền thống”, “giáo dục”, “đoàn kết”, “đoàn kết dân tộc” chúng ta có thể hiểu khái quát “giáo

dục truyền thống đoàn kết dân tộc” là hệ thống hoạt động của các chủ thể giáo dục tác động thường xuyên đến đối tượng giáo dục nhằm truyền thụ tri thức và tình cảm, kinh nghiệm và kĩ năng sống gắn bó với cộng đồng, kết thành một khối thống nhất ý chí và hành động vì mục đích chung nhằm giúp đối tượng giáo dục hình thành, phát triển năng lực phẩm chất nhân cách phù hợp với truyền thống đoàn kết dân tộc cao đẹp ngàn đời của cha ông

Từ việc hiểu khái quát về giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thấy vai trò của các chủ thể giáo dục hết sức quan trọng phải có sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động, có nội dung, phương pháp giáo dục rõ ràng phù hợp với từng đối tượng cụ thể Việc tiếp thu của đối tượng giáo dục không phải là thụ động mà là tích cực chủ động và sáng tạo, có như thế thì giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc mới đạt hiệu quả cao nhất, đáp ứng được yêu cầu mục tiêu phát triển xã hội hiện tại Sự mạnh hay yếu, thịnh hay suy của mỗi quốc gia dân tộc tùy thuộc vào kết quả của quá trình giáo dục và đào tạo những lớp người kế nghiệp

1.1.4 Một số quan niệm cơ bản về thanh niên

Thanh niên là một khái niệm có thể được hiểu và định nghĩa theo nhiều cách tùy thuộc vào nội dung tiếp cận, góc độ nhìn nhận hoặc cấp độ đánh giá

mà có nhiều định nghĩa khác nhau về thanh niên

Về mặt sinh học, các nhà nghiên cứu coi thanh niên là một giai đoạn xác định trong quá trình tiến hóa của cơ thể Các nhà tâm lí học thường nhìn nhận thanh niên là một giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi thơ phụ thuộc sang hoạt động độc lập với tư cách là một công dân có trách nhiệm Dưới góc độ kinh tế học, thanh niên được xem là một lực lượng lao động xã hội, nguồn bổ sung cho đội ngũ lao động trên tất cả các lĩnh vực

Trên thế giới tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, tuổi thọ trung bình,… mà mỗi quốc gia có quy định về độ tuổi của thanh niên khác nhau Nhưng hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thống nhất tuổi thanh niên bắt đầu từ 15 hoặc 16 tuổi, còn thanh niên kết thúc ở độ tuổi nào thì có

sự khác biệt, có nước quy định là tuổi 25, có nước quy định là tuổi 30 Nhìn chung thời điểm kết thúc của tuổi thanh niên chưa thống nhất

Liên hợp Quốc đã định nghĩa thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi, chủ yếu dựa trên cơ sở phân biệt đặc điểm tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội với nhóm lứa tuổi khác

Ở Việt Nam, trong các văn bản pháp lý hiện hành thuật ngữ “thanh niên” cũng có phạm vi điều chỉnh không thống nhất Theo “Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm 2010” do Thủ tướng chính phủ kí phê duyệt kèm theo quyết định số 70/2003/QĐTTg ngày 29/4/2003 thì thanh niên Việt Nam được cho là những người Việt Nam trong độ tuổi từ 15 đến 34 Tuy nhiên hai năm sau Luật thanh niên (Luật số 53/2005/QH11) được Quốc hội khóa XI thông qua đã quy định tại điều 1: “Thanh niên quy định trong luật này là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi” Đây cũng là điều được quy định tại điều 1, mục 2 của “Điều lệ Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh” (2007)

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này thì thanh niên được hiểu là những công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi theo Luật thanh niên quy định Thanh niên là giai đoạn mà trong đó con người có sự trưởng thành về cả mặt sinh học cũng như mặt xã hội Về mặt sinh học, giai đoạn này bộ não con người phát triển khá hoàn thiện, các nhà chuyên môn cho rằng trọng lượng của

bộ não người lúc này đã đạt tới mức tối đa trọng lượng não của người bình thường (khoảng 1400g và chứa 14 – 16 tỉ nơron thần kinh So với lứa tuổi thiếu

niên, lúc này nơron thần kinh của thanh niên có khả năng dẫn truyền luồng thông tin tốt hơn nhanh hơn, chính xác hơn và sức chịu đựng cao hơn)

Về mặt xã hội, ở giai đoạn này thanh niên đã biết suy nghĩ đến tương lai của mình, của dân tộc và họ đã có ý thức về trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân Họ đã có những trăn trở trước những khó khăn của đất nước, họ đã có những hoài bão và ước mơ làm một việc gì đó có thể góp phần làm thay đổi vận mệnh của Tổ quốc, với ý chí “dời non lấp biển” và tinh thần xả thân vì nghĩa Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, là nguồn lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của xã hội hiện tại và là người chủ tương lai của đất nước Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII về công tác thanh niên trong thời kì mới đã khẳng định:

“Thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỉ

21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng”

Nói đến thanh niên là nói đến lực lượng trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước, là đội ngũ có trình độ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm,

là những người có lòng nhiệt tình và cũng rất nhạy cảm trong cuộc sống Đây

là nét nổi bật có ở tầng lớp thanh niên Với lòng nhiệt tình, hăng say của tuổi trẻ không chịu khuất phục trước những khó khăn thử thách của cuộc đời, đại

bộ phận thanh niên có chí tiến thủ, vươn lên trong cuộc sống Bên cạnh những

ưu điểm đó, trong đội ngũ thanh niên hiện nay vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: tính bồng bột, muốn khẳng định mình trong khi bản thân chưa có đủ điều kiện và khi thất bại thì dễ nản chí và trượt dài Vì vậy hiểu rõ đặc điểm tâm

sinh lí lứa tuổi thanh niên là một trong những vấn đề hết sức quan trọng để có phương pháp giáo dục, vận động thanh niên một cách khoa học, thiết thực, phù hợp và hiệu quả

1.1.5 Tính cấp thiết của việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên

Thanh niên là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn hiện nay, thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người, chăm lo bồi dưỡng, giáo dục và phát triển thanh niên vừa là mục tiêu vừa là động lực bảo đảm cho sự

ổn định và sự phát triển bền vững của đất nước

Theo số liệu của Tổng điều tra dân số đến năm 2012, thanh niên Việt Nam từ 16 - 30 tuổi là 25.328.073 người chiếm 28,9% dân số cả nước, trong

đó nam chiếm 50,6% và nữ chiếm 49,4%

Chăm lo giáo dục cho thanh niên những truyền thống quý báu của dân tộc đặc biệt là truyền thống đoàn kết dân tộc là một việc làm có ý nghĩa to lớn, góp phần xây dựng nên những con người có đủ đức đủ tài, có sức mạnh

to lớn để gánh vác công việc của đất nước trong tương lai

Ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã thấy rõ khả năng đóng góp

to lớn của tuổi trẻ Việt Nam trên bước đường giải phóng dân tộc và đưa đất nước đến phồn vinh, điều này được rút ra qua những năm tháng của quãng đời tuổi trẻ, cùng sống hòa mình, lao động đấu tranh với nhân dân nhiều nước trên thế giới Ở thời điểm của Người ra đi tìm đường cứu nước cũng chính là thời điểm thanh niên nước ta đang lâm vào tình cảnh bế tắc về tư tưởng sau nhưng thất bại liên tiếp, và kéo dài của nhiều phong trào yêu nước, đấu tranh

giải phóng dân tộc vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, từ lúc trở thành người chiến sĩ cộng sản đấu tranh trong phong trào giải phóng các dân tộc trên thế giới, Hồ Chí Minh đã nhận ra âm mưu chia cắt đất nước, gây chia rẽ khối đoàn kết dân tộc của thực dân Pháp đối với đất nước ta nên Người đã đưa ra luận điểm: “Thức tỉnh thanh niên trước khi đi đến thức tỉnh dân tộc” Người

đã cảm nhận được vai trò to lớn của việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Hiểu biết sâu sắc về truyền thống đoàn kết dân tộc không chỉ tiếp thêm niềm tin sức mạnh cho thanh niên mà còn phát triển nó lên tầm cao mới, phù hợp với thời đại, đồng thời sáng tạo ra những giá trị truyền thống mới phục vụ cho cuộc đấu tranh hiện tại

Bên cạnh đó, chúng ta thấy rằng nước ta là một quốc gia đa dân tộc với

54 dân tộc anh em cùng chung sống trên lãnh thổ vì thế việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc sẽ giúp hình thành và xây dựng ở thanh niên tình cảm yêu thương gắn bó keo sơn giữa các dân tộc mà Đảng, Nhà nước và nhân dân

ta vun đắp Đồng thời việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc còn giúp thanh niên hiểu biết sâu sắc về quá khứ gian khổ đau thương nhưng anh dũng

và vinh quang của dân tộc của Đảng để thanh niên tự hào, tin tưởng nhận rõ giá trị của cuộc sống hiện tại, nâng cao tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong thời đại mới, có ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm với xã hội với tương lai của dân tộc, tiếp tục sự nghiệp của các thế hệ cha anh đi trước, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo

vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong giai đoạn hiện nay cùng với sự tác động của nền kinh tế thị trường

và quá trình toàn cầu hóa bên cạnh những mặt tích cực của nó thì nó cũng tạo

ra nhiều thách thức đối với thanh niên như:

+ Sự chống phá của các thế lực bên ngoài, các âm mưu xóa bỏ những thành quả của chế độ xã hội chủ nghĩa, xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và

chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc đã đặt ra thách thức lớn cho thanh niên, mục tiêu của các thế lực là luôn nhằm vào thanh niên, coi đây là đối tượng dễ lung lạc để dùng các thủ đoạn kinh tế, chính trị và văn hóa tác động làm biến chất tạo mầm mống chống đối chế độ, ra sức lôi kéo, tha hóa thanh niên kích động thanh niên tham gia các hoạt động gây mất ổn định tình hình an ninh chính trị đất nước

+ Dưới sự tác động của toàn cầu hóa, những sản phẩm độc hại phi văn hóa bằng nhiều con đường nhất là qua internet, các phương tiện truyền thông

sẽ tác động trực tiếp liên tục với cường độ cao đến lối sống, nếp sống của thanh niên, tạo sức ép gây nhiều khó khăn phức tạp cho việc bảo vệ và phát huy văn hóa dân tộc trong giới trẻ

+ Sự gia tăng của các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm, tội phạm nguy hiểm, côn đồ, … chưa được ngăn chặn hiệu quả, môi trường xã hội chưa lành mạnh, sức khỏe sinh sản, tỉ lệ nhiễm HIV/ AIDS trong thanh niên sẽ còn diễn biến phức tạp ở mức báo động, … đã, đang và sẽ tác động xấu đến thanh niên Trước những tác động tiêu cực đó chúng ta cần phải tăng cường công tác giáo dục cho thanh niên về truyền thống đoàn kết dân tộc để mỗi thanh niên

có đủ bản lĩnh, ý chí, có đủ sức đề kháng để chống lại mọi âm mưu xuyên tạc gây mất đoàn kết dân tộc, đồng thời khắc phục những quan điểm tự ti, mặc cảm dân tộc để cùng hợp sức xây dựng và phát triển đất nước

Đi cùng với nó là tình hình rất căng thẳng ở biển Đông hiện nay Biển Đông đóng vai trò rất quan trọng đối với Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc cả trong lịch sử, hiện tại và tương lai, bờ biển nước ta vừa

là cửa ngõ bang giao kinh tế vừa là tuyến phòng thủ hướng đông của đất nước, hầu hết các ngành kinh tế mũi nhọn của nước ta đều gắn kết với biển như du lịch, dầu khí, tàu thủy, giao thông vận tải,… lợi nhuận thu được từ biển là rất lớn Tuy nhiên từ nhiều năm nay nhất là những năm đầu của thập kỉ

70 của thế kỉ XX đến nay trên biển Đông đang tồn tại những tranh chấp biển đảo rất quyết liệt và phức tạp, tiềm ẩn những nhân tố mất ổn định, tác động đến quốc phòng và an ninh của nước ta, nơi đây đang diễn ra những tranh chấp phức tạp và quyết liệt về chủ quyền giữa các quốc gia, đẩy tới xu hướng tăng cường lực lượng quân sự, đặc biệt là hải quân của các nước trong khu vực nhất là những nước có tiềm lực lớn về kinh tế và quân sự, họ tận dụng những ưu thế của mình trên biển để đe dọa chủ quyền vùng biển đảo, thềm lục địa của nước ta, gây ra những nhân tố khó lường về chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh đất nước, mà sự kiện nổi bật gần đây nhất đang được dư luận quan tâm đó chính là sự tranh chấp của Trung Quốc đối với quần đảo Hoàng

Sa của Việt Nam, do đó để giữ vững biên giới và độc lập chủ quyền của dân tộc, chống lại sự nhòm ngó và tấn công của các thế lực thù địch đối với nước

ta thì chúng ta thấy được sự cần thiết hơn nữa phải giáo dục cho thanh niên - những chủ nhân tương lai của đất nước thấy được truyền thống đoàn kết dân tộc để chúng ta có được sức mạnh to lớn đánh thắng mọi âm mưu chống phá của kẻ thù giữ vững biên cương đất nước

1.2 Cơ sở hình thành và nội dung chủ yếu của giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc

1.2.1 Cơ sở hình thành truyền thống đoàn kết dân tộc Việt Nam

Truyền thống đoàn kết dân tộc là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, nó được hình thành và phát triển do sự tác động của nhiều yếu tố:

Thứ nhất, do đặc điểm về điều kiện tự nhiên và hoàn cảnh lịch sử của Việt Nam

Việt Nam là một quốc gia có điều kiện tự nhiên khá thuận lợi, đặc điểm

về địa hình, tài nguyên, sinh thái và khí hậu nhiệt đới gió mùa phong phú, đa dạng chứa đựng nhiều tiềm năng to lớn nhưng bên cạnh đó nó cũng đặt ra những khó khăn và thách thức không nhỏ đối với con người

Trong quá trình xây dựng đất nước, con người vừa thích nghi vừa khai phá những tài nguyên và mặt thuận lợi của thiên nhiên để mở mang đồng ruộng, xóm làng, phát triển kinh tế nông nghiệp trồng lúa nước kết hợp với các nghề thủ công, chăn nuôi, đánh bắt, buôn bán,…

Xuất phát từ vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên, người Việt Nam cũng phải liên kết lại trong cuộc đấu tranh khắc phục những trở ngại của thiên nhiên chống thiên tai, nhất là chống ngập lụt, hạn hán,… Từ xa xưa nhân dân

ta đã biết đắp đê sông, đê biển để chống lũ lụt, bão tố, biết đào kênh, khơi mương làm thủy lợi để chống hạn hán, tưới tiêu cho đồng ruộng Công cuộc xây dựng đất nước, phát triển kinh tế, xã hội trong điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên Việt Nam đã sớm tạo nên sự gắn bó cộng đồng, sự gắn bó với quê hương đất nước

Mặt khác, Việt Nam là một dân tộc được hình thành sớm Quá trình hình thành dân tộc ở Việt Nam là sự cố kết cộng đồng diễn ra trên cơ sở liên kết cộng đồng trong những điều kiện tự nhiên, hoàn cảnh lịch sử và kết cấu kinh tế

- xã hội của Việt Nam Quá trình thống nhất quốc gia và thống nhất dân tộc sớm tác động sâu sắc đến sự phát triển của tinh thần yêu nước và ý thức dân tộc tạo nên tinh thần đoàn kết dân tộc và sự cố kết cộng đồng mang tính dân tộc

Thứ hai, do lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm để bảo vệ độc lập dân tộc

Việt Nam là một quốc gia có nhiều tiềm năng và lợi thế to lớn về tài nguyên thiên nhiên, đồng thời còn ở vào một vị trí địa lý có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng nên nước ta đã trở thành đối tượng nhòm ngó của nhiều nước trên thế giới

Nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua, trong mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã phải đấu tranh chống ngoại xâm gần như thường xuyên và đã chiến thắng ngoại xâm một cách oanh liệt Đó là nét nổi bật của lịch sử Việt Nam, là thử thách gay go nhất nhưng cũng là niềm tự hào lớn

nhất của dân tộc ta Trong lịch sử nhiều đế chế cường thịnh thời cổ - trung – đại và nhiều cường quốc đế quốc thời cận đại đã âm mưu xâm chiếm nước ta,

kẻ thù muốn đánh chiếm nước ta không những để bóc lột nhân dân, vơ vét của cải, khai thác nguồn tài nguyên phong phú mà còn biến nước ta thành một đầu cầu chiến lược để bành trướng khắp vùng Đông Á, để từ biển cả tiến sâu vào đại lục bao la, cũng như từ đất liền tỏa ra các vùng hải đảo Chính vì vậy từ khi dựng nước đến nay trong suốt tiến trình lịch sử lâu dài, dân tộc ta luôn ở trong tư thế sẵn sàng chống ngoại xâm và liên tiếp đương đầu với nhiều cuộc chiến tranh xâm lược, phần lớn là những quốc gia lớn mạnh, những đế quốc nhất nhì thế giới, và chính trong cuộc đấu tranh để khẳng định nền độc lập tự chủ đó đã hình thành nên truyền thống đoàn kết dân tộc, đó là kết quả của con đường tập hợp sức mạnh tổng hợp của toàn dân

Trong các cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam là động lực thôi thúc cả dân tộc vùng dậy chống kẻ thù Truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam là những trang sử hùng tráng thể hiện ý chí quật cường, tinh thần dũng cảm, mưu trí, sáng tạo trong đấu tranh vì nền độc lập của dân tộc Kể từ cuộc kháng chiến chống Tần thế kỉ III (TCN) đến kháng chiến chống Mỹ, chống Pháp vừa kết thúc, trong hơn 22 thế kỉ tính ra thời gian kháng chiến giữ nước và đấu tranh chống đô hộ ngoại bang với những cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng dân tộc đã lên đến trên 12 thế kỉ, chiếm quá nửa thời gian lịch sử Điều đáng lưu ý ở đây

là độ dài thời gian, tần số xuất hiện, số lượng các cuộc kháng chiến và khởi nghĩa, chiến tranh giải phóng quá lớn so với các nước khác trên thế giới Lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc ta đã phải đương đầu với nhiều đế chế lớn mạnh ở phương Đông Các cuộc kháng chiến diễn ra trong so sánh lực lượng rất chênh lệch, trong điều kiện chiến đấu hết sức ác liệt như vậy con đường sống

và tồn tại duy nhất của dân tộc ta là phải biết huy động sức mạnh của toàn dân, của cả đất nước, sức mạnh vật chất và cả tinh thần của toàn thể dân tộc

Như vậy, lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm đã tác động sâu sắc đến sự phát triển của tinh thần yêu nước, truyền thống đoàn kết dân tộc, ý chí quật cường, bất khuất, niềm tự tôn dân tộc Và chính truyền thống yêu nước của dân tộc đã cổ vũ thúc giục dân tộc Việt Nam đoàn kết đứng lên đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, từ đó đã hình thành nên truyền thống đoàn kết của dân tộc

Thứ ba, Việt Nam là một quốc gia có nền văn hóa đa dạng nhưng thống nhất

Việt Nam là một nước có nền văn hóa lâu đời Mỗi dân tộc lại có vốn văn hóa riêng, tạo nên sự phong phú đa dạng Nhưng do sự gắn bó lâu đời trong một quốc gia thống nhất, do yêu cầu chống thiên tai, chống ngoại xâm

và do sự giao lưu hội nhập văn hóa, cả cộng đồng dân tộc Việt Nam vẫn có những đặc điểm chung của một nền văn hóa thống nhất trong tính đa dạng Việt Nam bao gồm nhiều vùng địa lý với những đặc điểm khác nhau về địa hình, khí hậu, môi trường, sinh thái Những điều kiện tự nhiên ấy kết hợp với hoàn cảnh lịch sử cụ thể tạo nên những vùng địa – văn hóa khác nhau Đặc điểm này cũng góp phần tăng thêm tính đa dạng của văn hóa Việt Nam

Ở vào vị trí đầu mối giao thông tự nhiên của Đông Nam Á, Việt Nam vừa nối liền với đại lục vừa nhìn ra đại dương và hải đảo, một khu vực giao tiếp của nhiều nền văn minh trên thế giới Văn hóa Việt Nam qua giao lưu và tiếp biến văn hóa đã tiếp nhận nhiều ảnh hưởng văn hóa bên ngoài làm phong phú văn hóa dân tộc, nhưng vẫn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình Đó là tính thích nghi, hội nhập và bản lĩnh của văn hóa Việt Nam

Tinh thần yêu nước là một bộ phận tạo thành của văn hóa Việt Nam vừa kết tinh những giá trị tiêu biểu, vừa chi phối sự phát triển của nền văn hóa dân tộc Qua giao lưu văn hóa và cả qua cưỡng bức, áp đặt văn hóa của kẻ xâm lược, Việt Nam tiếp nhận nhiều ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc nhưng

vẫn giữ được vốn văn hóa và bản sắc văn hóa dân tộc Qua hơn một nghìn năm mất nước và trước nguy cơ đồng hóa của đế chế Hán, Đường, Việt Nam không bị Hán hóa mà tự mình đấu tranh giành lại độc lập dân tộc Đây là thắng lợi hiếm có trong lịch sử thế giới và Việt Nam là nhóm Việt duy nhất trong khối Bách Việt vượt qua được nguy cơ đồng hóa và diệt vong Trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc, sự cố kết dân tộc và tinh thần yêu nước càng được phát huy rèn luyện và nâng cao

Như vậy một quốc gia bao gồm 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc lại có một nền văn hóa riêng của mình nhưng văn hóa Việt Nam không hề hỗn độn

mà có sự thống nhất trong tính đa dạng, đồng thời trong quá trình đô hộ của phong kiến, thực dân nhưng văn hóa Việt Nam không hề bị lai căng hay mất gốc mà nó vẫn giữ được bản sắc của dân tộc, có được điều này chính là do ý thức đoàn kết cộng đồng, các dân tộc đều có chung ý thức bảo tồn nền văn hóa của dân tộc

Thứ 4, Chủ nghĩa Mác – Lênin du nhập vào Việt Nam và Việt Nam lựa chọn con đường phát triển chủ nghĩa xã hội

Trước khi chủ nghĩa Mác – Lênin xuất hiện ở Việt Nam trên mặt bằng lịch sử ngoài hệ tư tưởng vẫn còn tồn tại từ hàng nghìn năm trước là hệ tư tưởng phong kiến thì ở những năm đầu của thế kỉ XVIII sự tiếp xúc giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và phương Tây tạo ra sự chuyển mình của hệ tư tưởng Việt Nam xuất hiện thêm hệ tư tưởng tư sản và tiểu tư sản Tuy nhiên trong bối cảnh lịch sử mới (đất nước đang bị thực dân đô hộ) thì những hệ tư tưởng này vẫn chỉ là những hệ tư tưởng “bảo thủ” không phù hợp và không thể giúp nhân dân ta giành lại độc lập chủ quyền

Với tấm lòng yêu nước nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin rồi truyền bá vào Việt Nam, chủ nghĩa Mác – Lênin được coi là cơ sở lí luận của Đảng cộng sản Việt Nam, là vũ khí lí luận của giai cấp công nhân Từ khi có chủ nghĩa Mác – Lênin soi sáng phong trào đấu tranh

giành độc lập của dân tộc Việt Nam có sự phát triển mạnh mẽ Đầu tiên sau gần 100 năm bị đô hộ bởi thực dân Pháp và đế quốc Nhật Bản, sau năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản, Việt Nam đã giành được chính quyền từ tay của đế quốc Nhật Bản và tuyên bố thành lập nước Việt Nam độc lập vào ngày 2/9/1945 Trước sự quay trở lại xâm lược của đế quốc Pháp và can thiệp Mỹ, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân đứng lên làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ (1954) và chiến dịch Hồ Chí Minh (1975) đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội Có được những thắng lợi đó chính là sự đồng tâm hiệp lực, keo sơn gắn bó cộng đồng của hàng triệu con người Việt Nam

và chính điều này đã củng cố thêm truyền thống đoàn kết dân tộc

Quán triệt và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, Đảng ta rất chú trọng lãnh đạo đến vấn đề truyền thống đoàn kết dân tộc Thấy được ý nghĩa

to lớn của đoàn kết dân tộc, ngay từ khi chưa giành được chính quyền Đảng ta

đã rất chú trọng đến vấn đề này, trong các Văn kiện của Đảng đã khẳng định vai trò của đoàn kết toàn dân, trong Cương lĩnh chính trị năm 1930 Hồ Chí Minh đã đề ra chiến lược đoàn kết dân tộc với đường lối thu phục cho được đông đảo công nhân, lôi kéo cho được tiểu tư sản, trí thức trung nông về phía giai cấp vô sản, tập hợp hoặc trung lập phú nông, trung tiểu địa chủ và tư sản Việt Nam Cương lĩnh đó là nền tảng và mục tiêu để thực hiện chiến lược đoàn kết rộng rãi bao gồm mọi giai cấp, tầng lớp và cá nhân yêu nước, hình thành một mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đấu tranh nhằm thực hiện khẩu hiệu “Việt Nam độc lập”

Từ sau khi Đảng ra đời thực hiện chiến lược đoàn kết toàn dân tộc, dưới

sự lãnh đạo của Đảng phong trào cách mạng nước ta đã giành được nhiều thành tựu to lớn, đánh thắng được những kẻ thù hùng mạnh trên thế giới, đồng thời mặt trận đoàn kết dân tộc ngày càng được củng cố và tăng cường

Việc vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin không chỉ dừng lại ở thời chiến mà trong giai đoạn hiện nay khi nước ta lựa chọn con đường phát triển chủ nghĩa xã hội thì nó ngày càng phát huy vai trò không thể thiếu trong lĩnh vực lý luận Hiện nay việc phát huy khối đoàn kết toàn dân tộc có một ý nghĩa

to lớn đặc biệt là trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước việc phát huy truyền thống đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh tổng hợp của khối liên minh công – nông – trí thức có vai trò rất to lớn, đây là một sức mạnh nội lực lớn lao góp phần vào thắng lợi của quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

1.2.2 Nội dung chủ yếu của giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc

Trong giai đoạn hiện nay để đưa nước ta đi lên theo kịp với sự phát triển của thế giới thì tất yếu phải lấy thanh niên làm đối tượng trung tâm vì thanh niên là một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai vận mệnh dân tộc, là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hy sinh gian khổ, sức khỏe và sức sáng tạo, đồng thời nước nhà mạnh hay yếu, thịnh hay suy tùy thuộc vào thế hệ kế nghiệp, để đào tạo được một lớp người có ích cho cho dân tộc, đáp ứng yêu cầu hiện tại thì trồng người và chăm sóc con người là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân và các thế hệ đi trước, những thế hệ đi trước phải giáo dục bồi dưỡng thanh niên những phẩm chất và năng lực cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội hiện tại Song vấn đề là giáo dục bồi dưỡng thanh niên những gì để họ có đủ điều kiện,

đủ sức hoàn thành trọng trách trước dân tộc là vấn đề khó Việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên chính là sự chắt lọc những tinh hoa của con người Việt Nam về đoàn kết thương yêu đùm bọc lẫn nhau đã được hình thành từ lâu đời và trở thành đạo lí cao cả của dân tộc

Giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên bao gồm những nội dung sau:

* Giáo dục truyền thống yêu nước của dân tộc gắn với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Việt Nam nằm ở vị trí chiến lược có tầm quan trọng đặc biệt, tài nguyên thiên nhiên phong phú với nguồn lao động dồi dào, vì thế từ lâu Việt Nam đã trở thành điểm đến của bọn đế quốc, thực dân, chúng tiến hành xâm lược nước ta với mục đích khai thác và chiếm đoạt những tiềm năng to lớn đó, trải qua quá trình đấu tranh trong lịch sử dân tộc để dựng nước và giữ nước chúng

ta đã chiến thắng được nhiều kẻ thù to lớn giữ vững nền độc lập dân tộc, đó là nhờ có tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc và thống nhất Tổ quốc, một truyền thống đã có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam, nó nổi lên như

là “sợi chỉ đỏ” kết nối toàn bộ lịch sử Việt Nam, là lẽ sống và tình cảm thiêng liêng nhất ở mỗi con người Việt Nam Truyền thống đó không đơn thuần chỉ

có ý nghĩa về mặt tinh thần mà khi cần thiết nó chuyển thành sức mạnh vật chất to lớn, nhờ thế mà một đất nước nhỏ bé luôn giành thắng lợi khi đối đầu với những kẻ thù lớn mạnh trên thế giới

Giáo dục truyền thống yêu nước cho thanh niên phải gắn liền với việc giáo dục toàn diện thanh niên cả về mặt tư tưởng, tình cảm, phẩm chất, đạo đức, kiến thức, kĩ năng gắn liền với việc đào tạo người công dân Việt Nam hoàn thành tốt cùng lúc hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng đất nước và bảo

vệ Tổ quốc Vấn đề này được Đảng Cộng sản Việt Nam nêu rõ trong Đại hội IX: “Đối với thế hệ trẻ, chăm lo giáo dục bồi dưỡng, đào tạo và phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hóa, sức khỏe, nghề nghiệp giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tao, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [7, tr 126]

Giáo dục truyền thống yêu nước gắn với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc cho thanh niên là giúp họ nhận thức được đây là đạo lý lớn nhất, cao quý nhất và là niềm tự hào của người Việt Nam cần trân trọng và giữ gìn, tuy

nhiên nếu chỉ dừng lại ở tinh thần thôi thì chưa đủ, điều quan trọng hơn là làm cho thanh niên biết chuyển tinh thần ấy thành nhu cầu bên trong của mỗi người để họ luôn mong muốn, khát khao thực hiện bằng hành động cụ thể Việc giáo dục truyền thống yêu nước cho thanh niên cần phải làm cho thanh niên nhận thức được rằng: thống nhất đất nước gắn liền với độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội mà trong đó truyền thống đoàn kết dân tộc là một nhân tố quan trọng đối với thắng lợi của sự nghiệp dựng nước và giữ nước Nếu không nhận thức được truyền thống đoàn kết dân tộc, không biết thừa hưởng thành quả của cha ông trong lao động chiến đấu, không xác định được lý tưởng và niềm tin vào thắng lợi tất yếu của chủ nghĩa xã hội thì việc giáo dục thanh niên sẽ không đạt kết quả

* Giáo dục tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn giữa các dân tộc anh em

và tình cảm thương yêu giúp đỡ mọi người, cùng nhau giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Tình cảm thương yêu, sẵn sàng giúp đỡ người khác không tiếc của tiếc công không cần đền đáp là nghĩa cử cao thượng đẹp đẽ của người Việt Nam, điều đó được phản ánh sâu sắc trong văn học, nhất là trong tục ngữ ca dao Việt Nam như “tình làm nghĩa xóm”, “một miếng khi đói bằng một gói khi no”,…, việc giáo dục tình cảm thương yêu giúp đỡ mọi người cho thanh niên

là một việc làm quan trọng giúp hình thành ở thanh niên tình yêu thương, quý trọng và giúp đỡ mọi người trong cuộc sống

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, trên dải đất hình chữ S có 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, vì vậy chúng ta cần phải giáo dục cho thanh niên tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn giữa các dân tộc anh em không có sự phân biệt, kì thị đối với các dân tộc, việc giáo dục tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc anh em sẽ từng bước xây dựng cho thanh niên ý thức tập thể sống hòa nhập với cộng đồng từ gia đình, trường học và rộng ra toàn xã hội, qua đó trang bị cho thanh niên biện pháp để xử lí tốt mối quan hệ giữa cá nhân với

các cộng đồng lớn nhỏ, biết đặt lợi ích của tập thể, xã hội lên trên lợi ích cá nhân, đồng thời hình thành ở thanh niên tình cảm thương yêu, sẵn sàng giúp nhau lúc hoạn nạn, khó khăn với ý thức tự nguyện Chính sự đoàn kết thống nhất này là động lực quan trọng để thanh niên từng bước trưởng thành, là tiền

đề để xây dựng khối đoàn kết dân tộc sau này

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, mỗi một dân tộc lại có một nền văn hóa riêng với những bản sắc riêng của dân tộc mình, do đó nước ta có nền văn hóa đa dạng nhưng thống nhất Tuy là một nước kém phát triển do hậu quả của các cuộc chiến tranh diễn ra trong lịch sử nhưng Việt Nam có nền văn hóa, văn hiến lâu đời, qua hàng ngàn năm chịu đựng chính sách nô dịch, tiêu diệt văn hóa nhưng nền văn hóa Việt Nam không những không bị mai một mà

nó ngày càng phát triển phong phú hơn, có được kết quả đó là nhờ có khả năng biết đoàn kết, tiếp thu có chọn lọc văn hóa ngoại sinh và vẫn giữ vững được bản sắc văn hóa dân tộc

Trong quá trình tiến lên của xã hội, bản sắc văn hóa dân tộc tất yếu có cái cần loại bỏ, có cái cần bảo tồn, cải tạo và phát triển phù hợp với yêu cầu của thời kì mới Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nguyên tắc đổi mới là: “Cái

gì cũ mà xấu thì phải bỏ, phải loại dần ra Cái gì cũ mà không xấu nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý Cái cũ mà tốt thì phải phát triển thêm, cái gì mới mà hay thì ta phải làm” Nếu thanh niên được giáo dục tốt điều đó sẽ đem lại những hiệu quả trong xây dựng một nền kinh tế hiện đại với sắc thái riêng của Việt Nam

Cha ông ta đã có công vun đắp bảo vệ và phát triển được một nền văn hóa dân tộc độc đáo để Việt Nam đứng vững cho đến ngày nay, chúng ta không chỉ biết có hưởng thụ nó mà phải thấy được trách nhiệm của mình cần giáo dục cho thanh niên lĩnh hội để mỗi người trưởng thành làm nên bản sắc dân tộc, bảo đảm sự tồn tại và phát triển lâu dài của đất nước Trên con đường

cạnh tranh hội nhập quốc tế, văn hóa dân tộc thật sự là nền tảng tinh thần giúp thanh niên chúng ta vươn tới những đỉnh cao một cách vững vàng

* Giáo dục cho thanh niên lịch sử dân tộc để thông qua đó thanh niên thấy được quá khứ hào hùng của dân tộc và biết ơn đối với các thế hệ đi trước

Giáo dục thanh niên về truyền thống đoàn kết dân tộc còn là việc giáo dục cho thanh niên lịch sử của dân tộc để thông qua đó thanh niên thấy được quá khứ hào hùng của dân tộc ta Ông cha ta từ lâu đã nhận thấy sự cần thiết phải giáo dục cho các thế hệ những hiểu biết, những kinh nghiệm lịch sử để phục vụ cho hoạt động thực tiễn Những hiểu biết, những bài học kinh nghiệm

về đoàn kết dân tộc của lớp người trước là tài sản vô cùng quý giá cho thanh niên Từ những năm 30 của thế kỉ trước, Hồ Chí Minh và Đảng ta đã sớm quan tâm đến vấn đề giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên qua kiến thức về lịch sử Thông qua lịch sử đấu tranh của dân tộc, Hồ Chí Minh đã rút ra một bài học, Người nói: “Sử dạy cho ta bài học này: Lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập tự do Trái lại, lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn”

Qua những trang sử của dân tộc và nhân loại, thanh niên sẽ hiểu rõ hơn

về quá khứ, nhận thức được những thành quả vĩ đại mà cha ông ta đã đạt được

và để làm được điều đó cần có sự đoàn kết quyết tâm của nhiều người, từ đó tích cực tham gia vào lao động sản xuất để bảo vệ những thành quả đó Kiến thức lịch sử sẽ giúp thanh niên đi vào cuộc sống, hiểu và tin tưởng vững chắc rằng: Lịch sử dân tộc là bằng chứng hiển nhiên về sự tất thắng của sức mạnh truyền thống đoàn kết dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong thời đại ngày nay, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang diễn ra như vũ bão điều này khiến cho một số người băn khoăn rằng liệu kiến thức lịch sử dân tộc có tác động gì đến việc hình thành và giáo dục những con người phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước? Rõ ràng môn lịch sử nói chung

và lịch sử dân tộc nói riêng có vị trí và có khả năng tác động đến việc giáo dục, đào tạo những con người phục vụ cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hiểu biết về các sự kiện diễn biến của tình hình trong nước

và thế giới rất bổ ích cho thanh niên trong việc kế thừa kinh nghiệm hay khắc phục những mặt yếu kém, nhanh chóng và vững chắc nắm lấy thời cơ trong cuộc đấu tranh đưa dân tộc đến đỉnh vinh quang Đó là những kiến thức cụ thể

về phát huy sức mạnh của truyền thống đoàn kết dân tộc trong công cuộc dựng nước và giữ nước và nó còn là cơ sở khoa học để thanh niên nhận thức, quán triệt trong cuộc sống việc phát huy tối đa nội lực trên cơ sở kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại

Do đó, giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc qua môn lịch sử dân tộc không chỉ dừng lại ở nhận thức về quan điểm, đường lối một cách giáo điều, công thức mà phải trên cơ sở kiến thức lịch sử tiến hành bồi dưỡng cho thanh niên tình cảm đối với dân tộc, phát triển khả năng nhận thức thành hành động thực tiễn, khi giáo dục cho thanh niên thái độ tôn trọng lịch sử, chúng ta cần chú trọng nhiều đến lòng biết ơn với tổ tiên, với những người đã chiến đấu, hi sinh cho Tổ quốc, do đó công tác đền ơn đáp nghĩa cũng như hoạt động ở ngoài trường học nói chung như tu bổ và giữ gìn các di tích lịch sử, nghĩa trang liệt sĩ, hành quân về nguồn,… có ý nghĩa và tác động rất lớn về giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG VIỆC GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG ĐOÀN KẾT DÂN TỘC CHO THANH NIÊN

VIỆT NAM HIỆN NAY 2.1 Thực trạng việc giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay

Trong những năm qua, đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của nước ta nói chung đang ngày càng ổn định và phát triển Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã và đang thu được nhiều thành tựu to lớn ảnh hưởng tích cực tới công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam Trong những năm qua công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên được tập trung đẩy mạnh trong phạm vi cả nước với nhiều nội dung và hình thức giáo dục phong phú đa dạng hấp dẫn thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên tham gia

Đối với thanh niên là học sinh trong các trường trung học phổ thông, sinh viên trong các trường Trung cấp, Cao đẳng, Đại học việc giáo dục truyền thống đàn kết dân tộc cho thanh niên được thực hiện thông qua việc học tập

và giảng dạy các môn học như Văn học, Lịch sử, Giáo dục công dân Thông qua đó học sinh, sinh viên lĩnh hội được những nội dung của truyền thống đoàn kết dân tộc một cách sâu sắc Trong nhiều năm qua trên cơ sở quán triệt quan điểm của Đảng ta với công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho học sinh, sinh viên, tất cả các trường trung học phổ thông trong cả nước chú trọng đến việc trang bị các tài liệu, sách giáo trình, sách giáo khoa phục

vụ cho công tác giảng dạy, biên soạn, chỉnh lý ngày càng hoàn thiện và phù hợp hơn với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của người học, nhờ đó mà việc tiếp thu truyền thống đoàn kết dân tộc đối với thanh niên được tiến hành một cách

tự nhiên, thoải mái, tự giác đem lại hiệu quả cao, góp phần tích cực vào việc

nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Ngoài ra nhiều trường học đã phối hợp với gia đình, các cơ quan, tổ chức đoàn thể xã hội, … đưa ra những mô hình và phương pháp mới giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc mang lại hiệu quả cao như: mời báo cáo viên đến trao đổi, nói chuyện chuyên đề, tổ chức các buổi nói chuyện truyền thống, các cuộc mít tinh, cổ động phát thanh tuyên truyền, các buổi tọa đàm, hội thảo,… về giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho học sinh, sinh viên tham gia Các hoạt động đó đã góp phần tạo ra sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của thanh niên

Công tác giáo dục không những chỉ cần tác động về mặt trí tuệ mà còn cần tác động cả về mặt tình cảm, thông qua những việc làm hành động cụ thể

Do đó ngoài giáo dục trong nhà trường còn cần có sự kết hợp đồng bộ của nhiều hoạt động khác nữa Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở: Học phải đi đôi với hành, lí luận phải gắn liền với thực tiễn, bởi lẽ, theo Người lí luận mà không có thực tiễn là lí luận suông, thực tiễn không có lí luận là thực tiễn mù quáng, vì vậy công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên không chỉ dừng lại ở những bài học trong sách vở mà còn cần phải được kết hợp với hoạt động thực tiễn

Quán triệt tinh thần đó trong những năm gần đây, Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam đã có sự quan tâm, trực tiếp chỉ đạo tổ chức Đoàn thanh niên các cấp phối hợp với Hội sinh viên phát động nhiều phong trào, nhiều chương trình hành động thu hút đông đảo sự tham gia của các tầng lớp thanh niên trong cả nước như: “Tuổi trẻ giữ nước”, “Tuổi trẻ vì biển – đảo quê hương”,

“Góp đá xây Trường Sa”, “Về nguồn”, “Thanh niên tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng”, “Ngày thanh niên hành động vì biên cương Tổ quốc”, … Nhiều phong trào của thanh niên mang ý nghĩa giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc, hướng về cội nguồn sâu sắc như: Giúp đỡ và chăm sóc các bà mẹ Việt

Nam anh hùng, chiến dịch Mùa hè xanh, chương trình thanh niên tình nguyện Đoàn thanh niên Việt Nam còn sôi nổi tổ chức các chương trình hoạt động thực hiện cuộc vận động “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác”, thanh niên, sinh viên tình nguyện về tận những nơi vùng sâu, vùng xa giúp đỡ đồng bào các dân tộc thiểu số, dạy chữ cho trẻ em miền núi, … những hoạt động đó đã thực sự gây được sự chú ý và nhiệt tình tham gia của các tầng lớp thanh niên trong cả nước và đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ

Bên cạnh nhiều phong trào hành động để thanh niên thâm nhập thực tế còn có nhiều cuộc thi được tổ chức cho thanh niên tìm hiểu sâu hơn về truyền thống đoàn kết dân tộc như: “Âm vang Điện Biên”, cuộc thi Sân chơi lịch sử,… thông qua các cuộc thi đó giúp thanh niên nâng cao niềm tự hào về lịch

sử vẻ vang của dân tộc, thấy được quá khứ hào hùng của dân tộc là kết quả của tinh thần yêu nước và truyền thống đoàn kết của dân tộc, đồng thời những hoạt động này còn góp phần tích cực vào công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam hiện nay

Như vậy, có thể nói trong những năm qua những hoạt động đó đã góp phần thiết thực vào việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên Việt Nam trong điều kiện, tình hình mới của đất nước Thông qua những hình thức giáo dục phong phú ấy mà truyền thống đoàn kết dân tộc ngày càng khẳng định được vị trí, vai trò xung kích sáng tạo của mình trong sự nghiệp đổi mới đất nước

Trên đây là toàn bộ các hoạt động, các phong trào mang tính chất giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên trên địa bàn cả nước trong những năm gần đây, từ đó chúng ta thấy được thực trạng công tác giáo dục truyền thống đoàn kết dân tộc cho thanh niên trong những năm qua đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể đồng thời cũng còn tồn tại nhiều hạn chế và yếu kém, dưới đây sẽ trình bày toàn bộ những thành tựu, hạn chế của công tác