áp dụng cụ thể với bài: Sự vận động tự quay quanh trục của trái đất và các hệ quả.. Cơ sở lý luận: Đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh là
Trang 1sử dụng câu hỏi trắc nghiệm phát huy tính tích cực, sáng tạo trong quá trình học tập môn địa lý áp dụng cụ thể với bài: Sự vận động tự quay quanh trục của trái đất và các hệ quả.
Phần I
lý do chọn đề tài
1 Cơ sở lý luận:
Đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh là một trong những nhiệm vụ hàng đầu và cấp bách hiện nay của ngành giáo dục
Đổi mới phơng pháp dạy học ở đây là muốn đề cập đến vừa phải đổi mới cách truyền thụ của giáo viên kết hợp với đổi mới cách học của học sinh
Từ trớc đến nay, trong dạy học địa lý, giáo viên chủ yếu sử dụng phơng pháp dùng lời và phơng pháp trực quan Cách dạy đó còn mang tính “nhồi nhét” kiến thức cho học sinh, cha gây đợc cho học sinh sự hứng thú, say mê môn học
Hiện nay với sự quan tâm của ngành giáo dục Bớc đổi mới về hệ thống giáo dục có nhiều tiến độ khả quan
Nhất là chơng trình thay sách giáo khoa mới ở bậc THCS đã thực hiện
ở các lớp 6,7,8,9 Kết hợp với việc thay sách giáo khoa là cả một ch ơng trình mới của dạy và học cũng có nhiều thay đổi nhằm mục đích nâng cao hiệu quả dạy và học của cả giáo dục và học sinh
Bộ môn Địa lý ở THCS không phải là môn học hoàn toàn mới, ở tiểu học các em đã đợc làm quen với môn Tự nhiên và xã hội Song lên cấp II nó
đợc tách thành môn riêng đó là môn địa lý, môn lịch sử Thế nên đa số học sinh rất bỡ ngỡ Tiếp cận môn học địa lý học sinh cảm thấy xa lạ
2.Cơ sở thực tiễn
Vì thế trớc yêu cầu thực tiễn, trớc những đòi hỏi nhận thức ngày càng sâu về môn học Ngay từ đầu cấp ngời giáo viên bộ môn phải nhận thấy rõ và hình thành cho học sinh cách nhìn đúng đắn, phơng pháp học thích hợp để làm tăng thêm tính hấp dẫn của môn học
Trang 2Muốn vậy trớc hết ngời giáo viên phải biết kết hợp hài hoà những u
điểm của phơng pháp dạy học cổ truyền và phát huy tính tích cực của phơng pháp dạy học mới láy học sinh làm trung tâm
Thể hiện rõ trong quá trình lên lớp đrr học sinh thấy đợc tính u việt của phơng pháp mới khi tiếp thu
- Câu hỏi rõ ràng
- Lý thuyết gắn liền với bài tập thực hành
- Học sinh biết liên hệ kiến thức lý thuyết với thực tế các hiện tợng địa
lý trong cuộc sống
- Biết giải thích các hiện tợng địa lý đơn giản
- Rèn luyện các kỹ năng cơ bản của bộ môn
- Giáo dục học sinh có thái độ đúng đắn với thế giới quan khoa học
Để làm đợc tốt nhiệm vụ ngời giáo viên cần hớng dẫn học sinh cùng tham gia vào quá trình dạy học để qua đó học sinh đã thực sự chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức Qua đó giáo viên giữ vai trò chủ đạo, quyết định chất lợng lĩnh hội kiến thức của học sinh Hệ thống câu hỏi của giáo viên và câu trả lời của học sinh gắn bó chặt chẽ với nhau một lô gíc
Nhờ những câu hỏi đặt ra giáo viên kích thích học sinh tích cực tìm tòi,
tự lực phát hiện kiến thức mới Giáo viên cần chú ý đến chức năng nguồn kiến thức, đồng thời tạo điều kiện để học sinh luôn luôn làm việc với các phơng tiện, thiết bị dạy học
Giáo viên có thể linh hoạt vận dụng các phơng pháp nh hoạt động cá nhân, nhóm, tập thể trong quá trình dạy học Để tạo không khí hăng say học tập, tránh nhàm chán trong môn học
Trang 3Phần II giải quyết vấn đề
áp dụng vào bài dạy Địa lý lớp 6
Bài: Sự vận động tự quay quanh trục của trái đất và các hệ quả
1 Chuẩn bị tiết dạy
Bài này là một trong những bài quan trọng trong chơng trình Địa lý ở lớp 6 Vì thế khi dạy cần chú ý
Mục: “Sự vận động của trái đất quanh trục”học sinh phải nhớ hớng tự quay của trái đất là hớng từ tây sang Đông
Mục 2: Giáo viên cần làm cho học sinh hiểu mọi vật chuyển động trên
bè mặt trái đất đều có sự lệch hớng, rõ nhất là những vật chuyển động theo h-ớng kinh tuyến Nếu nhìn xuôi theo chiều chuyển động thì ở nữa cầu Bắc, vật
sẽ lệch về phía bên phải, còn ở nữa cầu nam lệch về bên trái
- Khi dùng quả đạ cầu để dạy “Sự vận động tự quay của trái đất quanh trục” phải lu ý cho học sinh nhìn thấy quả địa cầu ở một phía
- Khi nói tới sự lệch hớng của các vật chuyển động trên bề mặt trái đất giáo viên chỉ cần cho học sinh biết sự lệch hớng đó xẩy ra nh thế nào?
Qua bài học sinh trình bày đợc một số hiệu quả của vận động của trái
đất quanh trục
- Biết dùng quả Địa cầu, chứng minh hiện tợng Trái đất tự quya quanh trục và hiện tợng ngày đêm kế tiếp nhau trên Trái đất
Thiết bị: Quả địa cầu, hình vẽ, câu hỏi trắc nghiệm
2 Nội dung tiến hành
a Giới thiệu bài mới
Trong vũ trụ bao la, Trái đất của chúng ta rất nhỏ, nhng nó là thiên thể duy nhất có sự sống trong hệ mặt trời Trái đất còn tham gia nhiều vận động
Trang 4hiện tợng ngày, đêm ở khắp mọi nơi trên trái đất và làm lệch hớng các vật chuyển động trên cả 2 nữa cầu Cụ thể nh thế nào nội dung hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu
Giáo viên thực hiện tiến trình bài giảng cho học sinh hoạt động cá nhân
Mục 1: Sự vận động của Trái đất quanh trục
Hớng dẫn học sinh quan sát quả địa cầu
Xem hình 19 - sách giáo khoa
b Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1: Qua quan sát em hãy cho biết Trái đất tự quay quanh trục theo hớng nào?
A Bắc xuống Nam
B Tây sang Đông
C Đông sang Tây
Câu 2: Trái đát quay quanh trục một vòng hết bao nhiều thời gian?
Câu 3: Dựa vào đâu mà ngời ta chia bề mặt trái đất ra 24 khu vực giờ?
A Dựa vào hớng quay
B Dựa vào thời gian quay
C Dựa vào các châu lục trên thế giới
Câu 4: Khu vực nào là khu vực giờ gốc?
A Khu vực giờ thứ 24
B Khu vực giờ thứ 10
C Khu vực 0 giờ
Trang 5Câu 5: Từ khu vực giờ gốc đến giờ Việt Nam cách nhau bao nhiêu giờ?
Giáo viên nhấn mạnh hơn: Khu vực giờ gốc (Có đờng kinh tuyến gốc đi qua đài thiên văn Grin - uýt ngoại ô thành phố Luân Đôn nớc Anh) giờ G.M.T
Hớng dẫn học sinh quan sát bản đồ các khu vực giờ trên trái đất và cho học sinh làm nhanh bài toán
Bài toán: Nếu ở Luân Đôn là 12 giờ lúc ở Việt Nam là mấy giờ? Và ở
Niu loóc là mấy giờ?
Qua đó học sinh rút ra quy tắc tính giờ từ khu vực giờ gốc đi về phía
đông thì qua mỗi múi giờ chúng ta cộng 1, ngợc lại từ khu vực giờ gốc sang phía tây cứ qua mỗi khu vực giờ chúng ta trừ 1
Câu hỏi nâng cao
Việc chia bề mặt Trái đất ra 24 khu vực giờ có thuận lợi gì?
2 hệ quả của sự vận động tự quay quanh trục của Trái đất
Giáo viên chia cho học sinh thành 2 nhóm
Nhóm 1: Tìm hiểu nguyên nhân hiện tợng ngày đêm kế tiếp nhau trên Trái đất
Câu hỏi 1: Nếu trái đất không tự quay quanh trục thì hiện tợng ngày
đêm trên trái đất sẽ ra sao?
A Đêm dài 12 giờ
B Ngày dài 12 giờ
C Ngày và đêm sẽ kéo dài không phải 12 giờ
Câu 2: Trong quá trình tự quay quanh trục của Trái đất hiện t ợng gì
sẽ xẩy ra?
Trang 6B Toàn bộ Trái đất đợc chiếu sáng
C Toàn bộ trái đất nằm trong bóng tối
Cau 3: Vì sao khắp mọi nơi trên Trái đất lần lợt có ngày và đêm?
a Do trái đất có hình cầu
B Do trái đất chỉ đợc chiếu sáng một nửa
C Nhờ có sự vận động của trái đất từ Tây Sang Đông
Giáo viên sau khi đã kiểm tra phần trả lời, yêu cầu nhóm thực hành bằng môn hình quả Địa cầu và mặt trời để thấy đợc hiện tợng ngày đêm trên trái đất
Nhóm 2: Học sinh tìm hiểu sự lệch hớng của các vật chuyển động trên
bề mặt trái đất
Học sinh quan sát hình 22 - sự lệch hớng do vận động quay của Trái
đất
A Từ Nam lên Bắc
B Từ Tây sang Đông
C Từ Tây Nam lên Đông Bắc
Câu 2: Vật chuyển động từ 0 đến S theo hớng nào?
A Từ Bắc xuống Nam
B Từ bắc sang Đông
C Từ Đông Bắc Xuống tay Nam
Câu 3: ở bắc bán cầu các vật sẽ lệch về phía nào?
A Trái đất
B Tay phải
C Không phải 2 ý trên
Câu 4: Nam bán cầu các vật chuyển động lệch về phía nào?
A Về phía tay trái
Trang 7B Ngợc chiều nhau
C Về tay phải
Phần III: Kết quả
Với cách dạy dùng câu hỏi trắc nghiệm trong quá trình giảng dạy bài mới đã thu lại đợc một số kết quả sau:
- Học sinh tích cực làm việc
- Phát huy tính nhanh nhạy, tính trực quan của học sinh
- Học sinh không phải ghi chép quá nhiều
- Có thêm thời gian để củng cố và làm bài tập rèn luyện kỹ năng thực hành
- Một số ít học sinh còn cha thực sự tích cực tham gia vào hoạt động nhóm
Kết quả qua phiếu học tập giáo viên thu lại sau khi đã đánh giá nh sau:
Mục Khá giỏi (%) Trung bình (%) Yếu (%)
Mục 2
phần iv: Kết luận
Trang 8Mỗi phơng pháp dạy học đều có u và nhợc điểm riêng của nó cho nên giáo viên phải duy trì tình hình cụ thể, tuỳ vào chất lợng mỗi lớp để mà lựa chọn áp dụng sao cho thích hợp Không nên quá coi trọng cách đi của mình
mà gây áp lực đối với ngời lĩnh hội tri thức
Hiện nay với xu thế chung của việc đổi mới phơng pháp dạy học, một
số môn ở các bậc học đã có thể tiến hành thi trắc nghiệm Vì thế đây chỉ là ý kiến nhỏ của tôi giúp học sinh làm quen với phơng pháp mới nhằm kiểm tra mức độ nắm kiến thức, kỹ năng của học sinh Mong sự góp ý của các đồng nghiệp