“Ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sự ra hoa và đậu quả cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn- Bắc Giang”.

Bưởi Diễn là một trong nhiều loại cây ăn quả có múi nổi tiếng của Hà Nội và miền Bắc Việt Nam.. Tuy nhiên, về công dụng của bưởi Diễn thì nhiều người vẫn chưa biết hết.Theo các

Qua đây, tôi cũng xin bày tỏ biết ơn đến gia đình, bạn bè đã luôn ủng hộ

và giúp đỡ tôi nhiều mặt trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, ngày 31 tháng 07 năm 2014

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC SƠ ĐỒ,HÌNH vi

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích và yêu cầu 2

1.2.1 Mục đích 2

1.2.2 Yêu cầu 3

PHẦN II: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước 4

2.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 4

2.1.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 6

2.2 Giới thiệu về cây bưởi Diễn 11

2.2.1 Nguồn gốc, phân loại 11

2.1.2 Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của cây bưởi Diễn 12

PHẦN III: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14

3.1 Vật liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu 14

3.1.1 Vật liệu thí nghiệm 14

3.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 14

3.2 Nội dung nghiên cứu 14

3.2.1 Điều tra về biện pháp kỹ thuật tác động đến ra hoa và tăng tỷ lệ đậu quả bưởi của các nông hộ tại Lục Ngạn – Bắc Giang 14

3.2.2 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng các đợt lộc, sự ra hoa và đậu quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang 14

3.2.3 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của biện pháp tỉa quả đến sinh trưởng, năng suất

và chất lượng quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang 14

3.3 Phương pháp nghiên cứu 14

3.3.1 Điều tra về biện pháp kỹ thuật tác động đến ra hoa và tăng tỷ lệ đậu quả bưởi của các nông hộ tại Lục Ngạn – Bắc Giang 14

3.3.2 Bố trí thí nghiệm 15

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi, đánh giá 16

3.5 Xử lý số liệu 17

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 18

4.1 Tình hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong thâm canh bưởi của các hộ gia đình tại Lục Ngạn, Bắc Giang 18

4.1.1 Tình hình sản xuất bưởi tại huyện Lục Ngạn, Bắc Giang 18

4.1.2 Một số biện pháp kỹ thuật chăm sóc và tác động tăng ra hoa, đậu quả cây bưởi Diễn của các hộ gia đình tại Lục Ngạn, Bắc Giang 19

4.1.3 Tình hình tiêu thụ bưởi 24

4.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của kỹ thuật khoanh vỏ, chặn rễ và đảo gốc đến sự ra hoa, đậu quả của cây bưởi Diễn 26

4.2.1 Đặc điểm hình thái của cây bưởi Diễn trồng tại Lục Ngạn, Bắc Giang 26

4.2.2 Hiện trạng cây sau khi tác động các biện pháp kỹ thuật khoanh vỏ, chặn rễ, đảo gốc 27

4.2.3 Thời gian xuất hiện của các đợt lộc sau khi áp dụng các biện pháp khoanh vỏ, chặn rễ, đảo gốc trên cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn, Bắc Giang 29

4.2.4 Khả năng sinh trưởng của các đợt lộc 32

4.3 Ảnh hưởng của thời điểm tác động biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng các đợt lộc, sự ra hoa và đậu quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang 34

4.3.1 Đặc điểm hình thái của cây bưởi Diễn trồng tại Lục Ngạn, Bắc Giang 34

4.3.2 Hiện trạng cây sau khi tác động các biện pháp kỹ thuật khoanh vỏ, chặn rễ, đảo gốc 35

4.3.3 Thời gian xuất hiện của các đợt lộc sau khi áp dụng các biện pháp khoanh

vỏ, chặn rễ, đảo gốc trên cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn, Bắc Giang 36

4.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp tỉa quả đến sinh trưởng và phát triển quả bưởi Diễn trồng tại Lục Ngạn, Bắc Giang 36

4.4.1 Tỷ lệ cành mang quả cây bưởi Diễn 36

4.4.2 Đặc điểm hình thái của cành mang quả 37

4.4.3 Ảnh hưởng của biện pháp tỉa quả đến sự sinh trưởng và phát triển của quả Bưởi Diễn 38

4.5 Tình hình sâu bệnh hại và biện pháp phòng trừ trên cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn, Bắc Giang 42

PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 44

5.1 Kết luận 44

5.2 Đề nghị 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1: Độ tuổi bưởi Diễn trồng tại Lục Ngạn, Bắc Giang 19

Bảng 4.3: Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của bưởi Diễn tại Lục Ngạn, Bắc Giang 25

Bảng 4.4: Đặc điểm hình thái của cây bưởi Diễn trồng 26

tại Lục Ngạn, Bắc Giang 26

Bảng 4.5: Thời gian xuất hiện các đợt lộc của cây bưởi Diễn sau khi áp dụng các biện pháp khoanh vỏ, chặn rễ, đảo gốc tại Lục Ngạn, Bắc Giang 29

Bảng 4.6: Ảnh hưởng của các biện pháp khoanh vỏ, chặn rễ, đảo gốc đến sinh trưởng của các đợt lộc 33

Bảng 4.7: Đặc điểm hình thái của cây bưởi Diễn trồng 34

tại Lục Ngạn, Bắc Giang 34

Bảng 4.8: Tỷ lệ cành 1 quả/ chùm, 2 quả/ chùm và 3 quả/ chùm trên cây 36

Bảng 4.9 : Đặc điểm hình thái của cành mang quả 37

Bảng 4.10: Khả năng tăng trưởng của đường kính quả bưởi Diễn dưới tác động của biện pháp tỉa quả 39

Bảng 4.11: Thành phần sâu bệnh hại và mức độ gây hại bưởi Diễn 43

ở Lục Ngạn, Bắc Giang 43

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1.1 Đặt vấn đề

Các tỉnh, thành miền Bắc là một trong những khu vực có sản lượng cây ănquả lớn thứ hai của cả nước (sau khu vực miền Tây Nam Bộ) Một số tỉnh miềnBắc Việt Nam như Hà Nội, Hưng Yên (nằm trong khu vực sông Hồng) và BắcGiang (nằm trong khu vực trung du miền núi phía Bắc) có nhiều loại cây ăn quảđặc sản nổi tiếng như Hồng xiêm Xuân Đỉnh (Hà Nội), chuối ngự Đại Hoàng(Nam Định), vải thiều Thanh Hà (Hải Dương), Lục Ngạn (Bắc Giang), bưởiĐoan Hùng (Phú Thọ), đặc biệt bưởi Diễn Hà Nội

Bưởi Diễn là một trong nhiều loại cây ăn quả có múi nổi tiếng của Hà Nội

và miền Bắc Việt Nam Bưởi Diễn dễ trồng, dễ chăm sóc, có đặc trưng là quảvừa phải, vỏ mỏng, múi dày, căng, mọng nước và vị ngọt mát Đặc biệt, giốngbưởi này lại cho thu hoạch vào vụ giáp tết, thế nên người dân Hà Thành luôn coichúng là món quà quý để đãi khách trong mỗi dịp tết đến xuân về

Tuy nhiên, về công dụng của bưởi Diễn thì nhiều người vẫn chưa biết hết.Theo các nghiên cứu, trong mỗi quả bưởi Diễn chứa nhiều vitamin như A, C, B1

và B2, trong đó lượng vitamin C cao gấp bốn lần quả lê Thành phần dinh dưỡngkhác của bưởi Diễn cũng ngang bằng với cam và quýt Trong 123g bưởi có36,90calo; 46,86mg vitamin C; 1,69g chất xơ ăn kiêng; 318,57IU vitamin A;158,67mg kali; 15,01mcg pholate; 0,35mg vitamin B5 Bên cạnh đó, với tínhmát, bưởi Diễn còn mang đến làn da đẹp và có tác dụng bổ dưỡng cơ thể, phòngmột số bệnh như: Cao huyết áp, đau dạ dày, tiểu đường, cảm cúm thông thường,

có khả năng giảm căng thẳng và mệt mỏi, tăng sức đề kháng, làm giảm nguy cơung thư… Vì thế, bưởi Diễn luôn được xếp vào những loại quả bổ dưỡng dànhcho sức khỏe (http://www.baomoi.com )

Theo Viện Nghiên cứu rau quả, những vườn cây bưởi Diễn từ 7 tuổi trởlên cho năng suất từ 25-28 tấn/ha trong điều kiện chăm sóc trung bình Còn nếu

chăm sóc tốt, cây ra hoa đúng thời vụ thì sẽ cho năng suất còn cao hơn Đángnói hơn cả là chất lượng của quả bưởi Diễn càng cao ở những cây bưởi lâu năm

Chính bởi những công dụng to lớn của loại quả này cũng như hiệu quảkinh tế so với các loại cây trồng khác nên bưởi Diễn giờ được trồng ở khá nhiềuvùng khác như: Hà Nam, Hưng Yên, Bắc Giang Chỉ tính riêng ở huyện ĐanPhượng, Hà Nội giờ có tới hơn 300 ha bưởi Diễn và ngày càng khẳng định tính

ưu việt của giống so với các giống bản địa, đem lại hiệu quả kinh tế cao chongười nông dân

Hiện nay, có rất nhiều phương pháp xử lý ra hoa trái vụ cho bưởi như:tạo sự khô hạn (khoảng 2- 3 tuần), khoanh vỏ, chặn rễ, bón phân, sử dụng hóachất,… và người ta đã xử lý thành công trên bưởi Năm Roi, bưởi Da xanh,….;tuy nhiên, thí nghiệm vấn đề này trên bưởi Diễn còn hạn hạn chế Như vậy, tuỳtừng điều kiện cụ thể mà chúng ta có thể chọn biện pháp xử lý ra hoa phù hợpcho cây bưởi Vấn đề đặt ra cho nhà vườn hiện nay là thời điểm xử lý ra hoa lúcnào để bán quả được giá nhất, thu lợi nhuận cao

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Ảnh

hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sự ra hoa và đậu quả cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn- Bắc Giang”.

1.2 Mục đích và yêu cầu

1.2.1 Mục đích

- Nghiên cứu ảnh hưởng của kỹ thuật khoanh vỏ, chặn rễ và đảo gốc đến

sự ra sự phát triển lộc và hoa của cây bưởi Diễn

- Nghiên cứu ảnh hưởng của số quả/ chùm đến sự phát triển, năng suất vàchất lượng quả bưởi Diễn

1.2.2 Yêu cầu

- Theo dõi sự sinh trưởng và phát triển các đợt lộc, khả năng ra hoa củacây bưởi Diễn tại Lục Ngạn - Bắc Giang sau khi tác động kỹ thuật khoanh vỏ,chặn rễ và đảo gốc

- Theo dõi các chỉ tiêu về tăng trưởng đường kính, chiều cao, năng suất vàchất lượng quả bưởi Diễn khi giữ số quả khác nhau trên 1 chùm

- Theo dõi tình hình sâu bệnh hại ở các công thức khác nhau trên cây bưởiDiễn

PHẦN II: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước

2.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Trong nghiên cứu, ở nước ta thì cây bưởi ít được quan tâm hơn các loạicây có múi khác Tuy nhiên, những năm trở lại đây do cây bưởi đem lại hiệu quảkinh tế cao và được người tiêu dùng yêu thích nên nó đã và đang được đầu tưnghiên cứu và phát triển

Các kết quả nghiên cứu đều cho thấy khi canh tác bưởi, muốn có hiệu quảcao cần có một quy trình đồng bộ, trong đó các biện pháp kỹ thuật tác động ởthời kỳ kinh doanh nhằm cải thiện khả năng đậu quả, mã quả và năng suất quả làrất quan trọng

Một trong những biện pháp kỹ thuật quan trọng nhất đó là cắt tỉa cành,hoa, quả non Ở thời kì kinh doanh cây đã có tán ổn định, tuy nhiên hàng nămcần loại bỏ các cành sâu, bệnh, cành vượt, cành yếu, cành nằm trong tán; ngắt

bỏ hoa dị hình, hoa nhỏ, quả non ra muộn, ở vị trí không thuận lợi cho việc hìnhthành quả

Ở thời kì đậu quả 1 – 2 tuần cần tiến hành phun các chất điều tiết sinhtrưởng kết hợp với các vi lượng nhằm xúc tiến quá trình lớn, giảm số hạt làmđẹp mã quả (Vũ Công Hậu, 1996)

Theo tác giả Võ Hữu Thoại và cộng sự (Viện nghiên cứu cây ăn quả NiềnNam) khi cây ở thời kì kinh doanh chúng ta có thể tác động các biện pháp xử lý

ra hoa Theo tác giả thì bưởi ra hoa cần thời gian khô hạn để phân hóa mầm hoa,vì vậy ở các vườn quản lý được nước thì có thể tạo sự khô hạn để bưởi ra hoađồng loạt Tạo sự khô hạn từ tháng 12 – 01 năm sau, thu hoạch quả vào tếtTrung Thu (trái vụ khoảng tháng 7 – 8 dương lịch) Hoặc tạo khô hạn vào tháng

3 – 4 dương lịch thu hoạch quả vào Tết Nguyên Đán (chính vụ khoảng tháng 12dương lịch) Gặp lúc mưa nhiều có thể dùng tấm nilon đen che phủ quanh gốc

cũng có thể tạo sự khô hạn để xử lý ra hoa Cũng theo tác giả, nếu muốn thuhoạch bưởi vào tháng 11 – 12 dương lịch ta có thể tác động như sau:

Sau khi thu hoạch xong tiến hành vệ sinh vườn như: cắt tỉa cành già, cànhsâu bệnh, làm cỏ, quét vôi gốc… rồi bón phân với liều lượng tùy vào sự sinhtrưởng và tuổi cây Cây được bón phân lần 2 trước khi ngừng xử lý ra hoa, đếnđầu tháng 3 dương lịch ngừng tưới nước cho tới ngày 20/3 (20 ngày) thì bắt đầutưới trở lại, mỗi ngày 2 – 3 lần và liên tục 3 ngày Sau ngừng tưới nước, nếu cây

ra lộc non, chúng ta có thể dùng các loại phân bón lá lên cây để giúp lá cây mauthành thục Đến ngày thứ 4 tưới nước mỗi ngày một lần 10 – 15 ngày sau khicây ra hoa sẽ rụng cánh

Khi nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón, tưới nước đến khả năng ra hoa,đậu quả của bưởi Phúc Trạch từ 2003 – 2004, tác giả Đỗ Đình Ca và cộng sự(2000) đưa ra kết luận bón 800 g N: 400 g P2O5 : 600 g K2O và phun phân bónlá Grown ba lá xanh cho năng suất cao nhất

Kết quả nghiên cứu của TS Phạm Thị Hương (2007) cho biết: Pomior làloại phân bón lá tốt, có thể bón bổ sung cho vườn ươm cây ăn quả để nâng cao

tỷ lệ ghép sống, rút ngắn thời gian cây con trong vườn ươm và nâng cao chấtlượng cây giống của vải, nhãn, xoài; phun Pomior ở nồng độ 0,4%, 10 ngày/lần

từ trước khi ghép 1 tháng đến khi cây con đạt tiêu chuẩn xuất vườn; phunPomior cho bưởi diễn ở nồng độ 0,4% ướt đẫm mặt lá với khoảng cách 10 và 20ngày 1 lần sau khi hoa tàn đến khi quả ngừng lớn có tác dụng cải thiện chấtlượng các đợt lộc và tăng năng suất quả, trong đó công thức phun 10 ngày 1 lần

có tác dụng cải thiện cao hơn hẳn so với công thức phun 20 ngày 1 lần

Tác giả Phạm Thanh Minh (2005) đã nghiên cứu một số biện pháp kỹthuật điều khiển bưởi Da xanh ra hoa theo ý muốn và cho kết luận: có thể bóncho mỗi cây 200 g phân NPK, tưới nước đẫm, sau 1 tuần dùng kéo cắt khoảng70% lá trên cành chỉ chừa lại phần ngọn, khoảng 25 ngày sau trên vết cắt sẽ xuấthiện chồi non, chính những chồi này mang những mầm hoa và cho quả

2.1.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

2.1.2.1 Nghiên cứu về đặc tính sinh lý ra hoa và các biện pháp điều khiển

ra hoa trên cây bưởi

* Sự phân hóa mầm hoa và ra hoa

Quá trình ra hoa trên cây có múi nói chung và trên cây bưởi nói riêng baogồm thời kỳ cảm ứng phân hoá mầm hoa và thời kỳ ra hoa

Trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thích hợp thì cây sẽ phân hóa mầmhoa Nhiệt độ tối thích là 9,50C hoặc thấp hơn so với yêu cầu nhiệt độ của thời

kỳ sinh trưởng sinh dưỡng Đa số trên cây có múi trong đó có bưởi không cầnthụ phấn chéo Tuy nhiên, đôi khi cũng cần phải thụ phấn bổ sung khi điều kiệnthời tiết bất lợi nhằm làm tăng khả năng đậu quả của bưởi Ở một số vùng sảnxuất tập trung đối với một số giống cây ăn quả cần phải thiết kế vườn xen cáccây thụ phấn bổ xung ở tỷ lệ thích hợp

Các yếu tố quan trọng nhằm điều khiển ra hoa của cây bưởi đó là hydratcacbon, hormon, nhiệt độ, nước và dinh dưỡng (Daven Port, 1990)

b Thời điểm ra hoa:

Thời điểm ra hoa của cây bưởi tùy thuộc vào mỗi giống khác nhau và phụthuộc vào thời tiết của từng năm (Lý Gia Cầu, 1993) Nghiên cứu ảnh hưởng củanhiệt độ mùa đông đến thời gian ra ho`a đậu quả của bưởi trong nhà lưới trên

giống bưởi Tasabutan ghép trên gốc Poncirus trifoliata với các thang nhiệt khácnhau cho thấy: nhiệt độ cao trong mùa đông làm hoa ra sớm hơn Trong nhữngchùm hoa, số lượng lá có tương quan tới tỷ lệ đậu quả, khi nhiệt độ càng cao thìquả phát triển càng to, vỏ dầy, lõi quả rỗng, hàm lượng chất khô và axit giảm.

* Các biện pháp điều khiển ra hoa trên cây bưởi

Trong thực tế, người ta đang áp dụng rất nhiều các biện pháp điều khiển

ra hoa trên cây bưởi, bao gồm:

a Điều khiển ra hoa bằng cách tạo sự khô hạn

Đối với những vùng đất có độ ẩm cao như vùng đồng bằng, có năm mưanhiều Xử lý khô hạn vào tháng 12 và tháng 1 dương lịch, thời gian khô hạn từ

15 – 25 ngày, tùy thuộc vào độ ẩm đất và tình trạng thiếu nước của bộ lá mà tướinước trở lại Bón phân kết hợp với tước nước, tùy theo sức sinh trưởng và độtuổi của cây mà bón Ví dụ cây 10 năm tuổi bón 0,3 – 0.4 kg urê; 1,2 – 1,5 kgsupe lân và 0,3 – 0,5kg kali clorua Trong 3 ngày đầu tưới nước liên tục, sau đótưới cách ngày Sau khoảng gần một tháng cây sẽ ra hoa

b Điều khiển ra hoa bằng hóa chất

Tác giả Chen và ctv (1984) cho biết xử lý ethrel ở nồng độ 500 – 1000ppm làm cho bưởi ra hoa 87,5% so với đối chứng là 28,6% Phun ethrel đã làmgia tăng hàm lượng cytokinin giúp thúc đẩy sự phân hóa mầm hoa (Qiu và ctv.,2000) Còn theo tác giả Wong (2000) thì ethrel có tác dụng kìm hãm sinh trưởngsinh dưỡng, thúc đẩy sự hình thành và phát triển phát hoa, việc xử lý ethrel đãlàm tăng hàm lượng tinh bột và có lẽ có ích cho sự tượng hoa và phát triển củaphát hoa

Paclobutrazol là chất ức chế quá trình sinh tổng hợp Gibberellin, có hiệuquả kích thích ra hoa trên nhiều loại cây ăn quả, tuy nhiên hiệu quả kích thích rahoa trên cây bưởi không ổn định Tác giả Huang (1996) cho biết Paclobutrazolthúc đẩy sự phân hóa mầm hoa, phát hoa ngắn nhưng kết quả chặt nên làm tăngnăng suất bưởi

Ở Thái Lan, Voon và ctv (1992) cho biết rằng xử lý paclobutrazol bằngcách phun đều lên lá ở nồng độ từ 500 – 1000 ppm có thể kích thích ra hoanhưng kết quả không ổn định.

Để việc xử lý hóa chất ra hoa được thành công thì trước giai đoạn xử lýcây không được bón quá nhiều phân có hàm lượng đạm cao; trong thời gian xử

lý trên cây bưởi không được mang quá nhiều quả hoặc quả đang ở các giai đoạnphát triển khác nhau; cây trong tình trạng khỏe mạnh, có bộ lá màu xanh vàkhông được có lộc non

c Điều khiển ra hoa bằng khoanh vỏ

Khoanh (hay xiết) vỏ nhằm ngăn cản sự vận chuyển các sản phẩm quanghợp từ lá xuống thân, rễ là tăng tỷ lệ C/N, giúp cho cây phân hóa và hình thànhmầm hoa Đây là biện pháp rất phổ biến được nhà vườn áp dụng để kích thíchcho cây ra hoa Biện pháp này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, mùa vụ,tình trạng sinh trưởng của cây, kỹ thuật và thời điểm khoanh

Trên giống dễ ra hoa, có thể kích thích ra hoa bằng biện pháp khoanhcành cũng làm cho cây bưởi ra hoa sớm và đồng đều (Subhadrabandrahu vàYapwattanaphn, Wong, 2000), trong khi một số giống khác thì biện phápkhoanh cành cho hiệu quả không ổn định

Với những giống bưởi có đặc điểm phát triển chậm, vết khoanh lâu liền nênkhi kích thích cho cây ra hoa người ta thường dung lưỡi cưa hay kéo có bề dày từ 1 –

2 mm để khoanh giáp vòng thân hay cành chính của cây gọi là “ xiết” hay “ sứa”cành Chiều dài của vết khoanh tùy thuộc vào kích thước của cành và mùa vụ Cành

có kích thước lớn, vết khoanh phải dài hơn so với cành nhỏ Vào mùa mưa thì chiềudài vết khoanh thường sẽ dài hơn trong mùa khô Khi khoanh cành cần chú ý để lạinhững cành để nuôi rễ - gọi là cành chừa Do có nhiệm vụ nuôi rễ nên những cànhchừa lại không khoanh phải là những cành có kích thước tương đối lớn và ở những

vị trí thuận lợi cho sự quang hợp Khoanh cành (cinturning) là một trong những biệnpháp được dung để kích thích cho bưởi ra hoa ở nhiều nước Tuy nhiên, hiệu quả của

biện pháp khoanh cành tùy thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng sinh trưởng củacây, các biện pháp tỉa cành, thời điểm khoanh cành, giống, nhiệt độ và điều kiện ẩm

độ Việc khoanh cành liên tục trong nhiều năm có thể là cho sự sinh trưởng của cây

bị ức chế, cây ra quả cách năm, quả nhỏ, lá bị cuốn, nhánh và cây có thể bị chết(Menzel và Pazton, 1986)

Hai yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ C/N và thời gian có nhiệt độ thấp vàkhô hạn Trong thực tiễn sản xuất, chúng ta cần phải duy trì các yếu tố này mộtcách phù hợp để đảm bảo điều kiện thuận lợi nhất cho sự ra hoa của cây bưởi

2.1.2.2 Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến sự đậu quả.

Các kết quả nghiên cứu trước đã chỉ ra sự rụng hoa trước khi thụ phấn làhiện tương trên cây có múi nói chung và cây bưởi nói riêng Trên cây cam “Shamouti” có 15,6% hoa rụng ở giai đoạn nụ và 25% hoa rụng ở giai đoạn hoanở Nhìn chung, chỉ có khoảng 1 – 4 % hoa phát triển cho đến khi thu hoạch.Điều này có ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ đậu quả (Monselise, 1999)

Cây bưởi từ khi ra hoa đến khi đậu quả thường qua ba giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: rụng nụ+ Giai đoạn 2: rụng hoa+ Giai đoạn 3: rụng quả sinh lý

Từ những năm 1989 – 1990 có nhiều kết quả đã nghiên cứu quy luật rụnghoa, quả của bưởi Sa Điền ghép trên gốc bưởi chua từ 9 – 10 tuổi cho thấy: số

nụ rụng chiếm 21,6% tổng số hoa, số hoa rụng chiếm 78,6% tổng số hoa Thờigian rụng hoa tương đối ngắn, tập trung trong giai đoạn từ khi hoa nở đến 13ngày sau Tuy nhiên, giai đoạn rụng quả sinh lý tương đối dài

Thời kỳ rụng quả sinh lý lần 1 từ ngày 10 –14 sau khi hoa nở rộ Thời kỳnày quả rụng nhiều (khoảng 72%) tổng số quả non rụng Rụng quả sinh lý lần 2bắt đầu sau rụng quả lần thứ nhất đến 60 ngày sau khi hoa nở rộ, tỷ lệ khoảng16,9% tổng số quả rụng (Trần Đăng Thổ, 1993)

Từ nghiên cứu trên cho thấy khoảng trên 80% số quả non rụng lúc đườngkính quả chưa đạt 1cm Vì vậy, tác giả cho rằng để giữ quả thì vấn đề then chốt

là tác động vào giai đoạn rụng quả sinh lý lần thứ nhất Khi giữ được quả đườngkính đạt tới 5cm là có thể yên tâm Ở giai đoạn này cần chú ý đến thời gian xuấthiện cũng như số lượng của cành mùa hè vì chúng là yếu tố cạnh tranh dinhdưỡng có thể dẫn đến rụng quả

Khả năng đậu quả và năng suất cuối cùng chịu ảnh hưởng nhiều bởi yếu

tố sinh lý và môi trường Đa số các giống thương mại có tỷ lệ đậu quả chỉ đạt từ

1 – 2% (Erickson và Brannaman, 1960)

Có hai giai đoạn rụng hoa, quả chính: giai đoạn đầu từ khi ra hoa cho đến

3 – 4 tuần sau ra hoa, chủ yếu là các hoa quả non yếu, vòi nhụy hoặc nhụy dị tậthoặc hoa không được thụ phấn đầy đủ (Erickson và Brannaman, 1960); giaiđoạn hai xảy ra từ tháng 5 đến tháng 6 khi quả non có đường kính 0,5 – 2,0 cm(còn gọi là rụng quả sinh lý) Có thể xảy ra đợt rụng quả thứ 3 đó là trước khithu hoạch do sự hình thành tầng rời (thiếu auxin) (Overbeek, Ealier Garhner vàGates, 1965)

Rụng quả sinh lý là sự rối loạn chủ yếu liên quan đến sự cạnh tranh hydratcacbon, nước, hormon và các chất trao đổi khác Tuy nhiên, quan trọng nhất là

do tác động của nhiệt độ cao, thiếu nước Rụng quả sinh lý thường nghiêm trọngnhất khi nhiệt độ lên đến 35 – 400C và ở những nơi thiếu nước Tưới phun trênmặt lá làm giảm nhiệt độ và có thể làm giảm rụng quả sinh lý Ngoài các nguyênnhân trên còn có các nguyên nhân khác như sâu, bệnh đặc biệt là bệnh thối đen,thán thư, đốm vòng,

Vị trí tập kết quả cũng được các tác giả theo dõi Đối với cây còn trẻ, đại

đa số quả tập kết ở dưới tán cây và ở bên trong tán trên các cành quả mùa xuân.Khi cây dần lớn tuổi, vị trí này được chuyển lên phía trên và ra ngoài tán, điềunày đặc biệt có ý nghĩa trong kỹ thuật cắt tỉa cây cho cây bưởi

2.2 Giới thiệu về cây bưởi Diễn

2.2.1 Nguồn gốc, phân loại

Giống có nguồn gốc từ bưởi Đoan Hùng- Phú Thọ, được đưa về trồng đầutiên tại xã Phú Diễn - huyện Từ Liêm - TP Hà Nội

* Đặc điểm, phân loại

Bưởi Diễn là giống có quả tròn, vỏ quả nhẵn, khi chín màu vàng cam;khối lượng trung bình từ 0,8 - 1kg; tỷ lệ phần ăn được từ 55 - 60%; số hạt trungbình khoảng 50 - 70 hạt; múi và vách múi dễ tách rời nhau Thịt quả màu vàngxanh, ăn giòn, ngọt, độ brix 12 -14 % Với vườn cây từ 7 tuổi trở nên, năng suấtđạt từ 25 - 28 tấn/ha trong điều kiện chăm sóc trung bình Thời gian thu hoạchbưởi Diễn muộn hơn bưởi Đoan Hùng, thường vào khoảng cuối tháng 12 âmlịch (http://favri.org.vn/vi/san-pham-khcn/san-pham-khcn/cay-an-qua/quy-trinh-ky-thuat-cay-an-qua/219-quy-trinh-quan-ly-cay-trong-tong-hop-tren-cay-buoi-dien.htm )

Bưởi Diễn được chia làm 2 loại: bưởi Diễn tôm vàng và bưởi Diễn tômxanh

+ Bưởi Diễn tôm vàng có đặc điểm lá màu xanh đậm, đuôi lá hơi tròn và

xẻ thùy Quả tròn, vỏ quả nhẵn, khi chín có màu vàng cam, trọng lượng trungbình 0,8 - 1kg, số múi/quả khoảng 10 - 12 múi Thịt quả màu vàng, tép khôngdòn như bưởi tôm xanh Bưởi Diễn tôm vàng ra hoa cuối tháng 1 đầu tháng 2 vàcho thu hoạch vào cuối tháng 12 đầu tháng 1 năm sau

+ Bưởi Diễn tôm xanh thì lá có màu xanh nhạt hơn bưởi Diễn tôm vàng,đuôi lá nhọn và không xẻ thùy Quả hình cầu, đầu quả hơi thuôn, khi chín cómàu vàng cam, trọng lượng trung bình 0,8 - 1 kg Thịt quả màu vàng xanh, đặctrưng tép giòn và ngọt Thời gian ra hoa vào cuối tháng 1 đầu tháng 2 và cho thuhoạch cuối tháng 12 đầu tháng 1 năm sau

2.1.2 Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của cây bưởi Diễn

Bưởi là cây ăn quả lâu năm, cao trung bình 3 – 4 m ở tuổi trưởng thành,

vỏ thân có màu vàng nhạt, ở những kẽ nứt của thân đôi khi có chảy nhựa

Đặc điểm của rễ bưởi là sinh trưởng phụ thuộc vào nhiệt độ, ẩm độ vàdinh dưỡng trong đất Rễ sinh trưởng ở ngưỡng nhiệt độ lớn hơn sinh trưởng củalộc (70C), sinh trưởng thành từng đợt giống như lộc Khả năng hấp thụ nước củarễ tương quan tỉ lệ thuận với nhiệt độ trong khoảng 10 – 30 0C Vào mùa đông,một số năm thấy hiện tượng lá bưởi bị vàng do rễ không hấp thụ được dinhdưỡng do nhiệt độ thấp Ẩm độ đất cũng ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triểncủa bộ rễ, ẩm độ đất mà nhỏ hơn 45% sẽ kìm hãm rễ tơ sinh trưởng, thừa nướctrong một vài ngày cũng sẽ làm cho rễ bị chết do lượng SO2 do vi khuẩn trongđất sinh ra tăng (Nguyễn Danh Vàn, 2008)

Đặc điểm của lá bưởi là có mà xanh nhạt hoặc xanh đậm tùy vào từnggiống Lá mọc dày hình trứng, dài 11 – 12 cm, rộng 4,5 – 5,5 cm, hai đầu tù, lánguyên, cuống có dìa cánh to, ở những cây trưởng thành chỉ số diện tích lá (LAI

= m2 lá/ m2 đất) có thể đạt tới 12 Trong trường hợp LAI quá cao thì các lá phíatrong bị che khuất nên quang hợp kém, tạo điều kiện cho sâu bệnh hại phát triển.Trong sản xuất, thường chỉ cần tán ngoài của cây bưởi mang quả, vì vậy hàngnăm cần tiến hành tỉa cành, sửa tán sau mỗi mùa thu hoạch để cải thiện độ chiếusáng và hiệu suất quang hợp của bưởi

Sinh trưởng thân, cành của cây có múi nói chung và cây bưởi nói riêngphụ thuộc vào tuổi cây, điều kiện môi trường và kỹ thuật chăm sóc Cây trẻ chưacho quả, sinh trưởng của cành (phát sinh lộc) thường xảy ra quanh năm, nghĩa làmột năm thường có nhiều đợt cành xuất hiện Khi cây trưởng thành đã cho quảthì thường chỉ có 4 đợt lộc trong năm đó là lộc xuân, lộc hè, lộc thu và lộc đông

Ở những vùng khô hạn hoặc rét sớm thì chỉ có 3 đợt lộc xuân, hè và thu không

có lộc đông (Lý Gia Cầu, 1993)

Lộc xuân: Xuất hiện từ tháng 2 đến tháng 4 hàng năm Số lượng cànhxuân thường nhiều, chiều dài cành tương đối ngắn Cành xuân mang hoa gọi làcành quả, không có hoa là cành sinh dưỡng.

Lộc hè: Xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 7 hàng năm, thường không nảytập trung, sinh trưởng không đều, cành thường to, dài, đốt thưa Cành hè là cànhsinh dưỡng có nhiệm vụ cung cấp dinh dưỡng cho cành quả và là cành mẹ củacành thu Tuy nhiên, nếu cành hè nhiều sẽ dẫn tới sự cạnh tranh dinh dưỡng đốivới quả và có thể gây rụng quả nghiêm trọng, do vậy cần phải cắt tỉa để lại một

số lượng cành thích hợp

Lộc thu: Xuất hiện từ tháng 8 đến tháng 10 hàng năm, mọc đều và nhiềuhơn cành mùa hè Cành thu thường mọc từ cành mùa xuân không mang quả vàphần lớn từ cành mùa hè, có vai trò quan trọng trong việc mở rộng tán, tăngcường khả năng quang hợp của cây và là cành mẹ của cành xuân Do vậy sốlượng và chất lượng của cành thu có ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chấtlượng cành xuân, cành mang quả của năm sau

Lộc đông: Xuất hiện vào tháng 11 và tháng 12 hàng năm, đợt cành này ít,cành ngắn, lá vàng xanh Nếu xuất hiện nhiều sẽ làm cho tiêu hao dinh dưỡng,ảnh hưởng đến sự phân hoá mầm hoa của cành quả (Lý Gia Cầu, 1993)

Sự phân hóa mầm hoa và nở hoa: ở cây bưởi thì sự phân hóa mầm hoa bắtđầu khi cây ngừng sinh trưởng sinh dưỡng do nhiệt độ thấp ở vùng á nhiệt đới

và khô hạn ở vùng nhiệt đới Muốn cây bưởi ra hoa nhiều cần nhiệt độ dưới250C trong một số tuần và tạo sự khô hạn trong khoảng 30 ngày Tỷ lệ C/Ntrong cây ảnh hưởng rất lớn đến sự phân hóa mầm hoa, khi N trong lá đạtkhoảng 2,5 – 2,7% cây sẽ có lượng hoa phù hợp và đảm bảo tỷ lệ đậu quả caonhất Các yếu tố điều kiện khí hậu thời tiết, hoạt động của côn trùng, dinhdưỡng, nước và sâu bệnh hại ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ đậu quả của cây bưởi(Nguyễn Danh Vàn, 2008)

PHẦN III: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Vật liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu

3.1.1 Vật liệu thí nghiệm

- Thí nghiệm tiến hành trên cây bưởi Diễn ghép 3 năm tuổi

Ngoài ra còn có các dụng cụ, thiết bị hỗ trợ khác như: thước đo, sổ ghichép, bút, kính hiển vi, thước palmer,…

3.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm: Xã Nghĩa Hồ, huyện Lục Ngạn - tỉnh Bắc Giang

- Thời gian nghiên cứu: 02/2014 - 06/2014

3.2 Nội dung nghiên cứu

3.2.1 Điều tra về biện pháp kỹ thuật tác động đến ra hoa và tăng tỷ lệ đậu quả bưởi của các nông hộ tại Lục Ngạn – Bắc Giang.

3.2.2 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng các đợt lộc, sự ra hoa và đậu quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang.

- Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng cácđợt lộc, sự ra hoa và đậu quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang

- Thí nghiệm 2: lặp lại thí nghiệm 1 sau khi thực hiện 1 tháng

3.2.3 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của biện pháp tỉa quả đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang.

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Điều tra về biện pháp kỹ thuật tác động đến ra hoa và tăng tỷ lệ đậu quả bưởi của các nông hộ tại Lục Ngạn – Bắc Giang.

- Thu thập thông tin về tình hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật tác độngđến ra hoa và tăng tỷ lệ đậu quả bưởi của các nông hộ tại Lục Ngạn – BắcGiang

- Điều tra, thu thập các thông tin về hiện trạng giống, diện tích, kỹ thuậttrồng, chăm sóc tại các nông hộ trồng bưởi bằng phương pháp phỏng vấn nhanh(PRA) các hộ trồng bưởi thông qua phiếu điều tra

3.3.2 Bố trí thí nghiệm

* Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng các

đợt lộc, sự ra hoa và đậu quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang

Các công thức (CT) cụ thể như sau:

+ CT 1: Đối chứng (không tác động biện pháp kỹ thuật)

+ CT 2: Khoanh vỏ+ CT 3: Đốn rễ xung quanh+ CT 4: Đảo gốc và trồng lại ngay+ CT 5: Đảo gốc và trồng lại khi lá bắt đầu héo

- Thời gian tiến hành: ngày 13 tháng 3 năm 2014

- Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên, mỗi công thứcđược nhắc lại 3 lần (tương ứng với mỗi cây là một lần nhắc lại) Tổng số cây thínghiệm là 15 cây

- Kỹ thuật khoanh vỏ: dùng dao chuyên khoanh vỏ, khoanh vỏ 1 vòng kíntrên thân chính cách gốc 20 cm Sau khi khoanh xong phun thuốc trừ nấm đểphòng bệnh do nấm gây ra cho vết khoanh

- Chặn rễ: Cuốc đất cách gốc 30cm, cuốc sâu 30cm và cắt đứt rễ Câyđược phun thuốc trừ nấm sau khi cắt rễ

- Đảo gốc: Cuốc đất cách gốc 30cm, cắt đứt rễ và đánh tách bầu đất táchrời khỏi mặt đất Cây được phun thuốc trừ nấm sau khi cắt rễ và phơi khi lá cóbiểu hiện héo, nếu ngày râm trời phới tối đa là 3 ngày

* Thí nghiệm 2: lặp lại thí nghiệm 1 sau khi thực hiện 1 tháng.

- Thí nghiệm được bố trí như thí nghiệm 1

- Thời gian tiến hành: ngày 18 tháng 4 năm 2014

* Thí nghiệm 3: Ảnh hưởng của biện pháp tỉa quả đến sinh trưởng, năng

suất và chất lượng quả của cây bưởi Diễn tại Lục Ngạn – Bắc Giang

+ CT1: Cành 1 quả/ chùm+ CT2: Cành 2 quả/ chùm+ CT3: Cành 3 quả/ chùm

+ CT4: Cành 3 quả tỉa 1 quả, giữ 2 quả/ chùm+ CT5: Cành 3 quả tỉa 2 quả, giữ 1 quả/ chùm

- Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên, mỗi công thứcđược nhắc lại 5 lần (tương ứng với mỗi công thức là 5 cành) Tổng số cành thínghiệm là 25 cành mang quả

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi, đánh giá

+ Đường kính gốc (cm): đo một lần tại vị trí cách mặt đất 10cm

+ Số cành lá già: đếm 1 lần khi bắt đầu bố trí thí nghiệm

+ Số cành lá non: đếm 1 lần khi bắt đầu bố trí thí nghiệm

+ Số cành lá mới thành thục: đếm 1 lần khi bắt đầu bố trí thí nghiệm.+ Chiều dài và đường kính cành mới thành thục (cm): đo 5 cành đại diện/cây

+ Số lá trên cành mới thành thục (lá/cành): đếm 5 cành đại diện/cây

+ Cây có xuất hiện hoa hay không: nếu có thì vặt hết hoa

- Thời gian xuất hiện các đợt lộc sau khi xử lý:

+ Ngày xuất hiện lộc đầu tiên sau khi xử lý, số lượng lộc

+ Thời gian xuất hiện các đợt lộc sau khi xử lý (ngày)

- Động thái tăng trưởng lộc 1 tuần 1 lần tiến hành đo, đếm các chỉ tiêu:

+ Chiều dài cành lộc (cm): đo từ gốc cành lộc đến đỉnh cành lộc

+ Đường kính cành lộc (cm): đo bằng thước Palmer

+ Số lá trên cành lộc

- Khả năng ra hoa, đậu quả:

+ Thời gian xuất hiện nụ hoa (ngày)

+ Thời gian hoa nở và hoa tàn (ngày)

+ Số cành xuất hiện nụ hoa (cành): đếm 1 lần trước khi hoa nở.

+ Số nụ hoa trên 1 cành (nụ hoa): đánh dấu và đếm 1 lần trên 5 cành đạidiện trước khi hoa nở

+ Động thái rụng quả: đếm số quả trên cây và 5 cành đánh dấu, tiến hành

đếm 1 tuần 1 lần từ đó tính tỷ lệ đậu quả của cây

Công thức tính tỷ lệ đậu quả:

Tỷ lệ đậu quả (%) =

+ Đo đường kính, chiều cao quả (cm): đo 1 lần duy nhất trước khi kếtthúc thí nghiệm

- Theo dõi tình hình sâu và bệnh hại trên vườn thí nghiệm:

Thời điểm xuất hiện, gây hại mạnh nhất, chủng loại, mức độ hại của sâu

và bệnh hại chính

* Thí nghiệm 3:

- Các chỉ tiêu về cành mang quả (đo 1 lần trước khi bố trí thí nghiệm):

+ Chiều dài cành mang quả (cm)

+ Đường kính cành mang quả (cm)

+ Số lá trên cành mang quả (lá)

- Khả năng sinh trưởng của quả (1 tuần đo 1 lần):

+ Đường kính quả (cm): đo ở vị trí rộng nhất của quả

+ Chiều cao quả (cm): đo từ đỉnh quả đến gốc quả theo chiều song songvới trục quả

3.5 Xử lý số liệu

Số liệu được xử lý theo phương pháp thống kê toán học trên Excel vàbằng phần mềm thống kê Irristat 4.0

Tổng số quả đậuTổng số quả theo dõi

X 1110100

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Tình hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong thâm canh bưởi của các hộ gia đình tại Lục Ngạn, Bắc Giang

4.1.1 Tình hình sản xuất bưởi tại huyện Lục Ngạn, Bắc Giang

Theo kết quả điều tra cho thấy, hiện nay người dân tại huyện Lục Ngạnđang có xu hướng chuyển một phần diện tích đất trồng vải, cam, sang trồngbưởi Bưởi được trồng nhiều ở các xã Hồng Giang, Nghĩa Hồ, Thanh Hải vớicác giống bưởi khác nhau như: bưởi Diễn, vưởi Da xanh, bưởi Hoàng, bưởiPhúc Trạch,… và nhiều nhất là bưởi Diễn với diện tích ngày càng được mởrộng Theo các hộ trồng bưởi Diễn cho biết, đây là giống bưởi dễ trồng, dễ chămsóc, cho năng suất ổn định và dễ tiêu thụ

Tuy nhiên, diện tích trồng bưởi Diễn còn ít, nhỏ lẻ, thiếu tập trung Có thểthấy, kinh nghiệm trồng bưởi Diễn của các hộ dân tương đương với tuổi củavườn cây Những hộ dân có kinh nghiệm trồng bưởi <4 năm thì diện tích bưởi ítchỉ khoảng 20 – 30 cây/ vườn Khi đã có kinh nghiệm và có thêm vốn các hộdân đã mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, số lượng cây cũng vì thế mà tăng lên

100 – 400 cây/ vườn Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất, một số hộnâng dân đã thực hiện quy trình thâm canh trong canh tác bưởi, biết áp dụng cácthành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất bằng việc chiết, ghép bưởi để cung cấpcây giống cho chính mình mở rộng diện tích sản xuất, đồng thời cung cấp câygiống ra thị trường tăng thêm thu nhập

Có thể thấy độ tuổi của bưởi Diễn nhìn chung là rất trẻ, đa phần là đang ở

độ tuổi cho thu hoạch và giai đoạn kiến thiết cơ bản (4- 7 năm), điều này đượcthể hiện rất rõ qua bảng 4.1 Vườn cây <4 năm tuổi và >7 năm tuổi chiếm tỷ lệ íthơn lần lượt là 13,3 % và 20% Cây bưởi trồng sau 1 năm bắt đầu cho quả, tuynhiên khi cây bưởi còn ít năm thì chất lượng quả chưa ngon nên hầu hết các hộ

tiến hành cắt bỏ quả, không lấy quả mà tập trung nuôi cây và bắt đầu giữ lại quảkhi cây bưởi Diễn được 3 năm tuổi.

Bảng 4.1: Độ tuổi bưởi Diễn trồng tại Lục Ngạn, Bắc GiangTuổi cây (năm) Tỷ lệ (%) độ tuổi

cây

Khoảng cáchtrồng (m)*

Tỷ lệ hộ trồng(%)

* Ghi chú: Khoảng cách trồng cây cách cây x hàng cách hàng.

4.1.2 Một số biện pháp kỹ thuật chăm sóc và tác động tăng ra hoa, đậu quả cây bưởi Diễn của các hộ gia đình tại Lục Ngạn, Bắc Giang

a Mật độ, khoảng cách trồng

Mật độ, khoảng cách trồng có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, phẩmchất và tuổi thọ của cây Mặt khác, nó còn ảnh hưởng đến quá trình phòng trừsâu bệnh hại Mật độ thưa cây sẽ sinh trưởng tốt, phẩm chất quả cao song năngsuất lại giảm Mật độ dày quá sẽ ảnh hưởng đến phẩm chất quả như mã quả xấu,hàm lượng đường trong quả thấp, cây quang hợp kém, sâu bệnh hại nhiều,

Mật độ trồng phụ thuộc vào và khả năng đầu tư thâm canh và tuỳ theotừng vùng đất xấu tốt mà bố trí mật độ khác nhau: khoảng cách trung bình (5 m

x 6m), mật độ 333 cây/ha Trong điều kiện thâm canh cao có thể trổng dàykhoảng cách (3 x 3,5 m), mật độ 800 – 1.000 cây/ha Vùng đồi có thể trồng vớikhoảng cách (6 - 7 m), mật độ 238 - 300 cây/ha Khoảng cách phổ biến mà cách

hộ tại huyện Lục Ngạn áp dụng là 4 m x 4 m

b Kỹ thuật trồng, chăm sóc

 Các biện pháp chăm sóc và tác động ra hoa, đậu quả

Qua điều tra tình hình áp dụng các biện pháp chăm sóc và tác động ra hoa,đậu quả cây bưởi Diễn của các hộ gia đình tại Lục Ngạn, Bắc Giang ta có bảngsau:

Bảng 4.2: Tình hình áp dụng các biện pháp chăm sóc và tác động ra hoa, đậu

quả cây bưởi Diễn của các hộ gia đình tại Lục Ngạn, Bắc Giang

STT Hạng mục và mức độ sử dụng Tỷ lệ số hộ áp dụng (%)

+ Có

+ Không

2080

2 Bón thúc

+ Phân hữu cơ

+ Phân vô cơ

+ Phân hữu cơ + vô cơ

+ Phân bón lá

040600

+ Phun khi xuất hiện sâu bệnh

+ Phun định kỳ

86,713,3

5 Áp dụng biện pháp xử lý để tăng ra hoa, đậu

quả

100

Dựa vào bảng 4.2, ta thấy:

+ Bón lót: có tới 80% các hộ dân ở huyện Lục Ngạn đều không bón lótcho bưởi trước khi trồng mà chỉ sau khi cây hồi xanh mới tiến hành bón phânlần đầu cho bưởi 20% số hộ còn lại tiến hành bón lót phân chuồng ủ hoai mụccho bưởi Việc làm này giúp cung cấp dinh dưỡng ban đầu cho cây, tạo điềukiện cho cây sinh trưởng phát triển về sau

+ Bón thúc:

Nhận thấy, bưởi là cây có sinh khối tương đối lớn, năng suất quả cao, vìvậy hàng năm đã lấy đi từ đất một lượng dinh dưỡng lớn Để đạt năng suất,phẩm chất quả cao ta cần bổ sung dinh dưỡng cho đất Để đạt được hiệu quả caotrong quá trình bón phân, các hộ dân trồng bưởi Diễn ở Lục Ngạn thường căn cứvào độ tuổi, thời kỳ sinh trưởng, năng suất cho thu hoạch mỗi năm và tuỳ thuộc