báo cáo Phân tích môi trường : Phương pháp bảo quản mẫu

Tiêu chuẩn này đưa ra hướng dẫn chung về những điều cần lưu ý trước khi bảo quản và vận chuyển mẫu nước kể cả bảo quản và vận chuyên mẫu để phân tích sinh học nhưng không phải là bảo quản và vẫn chuyển mẫu để phân tích vi sinh vật Những hướng dẫn này đặc biệt thích hợp khi mẫu đơn hoặc mẫu tổ hợp không thể phân tích tại chỗ mà phải vận chuyển về phòng thí nghiệm để phân tích Các loại nước đặc biệt là nước thải rất dễ biến đổi do các phản ứng hóa học, vật lý và sinh học. Bản chất và tốc độ phản ứng làm thay đổi nồng độ cần xác định của mẫu so với ban đầu nếu không có các phòng ngừa trong quá trình lấy mẫu, vận chuyển và lưu giữ. Chừng mực biến đổi của mẫu tùy thuộc vào bản chất hóa học của mẫu, nhiệt độ, thời gian lưu giữ mẫu … và những điều kiện mà mẫu trải qua. Những nguyên nhân đặc thù khác đó là :

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HCM

VIỆN KHCN-QL MÔI TRƯỜNG

Phân Tích Môi Trường

GVHD: Nguyễn Xuân Tòng

SV : Ngô Hoàng Giang MSSV: 12054031

Báo Cáo Phân Tích Môi Trường

Hướng Dẫn Bảo Quản Và Xử Lý Mẫu

I Phạm Vi Ứng Dụng

• Tiêu chuẩn này đưa ra hướng dẫn chung về những điều cần lưu ý trước khi bảo quản và vận chuyển mẫu nước kể cả bảo quản và vận chuyên mẫu để phân tích sinh học nhưng không phải là bảo quản và vẫn chuyển mẫu để phân tích vi sinh vật

phân tích tại chỗ mà phải vận chuyển về phòng thí nghiệm để phân tích

II Bảo Quản Mẫu

1 Xem Xét Chung

 Các loại nước đặc biệt là nước thải rất dễ biến đổi do các phản ứng hóa học, vật

lý và sinh học Bản chất và tốc độ phản ứng làm thay đổi nồng độ cần xác định của mẫu so với ban đầu nếu không có các phòng ngừa trong quá trình lấy mẫu, vận chuyển và lưu giữ.

 Chừng mực biến đổi của mẫu tùy thuộc vào bản chất hóa học của mẫu, nhiệt độ, thời gian lưu giữ mẫu … và những điều kiện mà mẫu trải qua Những nguyên nhân đặc thù khác đó là :

pH và độ dẫn có thể bị biến đổi và CO2 hòa tan bị thay đổi do hấp thụ CO2 từ không khí

3

5 Các kim loại hòa tan hoặc ở dạng keo cũng như một số hợp chất hữu cơ có thể

bị hấp phụ không thuận nghịch lên thành bình chứa hoặc lên các hạt rắn có trong mẫu

Các thay đổi với các thành phần nhất định vừa khác nhau ở mức độ và tốc độ, không chỉ phụ thuộc vào loại nước mà đối với cùng loại nước và còn phục thuộc vào mùa trong năm.

Các thay đổi này xảy ra khá nhanh và làm thay đổi đáng kể mẫu trong thời gian ngắn Cần đề phòng để giảm thiểu các phản ứng này, trường hợp xác định nhiều thành phần phân tích thì cần phân tích mẫu càng sớm càng tốt

Nước ngọt và nước dưới đất có thể lưu giữ với kết quả tốt hơn Nước uống thì có thể lưu giữ dễ dàng thông qua làm mát vì nước này ít bị các phản ứng hóa, sinh học tác động hơn

Trong nhiều trường hợp, mẫu được phân tích trong 24h thì bảo quản mẫu ở 1-5oC là đủ Nước cống đô thị, nước thải công nghiệp cần được bảo quản ngay sau khi lấy mẫu vì trong mẫu có hoạt độ sinh học cao

2 Những Phòng Ngừa Cần Thực Hiện

a Lựa Chọn Bình Chứa Mẫu

Đây là công việc quan trọng, Bình được sử dụng để thu thập và lưu giữ mẫu cần phải được lựa chọn sau khi tính đên các tiêu chí ưu thế sau

Tiêu Chí Ưu Thế

Giảm thiểu nhiễm bẫn mẫu do bình chứa hoặc vât liệu làm nắp bình.

Vd: các thành phần vô cơ chiết ra từ thủy tinh, cá chất hữu cơ và kim

loại nặng từ bình nhựa có màu ….

Tính trơ sinh học và hóa học của bình chứa hoặc vật liệu làm

nắp bình để ngăn ngừa hoặc giảm thiểu phản ứng giữa thành

phần mẫu và bình chứa

Bình chứa có thể hấp thu hoặc hấp phụ các hóa chất làm thay đổi

Nồng độ Kim loại lượng vết đặc biệt dễ bị tác động bở các yếu tố

này, chất tẩy rửa, hóa chất bảo vệ thực vật … cũng có thể bị ảnh hưởng

Khả năng làm sạch và xử lý thành bình để giảm nhiễm bẩn bề mặt do các thành phần lượng vết.

như kim loại nặng hoặc chất phóng xạ

 Cần tham khảo hướng dẫn của các nhân viên phòng thí nghiệm về lựa chọn

bình chưa mẫu và dụng cụ lấy mẫu

 Các yếu tố khác cũng cần được xem xét đối với bình chứa mẫu Vd: bề vững

ở nhiệt độ khắc nghiệt, khó vỡ, dễ đậy và mở , kích thước, hình dạng …

Tất cả những quy trình chuẩn bị

mẫu đều phải được phê chuẩn để

đảm bảo không xảy ảnh hưởng đến

chất lượng mẫu.

Nên sử dụng bình chứa một lần hoặc ít nhất là dụng một loại bình chứa cho một chất xác định để tránh nhiểm bẩn chéo mẫu.

Cần súc rửa bình chứa mới bằng nước

và chất tẩy rửa để làm sạch bụi và chất bao gói còn sót lại Sau đó súc rữa kỹ lại với lượng nước phù hợp

Chuẩn Bị Bình Chứa

Rử bình chứa và nắp

đậy với dung dịch tẩy

rửa loãng và nước

Bước 1

Súc kỹ bằng nước vòiBước 2 Xả hết nước và đậy nắp

Bước 4

Súc lại hai lần với lượng nước thích hợp

Bước 3

Bình chứa mẫu bằng thủy tinh

hoặc nhựa súc rửa được

với chất tẩy rưa

Bình chứa mẫu bằng thủy tinh hoặc nhựa súc được với axit

a) Rửa bình chứa và nắp đậy với dung dịch tẩy rửa loảng và nước vòi

b) Súc kỹ bằng nước vòi

c) Súc với dung dịch nitric axit 10%

d) Xả hết và làm đầy bằng dung dịch nitric axit 10%

e) Đậy nắp lại và lưu giữ ít nhất trong 24h

f) Xả hết dung dịch trong bình chứa, súc lại với lượng nước thích hợp và đậy nắp lai ngay

Làm lạnh và đông lạnh mẫu chỉ có hiệu quản nếu quá trình này được áp dụng ngay lập tức sau khi thu thập mẫu

Cách làm lạnh mẫu đơn giản (bảo quản trong đá tan hoặc trong một tủ lạnh ở nhiệt độ từ 1oC đến 5oC) và lưu giữ ở nơi tối là phổ biến nhất và đủ để bảo quản mẫu trong quá trình vận

chuyển đến phòng thí nghiệm

Lưu giữ mẫu ở nhiệt dộ dưới -20oC cho phép giữ mẫu này được thời gian dài

Nếu mẫu được làm đông lạnh thì bình chứa mẫu cần được làm bằng nhựa và không nạp đầy mẫu Điều này làm giảm nguy cơ bị nứt vỡ đối với bình chứa mẫu

b Làm Lạnh Và Đông Lạnh Mẫu

Các vật chất lơ lửng, cặn, rong tảo và các vinh sinh vật khác đều có thể tách bỏ vào lúc lấy mẫu ngay hoặc ngay sau khi lấu mẫu bằng cách lọc qua màng lọc (vd: giấy lọc, politetrafluorotylen, sợi thủy tinh) hoặc bằng ly tâm

c Lọc Hoặc Ly Tâm Mẫu

không áp dụng việc lọc nếu màng lọc cũng giữ lại một hoặc vài thành phần cần phân tích

hệ thống lọc không được gây nhiễm bẩn và phải được rửa kỹ trước khi sử dụng theo các thức

phù hợp với phương pháp phân tích cuối cùng

 Phương pháp gạn mẫu để thay thế cho lọc mẫu là không nên dùng

loại nặng và chất hữu cơ có thể bị hấp phụ lên bề mặt màng lọc, các hợp chất hòa tan (vd: chất hoạt động bề mặt) trong màng lọc có thể bị chết vào trong mẫu

Các dụng cụ được sử dụng lại cần

được làm sạch trong quá trình làm

việc Không được để ngón tay hoặc

các vật dụng khác chạm vào mặt trong

của bình

3.Hướng dẫn chung

Mẫu để hở (vd: lúc đang lọc hoặc mẫu bảo quản) không được để gần với quạt hoặc điều hòa không khí, thức ăn, thức uống

Không cho phép nhân viên hút

thuốc cạnh mẫu; mẫu không

được đặt gần các nguồn xả thải

động cơ

Mẫu được xem xét cẩn thận để xem có chứa các vật to lớn như lá cây hoặc cát, phù sa hay không và nếu quan sát thấy thì mẫu phải được đổ bỏ và lấy mẫu mới

Xin cảm ơn thầy và các bạn đã

lắng nghe