Và bạn sẽ sẵn sàng để thực hiện những ước mơ lớn hơn cho tương lai của chính mình, và có thể là cho tương lai của cả thế hệ của bạn”.. 0,5 0,5 II Suy nghĩ về ý nghĩa của những ước mơ tro
Trang 1Trường THPT Lạng Giang số 2
Đề chính thức
ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN 3 NĂM HỌC 20010-2011
Môn: Ngữ Văn; Khối: C, D
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ CÁC THÍ SINH (5,0 điểm)
Câu I (2,0 điểm)
Anh/ chị hãy trình bày ngắn gọn hoàn cảnh sáng tác bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng Hoàn
cảnh sáng tác ấy có tác động như thế nào đến mạch cảm xúc và bút pháp mà nhà thơ sử dụng trong thi phẩm?
Câu II (3,0 điểm)
Khi được hỏi về bí quyết thành công, Vance Coffman – chủ tịch và CEO của Lockheed Martin
đã chia sẻ:
“Hãy bắt đầu bằng một ước mơ Ước mơ đó có thể rất riêng tư và bé nhỏ, nhưng nó xứng đáng
để bạn thực hiện Sau đó, hãy nghĩ đến một ước mơ lớn hơn Cứ tiếp tục ước mơ cho đến khi ước mơ đó dường như không thể đạt được Và bạn sẽ thấy mình đang đi đúng hướng Và bạn sẽ sẵn sàng để thực hiện những ước mơ lớn hơn cho tương lai của chính mình, và có thể là cho tương lai của cả thế hệ của bạn”.
(Theo sách “Thành công” – Biên tập bởi J.Pincott,
Huệ Chi dịch, NXB Trẻ 2007, tr.72)
Từ ý kiến trên, hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý nghĩa của những ước mơ trong đời sống mỗi con người
PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (Câu III.a hoặc III.b)
Câu III.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp thiên nhiên tạo vật và tâm trạng của cái tôi trữ tình trong đoạn thơ sau:
“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp, Con thuyền xuôi mái nước song song, Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng
Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu, Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.”
(“Tràng giang” – Huy Cận, Ngữ văn 11
Tập 2, NXB Giáo dục, 2007, tr.29)
Câu III.b Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm)
Anh/ chị hãy phân tích hình tượng nhân vật ông lái đò trong tùy bút “Người lái đò Sông Đà”
của Nguyễn Tuân (chú ý làm nổi bật những nét độc đáo trong bút pháp khắc họa nhân vật của nhà văn)
Hết -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: ……….; Số báo danh: ……….
Trang 2TRƯỜNG THPT
LẠNG GIANG SỐ 2
Đề chính thức
ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM ĐỀ THI THỬ ĐẠI HỌC LẦN 3
NĂM HỌC 2010 – 2011
Môn: Ngữ Văn; Khối: C, D (Đáp án – thang điểm gồm 04 trang)
I Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Tây Tiến Hoàn cảnh đó có tác động như thế nào đến mạch
1 Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Tây Tiến (1,0 điểm)
- Binh đoàn Tây Tiến được thành lập đầu 1947 là một đơn vị quân đội, có nhiệm vụ phối
hợp với bộ đội Lào bảo vệ biên giới Việt – Lào, đánh tiêu hao lực lượng quân Pháp ở
Thượng Lào và Tây Bắc Việt Nam Cho nên, địa bàn hoạt động chủ yếu của binh đoàn là
vùng núi rừng hiểm trở, hùng vĩ nhưng cũng thơ mộng, trữ tình
- Chiến sĩ của Tây Tiến phần lớn là thanh niên Hà Nội, nhiều người là học sinh, sinh viên
vừa rời ghế nhà trường đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc Họ mang trong mình tâm
hồn hào hoa, đa cảm, thanh lịch và lãng mạn Dù phải chiến đấu trong hoàn cảnh khó khăn,
thiếu thốn, bệnh sốt rét hành hạ nhưng họ vẫn lạc quan, yêu đời, chiến đấu kiên cường
“Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
- Sau một thời gian hoạt động ở Thượng Lào hoàn thành nhiệm vụ, binh đoàn Tây Tiến trở
về Hòa Bình, thành lập trung đoàn 52
- Nhà thơ Quang Dũng từng là đại đội trưởng của Tây Tiến Cuối 1948, ông chuyển sang
đơn vị khác Rời xa đơn vị cũ chưa lâu, một buổi ngồi ở Phù Lưu Chanh (một làng thuộc
tỉnh Hà Đông cũ), nhớ về đồng đội, nhớ về một thời Tây Tiến, Quang Dũng viết bài thơ
Nhớ Tây Tiến Khi in lại tác giả đổi tên bài thơ là Tây Tiến.
1,0
2 Tác động của hoàn cảnh sáng tác đến bài thơ (1,0 điểm)
a/ Mạch cảm xúc chủ đạo: Cảm xúc chủ đạo, xuyên suốt trong bài thơ là nỗi nhớ mênh
mang, da diết (nhớ chơi vơi) của chủ thể trữ tình – tác giả - về Tây Tiến (đồng đội xưa), về
Tây Bắc (chặng đường hành quân đầy gian khổ) và về một phần đời đã qua với bao kỷ niệm,
bao nghĩa tình Theo dòng hoài nhớ ấy, nhà thơ làm một cuộc hành trình (trong tâm tưởng)
về với Tây Bắc, về một thời Tây Tiến qua những trang thơ
b/ Bút pháp mà nhà thơ sử dụng: tất cả khung cảnh thiên nhiên, con người, cảm xúc trong
bài thơ được thể hiện qua nỗi nhớ, qua dòng hoài niệm Cho nên Quang Dũng chủ yếu sử
dụng bút pháp lãng mạn mà điểm nổi bật là những tương phản nghệ thuật Song bên cạnh
đó, ông còn sử dụng bút pháp tả thực đan xen tạo ấn tượng mãnh mẽ Chất thơ, chất lãng
mạn hào hoa được cất cánh từ chính hiện thực nhiều gian khổ, hy sinh Điều đó tạo nên
những nét riêng biệt, độc đáo, những ấn tượng sâu bền trong lòng người đọc
0,5
0,5
II Suy nghĩ về ý nghĩa của những ước mơ trong đời sống mỗi con người qua lời chia sẻ
1 Giải thích ý kiến (0,5 điểm)
- Về nội dung trực tiếp, câu nói của Vance Coffman là một lời chia sẻ về bí quyết thành
công: để có được thành công, mỗi người hãy bắt đầu bằng một ước mơ, dù đó là ước mơ rất
nhỏ bé và riêng tư Rồi sau đó, bạn sẽ ước mơ những điều lớn hơn, thậm chí dường như
không tể đạt được Nhưng quan trọng, những ước mơ ấy khiến bạn đi đúng hướng để thực
hiện tất cả những ước mơ lớn hơn của mình, thậm chí của thế hệ mình
- Thực chất, ý kiến khẳng định vai trò, ý nghĩa của những ước mơ trong cuộc sống của mỗi
người Nó là nhân tố quyết địn đưa bạn đến thành công, thực hiện được những ý tưởng, hoài
bão và mục đích của cuộc đời mình và có thể là của thế hệ mình
0,5
2 Bàn luận về ý nghĩa của những ước mơ trong đời sống mỗi con người (2,0 điểm)
Trang 3- Ước mơ là những dự định, hoài bão, những khát vọng, những mong muốn tha thiết của con người sẽ làm trong tương lai Ước mơ ấy có thể bé nhỏ, bình dị, nhưng cũng có những ước
mơ lớn lao, phi thường, có những ước mơ viễn tưởng như không thể thực hiện được…
- Những ước mơ có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống con người, là nhân tố giúp con người thực hiện được lý tưởng, mục đích sống, đưa ta đến thành công
+ Khi mơ ước là khi ta xác định cho mình được một cái đích cần đạt, là sống có lý tưởng, hoài bão Do đó, những ước mơ sẽ giúp mỗi người đi đúng hướng để thực hiện tất cả khát vọng, hoài bão trong tương lai của mình, lớn hơn là có thể cho tương lai của thế hệ mình, của dân tộc mình…
+ Ước mơ sẽ là một động lực tinh thần để mỗi người có thêm ý chí, nghị lực, thêm sự kiên trì, nhẫn nại, có thêm sức mạnh thực hiện những ước mơ, khát vọng khác, lớn lao hơn
+ Những ước mơ sẽ giúp con người sống lạc quan, tin tưởng hơn vào tương lai, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo, hình thành những ý tưởng hay, mới lạ, thôi thúc con người tìm ra những giải pháp để thực hiện nó
+ Ước mơ sẽ thôi thúc con người sống, suy nghĩ, làm việc tích cực Họ không bằng lòng với cái mà mình đã và đang có để vượt lên hoàn cảnh, vượt lên những chuẩn mực cũ kỹ, vượt lên chính bản thân để hướng tới những phát minh mới, vươn đến những đỉnh cao mới
+ Sống có ước mơ, con người sẽ vượt qua được những tự ti, mặc cảm, những mất mát, vấp ngã, đánh bật được sức ỳ trong lòng, tạo động lực để phấn đấu không ngừng Khi ấy, mỗi người sẽ biết phát huy nội lực, năng khiếu, sở trường của mình để đi đến cùng thực hiện nó Bởi những ước mơ không bao giờ dừng lại mà nó kế tiếp liên tục, tăng dần theo mức độ, theo các cấp độ …
- Phê phán những con người sống bi quan, tự ti, không có ước mơ, hy vọng cho tương lại; những con người sống tính toán quá thực dụng, luôn bằng lòng với thực tại mình đang có, an phận thủ thường, ỷ lại vào hoàn cảnh Tuy nhiên, ước mơ cũng cần thực tế, không nên có những ước mơ ảo tưởng, xa vời đến mức thành viễn tưởng
0,5
1,0
0,5
3 Bài học trong nhận thức và hành động (0,5 điểm)
- Ý thức được vai trò, ý nghĩa của những ước mơ trong cuộc sống hàng ngày và trong những
dự định tương lai của mình
- Luôn luôn nuôi dưỡng trong mình những ước mơ và đi đến cùng để thực hiện nó Bắt đầu bằng những ước mơ nhỏ bé, riêng tư, giản dị để thực hiện nó, rồi sau đó, ta ước mơ lớn hơn, thậm chí không thể thực hiện được
- Mơ ước nên kết hợp với thực tại, với những nguồn lực khách quan và chủ quan mà ta có để thực hiện nó, để đi đến việc hiện thực hóa nó, đi đến thành công
- Mơ ước cần kết hợp với hành động để thực hiện Khi mơ ước cần xác định rõ cho mình một lý tưởng, một cái đích cụ thể để đi đến Tránh những ước mơ hư ảo, hão huyền
0,5
III.a Vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật và tâm trạng cái tôi trữ tình trong đoạn thơ bài Tràng
giang của Huy Cận.
5,0
1 Vài nét về tác giả và tác phẩm (0,5 điểm)
- Huy Cận là một nhà thơ tiêu biểu, xuất sắc trong phong trào Thơ Mới và thời kỳ sau Cách mạng tháng Tám 1945 Hồn thơ Huy Cận mang đậm vẻ đẹp cổ điển, giàu chất suy tưởng, trết lý, nổi bật về cảm hứng không gian, thiên nhiên, tạo vật
- Tràng giang sáng tác 1939, in trong tập Lửa thiêng (1940) là bài thơ nổi tiếng và tiêu biểu
nhất cho hồn thơ Huy Cận thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám Thi phẩm thể hiện rõ nỗi buồn miên man, nỗi sầu thiên cổ trước thiên nhiên, tạo vật mênh mông, hoang vắng, đìu hiu; đồng thời kín đáo bày tỏ tình yêu quê hương, đất nước
0,5
2 Cảm nhận về vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật và tâm trạng cái tôi trữ tình (4,0 điểm)
a/ Vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật:
- Không gian sông nước tràng giang mênh mông, bát ngát với những vòng sóng lan tỏa, xô đuổi nhau đến tận chân trời Khung cảnh ấy đẹp như một bức tranh thủy mặc
- Tạo vật trên dòng tràng giang ấy luôn vận động song song, hờ hững, tách rời, phân ly Vì
Trang 4thế, không gian vũ trụ như càng mở rộng ra vô tận, tạo vật lại quá nhỏ bé, đơn chiếc, mong manh đến hư vô
- Những cồn bãi trên dòng tràng giang thưa vắng, đìu hiu, lặng lẽ, tàn tạ Thấp thoáng đâu đây âm thanh xa mờ của chợ chiều, của làng xa càng khiến không gian ngập chìm trong sự
xa vắng, tịch mịch, cô liêu, lạnh lẽo
- Không gian được mở ra theo ba chiều: dài, rộng, sâu Tất cả các chiều kích ấy đều đang vận động để đạt đến một chiều kích tối đa, mở rộng ra vô cùng bỏ lại những tạo vật cô đơn, trơ trọi, hoang vắng
b/ Tâm trạng của cái tôi trữ tình:
- Cái tôi mang một nỗi buồn thấm thía, mênh mông, một nỗi sầu thiên cổ tỏa lan theo dòng nước tràng giang bất tận
- Cái tôi nhỏ bé, cô đơn, lạc loài trước không gian vũ trụ bao la, bất tận, luôn cảm nhận về
sự hiện hữu mong manh, hư vô của mình trước vũ trụ vĩnh hằng, bất biến
- Một cái tôi luôn luôn khao khát một sự gần gũi, giao hòa, khao khát một tình cảm ấm áp của cuộc sống nên luôn lắng nghe, kiếm tìm những sự gần gũi, thân mật của đời
- Cái tôi trữ tình trong bài thơ mang tình yêu thiên nhiên sâu nặng, lòng yêu quê hương đất nước kín đáo mà tha thiết, sâu bền
- Tâm trạng của chủ thể trữ tình cũng là nỗi lòng chung của cả một thế hệ thanh niên trí thức trước Cách mạng tháng Tám – những cái tôi cô đơn, mang nặng nỗi sầu nhân thế, luôn cảm thấy lạc loài, bế tắc trong kiếp đời phù du, vô định
c/ Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, tạo vật và thể hiện tâm trạng của cái tôi trữ tình.
- Thiên nhiên, tạo vật được miêu tả bằng bút pháp chấm phá cổ điển, bằng những hình ảnh thơ gần gũi, bình dị, gợi hình, gợi cảm; ngôn từ hàm súc tinh tế, sáng tạo
- Nhà thơ sử dụng rất thành công các thủ pháp của thơ ca cổ điển: đối, tả cảnh ngụ tình, lấy động tả tĩnh; những thi liệu của thơ ca cổ được vận dụng linh hoạt, sáng tạo gợi lên những cảm nhận rất riêng về cảnh và tình đặc trưng của thiên nhiên, tạo vật tràng giang
- Tất cả khung cảnh thiên nhiên, tạo vật được nhìn nhận và thể hiện qua lăng kính của cái tôi mang nặng nỗi ưu tư, hoài cảm, mang nỗi sầu miên man nên thấm đẫm tâm trạng, mang điệu hồn riêng của chủ thể trữ tình – tác giả
- Các biện pháp tu từ: nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng… góp phần thể hiện đậm nét vẻ đẹp riêng của không gian tạo vật tràng giang và những nỗi lòng sâu kín của cái tôi Huy Cận
1,5
1,5
1,0
3 Đánh giá chung (0,5 điểm)
- Tràng giang của Huy Cận không chỉ là một bức tranh phong cảnh mà còn là “một bài thơ
về tâm hồn” Tác phẩm thể hiện rõ nỗi buồn sầu, niềm cô đơn, trống vắng của cái tôi nhỏ bé, lạc loài trước không gian, tạo vật mênh mông, bất tận, trước cuộc đời vô cùng
- Hình ảnh, ngôn từ, bút pháp trong bài thơ rất độc đáo, vừa mang đậm chất cổ điển, lại rất mộc mạc, hiện đại thể hiện chân thực, có chiều sâu bức tranh phong cảnh tràng giang và bức tranh tâm cảnh trong hồn người trước không gian, vũ trụ bao la
0,5
III.b Phân tích nhân vật ông lái đò trong tùy bút Người lái đò sông Đà
1 Và nét về tác giả và tác phẩm (0,5 điểm)
- Nguyễn Tuân là cây bút văn xuôi tiêu biểu trong văn học Việt Nam hiện đại có sở trường ở thể loại tùy bút Mỗi trang tùy bút của ông đều mang đậm dấu ấn phong cách tài hoa, uyên bác và những sáng tạo độc đáo, với nét cá tính riêng
- Người lái đò Sông Đà là một trong những tùy bút đặc sắc của Nguyễn Tuân, được in trong tập Sông Đà (1960) Trong tác phẩm này, nhà văn đã xây dựng hai hình tượng nghệ thuật
đặc sắc và ấn tượng là con Sông Đà và người lái đò
- Nhân vật ông lái đò là một hình tượng nghệ thuật đẹp về những con người lao động mới đang ngày đêm xây dựng đất nước Qua nhân vật, người đọc thấy rõ những nét phong cách nghệ thuật độc đáo và bút pháp khắc họa nhân vật tài hoa của Nguyễn Tuân
0,5
2 Phân tích nhân vật ông lái đò (3,5 điểm)
a/ Vẻ đẹp của ngoại hình và những phẩm chất rất đặc biệt
Trang 5- Ngoại hình đặc biệt ấn tượng: Tay ông “lêu nghêu như một cây sào”, chân “khuỳnh
khuỳnh” như lúc nào cũng kẹp lấy một cái cuống lái trong tưởng tượng, giọng nói ông ào ào
như tiếng nước trước mặt ghềnh, nhỡn giới vòi vọi như lúc nào cũng mong một cái bến xa
nào đó trong sương mù… Đặc điểm ngoại hình đặc biệt này của ông đò được tạo nên từ
công việc lao động sông nước đặc thù, và chính nó cũng hé mở những nét tính cách phi
thường của nhân vật
- Ông lái đò có những phẩm chất và tố chất đặc biệt: trí nhớ được rèn luyện cao độ bằng
cách lấy mắt nhớ tỉ mỉ tất cả những luồng nước của những con thác hiểm trở; với ông Sông
Đà như một trường thiên anh hùng ca mà ông thuộc cả dấu chấm than, chấm câu và những
đoạn xuống dòng… Có thể nói ông là một con người từng trải, lịch lãm, lão luyện trong
nghề như được sinh ra từ sóng nước Sông Đà
b/ Tính cách dũng cảm, kiên cường trong những chuyến vượt thác đầy nguy hiểm
- Sông Đà với những dòng thác hùm beo, với thạch trận dàn bày công phu, cả một bọn đá
tướng, đá quân rất quỷ quyệt, thay đổi chiến thuật khôn lường… Chúng còn dùng nhiều
ngón đòn độc hiểm để hạ gục ông đò, làm tan xác con thuyền trước khi vượt qua hết thác
- Ông lái đò tả xung hữu đột trước trùng vi thạch trận của Sông Đà, kiên cường nén chịu nỗi
đau thể xác do cuộc vật lộn với sóng thác gây nên, chiến thắng thác dữ bằng động tác lái
thuyền táo bạo, uyển chuyển mà chuẩn xác, mạch lạc…
c/ Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ
- Ông lái đò hiểu biết tường tận tính nết dòng sông, nắm chắc “binh pháp của thần sông thần
đá”, thuộc “quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở”, biết rõ từng cửa sinh, cửa tử
trển “thạch trận” Sông Đà…
- Ông bước vào cuộc giao chiến với phong thái ung dung pha chút nghệ sĩ, chỉ huy cuộc
vượt thác tài tình, khôn ngoan và nhìn những thử thách bằng cái nhìn từng trải của một con
người lịch lãm
- Người lái đò có trình độ lái thuyền điệu luyện, đạt đến mức tuyệt kỹ Nguyên Tuân đã gọi
đó là “Tay lái ra hoa”
d/ Nét đẹp bình dị, mộc mạc trong cuộc sống đời thường
- Sau cuộc vượt thác, “đêm ấy nhà đò đốt lửa nướng ống cơm lam”, toàn bàn chuyện về cá
dầm xanh, cá anh vũ, về những cái hầm cá, hang cá…
- Không ai bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi cửa ải nước có đủ tướng
dữ, quân tợn Bởi họ (nhân vật ông lái đò và những người lái đò khác) quan niệm: cuộc sống
của họ là ngày nào cũng chiến đấu với Sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành lấy cái sống từ
tay những con thác dữ dội, nên nó cũng không có gì hồi hộp đáng nhớ…
e/ Nhận xét về nhân vật: Ông lái đò là một hình tượng đẹp, tiêu biểu cho con người lao
động mới đang ngày đêm xây dựng đất nước, xây dựng cuộc sống mới Qua hình tượng này,
Nguyễn Tuân thể hiện rõ quan niệm nghệ thuật: Cái đẹp ở ngay trong những cái bình dị, ở
ngay những con người lao động trong cuộc sống đời thường; người anh hùng không phải chỉ
có trong chiến đấu mà còn có cả trong cuộc sống lao động thường ngày
0,75
1,0
0,75
0,5
0,5
3 Nét độc đáo trong bút pháp khắc họa nhân vật của Nguyễn Tuân (1,0 điểm)
- Nhà văn đã tạo nên một tình huống đầy thử thách để nhân vật tự bộc lộ rõ phẩm chất, tính
cách của mình: cuộc vượt thác dữ trên Sông Đà đầy hiểm nguy
- Vận dụng những kiến thứ uyên bác của nhiều lĩnh vực khoa học, nghệ thuật để khắc họa
nhân vật; đặc biệt Nguyễn Tuân chú ý tô đậm nét tài hoa, nghệ sĩ ở nhân vật này
- Ngôn ngữ miêu tả nhân vật đầy cá tính, giàu chất tạo hình, với những so sánh, liên tưởng
tài hoa, độc đáo, hoàn toàn phù hợp với đối tượng
1,0
Lưu ý chung: Trên đây chỉ là những ý cơ bản cho bài làm Học sinh có thể lựa chọn sắp xếp các ý theo cách khác miễn là
đảm bảo những yêu cầu cơ bản trên, sao cho bài viết mạch lạc, triển khai theo một trình tự lô-gíc Bài viết chỉ được điểm tối đa khi không những đáp ứng tốt các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng mà còn phải thể hiện kiến thức văn học sâu, rộng, năng lực cảm thụ văn học tinh tế Khuyến khích những bài viết cảm xúc, có những tìm tòi mới mẻ, sáng tạo, thể hiện rõ chủ
Trang 6kiến riêng của bản thân người viết.