- Hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp sinh động, trong sáng của những bức tranh thiên nhiên và đời sống con người ở vùng đảo Cô Tô được miêu tả trong bài văn.. Kể tên những văn bản có nội dung
Trang 1Tiết 103 -Tuần 28 GIÁO ÁN DỰ THI GIÁO VIÊN GIỎI CẤP HUYỆN
TRƯỜNG THCS I SÔNG ĐỐC GIÁO VIÊN: HỒ MỸ XUYÊN
Ngày soạn: 10/ 3/ 2011 Ngày dạy: 14/ 3/2011
Văn bản: CÔ TÔ
(Nguyễn Tuân)
I Mức độ cần đạt.
- Hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp sinh động, trong sáng của những bức tranh
thiên nhiên và đời sống con người ở vùng đảo Cô Tô được miêu tả trong bài văn
- Hiểu được nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của tác
giả
- Yêu mến thiên nhiên và con người trên đất nước
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng.
1 Kiến thức.
- Vẻ đẹp của đất nước ở một vùng biển đảo
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản
2 Kĩ năng.
- Đọc diễn cảm văn bản: giọng đọc vui tươi, hồ hởi
- Đọc- hiểu văn bản kí có yếu tố miêu tả
- Trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về vùng đảo Cô Tô sau khi học
xong văn bản
III Chuẩn b ị
- Gv: Soạn giáo án, chân dung tác giả, bản đồ du lịch có địa danh Cô Tô, tham
khảo thêm tư liệu
- Hs: Đọc bài, soạn bài theo câu hỏi sgk, sgk, vở ghi
IV Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ (1p).
Kể tên những văn bản có nội dung nói về cảnh thiên nhiên, đất nước mà em đã
được học ở lớp 6?
3 Bài mới (1p).
Thiên nhiên, đất nước, con người luôn là đề tài phong phú của các nhà thơ, nhà
văn Nếu như “ Sông nước Cà Mau” Đoàn Giỏi đã đưa người đọc tham quan cảnh sắc
phong phú, tươi đẹp của vùng đất cực Nam của Tố quốc “ Vượt thác” lại dẫn chúng
ta ngược dòng sông Thu Bồn của miến Trung thương nhớ Còn miền Bắc thì sao?
Trang 2Chúng ta hãy cùng theo chân nhà văn Nguyễn Tuân đến tham quan hòn đảo Cô Tô thuộc tỉnh Quảng Ninh qua bài học hôm nay
Hoạt động
của giáo viên
Hoạt động
Hoạt động 1 (20 p).
Gv cho hs quan sát ảnh
tác giả
? Em biết gì về nhà văn
Nguyễn Tuân?
? Trong sáng tác của
Nguyễn Tuân thể loại nào
là phổ biến?
Gv giảng:
- Trong các tác phẩm
Nguyễn Tuân thể hiện sự
độc đáo, tài hoa, bộc lộ
vốn hiểu biết rất phong
phú, về đời sống, về
thiên nhiên, đất nước
Ông được xem là một
bậc thầy của ngôn ngữ
- Nguyễn Tuân để lại rất
nhiều tác phẩm đặc sắc:
Vang bóng một thời,
Chiếc lư đồng mắt cua,
Tóc chị Hoài, Tùy bút II,
Tùy bút kháng chiến, Tùy
bút Sông Đà
- Ông được tặng giải
thưởng HCM về văn học
1996
? Văn bản được trích từ
tác phẩm nào của tác giả?
? Bài kí được sáng tác
trong hoàn cảnh nào?
Gv: Tác phẩm ghi lại
những ấn tượng về thiên
- Hs quan sát ảnh Nguyễn Tuân
- Hs dựa vào chú thích sgk
để nêu hiểu biết của mình
về tác giả
- Tùy bút và kí
- Phần cuối bài kí Cô Tô
- Tác phẩm viết trong chuyến đi thực tế của ông ở vùng mỏ Quảng Ninh
I Đọc - tìm hiểu chung.
1 Tác giả - tác phẩm.
a Tác giả.
- Nguyễn Tuân (1910-1987) quê ở Hà Nội, là nhà văn nổi tiếng
- Sở trường: Tùy bút và kí
b Tác phẩm.
- Văn bản “Cô Tô” được trích phần cuối bài kí Cô Tô
- Viết trong một lần nhà văn đi thực tế ở đảo Cô Tô
Trang 3nhiên, con người lao
động ở vùng đảo Cô Tô
mà nhà văn cảm nhận
được trong chuyến ra
thăm đảo
Gv: Hướng dẫn hs đọc
nhấn giọng vui tươi, hồ
hởi, nhấn mạnh một số
từ ngữ đặc sắc, nhất là
các tình từ; xanh mượt,
lam biếc, vàng giòn, vắng
tăm biệt tích, hửng
hồng , ngắt giọng đúng ở
một số câu văn dài tạo sự
liền mạch
Gv đọc mẫu 1 đoạn – gọi
hs đọc tiếp
Gv nhận xét cách đọc
Gọi hs đọc chú thích 1
Gv: Giới thiệu về quần
dảo Cô Tô trên bản đồ
Cô Tô là một quần đảo
gồm nhiều đảo hòn đảo
nhỏ, đây là đảo Cô Tô mà
văn bản này chúng ta
được học, đảo Cô Tô
thuộc quần đảo Cô Tô
nằm trong vịnh Bái Tử
Long thuộc Vịnh Bắc Bộ
cách tỉnh Quảng Ninh
100 km Đây là một danh
lam thằng cảnh nổi tiếng
giàu đẹp ở nước ta
? Dựa vào phần giới thiệu
về tác phẩm, em hãy cho
biết văn bản được viết
theo thể loại nào?
Gv: Đưa khái niệm về kí
2 học sinh đọc tiếp
- Hs quan sát địa danh Cô Tô
- Hs giải thích thêm một vài
từ khó
- Kí
- Hs đọc khái niệm về thể
2 Đọc – từ khó.
a Đọc.
b Từ khó (sgk)
3 Thể loại: Kí.
Trang 4
lên bảng phụ.
? Ở tiết trước các em đã
học nhiều về truyện, hãy
so sánh thể loại kí và
truyện?
? Theo em văn bản sử
dụng phương thức biểu
đạt nào?
? Đoạn trích được chia
làm mấy phần?
Giới hạn và nội dung của
từng phần?
? Quan sát bức tranh sgk,
bức tranh miêu tả phần
nào của đoạn trích?
? Em hãy kể - tóm tắt nội
dung chính của văn bản?
Gv: gợi ý cho hs tóm tắt
theo từng phần
Gv đưa bảng phụ phần
kể - tóm tắt – cho hs đọc
Hoạt động 2 (21 p).
? Cảnh ở Cô Tô được tác
giả miêu tả cụ thể vào
thời gian nào sau cơn
bão?
? Đây là một ngày như
thế nào?
? Trong văn miêu tả để
miêu tả hay, làm nổi bật
đối tượng thì người miêu
tả đầu tiên phải làm gì?
? Ở đây tác giả lựa chọn
loại kí
- Kí và truyện đều là thể văn
tự sự nhưng ở truyện thì có cốt truyện, có sự hư cấu, tưởng tưởng còn kí thì viết
về người thật, việc thật
- Tự sự và miêu tả có yếu
tố biểu cảm
- Phần 1: Từ đầu ở đây→Quang cảnh Cô Tô sau cơn bão
- Phần 2: TT nhịp cánh
→ Cảnh mặt trời mọc trên biển đảo
- Phần 3: Còn lại→ Cảnh sinh hoạt của người dân đảo
Cô Tô
- Phần thứ 3
- Hs kể - tóm tắt văn bản theo sự hướng dẫn của Gv
- Hs đọc phần tóm tắt
- Ngày thứ năm trên đảo sau cơn bão
- Trong trẻo, sáng sủa
- Lựa chọn vị trí quan sát, miêu tả
- Từ trên cao xuống: Trên
4 Bố cục: 3 phần.
- Phần 1: Từ đầu ở đây→ Quang cảnh Cô Tô sau cơn bão
- Phần 2: TT nhịp cánh
→Cảnh mặt trời mọc trên biển
- Phần 3: Còn lại→ Cảnh sinh hoạt của người dân trên đảo Cô Tô
II/ Đọc - hiểu văn bản.
1 Quang cảnh Cô Tô sau cơn bão.
Trang 5vị trí nào để quan sát?
? Tại sao tác giả lại lựa
chọn vị trí quan sát đó?
? Qua việc đọc và soạn
bài ở nhà, theo em bức
tranh Cô Tô sau cơn bão
hiện lên như thế nào?
? Vậy để làm nổi bật bức
tranh đó tác giả đã miêu
tả bằng những hình ảnh
nào?
Gv: Cho hs trao đổi theo
bàn để tìm ra những hình
ảnh được miêu tả trong
văn bản ( 2p)
Gv: Cảnh Cô Tô sau
cơn bão qua sự cảm nhận
của tác giả mang một
màu sắc mới, tất cả như
trỗi dậy sức sống mãnh
liệt hơn trước: Cây lại
thêm xanh mượt, nước lại
lam biếc, cát lại vàng
giòn hơn, cá nhiều hơn,
cảnh vật đẹp hơn, trù phú
hơn trước
? Tại sao có rất nhiều
hình ảnh mà tác giả lại
chỉ những hình ảnh trên
bầu trời, cây, màu nước,
cát, cá để miêu tả?
? Nhận xét trình tự miêu
tả của tác giả?
? Ngoài ra đoạn văn còn
dùng từ loại nào nhiều
nhất?
nóc đồn
- Có thể quan sát một cách bao quát toàn cảnh của hòn đảo
- Tươi đẹp, trong sáng, …
- Hs sinh trao đổi theo nhóm 2 bàn ghi giấy – lần lượt từng nhóm trình bày từng hình ảnh
- Bầu trời: trong sáng
- Cây cối: xanh mượt
- Nước biển: lam biếc, đậm đà
- Cát: vàng giòn
- Cá thêm nặng lưới
- Đây là những hình ảnh, chọn lọc, tiêu biểu, mang đặc trưng của vùng biển đảo, làm nổi bật cảnh sau cơn bão
- Từ cao xuống thấp
- Dùng các tính từ gợi tả màu sắc, ánh sáng vừa tinh
tế vừa gợi cảm: trong trẻo,
- Bầu trời: trong sáng
- Cây cối: xanh mượt
- Nước biển: lam biếc, đậm đà
- Cát : vàng giòn
- Cá : nặng lưới
Trang 6Gv: Đặc biệt ở đây tác
giả dùng tính từ “vàng
giòn” là một tình từ gợi
hình, gợi cảm cao nhất,
tả đúng sắc vàng khô của
cát biển, một thứ sắc
vàng có thể tan ra được,
chỉ có ở Cô Tô
? Trong từ “vàng giòn”
tác giả sử dụng biện pháp
tu từ gì? Thuộc loại ẩn dụ
nào?
Gv: Ở đây chúng ta thấy
được những từ ngữ đặc
sắc ấy chỉ có ở nhà văn
Nguyễn Tuân, một bậc
thầy trong việc sử dụng
ngôn ngữ
? Tác dụng của hàng loạt
các tình từ đó?
? Qua nghệ thuật miêu
tả của tác giả gợi lên một
khung cảnh thiên nhiên
như thế nào?
? Đứng trên nóc đồn
quan sát, tác giả thể hiện
tình cảm của mình đối
với hòn đảo Cô Tô như
thế nào ?
? Qua đó cho thấy tác giả
là một người như thế
nào?
? Qua đoạn văn, các em
có nhận xét gì về tài quan
quan sát, miêu tả của tác
giả?
sáng sửa, xanh mượt, lam biếc, vàng giòn
- Ẩn dụ, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
- Gợi lên một cảnh sắc mới
mẻ ở Cô Tô sau trận bão
- Khung cảnh bao la, vẻ đẹp tươi sáng của vùng đảo Cô Tô
- Nhìn được bốn phương tám hướng, quay 180 độ ngắm toàn cảnh Cô Tô với nhiều bạn hữu Tô Bắc, Tô Trung, Tô Nam càng thấy yêu mến Cô Tô như những người chài từng sống ở đây
- Yêu mến thiên nhiên, đất nước
- Quan sát tài tình, miêu tả tinh tế
→ Bằng những hình ảnh
chọn lọc, dùng những tính
từ đặc màu sắc, ẩn dụ, vị trí quan sát… khung cảnh bao la, một vẻ đẹp tươi sáng của vùng đảo Cô Tô
Trang 7Gv: Sự quan sát tài tình,
tinh tế như Nguyễn Tuân
không phải nhà văn nào
cũng làm được mà phải
có tình yêu thiên nhiên
tha thiết và có tình cảm
đặc biệt dành cho Cô Tô
mới làm nên được điều
đó
Gv đưa sơ đồ khái quát
bức tranh Cô Tô sau cơn
bão
? Chúng ta đang học văn
miêu tả, đoạn văn miêu tả
cảnh đảo Cô Tô sau cơn
bão đã giúp em học tập
được gì khi làm bài văn
miêu tả?
Gv: Ngoài ra chúng ta
cần học tập thêm ở tác
giả lòng yêu mến thiên
nhiên, yêu mến đất nước,
có yêu thiên nhiên đất
nước mới viết lên được
những đoạn văn hấp dẫn
người đọc
? Vậy để thể hiện tình
yêu thiên nhiên đất nước
của mình, em sè làm gì?
- Hs quan sát
- Xác định vị trí miêu tả, chọn chi tiết tiêu biểu để miêu tả, dùng từ ngữ để làm nổi bật đối tượng miêu tả
- Hs suy nghĩ phát biểu
4 Củng cố (1p).
Đưa bảng phụ tổng kết nội dung và nghệ thuật của tiết 1
5 Dặn dò (1p)
- Học bài, nắm được nội dung và nghệ thuật phần 1
- Soạn kĩ 2 phần còn lại để tiết sau học tiếp
Ngày 13 tháng 3 năm 2011
Kí duyệt
