ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN MÔN HỌC MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

- Hiểu được các yếu tố ảnh hưởng của môi trường đến hoạt động sống của con người nói chung và người tập luyện thể dục thể thao nói riêng.. Khái quát chung về môi trường và con người Mở đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TDTT ĐÀ NẴNG

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN MÔN HỌC MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

(Kèm theo Quyết định Số /QĐ-TDTTĐN, ngày tháng 12 năm 2014 )

1 Thông tin về giảng viên

- Họ và tên giảng viên phụ trách học phần: Nguyễn Nho Dũng

- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ

- Điện thoại: 0905.250.215

- Email: nhodungtt@yahoo.com

2 Thông tin chung về học phần

- Tên học phần: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

- Tên tiếng Anh: Environment and Humans

- Mã học phần: DHMTC0612

- Số tín chỉ: 02

- Thuộc chương trình đào tạo trình độ: Đại học; hình thức đào tạo: Chính quy

- Loại học phần: Tự chọn

- Các học phần tiên quyết: không

- Các học phần kế tiếp: không

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

 Nghe giảng lý thuyết : 24 tiết

 Làm bài tập trên lớp : 02 tiết

 Thực hành, thực tập (ở PTN, điền dã, thực tập ): 00 tiết

 Hoạt động theo nhóm : 00 tiết

 Thi kết thúc học phần : 02 tiết

- Khoa, Bộ môn phụ trách học phần: Khoa Y Sinh TDTT

3 Mục tiêu của học phần

3.1 Mục tiêu chung học phần

Học xong môn này, sinh viên có được

Kiến thức:

- Nắm được sự biến đổi của môi trường, sự biến đổi dân số, tác động giữa con người và môi trường trên toàn cầu

- Hiểu được các vấn đề về môi trường hiện nay trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng

- Hiểu được các yếu tố ảnh hưởng của môi trường đến hoạt động sống của con người nói chung và người tập luyện thể dục thể thao nói riêng

- Giúp cho sinh viên hiểu rõ và có ý thức hơn về việc bảo vệ môi trường

Kĩ năng:

- Có các kỹ năng phân tích và vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn về nghề nghiệp trong tương lai

- Có kỹ năng tìm kiếm và lựa chọn kiến thức phục vụ cho học tập

- Có kỹ năng làm việc với người khác

- Đánh giá được cách dạy và học

Thái độ, chuyên cần:

- Có thái độ học tập tích cực và nhu cầu tiếp thu kiến thức cho bản thân và nghề nghiệp tương lai

- Nhận định và đánh giá được vị trí, vai trò của môn học và ngành học trong xã hội hiện nay

- Có lối sống lành mạnh, trung thực, tinh thần cầu tiến Kính trọng giảng viên

 Mục tiêu khác

3.2 Mục tiêu nhận thức chi tiết

Mục tiêu

Mức

độ cần đạt

1 Khái quát

chung về môi

trường và con

người (Mở

đầu)

I.A.1- Trình bày được

khái niệm về môi trường, thành phần môi trường tự nhiên

I.A.2- Trình bày vị trí

và các chức năng cơ bản của môi trường

I.A.3- Trình bày sơ

lược về vấn đề môi trường trên thế giới và Việt Nam, các vấn đề

về khoa học môi trường

I.B.1- So sánh mối

quan hệ giữa môi trường và con người

I.B.2- Giải thích

các thuật ngữ về môi trường

I.B.3- Giải thích

các vấn đề về khoa học môi trường

I.C.1- Phân tích

được tầm quan trọng của môi trường sống đến sinh vật nói chung

và con người nói riêng

I.C.2- Đánh giá

được các tác động của môi trường đến sinh vật

Mức 3

Mức 2

Mức 2

2 Các nguyên

lý sinh thái học

ứng dụng trong

môi trường

I.A.1- Trình bày các

yếu tố sinh thái và ảnh hưởng của yếu tố sinh thái lên đời sống sinh vật

I.A.2- Trình bày các

khái niệm về quần thể

và các đặc trưng

I.A.3- Trình bày các

khái niệm về quần xã

và các đặc trưng

I.A.4- Trình bày các

khái niệm về hệ sinh thái và các đặc trưng

I.B.1- Giải thích

ảnh hưởng của yếu

tố vô sinh và yếu tố hữu sinh

I.B.2- Giải thích

các đặc trưng của quần thể

I.B.3- Nêu và giải

thích các đặc trưng của quần xã

I.C.1- Phân tích

định luật tối thiểu

và định luật giới hạn ảnh hưởng đến đời sống sinh vật

I.C.2- Phân tích

quá trình phân bố các cá thể trong quần thể

Mức 3

Mức 2

Mức 2

Mức 1

3 Dân số và

môi trường

I.A.1- Trình bày khái

niệm về dân số học và quá trình phân bố dân cư

I.A.2- Trình bày quá

I.B.1- Giải thích sự

chênh lệch về tỉ lệ gia tăng sân số

I.B.2- Giải thích

cấu trúc về sự phân

I.C.1- Phân tích

các phương thức di chuyển dân cư

I.C.2- Phân tích

chiến lược dân số

Mức 3

Mức 2

trình gia tăng dân số thế giới và Việt Nam

I.A.3- Trình bày mối

quan hệ giữa dân số, tài nguyên và môi trường

bố dân số và sự phân bố không đồng đều về tỉ lệ dân cư

quốc gia trong giai đoạn hiện nay

Mức 1

4 Các hoạt

động phát triển

kinh tế, xã hội

và môi trường

I.A.1- Trình bày quá

trình sản xuất nông nghiệp và môi trường

I.A.2- Trình bày quá

trình phát triển du lịch

và môi trường

I.A.3- Trình bày quá

trình phát triển công nghiệp hoá, đô thị hoá

và môi trường

I.B.1- Giải thích

quá trình phát triển của nền nông nghiệp tác động đến môi trường

I.B.2- Giải thích sự

phát triển của hoạt động du lịch tác động đến môi trường

I.B.3- Giải thích sự

hình thành các siêu

đô thị và các khu công nghiệp trong giai đoạn hiện nay gây tác động đến môi trường và cho

ví dụ

I.C.1- Phân tích

các chức năng chính về du lịch

I.C.2- Phân tích

ưu điểm của đô thị sinh thái và khu công nghiệp sinh thái hiện nay

Mức 3

Mức 2

Mức 1

5 Tài nguyên

thiên nhiên

I.A.1- Trình bày khái

niệm và phân loại tài nguyên

I.A.2- Trình bày các

loại tài nguyên thiên nhiên và tầm quan trọng của nó

I.A.3- Trình bày các

khái niệm về đa dạng sinh học

I.B.1- Giải thích về

các nguồn tài nguyên : vĩnh cữu, tái tạo và không tái tạo

I.B.2- phân tích vai

trò và ý nghĩa của các loại tài nguyên

I.C.1- Phân tích

giá trị kinh tế trực tiếp và gián tiếp của đa dạng sinh học đến đời sống

xã hội

Mức 3

Mức 2

Mức 1

6 Ô nhiễm

môi trường

I.A.1- Trình bày khái

niệm về ô nhiễm môi trường

I.A.2- Trình bày khái

niệm ô nhiễm nước và các nguồn gây ô nhiễm nước

I.A.3- Trình bày khái

niệm ô nhiễm không khí và các nguồn gây ô nhiễm không khí

I.A.4- Trình bày khái

niệm ô nhiễm đất và các nguồn gây ô nhiễm đất

I.A.5- Trình bày khái

niệm ô nhiễm tiếng ồn

và các nguồn gây ô nhiễm tiếng ồn

I.B.1- Giải thích

ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến đời sống sinh vật

I.B.2- Giải thích

các tác nhân gây ô nhiễm nước, đất, không khí và ô nhiễm tiếng ồn

I.C.1- Phân tích

các tác động gây ô nhiễm nước, đất, không khí và ô nhiễm tiếng ồn đến đời sống sinh vật

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Mức 1

Mức 1

7 Bảo vệ môi

trường

I.A.1- Trình bày

những vấn đề về môi trường toàn cầu

I.A.2- Trình bày các

cách để phát triển bền vững và bảo vệ môi trường

I.A.3- Trình bày các

hiện trạng về môi trường và bảo vệ môi trường ở Việt Nam

I.B.1- Giải thích về

các hiện tượng biến đổi khí hậu và hiệu ứng nhà kính

I.B.2- Phân tích

hiện trạng môi trường

ở nước ta trong những năm gần đây

I.C.1- Phân tích

và dự báo các vấn

đề môi trường ở nước ta trong thời gian đến

Mức 3

Mức 2

Mức 1

4 Tóm tắt nội dung học phần

Con người và môi trường là một môn học chuyên nghiên cứu toàn thể các điều kiện ngoại cảnh trong đó sinh vật đang sống và phát triển Đây là một môn học cung cấp kiến thức

cơ bản để xây dựng một thái độ đúng đắn trong việc nhận thức các mối quan hệ hữu cơ giữa nhu cầu phát triển của xã hội loài người với việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên thiên

nhiên Ngoài ra, nó còn nhằm mục tiêu giáo dục con người cần có ý thức trong việc bảo vệ môi trường sống, chống lại nạn gây ô nhiễm

Môi trường tự nhiên là cơ sở cho sự sinh tồn và phát triển của loài người Môi trường không những là nơi cư trú, mà còn là nơi cung cấp cho con người toàn bộ vật chất để sinh sống

và phát triển trong xã hội, trong lúc tác động của con người ngày càng tăng

Do vậy, đối tượng nghiên cứu bao gồm các yếu tố tự nhiên, yếu tố vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sự sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người

và thiên nhiên

5 Nội dung chi tiết học phần

Chương 1

MỞ ĐẦU

1.1 CÁC KHÁI NIỆM

1.2 CÁC THÀNH PHẦN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

1.3 CÁC CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA MÔI TRƯỜNG

1.4 SƠ LƯỢC VỂ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

1.4.1 Trên thế giới

1.4.2 Ở Việt Nam

1.5 KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Chương 2 CÁC NGUYÊN LÝ SINH THÁI HỌC ỨNG DỤNG TRONG MÔI TRƯỜNG

2.1 CÁC YẾU TỐ SINH THÁI

2.1.1 Khái niệm về các yếu tố sinh thái

Yếu tố sinh thái là các yếu tố môi trường có tác động trực tiếp hay gián tiếp lên đời sống sinh vật

- Yếu tố sinh thái thường chia thành 2 nhóm:

- Có hai định luật liên quan đến đến tác động của các yếu tố sinh thái đến sinh vật

2.1.2 Ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái vô sinh lên đời sống sinh vật

2.1.2.1 Nhiệt độ

2.1.2.2 Nước và độ ẩm

2.1.2.3 Ánh sáng

2.1.2.4 Các chất khí

2.1.2.5 Các muối dinh dưỡng

2.1.3 Ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái hữu sinh lên đời sống sinh vật

2.2 QUẦN THỂ VÀ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA QUẦN THỂ

2.2.1 Khái niệm

2.2.2 Các đặc trưng chính của quần thể

2.2.2.1 Kích thước và mật độ quần thể

2.2.2.2 Sự phân bố của các cá thể trong quần thể

2.2.2.3 Thành phần tuổi và giới tính

2.2.2.4 Sự tăng trưởng của quần thể

2.2.2.5 Sự biến động số lượng cá thể trong quần thể

2.3 QUẦN XÃ VÀ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA QUẦN XÃ

2.3.1 Khái niệm

2.3.2 Các đặc trưng của quần xã

2.3.2.1.Cấu trúc thành phần loài và số lượng cá thể của từng loài

2.3.2.2 Cấu trúc về không gian

2.3.2.3 Cấu trúc về dinh dưỡng

2.4 HỆ SINH THÁI VÀ CÁC ĐẶC TRƯNG

2.4.1 Khái niệm

2.4.2 Đặc trưng cơ bản của hệ sinh thái

2.4.2.1 Vòng tuần hoàn vật chất

2.4.2.2 Dòng năng lượng

2.4.2.3 Sự tiến hóa của hệ sinh thái

2.4.2.4 Cân bằng sinh thái

2.4.2.5 Những tác động của con người lên cân bằng các hệ sinh thái tự nhiên

Chương 3 DÂN SỐ VÀ MÔI TRƯỜNG

3.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ DÂN SỐ HỌC

3.1.1 Tỷ lệ tăng dân số

3.1.2 Thành phần tuổi và tháp tuổi

3.1.3 Sự phân bố và sự di chuyển dân cư

3.2 GIA TĂNG DÂN SỐ THỂ GIỚI

3.2.1 Lịch sử dân số thế giới

3.2.2 Tình hình dân số thế giới hiện nay

3.3 DÂN SỐ VIỆT NAM

3.3.1 Dân số và tỷ lệ tăng dân số

3.3.2 Cấu trúc dân số

3.3.3 Phân bố dân cư

3.3.4 Chiến lược dân số quốc gia

3.4 MỐI QUAN HỆ DÂN SỐ - TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

3.4.1 Tác động môi trường của sự gia tăng dân số

3.4.2 Quan hệ giữa dân số và tài nguyên

Chương 4 CÁC HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ MÔI TRƯỜNG

4.1 SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG

4.1.1 Các nền sản xuất nông nghiệp

4.1.2 Tình hình sản xuất lương thực trên thế giới và ở Việt Nam

4.1.2.1 Tình hình sản xuất lương thực trên thế giới

4.1.2.2 Tình hình sản xuất lương thực ở Việt Nam

4.2 DU LICH VÀ MÔI TRƯỜNG

4.2.1 Nhu cầu về du lịch, giải trí của con người

4.2.2 Các tác động của du lịch đến môi trường

4.2.3 Du lịch bền vững

- Mục tiêu của du lịch bề vững

- Các nội dung chủ yếu để phát triển ngành du lịch bền vững

4.3 CÔNG NGHIỆP HÓA, ĐÔ THỊ HÓA VÀ MÔI TRƯỜNG 4.3.1 Nguồn gốc của công nghiệp hóa và đô thị hóa

4.3.2 Tiến trình đô thị hóa, công nghiệp hóa trên thế giới 4.3.3 Sự hình thành các siêu đô thị

4.3.4 Các vấn đề môi trường và xá hội liên quan đến đô thị hóa

4.3.4.1 Suy giảm chất lượng môi trường ở đô thị

4.3.4.2 Các vấn đề xã hội trong đô thị hóa

4.3.5 Đô thị sinh thái – khu công nghiệp sinh thái

4.3.6 Đô thị hóa, công nghiệp hóa ở Việt Nam

4.3.6.1 Đô thị hóa

4.3.6.2 Công nghiệp hóa

Chương 5 TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

5.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI TÀI NGUYÊN

5.1.1 Khái niệm tài nguyên

5.1.2 Phân loại tài nguyên thiên nhiên

5.2 TÀI NGUYÊN RỪNG

5.2.1 Vai trò của rừng

5.2.2 Tài nguyên rừng trên thế giới

5.2.3 Tài nguyên rừng ở Việt Nam

5.3 TÀI NGUYÊN ĐẤT

5.3.1 Đặc điểm của tài nguyên đất

5.3.2 Tài nguyên đất trên thế giới

5.3.3 Tài nguyên đất ở nước ta

5.3.4 Chiến lược bảo vệ đất cho cuộc sống bền vững

5.4 TÀI NGUYÊN NƯỚC

5.4.1 Vai trò, đặc điểm tài nguyên nước

5.4.2 Tài nguyên nước trên thế giới

5.4.3 Tài nguyên nước ở Việt Nam

5.4.4 Giải pháp bảo vệ tài nguyên nước

5.5 TÀI NGUYÊN BIỂN VÀ VEN BIỂN

5.5.1 Tài nguyên biển và ven biển trên thế giới

5.5.2 Tài nguyên biển và vùng ven biển ở nước ta

5.6 TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

5.6.1 Khái niệm chung

5.6.2 Tài nguyên khoáng sản trên thế giới

5.6.3 Tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam

5.6.4 Tài nguyên khoáng sản và môi trường

5.7 TÀI NGUYÊN NĂNG LƯỢNG

5.7.1 Khái niệm chung

5.7.2 Sử dụng tài nguyên năng lượng trên thế giới

5.7.3 Tài nguyên năng lượng ở nước ta

5.7.4 Các giải pháp về năng lượng của loài người

5.8 ĐA DẠNG SINH HỌC VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

5.8.1 Khái niệm đa dạng sinh học

5.8.2 Giá trị đa dạng sinh học

5.8.3 Sự suy thoái đa dạng sinh học

Chương 6

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

6.1 KHÁI NIỆM

6.2 Ô NHIỄM NƯỚC

6.2.1 Khái niệm, nguồn và tác nhân ô nhiễm nước

6.2.1.1 Khái niệm

6.2.1.2 Nguồn ô nhiễm

6.2.1.3 Tác nhân gây ô nhiễm nước

6.2.1.4 Các thông số đánh giá chất lượng nước và sự ô nhiễm nước

6.2.2 Các tác động của ô nhiễm nước

6.2.3 Kiểm soát ô nhiễm nước

6.3 Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

6.3.1 Khái niệm và các nguồn ô nhiễm không khí

6.3.1.1 Khái niệm

6.3.1.2 Các nguồn gây ô nhiễm không khí

6.3.2 Sự phát tán của chất ô nhiễm trong môi trường không khí

6.3.3 Các tác động của ô nhiễm không khí

6.3.3.1 Những vấn đề toàn cầu liên quan đến ô nhiễm không khí 6.3.3.2 Tác động lên sức khỏe con người

6.3.3.3 Tác động lên động thực vật và các công trình xây dựng 6.3.4 Các biện pháp kiểm soát ô nhiễm không khí

6.4 Ô NHIỄM ĐẤT

6.4.1 Các tác nhân và nguồn ô nhiễm đất

6.4.2 Kiểm soát ô nhiễm đất

6.5 Ô NHIỄM TIẾNG ỒN

Chương 7 BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

7.1 NHỮNG VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG TOÀN CẦU

7.1.1 Tổng quan

7.1.2 Biến đổi khí hậu

7.1.2.1 Tổng quan về biến đổi khí hậu

7.1.2.2 Ứng phó với biến đổi khí hậu trên thế giới

7.1.2.3 Biến đổi khí hậu và ứng phó ở Việt Nam

7.1.3 Sự suy giảm tầng ozon

7.2 PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

7.2.1 Khái niệm phát triển bền vững

7.2.2 Các nguyên tắc phát triển bền vững

7.3 HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM

7.3.1 Hiện trạng môi truờng nước ta những năm gần đây

7.3.1.1 Môi trường nước

7.3.1.2 Môi trường không khí

7.3.1.3 Môi trường đất

7.3.1.4 Tài nguyên rừng và đa dạng sinh học

7.3.1.5 Vấn đề rác thải ở các đô thị Việt Nam

7.3.2 Những thách thưc đối với môi trường nước ta trong thời gian tới

7.3.3 Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030

7.3.3.1 Các quan điểm của chiến lược

7.3.3.2 Các mục tiêu của chiến lược đến năm 2020

7.3.3.3 Các nhiệm vụ và giải pháp cơ bản

6 Tài liệu

6.1 Tài liệu chính

1 Tập bài giảng môn Môi trường và con người – Khoa Y sinh, Đại học TDTT Đà Nẵng

2 Lê Thị Thanh Mai Giáo trình Môi trường và con người.(Giáo trình điện tử)

6.2 Tài liệu tham khảo

3 Nguyễn Thị Ngọc Ẩn Giáo trình Môi trường và con người NXb nông nghiệp 2009

4 Giáo trình Môi trường và con người – Khoa môi trường , Đại học Khoa học - Đại học Huế

5 TS Văn Thái Giáo trình Môi trường và con người NXB Giáo dục (1999)

6 Nguyễn Thị Kim Thái, Lê Hiền Thảo Sinh thái học và bảo vệ môi trường NXB Xây dựng

- Hà Nội 1999

7.Cunningham W P and Saigo, B W (2001) EnvironmentalScience: A Global concern., Bos ton, McGraw-Hill, 646pp,Boston

8.Goudie, A (1993), The Human Impact on N atural Environment.,Blackwell,4th Edition Ox ford, Blackwell14th, 1993, 542pp

7 Hình thức tổ chức dạy - học: Tương ứng với từng nội dung học phần có các hình thức dạy

học chủ yếu như lí thuyết, thực hành, bài tập, thảo luận, hoạt động theo nhóm, tự học, tự nghiên cứu… cùng số giờ tín chỉ sẽ được thực hiện cho từng hình thức, như sau:

Phương án dạy - học theo tín chỉ:

7.1 Lịch trình chung

Lên lớp