Nếu không có nhân vật lịch sử thì các sự kiện lịch sử trở nên nhàm chán, thiếu sinh động, thiếu tính trung thực.Do đó, phơng pháp khắc họa biểu tợng nhân vật lịch sử trong tiết dạy lịch
Trang 1I Lý do chọn đề tài
1/Cơ sở lý luận :
Vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học trong nhà trờng phổ thông ở nước ta đã đợc xã hội quan tâm ngay từ những năm 1970 Đến đầu thập kỉ 90 vấn đề phơng pháp dạy học và đổi mới phơng pháp dạy học đợc đặt ra và phát động nhiều lần trong ngành Giáo dục, nhng trên thực tiễn giáo dục ở nhà trờng vẫn cha đạt hiệu quả cao
Đến những năm 1995-1996, 2000-2001 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào đổi mới phơng pháp dạy học đợc thể hiện trong chỉ thị nhiệm vụ năm học hàng năm
Bên cạnh đổi mới phơng pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay, việc đổi mới dạy học môn Lịch sử trong trờng THCS là một nhiệm vụ quan trọng đối với ngành giáo dục Trong đó, tạo hứng thú học tập phần lịch sử thế giới lớp 8 nằm trong định hớng
đổi mới phơng pháp dạy học tích cực hiện nay
Nh chúng ta đã biết, nhân vật lịch sử có vai trò vô cùng quan trọng Nhân vật lịch
sử là bằng chứng cho sự hình thành và phát triển cho một quá trình lịch sử Nếu không có nhân vật lịch sử thì các sự kiện lịch sử trở nên nhàm chán, thiếu sinh động, thiếu tính trung thực.Do đó, phơng pháp khắc họa biểu tợng nhân vật lịch sử trong tiết dạy lịch sử thế giới lớp 8 đóng một vai trò không thể thiếu đối với việc tạo hứng thú trong học tập bộ môn này
2.Căn cứ thực tiễn
Hiện nay, cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin , hầu như học sinh không còn ham thích học tập bộ môn xã hội ở nh trà tr ường phổ thông đặc biệt là môn Lịch sử Việc n y có rà tr ất nhiều nguyên nhân , song nguyên nhân cơ bản l m cho cácà tr
em nh m chán vì yêu cà tr ầu của giáo viên bắt các em nhớ quá nhiều sự kiện lịch sử ,
nhân vật lịch sử một cách máy móc khô khan.
Việc học sinh chán học môn Lịch sử nói trên l à tr đúng nhưng không phải do bản thân bộ môn lịch sử gây ra m chính l à tr à tr do quan niệm v ph à ph ưong pháp dạy học của chúng ta chưa đáp ứng được nhu cầu của người học hay nói khác hơn là tr
người thầy giáo chưa gây hứng thú học tập trong giờ học bộ môn lịch sử
Năm học 2010-2011 là năm tiếp tục thực hiện chơng trình thay sách giáo khoa mới do Bộ GD-ĐT ban hành Năm thực hiện nhiệm vụ của ngành giáo dục, tiếp tục
Trang 2các môn xã hội - những môn mà chúng ta thấy bấy lâu nay xã hội cha yên tâm, sẽ tổ chức những hội thảo từ cơ sở đến cấp quốc gia về đổi mới ở cả 03 khâu: Cách dạy, cách kiểm tra và gắn dạy học với thực tiễn
Yêu cầu dạy học bộ môn Lịch sử hiện nay ở nhà trờng THCS là giúp các em nhận thức một cách đầy đủ và sâu sắc về tiến trình lịch sử của loài ngời, trong đó có lịch sử dân tộc Làm thế nào để các em có thể lĩnh hội đợc kiến thức mà không gò
ép ? Vậy nên yêu cầu cấp thiết là phải đổi mới phơng pháp dạy học, trong đó, việc tạo hứng thú cho các em học tập là việc làm cần thiết Có hứng thú thì các em mới dễ dàng tiếp nhận đợc kiến thức
Việc khắc họa biểu tợng nhân vật lịch sử khi dạy phần Lịch sử thế giới ở lớp 8 hiện nay là yêu cầu, là trách nhiệm đối với giáo viên đứng lớp
II.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
1 Thực trạng hứng thú học tập của học sinh ở phần lịch sử thế giới lớp 8
Xã Duy Minh là xã có nền kinh tế phát triển không đồng đều Dân c của xã phân bố ở 7 thôn Xong tình hình giáo dục của xã trong những năm qua có nhiều chuyển biến tốt, ngời dân đã bắt đầu quan tâm đến giáo dục Hệ thống trờng lớp phát triển hơn so với trớc Trờng THCS Duy Minh nằm ở trung tâm xã nhà thuận lợi cho việc giảng dạy và học tập của giáo viên, học sinh.Năm học 2010– 2011 trờng có 9 lớp với tống số học sinh là 259 em Tổng số cán bộ- giáo viên- nhân viên trong nhà trờng là 31, đợc đào tạo chính quy, đạt chuẩn và trên chuẩn đáp ứng cho việc giảng dạy có hiệu quả Trờng THCS Duy Minh đợc công nhận là trờng chuẩn quốc gia
Đợc sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phơng, sự quan tâm của phụ huynh và sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Phòng GD- ĐT Duy Tiên nên tình hình học tập của học sinh xã nhà đã có những bớc đi lên
Trong những năm gần đây, vấn đề dạy và học bộ môn Lịch sử đã và đang đổi mới
Đó là một tín hiệu đáng mừng cho nền giáo dục nói chung, giáo dục ở xã Duy Minh nói riêng Để nâng cao chất lợng giáo dục không thể không kể đến đổi mới phơng pháp dạy học.Chơng trình sách giáo khoa Lịch sử có nhiều đổi mới về mục tiêu, cấu trúc, kênh hình, kênh chữ Việc đổi mới này rất thích hợp cho giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử hiện nay
Bên cạnh đó, việc giảng dạy môn Lịch sử đặc biệt là dạy lịch sử thế giới hiện nay ở trờng cũng gặp một số khó khăn nhất định Để dạy lịch sử thế giới, để truyền đạt cho các em hiểu về các sự kiện lịch sử, các nhân vật lịch sử đòi hỏi ngời giáo viên phải tìm tòi các tranh ảnh, t liệu, mẩu chuyện có liên quan Tuy nhiên, hiện nay ở trờng
Trang 3những t liệu này rất khó tìm.Hơn nữa, trong trờng vẫn còn một số con em thuộc gia
đình có nền kinh tế khó khăn, ngoài giờ học các em còn ra đồng giúp cha, mẹ trong việc đồng áng và làm nghề thủ công Mây -giang- đan Khó khăn lại chồng chất khó khăn khi phân môn Lịch sử thế giới xa lạ đối với các em
Hiện nay trong giờ học , một số thầy cụ vẫn cũn lúng tỳng trong việc truyền thụ kiến thức cơ bản nờn cho cỏc em ghi bài quỏ nhiều sự kiện lịch sử ,làm cho học sinh phải một khối lượng thụng tin quỏ lớn , học sinh khụng nhớ nỗi rồi dẫn đến chỏn học
Là một giỏo viờn dạy Lịch sử, bản thõn tụi nhận thấy việc tạo hứng thỳ học tập bộ mụn Lịch sử trong nhà trường hiện nay là một vấn đề mang tớnh cấp thiết Nghiờn cứu vấn đề này vừa là nhu cầu hứng thỳ của bản thõn tụi Hơn nữa, là giỏo viờn dạy lịch sử , tụi nhận thấy đõy cũng là một vấn đề phự hợp với đặc trưng bộ mụn mà tụi đang giảng dạy
Trong phương phỏp dạy và học lịch sử , giỏo viờn thường chỳ ý đến kờnh chữ mà
ớt chỳ ý đến kờnh hỡnh Vỡ vậy khi giới thiệu nhõn vật lịch sử , giỏo viờn chỉ giới
thiệu qua loa , chỉ cho học sinh thấy chõn dung nhõn vật lịch sử mà khụng giới thiệu
về đặc điểm , tớnh cỏch , hỡnh dỏng , quan điểm của nhõn vật lịch sử khụng những
để khắc sõu kiến thức cho học sinh mà gõy cho cỏc em cú những xỳc cảm đối với nhõn vật lịch sử đú Hơn nữa, việc kiểm tra đỏnh giỏ học sinh của giỏo viờn cũng ớt chỳ ý đến nội dung kiểm tra về cỏc nhõn vật lịch sử mặc dự cú một số tiết học vai trũ cỏc nhõn vật lịch sử đú rất quan trọng , đúng vai trũ trung tõm về nội dung bài giảng trong suốt một tiết học
Một lý do khụng nhỏ dẫn đến học sinh khụng ham thớch học tập bộ mụn lịch sử là
do chỳng ta cũn thiếu nhiều kinh nghiệm trong dạy học lịch sử , chưa gõy cho học sinh hứng thỳ thực sự để nõng cao chất lượng bộ mụn.Bờn cạnh đú, một số trường hiện nay cũn thiếu nhiều phương tiện dạy học như đốn chiếu , băng đĩa Vidio , bản
đồ, tranh ảnh lịch sử …
Với những thực trạng trờn , là giỏo viên dạy lịch sử bản thõn tụi mạnh dạn đưa ra vấn đề để cỏc bạn đồng nghiệp cựng trao đổi: Ph“Ph ơng pháp khắc hoạ sâu sắc
Trang 4biểu tượng nhân vật Lịch sử tạo hứng thú học tập cho học sinh học phần Lịch sử thế giới lớp 8.”
2 Giải pháp
Như chúng ta đã biết, sử học Macxit đã l m sáng tỏ quan à tr điểm con người
l chà tr ủ thể l nhân và tr ật trung tâm của lịch sử , các vị thần linh , Đức phật , Chúa trời
… chỉ do con người nghĩ ra m thôi à tr
Trong chương trình v nà tr ội dung b i hà tr ọc lịch sử thế giới lớp 8 có nhiều nhân vật lịch sử Khi lên lớp giáo viên cần phải chú ý khắc sâu các biểu tợng nhân vật lịch sử đó trong giờ dạy nhằm gây sự hứng thú học tập cho các em
Đồng thời việc khắc sâu các biểu tượng nhân vật lịch sử trong giờ dạy không những giúp các em khắc sâu được kiến thức m còn giáo dà tr ục các em học tập , noi gương những đức tính tốt đẹp của các nhân vật lịch sử trong b i hà tr ọc
Trong chương trình v nà tr ội dung sách gíao khoa lịch sử lớp 8 ( phần lịch sử
thế giới ) hiện h nh có trên 20 nhân và tr ật lịch sử, những biểu tượng nhân vật
lịch sử m giáo viên cà tr ần phải khắc sâu đó l nhà tr ững vĩ nhân lịch sử như :
ôlivơ Crom Oen (nh lãnh à tr đạo Cấch mạng tư sản Anh); Rô-pe -Xpie (nhà tr
lãnh đạo Cấch mạng tư sản Pháp ); Oa- Sinh -Tơn ( nh lãnh à tr đạo cuộc
chiến tranh gi nh à tr độc lập ở Bắc Mỹ ) ; Mông- te- xki- ơ ; Vôn te (các…
nh tà tr ư tưởng , triết học ánh sáng lớn ở châu Âu thế kỷ XVIII) Các-Mác ;
Ăng- ghen ( các nh lãnh đạo cách mạng vĩ đại trong phong tr o công nhânà tr à tr
quốc tế ); Lê-nin ( Vị lãnh tụ vĩ đại của cách mạng tháng Mời Nga ); V.A Mo
Da ; Bettoven ; Sô Panh (các nhạc sĩ nổi tiếng thế kỷ XVIII ) Giêm oát ;
Niu Tơn ; đac Uyn …( các nh phát minh khoa học ) Các nh lãnh đạo ( à tr à tr
cách mạng trong phong tr o giải phóng dân tộc ở châu Á nhà tr : Ti lắc (ấn
Độ ) ; pđun Ma RaÁ ( Mã Lai ) ; A.Xu Các- Nô ( Inđô Nê Xi a) …(v một sốà tr
nhân vật lịch sử khác
Nh vậy toàn bộ chơng trình lịch sử lớp 8 hiện h nh học sinh phải nhớ à tr trên 20
nhân vật lịch sử Do đó một trong những điều gây khó khăn đó l m giảmà tr
hứng thú học tập của học sinh đối với bộ môn n y Để các em nhớ lâu và tr à tr
hiểu sâu sắc các nhân vật lịch sử đó thì ngời thầy giáo phải biết khắc sâu
Trang 5những biểu tợng nhân vật lịch sử đó v o trong tâm trí của các em những đặcà tr
điểm, hình dáng của từng nhân vật thì các em rất h o hứng học tập Từ cácà tr nhân vật lịch sử đó, các em biết rút ra những b i học quý báu cho bản thân.à tr Nhưng nếu ngược lại thầy giáo chỉ giới thiệu qua loa thì sẽ dẫn đến các em rất khó khăn khi thầy giáo bắt các em phải nhớ tên , nhớ năm sinh , quê hơng … của từng nhân vật lịch sử Vì vậy muốn dạy tốt và học tốt môn lịch sử , ngo ià tr những nguyên tắc v phà tr ơng pháp bắt buộc khi lên lớp , giáo viên còn phải biết khắc sâu nhân vật lịch sử ngay trong giờ lên lớp
Khi dạy các b i lịch sử thế giới giáo viên xác định cho đà tr ợc những đặc
điểm, hình dáng, các mẩu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp… của nhân vật lịch
sử cần khắc họa sâu sắc cho học sinh nắm, nhằm gây hứng thú học tập của các em Theo tôi có thể phân ra những biện pháp sau :
2.1.Trớc hết giáo viên cần phải khắc sâu hành động của nhân vật lịch sử:
Mỗi nhân vật lịch sử đều có một hình dáng của mình Nếu ngời thầy giáo chỉ giới thiệu sơ lợc qua loa cho học sinh nắm đợc hình dáng của nhân vật qua hình ảnh giơ lên trong sách giáo khoa thì các em không có cảm nhận
về nhân vật đó và không có tác dụng giáo dục nào cả Kinh nghiệm cho thấy
l , khi dạy đến nhân vật lịch sử, giáo viên phải giới thiệu v i đặc điểm hìnhà tr à tr dáng nhân vật, khắc sâu hình dáng riêng, đặc điểm riêng để các em dễ l mà tr quen, dễ hiểu biết v nhớ lâu về nhân vật đó.à tr
Qua áp dụng biện pháp này, bản thân tôi có 3 sáng kiến xử lý nh sau sau:
a) Có nhân vật lịch sử chúng ta cần mô tả một số nét chân dung nhằm mục đích giúp học sinh biết kỹ v và hiểu sâu sắc về nhân vật lịch sử đó à ph
Ví dụ : Khi dạy b i 4 “Phà tr Phong tr o cách mạng v sự ra đời của chủ nghĩa à ph à ph
Mác” (SGK) ở mục II: Sự ra đời của chủ nghĩa Mác – mục I: Mac và
Ăng ghen SGK có giới thiệu v i nét về Các Mác (năm sinh 1818, nơi ở :à tr
Đức ); đặc điểm l thông minh, năm 23 tuổi đỗ tiến sĩ triết học, song SGKà tr không tả hình dáng Mác, nếu giáo viên chỉ đưa ảnh trong SGK cho học sinh xem thì không có ý nghĩa gì, m giáo viên còn phải vừa cho các em xem ảnhà tr (nếu photo c ng tốt) vừa giới thiêụ cho học sinh thấy rõ C.Mác :có “Phà tr đôi mắt đen lay láy”, “Phcái nhìn sắc sảo dới đôi lông m y đen sẫm, à ph Chứng tỏ rằng Mác l một con ngà tr ời nghiêm trang, cơng nghị cứng rắn nhng táo bạo Với cỏch tả hỡnh dỏng như vậy nhằm mục đớch khắc hoạ sõu sắc hỡnh ảnh của
Trang 6Mác trong đầu học sinh và làm cho các em mau chóng hiểu biết về nhân vật Mác và qua đó giáo dục cho các em có lòng kính trọng yêu quí Các Mác- một bậc thầy vĩ đại của giai cấp công nhân thế giới.Cũng từ đó giúp các em tìm hiểu thêm về cuộc đời hoạt động của C.Mác trong bài học cũng như tài liệu khác ngoài SGK
Trên cơ sở đó , đối với Ăng- ghen giáo viên cũng lần lược mô tả hình dáng của
«ng thật sâu sắc gây cảm xúc cho học sinh qua chân dung trong sách giáo khoa , gây cho học sinh cónhững ấn tượng khó quên về các bậc lãnh tụ đó
b) Có những nhân vật lịch sử cần mô tả về phong thái và đặc điểm chung :
Về vị trí và nội dung của hệ thống kiến thức trong bài học lịch sử , hoặc có khi vì khuôn khổ tài liệu, Giáo viên không thể đặt tả tỉ mỉ chi tiết tõng nhân vật lịch sử , nhưng cũng không vì vậy mà bỏ đi hoặc lướt qua Do đó giáo viên có thể lược tả chung chung nhưng vẫn nêu được đặc điểm đáng ghi nhớ và vẫn phải đạt được yêu cầu là qua đặc tả phong thái và một vài nét chung đó có thể làm
cho học sinh thấy được phẩm chất của nhân vật lịch sử đó
Ví dụ 1: Khi dạy bài 2 : “ Cách mạng tư sản Pháp ( 1789 -1794) mục 3
“ Nội dung đấu tranh trên mặt trận tư tưởng” ( trang 11 SGK ) hình 8 có chân
dung của G Rút Xô , đối với nhân vật lịch sử này giáo viên đặc tả cho học sinh thấy được phong thái suy tư sâu rộng qua vÎ mặt của Rút Xô một con người luôn đấu tranh cho quyền tự do của con người và ngay sau đó giáo viên kết
hợp dẫn câu nói của Rút Xô “ Tự do là quyền tự nhiên của con người” để tăng thêm tính cách của con người đó
Ví dụ 2 : Cũng trong bài này ở phần III mục 3 : “ Chuyên chính dân chủ cách mạng Gia - cô- banh” Để khắc sâu nhân vật lịch sử Rô-be- spie , giáo viên giới
thiệu hình ảnh đáng ghi nhớ , vị lãnh tụ xuất sắc của phái Gia-cô -banh với nhân
vật Rô-be- spie næi tiếng là “con người không thể mua chuộc” Trước hết giáo
viên cho học sinh xem ảnh chân dung của Rô-pe- Xpie ( hình11 trang 16 SGK)
Trang 7sau đó giáo viên đặc tả những nét chung và những phẩm chất tốt đẹp Rô-pe –Xpie
được thể hiện qua chân dung với phong cách nghiêm nghị , ánh mắt nhìn thẳng ,
thể hiện tính cứng rắn và cương quyết trừng trị bọn phản cách mạng, luôn luôn bảo vệ quyền lợi cho nhân dân Như vậy giáo viên chỉ cần ít phút để khắc sâu nhân vật lịch sử trong bài học sẽ làm cho các em luôn có cảm tình với các nhân vật đó
Từ đó các em sẽ khắc sâu được vai trò của các nhân vật lịch sử nhất là các lãnh
tụ của các cuộc đại cách mạng , cũng từ đó giáo viên giáo dục các em biết tôn trọng các nhân vật lịch sử , biết noi gương những phẩm chất tốt đẹp mà các nhân vật lịch
sử có được mà giáo viên đã đặt tả được ngay trong giờ lên lớp, đồng thời gây được hứng thú cho các em ham thích học tập bộ môn lịch sử thế giới
Bên cạnh việc đặt tả về phong thái của từng nhân vật , ngoài ra giáo viên có thể giới thiệu những đặc điểm đặc biệt như năng khiếu , năng lực , tính cách đạo đức , hoàn cảnh bản thân … của nhân vật lịch sử có được để làm nỗi bật nhân vật lịch sử
đó , giúp cho học sinh có ấn tượng sâu sắc , hoặc cảm thông với từng nhân vật , làm cho các em mong hiểu và nhớ lâu các sự kiện lịch sử đã xảy ra có liên quan đến nhân vật lịch sử trong giai đoạn đó
Ví dụ 3 : khi dạy bài : “ Sự phát triển của kỹ thuật , khoa học , văn học và nghệ thuật thế kỹ XVIII – XIX ” mục 3(II) Sự phát triển văn học nghệ thuật trong nội dung bài dạy có nói sự phát triển âm nhạc nhiều thiên tài xuất hiện như Mô-Da , Bách và Bét- tô- ven , Sô- Panh Để học sinh nhận biết về các nhân vật này một
cách sâu sắc giáo viên có thể giới thiệu vài nét về đặc điểm đặc biệt về các nhân vật
này ví dụ như về Mô da “ là một thiên tài âm nhạc , lúc lên 3 tuổi đã biết chơi đàn , lúc 5 tuổi đã biễu diễn đàn trước hoàng tộc, lúc 6 tuổi đã đã biết sáng tác nhạc …”
Với cách giới thiệu đó có thể gây hứng thú cho các em làm cho các em nhớ mãi về những nhân vật xuất sắc này
Trang 8c) Ngoài ra chỳng ta chỉ cần chọn một trong hai nột hỡnh dỏng của con người
để minh hoạ nhằm khắc sõu hỡnh ảnh của nhõn vật lịch sử vào trong trớ nhớ của cỏc
em
Trong nội dung bài học lịch sử ngoài những nhõn vật chớnh diện , cũn cú một số
nhõn vật phản diện như : Chi- e ( trong bài Cụng xó Pa ri 1871) Hớt -Le ( bài
Chiến tranh thế giới lần thứ 2) Đối với những nhõn vật này giỏo viờn khụng cần dùng hỡnh ảnh hay chõn dung để minh hoạ , mà người thầy giỏo khắc hoạ bằng lời núi với những lời lẽ hết sức lụi cuốn
Vớ dụ : Đối với nhõn vật Chi-e đợc ví nh một con quỷ lùn gớm giếc một con người tớnh tỡnh hay cau có, nột mặt lỳc nào cũng thể hiện tớnh hiếu chiến ,ỏc độc
và tàn sỏt trong cuộc nội chiến với cỏc chiến sĩ của cụng xó Pa Ri ( 1871) Hay giỏo viờn cú thể mụ tả vài nột về Hit-le cú gương mặt hiểm húc , hiếu chiến thể
hiện là một tờn trựm phỏt xớt , kẻ gõy chiến tranh thế giới lần thứ 2 gõy ra bao cảnh
đau thương cho nhõn loại thế giới , từ đú giỏo dục cỏc em biết căm thự chiến tranh , căm ghột những kẻ gõy ra chiến tranh
Túm lại để gõy hứng thỳ học tập cho học sinh , giỏo viờn khụng nờn bỏ qua bất
cứ hỡnh ảnh nhõn vật lịch sử nào ,mà người thầy giỏo cần phải khắc sõu cỏc nhõn
vật lịch sử đú ngay trong giờ lờn lớp, song cũng khụng nờn rập khuụn một cỏch mỏy múc , người thầy giỏo phải biết chọn lọc những chi tiết hết sức cần thiết và
những nột sinh động nhất để khắc sõu vào tõm trớ của cỏc em , đặc biệt người thầy giỏo phải biết dựng lời núi sao cho phự hợp với nhõn vật đú , làm sống lại nhõn vật lịch sử đú trước mắt của cỏc em
2.2) Ngoài việc chọn hỡnh dỏng đặc điểm riờng của từng nhõn vật lịch sử để gõy hứng thỳ học tập cho học sinh , thỡ giỏo viờn cũn phải biết chọn lọc những hoạt động tiờu biểu hay sự nghiệp của nhõn vật đú để khắc sõu kiến thức cho cỏc em
Trang 9a) Một nhân vật lịch sử bao giờ cũng có một sự nghiệp nhất định , có khi bao gồm
nhiều mặt Trong một thời gian ngắn ngủi (45phút) trên lớp , người thầy giáo dạy
sử không thể nào kể lại toàn bộ sự nghiệp của nhân vật , mà chỉ có thể chọn lọc một trong hai hoạt động tiêu biểu nhất trong cuộc sống hoặc những hoạt động điển hình nhất Cần phải chọn lọc tinh giản cao độ nhưng phải đầy đủ chính xác , làm sao khi giảng mà không nông cạn , không mơ hồ nhng còng kh«ng sa vµo kÓ chuyÖn c¸c nh©n vËt lÞch sö, đây là việc làm rất khó Qua thực tế thực hiện ở lớp học tôi xin đúc kết một vài kinh nghiệm về mặt lí luận và kết hợp với thực tiễn như sau :
Trước hết giáo viên phải nắm vững yêu cầu lịch sử cụ thể ( thời gian xảy ra sự kiện đó , xảy ra ở nước đó ) Trên cơ sở nắm vững vấn đề trên giáo viên chọn hoạt động cần nêu ra của một nhân vật , đặc biệt giáo viên phải cho học sinh nắm được
tình huống xuất hiện của nhân vật lịch sử , để học sinh thấy rỏ vấn đề trước yêu
cầu của lịch sử xuất hiện nhân vật lịch sử Trong mọi tình huống đó giáo viên phải nêu rõ mâu thuẫn xã hội , tránh không được nêu chung chung mà phải đi sâu vào tình hình và phân tích chung
Ví dụ1 : khi dạy bài : Những cuộc Cách mạng tư sản đầu tiên
( Mục II : Cách mạng Anh giữa thế kỷ XVII , SGK Lớp 8) , chúng ta muốn khắc sâu nhân vật lịch sử Ô- li- vơ Crôm -oen cho học sinh nắm vài đặc điểm của nhân
vật này Trong sách giáo khoa không hề có giới thiệu gì về Crôm Oen mà chỉ nêu
rằng “ Quân của quốc hội do Crôm -oen chỉ huy , đánh bại quân nhà vua” nếu
trình bày như vậy thì học sinh không biết Crôm Oen là ai và sao lại được quyền chỉ huy quân đội của quốc hội , dẫn đến kiến thức nông cạn , không gây hấp dẫn cho
các em Gi¸o viªn cã thÓ bằng cách giới thiệu mâu thÉn cụ thể giữa chính quyền
chuyên chế nhà Vua nước Anh với giai cấp tư sản và quý tộc mới , với mâu thuẫn
đó không thể không xảy ra cuộc chiến tranh giữa phe nhà vua với phe tư sản và quý tộc mới Giáo viên trình bày cho học sinh thấy lịch sử nước Anh lúc này không
Trang 10phải yêu cầu một nhân vật đứng đầu chỉ huy một sự chuyển biến chung chung , mà
là yêu câù một nhân vật lịch sử cụ thể để lãnh đạo quân quốc hội tiến hành một cuộc chiến tranh đánh thắng nhà vua và bọn quý tộc phong kiến và chính Crôm- oen đã đáp ứng được yêu cầu đó Với cách trình bày như vậy thì chúng ta
đã khắc sâu được nhân vật lịch sử Crôm -oen và giúp các em khắc sâu được kiến thức của bài học lịch sử ngay tại lớp
Ví dụ 2: Cũng tương tự như vậy , đối với bài này mục III “ Cuộc chiến tranh giành độc lập ở các thuộc địa Bắc Mỹ” Giáo viên cần phải khắc sâu nhân vật Oa-Sinh -Tơn qua hoạt động quân sự của Oa- sinh -tơn , trong SGK chỉ nêu rằng : “
Oa- sinh -tơn là một chủ nô giàu , có tài quân sự và tổ chức , được cử làm tổng chỉ huy nghĩa quân” chứ SGK không nêu lên được một vài hoạt động quân sự của Oanh-sinh -tơn Do đó giáo viên phải mô tả một vài hoạt động tiêu biểu , để cho
học sinh thấy rằng Oa- sinh-tơn là một thủ lĩnh quân sự đáp ứng được nhu cầu giải quyết mâu thuẫn lúc bấy giờ giữa dân tộc 13 thuộc địa Bắc Mỹ với bọn thực
dân Anh
b) Một số tình huống xuất hiện những nhân vật lịch sử trong các bài học thuộc
chương III trong SGK “ Châu Á ở thế kỷ XVIII - Đầu thế kỷ XX” ví dụ học về
Cách mạng Trung Quốc có lãnh tụ Tôn Trung Sơn , Cách mạng Ấn độ có lãnh tụ Ti-lắc , hoăc bài “ Châu Ẳ (1918 – 1945” có lãnh tụ M Gan ®i (1869 – 1948) , cách mạng ở Mã Lai có lãnh tụ Áp Đun -Ra -man , cách mạng In Đô Nê Xi a có nhà cách mạng Xu -các -nô … như vậy do yêu cầu của lịch sử cuói thế kỷ XIX và
những năm đầu của thế kỷ XX yêu cầu lịch sử đặc ra cho mỗi nước là giải phóng dân tộc , giải phóng giai cấp dành độc lập dân tộc , lúc này mâu thuẫn giữa dân tộc thuộc địa với đế quốc thực dân ngày càng sâu sắc,nên các nhân vật lịch sử đó xuất hiên và đã giải quyết được mâu thuẫn đó theo yêu cầu của lịch sử
3) Cuối cùng giáo viên phải khắc sâu vài chi tiết phụ của nhân vật lịch sử: