đề cương những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa mác lênin

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊBỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học của Chủ nghĩa Mác-L

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học

của Chủ nghĩa Mác-Lênin

HÀ NỘI – 2015

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BT Bài tập

CNTB Chủ nghĩa tư bảnCNXH Chủ nghĩa xã hộiCSCN Cộng sản chủ nghĩa

GV Giảng viên

GVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giá

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN

CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

Hệ đào tạo: Cử nhân Ngành luật học (hệ chính quy)

Tên môn học: Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin Học phần I: 02 tín chỉ

Loại môn học: Bắt buộc

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1 ThS Đặng Đình Thái - GVC, Phụ trách Bộ môn

Văn phòng Khoa lí luận chính trị

Tầng 3, nhà K5 - Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04.38354642

Giờ làm việc: 8h00 - 16h30 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật vàngày nghỉ lễ)

2 TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN

Môn học Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin bao gồm

ba bộ phận cấu thành, đó là: Triết học Mác-Lênin, Kinh tế chính trị họcMác-Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học Nội dung chương trình mônhọc được chia làm 2 học phần: Học phần I (phần thứ nhất), Học phần II(phần thứ hai và phần thứ ba) Cụ thể, Học phần I (Phần thứ nhất): Thếgiới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-Lênin,bao gồm ba vấn đề:

- Vấn đề 1: Chủ nghĩa duy vật biện chứng;

- Vấn đề 2: Phép biện chứng duy vật;

- Vấn đề 3: Chủ nghĩa duy vật lịch sử

3 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA HỌC PHẦN

Thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-Lênin

Vấn đề 1 Chủ nghĩa duy vật biện chứng

1 Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy vật biện chứng

1.1 Sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm trongviệc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học

1.2 Chủ nghĩa duy vật biện chứng - hình thức phát triển cao nhấtcủa chủ nghĩa duy vật

2 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về vật chất, ý thức vàmối quan hệ giữa vật chất và ý thức

2.1 Vật chất

2.2 Ý thức

2.3 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

2.4 Ý nghĩa phương pháp luận

Vấn đề 2 Phép biện chứng duy vật

1 Phép biện chứng và phép biện chứng duy vật

1.1 Phép biện chứng và các hình thức cơ bản của phép biện chứng 1.2 Phép biện chứng duy vật

2 Các nguyên lí cơ bản của phép biện chứng duy vật

2.1 Nguyên lí về mối liên hệ phổ biến

2.2 Nguyên lí về sự phát triển

3 Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

3.1 Cái riêng và cái chung

3.2 Nguyên nhân và kết quả

3.3 Tất nhiên và ngẫu nhiên

3.4 Nội dung và hình thức

3.5 Bản chất và hiện tượng

3.6 Khả năng và hiện thực

4 Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

4.1 Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thànhnhững sự thay đổi về chất và ngược lại

4.2 Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

4.3 Quy luật phủ định của phủ định

5 Lí luận nhận thức duy vật biện chứng

5.1 Thực tiễn, nhận thức và vai trò của thực tiễn với nhận thức5.2 Con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí

Vấn đề 3 Chủ nghĩa duy vật lịch sử

1 Vai trò của sản xuất vật chất và quy luật quan hệ sản xuất phù hợpvới trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

1.1 Sản xuất vật chất và vai trò của nó

1.2 Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển củalực lượng sản xuất

2 Biện chứng của cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

2.1 Khái niệm cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

2.2 Quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

3 Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và tính độc lập tương đốicủa ý thức xã hội

3.1 Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

3.2 Tính độc lập tương đối của ý thức xã hội

4 Hình thái kinh tế-xã hội và quá trình lịch sử-tự nhiên của sự pháttriển các hình thái kinh tế-xã hội

4.1 Khái niệm, cấu trúc hình thái kinh tế-xã hội

4.2 Quá trình lịch sử-tự nhiên của sự phát triển các hình thái kinhtế-xã hội

4.3 Giá trị khoa học của lí luận hình thái kinh tế-xã hội

5 Vai trò của đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội đối với sự vậnđộng, phát triển của xã hội có đối kháng giai cấp

5.1 Giai cấp và vai trò của đấu tranh giai cấp đối với sự phát triểncủa xã hội có đối kháng giai cấp

5.2 Cách mạng xã hội và vai trò của nó đối với sự phát triển của xãhội có đối kháng giai cấp

6 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử về con người và vai tròsáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân

6.1 Con người và bản chất của con người

6.2 Khái niệm quần chúng nhân dân và vai trò sáng tạo lịch sử củaquần chúng nhân dân

4 MỤC TIÊU CHUNG CỦA HỌC PHẦN

4.1 Về kiến thức

Nắm được thế giới quan và phương pháp luận khoa học của chủnghĩa Mác-Lênin:

- Nắm được những nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng

- Nắm được những nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật

- Nắm được những nội dung cơ bản của lí luận nhận thức duy vậtbiện chứng

- Nắm được những quy luật chi phối sự vận động và phát triển củaxã hội

4.2 Về kĩ năng

- Có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để giải thích và bìnhluận các hiện tượng mang tính phổ quát diễn ra trong lĩnh vực tựnhiên, xã hội và tư duy

- Có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để hiểu, giải thích vàbình luận được các vấn đề chính trị, xã hội trong nước và quốc tế.

- Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào nghiên cứumôn tư tưởng Hồ Chí Minh, môn đường lối cách mạng của Đảngcộng sản Việt Nam và các môn khoa học pháp lí

- Hình thành kĩ năng tư duy logic, khoa học

- Phát triển các kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp, hệ thống hoácác vấn đề khoa học, đặc biệt có ý nghĩa quan trọng đối với việcnghiên cứu các môn khoa học pháp lí

- Hình thành và phát triển các kĩ năng cộng tác, LVN

- Phát triển kĩ năng lập luận, thuyết trình

- Tăng cường bản lĩnh chính trị, tính chủ động, tự tin cho sinh viên

- Củng cố niềm tin vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân

ta đã chọn, từ đó góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng CNXHở nước ta

4.4 Các mục tiêu khác

- Phát triển kĩ năng lập mục tiêu, kế hoạch, tổ chức, quản lí, điềukhiển, theo dõi, phân tích chương trình, kiểm tra hoạt động

- Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi

5 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A1 Nêu được

quan điểm của

1C1 Đánh giá được

tính đúng đắn củachủ nghĩa duy vật

1C2 Phân biệt được

biện

chứng

của triết học; sự

đối lập giữa chủ

nghĩa duy vật và

chủ nghĩa duy

tâm trong việc

chất của V.I Lênin

1A3 Nêu được

quan điểm của triết

đời của ý thức

1A5 Nêu được

bản chất và kết

cấu của ý thức

1A6 Nêu được

mối quan hệ biện

chứng giữa vật

chất và ý thức

1B2 Phân tích

được định nghĩavật chất của V.I

Lênin và ý nghĩacủa định nghĩa

1B3 Phân tích

được quan điểmcủa triết học Mác-Lênin về vận độngcủa vật chất

1B4 Phân tích

được nguồn gốc tựnhiên và nguồngốc xã hội cho sự

ra đời của ý thức

1B5 Phân tích

được bản chất và

kết cấu của ý thức

1B6 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữavật chất và ý thức

quan điểm của V.I.Lênin với quan điểmcủa các nhà triết họctrước C Mác về vậtchất

1C3 Phân biệt được

hình thức phản ánhcủa ý thức với cáchình thức phản ánhtrong giới tự nhiên

1C4 Vận dụng được

nguyên tắc kháchquan và phát huytính năng động chủquan trong nhận thứcvà hoạt động thựctiễn

2A1 Nêu được

các khái niệm:

biện chứng, biện

2C2 Vận dụng được

quan điểm phát triển

vật phép biện

chứng

2A2 Nêu được

các hình thức cơ

bản của phép biện

chứng

2A3 Nêu được

khái niệm mối

liên hệ và mối

liên hệ phổ biến

2A4 Nêu được

khái niệm phát

triển

2A5 Nêu được

phạm trù cái

riêng, cái chung

và cái đơn nhất

2A6 Nêu được

2B3 Phân tích

được nội dung củanguyên lí về mốiliên hệ phổ biến

2B4 Phân tích

được nội dung củanguyên lí về sựphát triển

2B5 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữacái riêng và cáichung

2B6 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữanguyên nhân và

kết quả

2B7 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữatất nhiên và ngẫunhiên

2B8 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữanội dung và hìnhthức

2B9 Phân tích

được mối quan hệ

và quan điểm lịch sử

cụ thể trong nhậnthức và hoạt độngthực tiễn

2C3 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa cái riêngvà cái chung trongnhận thức và hoạtđộng thực tiễn

2C4 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa nguyênnhân và kết quảtrong nhận thức vàhoạt động thực tiễn

2C5 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa bản chấtvà hiện tượng trongnhận thức và hoạtđộng thực tiễn

2C6 Vận dụng được

quy luật chuyển hoá

từ những sự thay đổi

về lượng thànhnhững sự thay đổi vềchất và ngược lạitrong nhận thức vàhoạt động thực tiễn

2C7 Vận dụng được

quy luật thống nhấtvà đấu tranh của các

2A10 Nêu được

phạm trù bản chất

và hiện tượng

2A11 Nêu được

các khái niệm:

của các mặt đối

lập, đấu tranh

của các mặt đối

lập và chuyển

hoá giữa các mặt

đối lập

2A13 Nêu được

khái niệm phủ

định, phủ định

biện chứng

2A14 Nêu được

khái niệm thực

tiễn và các hình

thức cơ bản của

thực tiễn

2A15 Nêu được

khái niệm nhận

thức và các trình

độ nhận thức

2A16 Nêu được

biện chứng giữakhả năng và hiệnthực

2B10 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữabản chất và hiệntượng

2B11 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữachất và lượng

2B12 Phân tích

được nội dung củaquy luật thốngnhất và đấu tranhgiữa các mặt đốilập

2B13 Phân tích

được nội dung củaquy luật phủ địnhcủa phủ định

2B14 Phân tích

được khái niệmthực tiễn và cáchình thức của hoạtđộng thực tiễn

2B15 Phân tích

được vai trò củathực tiễn đối vớinhận thức

2B16 Phân tích

được nội dung và

mặt đối lập trongnhận thức và hoạtđộng thực tiễn

2C8 Vận dụng được

quy luật phủ định củaphủ định trong nhậnthức và hoạt độngthực tiễn

2C9 Vận dụng được

quan điểm thực tiễntrong việc nghiêncứu các môn khoahọc pháp lí

2C10 Đánh giá

được vai trò của líluận đối với thựctiễn

quan điểm của

V.I Lênin về con

đường biện chứng

của sự nhận

thức chân lí

2A17 Nêu được

khái niệm chân

lí và các tính

chất của chân lí

mối quan hệ giữacác giai đoạn củaquá trình nhận thức

2B17 Phân tích

được khái niệmchân lí và các tínhchất của chân lí

3A1 Nêu được

khái niệm sản

xuất vật chất và

các yếu tố cơ

bản của quá trình

sản xuất vật

lượng sản xuất

3A4 Nêu được

khái niệm và kết

cấu của quan hệ

sản xuất

3A5 Nêu được

khái niệm và kết

cấu của cơ sở hạ

tầng

3B1 Phân tích

được vai trò củasản xuất vật chấtđối với sự tồn tạivà phát triển củaxã hội

3B2 Phân tích

được vai trò củaphương thức sảnxuất đối với sự tồntại và phát triểncủa xã hội

3B3 Phân tích

được nội dung quyluật về sự phù hợpcủa quan hệ sảnxuất với trình độ

phát triển của lựclượng sản xuất

3C2 Vận dụng được

mối quan hệ biệnchứng giữa cơ sở hạtầng và kiến trúcthượng tầng vào sựnghiệp đổi mới ởnước ta hiện nay

3C3 Liên hệ được nội

dung của học thuyếthình thái kinh tế-xãhội vào Việt Namtrong giai đoạn hiệnnay

3A6 Nêu được

khái niệm và kết

cấu của kiến

trúc thượng tầng

3A7 Nêu được

khái niệm và kết

cấu của hình thái

kinh tế-xã hội

3A8 Nêu được

khái niệm và

các đặc trưng cơ

bản của giai cấp

3A9 Nêu được

khái niệm đấu

tranh giai cấp

3A10 Nêu được

khái niệm và kết

cấu của tồn tại

xã hội

3A11 Nêu được

khái niệm và kết

cấu của ý thức

xã hội

3A12 Nêu được

khái niệm con

người và bản

chất con người

3A13 Nêu được

khái niệm quần

chúng nhân dân

và cá nhân kiệt

xuất

kiến trúc thượngtầng

3B5 Phân tích

được sự phát triểncủa các hình tháikinh tế-xã hội làquá trình lịch sử tựnhiên

3B6 Phân tích

được định nghĩagiai cấp của V.I.Lênin

3B7 Phân tích

được đấu tranhgiai cấp là mộttrong những độnglực cơ bản thúcđẩy xã hội có giaicấp phát triển

3B8 Phân tích

được mối quan hệbiện chứng giữatồn tại xã hội và ýthức xã hội

3B9 Phân tích

được vai trò củaquần chúng nhândân và cá nhânkiệt xuất trong lịchsử

Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin (dùng trong

các trường đại học, cao đẳng), Nxb CTQG, Hà Nội, 2002, 2007

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Giáo trình

Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ

môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Giáo trình triết học Mác-Lênin, Nxb CTQG, Hà Nội, 1999, 2002.

* Sách

1 C Mác và Ph Ăngghen, “Luận cương về Phoi-ơ-bắc ”; “Hệ tư

tưởng Đức”, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

2 C Mác và Ph Ăngghen, “Chống Đuy-rinh”; “Biện chứng của tự

nhiên”, Toàn tập, tập 20, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

3 C Mác và Ph Ăngghen, “Tuyên ngôn Đảng cộng sản”, Toàn tập,

tập 4, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995

4 C Mác và Ph Ăngghen, “Sơ thảo điếu văn đọc trước mộ Mác”,

Toàn tập, tập 19, Nxb CTQG, Hà Nội, 2004.

5 V.I Lênin, “Bút kí triết học”, Toàn tập, tập 29, Nxb CTQG, Hà

Nội, 2005

6 V.I Lênin, “Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê

phán”, Toàn tập, tập 18, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005.

7 V.I Lênin, “Ba nguồn gốc và ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa

Mác”, Toàn tập, tập 23, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005.

8 V.I Lênin, C Mác, Toàn tập, tập 26, Nxb CTQG, Hà Nội, 2005.

9 V.I Lênin, “Nhà nước và cách mạng”, Toàn tập, tập 33, Nxb.

chứng), Nxb CAND, Hà Nội, 2001

12 Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lí luận chính trị, Đại học

quốc gia Hà Nội, Một số chuyên đề về những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tập I, II, III, Nxb Lí luận chính trị, Hà

8 HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY-HỌC

8.1 Lịch trình chung

Tuần VĐ Hình thức tổ chức dạy - học Tổng

16giờTC 14giờT

giờ TC

Ghi chu: Nộp BT vào giờ thảo luận của lớp trong tuần phải nộp BT

8.2 Lịch trình chi tiết

Tuần 0: Giới thiệu tổng quan môn học

- Các hình thức kiểm trađánh giá và tỉ lệ tươngứng

2 Giới thiệu tổng quanmôn học

- Khái lược về chủ

nghĩa Mác-Lênin và babộ phận cấu thành

- Khái lược quá trìnhhình thành và phát triểncủa chủ nghĩa Mác-Lênin

- Đối tượng, mục đíchvà yêu cầu về phươngpháp học tập, nghiên cứu

3 Phân nhóm sinh viên

* Đọc:

- Đề cương môn học

- Chương mở đầu:Giáo trình nhữngnguyên lí cơ bản củachủ nghĩa Mác-Lênin,Bộ giáo dục và đào tạo,Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội, 2011, tr 9

- 32

- Chương III: Giáotrình triết học Mác-Lênin (dùng trong cáctrường đại học, caođẳng), Bộ giáo dục vàđào tạo, Nxb Chính trịquốc gia, Hà Nội, 2008,

tr 91 - 125

* Xây dựng kế hoạchhọc tập

* Chuẩn bị học liệutheo hướng dẫn

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu