Một số giải pháp phát triển kinh tế tập thể

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI HIỆN NAY Ở QUẢNG NGÃI LÀ TẤT YẾU KHÁCH QUAN VÀ CẦN THIẾT I/ Mục Tiêu: -Cung cấp cho người nghe những kiến thức cơ bản nhất về KTTT (THT, HTXNN); -Nhận thức được bản chất, nguyên tắc và vị trí, vai trò của KTTT trong XDNTM; -Bước đầu hình thành kỹ năng thành lập, tổ chức lại THT và HTXNN; -Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn công tác bản thân. II/ Nội dung 1/Luật HTX 2012 2/Kinh tế tập thể & vai trò của nó trong XDNM 3/Chính sách phát triển HTX 4/Nội dung cần lưu ý khi tổ chức lại HTX theo Lật htx 2012

Chuyên đề

PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI HIỆN NAY Ở QUẢNG NGÃI LÀ TẤT YẾU KHÁCH QUAN VÀ CẦN

THIẾT

Mục tiêu

- Cung cấp cho người nghe những kiến thức cơ bản nhất về KTTT (THT, HTXNN);

- Nhận thức được bản chất, nguyên tắc và vị trí, vai trò của KTTT trong XDNTM;

- Bước đầu hình thành kỹ năng thành lập, tổ chức lại THT và HTXNN;

- Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn công tác bản thân.

1.KTTT&VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG

XDNTM

1.1 KTTT và các hình thức của nó

- KTTT là hình thức liên kết KT tự nguyện của các

TV, dựa trên SH TV và SHTTrộng nhằm thỏa mãn nhu cầu chung của họ;

- Các hình thức của KTTT: Tổ, nhóm hợp tác và HTX; DN HTX và LH HTX; QTDND;

- Nguyên tắc: tự nguyện, bình đẳng, quản lý dân chủ…

Nói đến KTTT hay KTHT là bàn đến chủ đề

“Hợp tác”, THT và HTX

Hợp tác là một quá trình hoạt động chung của

nhiều người nhằm thỏa mãn nhu cầu chung

của họ nhằm hỗ trợ hoạt động KT, XH, VH đời sống của TV trên cơ sở quản lý dân chủ:

- TV phải có nhu cầu chung về KT, VH, XH

- Đáp ứng nhu cầu chung của TV hiệu quả hơn so với từng TV đơn lẻ;

- TV vẫn giữ sự độc lập tự chủ của mình;

- TV bình đẳng với nhau trong hợp tác;

5

1.2 Tổ hợp tác

1.2.1 Đặc điểm của kinh tế hộ:

- SX nhỏ lẻ, manh mún…; SLĐ của họ chủ yếu đầu

1.2.2 Tổ hợp tác

• THT đc hình thành trên cơ sở Hợp đồng HT có chứng thực UBND xã và có từ 3 cá nhân trở lên, cùng góp vốn…

1.2.3 Bản chất, nguyên tắc và giá trị

của HTX

HTX là một tổ KT, XH tự chủ của các TV tự nguyện liên kết với nhau nhằm đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng chung về KT, VH, XH trên cơ sở sở hữu chung và được quản lý một cách dân chủ:

- TV vừa là chủ sở hữu, vừa là khách hàng và

sử dụng sản phẩm dịch vụ của HTX;

- HTX cung ứng sản phẩm dịch vụ cho TV theo nguyên tắc thị trường; quan hệ KT giữa

TV và HTX là bình đẳng.

8

Bản chất của HTX định ra nguyên tắc HTX:

1) Tham gia tự nguyện và “mở”;

2) Quản lý dân chủ, mỗi người một phiếu bầu như nhau;

3) Giao dịch kinh tế giữa HTX và thành viên;

Nguyên tắc HTX sâu rộng tạo ra giá trị:

•Tự giúp đỡ/giúp đỡ lẫn nhau;

Tóm lại

Sự ra đời, tồn tại và phát triển của kinh tế hợp tác, HTX là một tất yếu cả về kinh tế và lịch sử Sự phát triển của HTX phụ thuộc vào trình độ của LLSX và kinh tế thị trường của mỗi quốc gia

HTX là sản phẩm của nền KTTT và nó không phải là sự phủ định, sự thay thế kinh

tế hộ mà tạo điều kiện cho KT hộ TV gia tăng sức sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh

và làm cho thu nhập của thành viên tăng lên trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay.

THỊ TRƯỜNG

HỢP TÁC XÃ

Góp vốn

Đáp ứng sản phẩm, dịch vụ cho TV

Quan hệ thị trường đầu

Thành viên

Thành viên

Thành viên

SƠ ĐỒ 1: MÔ HÌNH HTXNN KIỂU MỚI

12

THỊ TRƯỜNG

HỢP TÁC XÃ

Góp vốn

Đáp ứng sản phẩm, dịch vụ cho TV

Quan hệ thị trường đầu

Thành viên

Thành viên

Thành viên

SƠ ĐỒ 2: MÔ HÌNH HTX CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG - TV

vừa là người sở hữu vừa là người lao động

Thị trường

Thành

viên

HỢP TÁC XÃ

Góp vốn

Cung cấp

Sản xuất ra sản phẩm, dịch vụ

Thành viên

Thành viên

Thành

viên

Góp sức

13

HTX HTX HTX

Liên hiệp HTX cấp quốc

gia

Liên hiệp HTX tín dụng

Liên hiệp HTX cấp quốc gia

Liên hiệp HTX cung ứng

Liên hiệp HTX cấp quốc gia

Liên hiệp HTX tiêu thụ

Thành viên Thành viên Thành viên Thành viên Thành viên Thành viên

SƠ ĐỒ 3: MÔ HÌNH LIÊN LIÊN HIỆP HTX

Công ty/Doanh nghiệp;

Viện/Trung tâm nghiên cứu

14

Một số ví dụ

Ví dụ 1:

HTX chăn nuôi Quý Hiền huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, cung ứng dịch vụ đầu vào như con giống (lợn, gà), cung ứng thức ăn, dịch

vụ thú y và bao tiêu đầu ra để bán cho doanh nghiệp Dịch vụ của Hợp tác xã đã giúp xã viên giảm chi phí sản xuất, bán được lợn, gà với giá cao hơn và ổn định, phát triển sản xuất và tăng thu nhập, bảo đảm cuộc sống và tự xóa đói giảm nghèo

15

Một số ví dụ

Ví dụ 2:

Hợp tác xã Tuổi trẻ, tỉnh Vĩnh Phúc sản

xuất vật liệu xây dựng Sản phẩm của hợp tác

xã cung ứng cho TV chính là việc làm mà hợp

tác xã tạo ra cho TV, theo đó, TV vừa là người góp vốn vừa là người lao động trong hợp tác xã Nhờ tham gia Hợp tác xã, TV có việc làm và thu nhập Trong khi đó, doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng không có nghĩa vụ tạo việc làm cho người góp vốn.

16

Kết luận

Phát triển HTX là phổ biến trên thế giới và hiện nay phong trào HTX ở các nước phát triển rất mạnh

 Tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX, chủ trương của Đảng ta và xu hướng mới phát triển HTX ở nước ta về mô hình tổ chức HTX là nhất quán

 HTX là khu vực thứ 3 bên cạnh khu vực công

và khu vực tư làm KT, XH phát triển ổn định

 HTX là nhân tố XHCN

17

HTXNN TRONG LIÊN KÊT 4 NHÀ

18

VAI TRÒ CỦA HTXNN

Nhà nông –HTXNN

- Giá trị gia tăng của nông dân tăng lên khi họ liên kết hợp tác hình thành THT hoặc HTX

- HTX là tổ chức KT đại diện cho người nông dân

và nó đủ năng lực trong thương thuyết, ký hợp đồng kinh tế với doanh nghiệp

- HTX chỉ thực hiện tốt vai trò của mình đ/v KT hộ

TV khi:

+ HTXNN tổ chức lại và hoạt động đúng Luật HTX

+ HTX phối hợp với UBND xã XD và triển khai đề

án dồn điền, đổi thửa

Nhà doanh nghiệp

DN là nhân tố quan trọng, trụ cột trong TCC NNN, đảm bảo đầu vào và đầu ra cho nông dân thông qua HTX, THT; DN cần đổi mới như:

- Tầm nhìn dài hạn, xóa bỏ tư tưởng làm ăn “chụp giựt”

- XDKHSXKD khoa học, sát đúng với thị trường và nguồn lực của DN

- Nâng cao văn hóa kinh doanh, kỹ năng và quản trị

DN

- Chủ động XD và PT bền vững các LK giữa DN với HTX và các tổ chức, nhà KH

Nhà nước

Các chính sách của Nhà nước hỗ trợ cho nông dân hiệu quả khi Nhà nước hỗ trợ trực tiếp cho HTXNN Nhà nước cần:

- Đổi mới việc tổ chức và điều hành TCC ngành NN

- Có chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích cán bộ trẻ, DN, HTX; CS kêu gọi nhà KH, chuyên gia tiến quân vào NN

- Đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền; đào tạo nghề

- Đổi mới hoạt động nghiên cứu KH nông nghiệp

- Dồn điền, đổi thửa; kêu gọi nhà đầu tư xây dựng cụm công nghiệp chế biến nông sản

- Đổi mới nội dung và hình thức hoạt động của công tác khuyên nông và khuyến công

1.3 Xây dựng nông thôn mới

- Thực trạng về các hình thức tổ chức sản xuất trong nông thôn;

- Nông dân là “Chủ thể” – Mọi việc phải được dân biết, dân bàn, dân làm, dân hưởng thụ

1.4 Vai trò của KTTT trong XDNTM

- KTTT là hình thức tổ chức KT-XH đưa người

sản xuất nhỏ lên SXHH lớn;

- HTXNN góp phần thúc đẩy LLSX PT;

- HTXNN là cầu nối cho sự PT KT-XH ở địa

phương; tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo án sinh xã hội;

- HTXNN là tổ chức trung gian của liên kết 4 nhà trong XDNTM

chất lượng tốt nhất cho TV vừa

là chủ sở hữu vừa là người sử

Về quan hệ phân phối

Phân chia thặng dư

Thặng dư được trích lập các quỹ

của HTX, phân phối cho các TV

chủ yếu theo mức độ từng TV

hợp đồng dịch vụ với HTX (mức

sử dụng dịch vụ của HTX),

Phân chia lợi nhuận

Lợi nhuận được phân phối ở dạng chia lãi cổ tức

định tại mọi thời điểm

không vượt quá 20% tổng

số vốn điều lệ của HTX

Doanh nghiệp không có sự hạn chế về vốn góp tối đa trong tổng số vốn điều lệ của doanh nghiệp

vụ của công ty

Mỗi cổ đông có quyền có một phiếu bầu cho mỗi cổ phần có trong công ty

2.2 Quy định liên quan đến bản chất HTX

 Quy định rõ hơn về ĐN HTX: HTX là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 TV tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động SX, KD, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của TV, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý HTX

 Nhu cầu chung của thành viên là nhu cầu sử dụng

sản phẩm, dịch vụ giống nhau phát sinh thường xuyên, ổn định từ hoạt động SX, KD, đời sống của

TV Đối với HTX tạo việc làm thì nhu cầu chung của TV là nhu cầu việc làm của TV trong HTX do HTX tạo ra;

Nhu cầu chung của thành viên :

Mua chung SP, DV từ thị trường để phục vụ cho

Tạo việc làm cho TV đối với HTX tạo việc làm;

Các hoạt động khác theo quy định của điều lệ HTX

Bổ sung các quy định về:

- Nguyên tắc kết nạp rộng rãi TV và nguyên tắc gắn kết về kinh tế của TV với HTX;

2.3 Quy định liên quan đến bản chất tổ

chức HTX

 Quyền, nghĩa vụ của HTX?

Thực hiện mục tiêu hoạt động của HTX;

Tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động của HTX;

Tiến hành các hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên;

Thực hiện Hợp đồng dịch vụ giữa HTX với thành viên;

Quyền cung ứng SP, DV và việc làm cho thị trường ngoài TV theo quy định của Chính phủ

Quyền, nghĩa vụ của thành viên?

- TV có quyền yêu cầu được HTX cung ứng sản phẩm, dịch vụ theo hợp đồng dịch vụ giữa TV

và HTX;

- TV bắt buộc phải sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX theo HĐ dịch vụ giữa TV và HTX;

- Chấm dứt tư cách TV khi không sử dụng bất

cứ sản phẩm hoặc dịch vụ nào của HTX trong thời hạn liên tục theo quy định cùa điều lệ nhưng không quá 03 năm.

Sửa đổi, bổ sung nội dung điều lệ HTX :

- Nội dung hợp đồng dịch vụ giữa HTX với TV:

nghĩa vụ cung ứng và sử dụng dịch vụ, sản phẩm; giá và phương thức thanh toán;

- Đầu tư, góp vốn, mua cổ phần, liên doanh, liên kết; thành lập doanh nghiệp của HTX

- Phương thức phân phối thu nhập

- Các loại tài sản không chia

- Nguyên tắc trả thù lao cho thành viên HĐ, người điều hành, người lao động;

- Xử lý vi phạm điều lệ và nguyên tắc giải quyết tranh chấp nội bộ.

TV thực hiện quyền làm chủ ntn?

Theo nguyên tắc nào?

- TV thực hiện quyền làm chủ HTX thông qua quyền biểu quyết của mình tại đại hội

TV và thông qua HĐQT - cơ quan đại diện cho mình tại HTX;

- TV không được ủy quyền cho người khác biểu quyết thay mình;

- TV có quyền bình đẳng, biểu quyết ngang nhau không phụ thuộc vốn góp hay chức vụ của TV Đại hội TV có quyền quyết định cao nhất Trường hợp HTX có 100 thành viên trở lên có thể tổ chức đại hội đại biểu TV;

- HĐQT HTX là cơ quan quản lý HTX do hội nghị thành lập hoặc đại hội TV bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm.

Khoản trợ cấp, hỗ trợ của Nhà nước

Khoản được tặng, cho khác

Tài sản không chia là một bộ phận tài sản

của HTX, không được chia cho thành viên khi chấm dứt tư cách thành viên hoặc khi HTX chấm dứt hoạt động

► Tài sản không chia của HTX: quyền sử dụng

đất do Nhà nước giao, cho thuê đất; khoản trợ cấp, hỗ trợ không hoàn lại của Nhà nước; khoản được cho, tặng theo thỏa thuận là tài sản không chia; Phần trích lại từ quỹ đầu tư phát triển được đại hội TV quyết định là tài sản không chia; vốn, tài sản khác được điều lệ quy định là tài sản không chia

Về phân phối thu nhập của HTX

Sau khi thực hiện nghĩa vụ thuế, trích lập các quỹ, phần thu nhập còn lại được phân phối cho TV chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX, phần còn lại chia theo vốn góp

Mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của

TV là tỷ lệ giá trị SP, DV mà từng TV sử dụng trên tổng giá trị sản phẩm, dịch vụ do HTX cung ứng cho tất cả TV Đối với HTX tạo việc làm thì mức độ sử dụng SP, DV được thể hiện bằng tỷ lệ tiền lương của từng TV trên tổng tiền lương

Tổ chức quản lý hợp tác xã

 Bổ sung nhiều thẩm quyền hơn cho đại hội thành viên trong việc chuyển nhượng, cho thuê, mượn, thanh lý, xử lý tài sản; đầu tư hoặc bán tài sản có giá trị

Thay đổi nội dung chương trình đại hội thành viên:

 Bổ sung quy định về cơ cấu tổ chức quản lý HTX : ĐHTV, HĐQT, ban kiểm soát

 Tách bạch và làm rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chức danh HĐQT với người điều hành HTX – Giám đốc HTX

 Quyền biểu quyết của thành viên HĐQT ngang nhau

 Số lượng thành viên tối đa của: HĐQT-15; BKS-7

 Ban kiểm soát: HTX≥30; LHHTX≥10

Tài chính HTX

 HTX huy động vốn:

Ưu tiên huy động vốn từ thành viên

để đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh trên cơ sở thỏa thuận với TV.

Trường hợp huy động vốn từ TV chưa đáp ứng đủ nhu cầu thì hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã huy động vốn từ các nguồn khác theo quy định của pháp luật

và điều lệ.

TV không được chuyển nhượng vốn góp của mình mà được trả lại vốn góp khi chấm dứt

tư cách TV

► Điều kiện trả lại vốn góp cho TV

Khi HTX đã quyết toán thuế của năm tài chính và bảo đảm khả năng thanh toán các khoản nợ, nghĩa vụ tài chính của HTX

Khi TV đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính của mình đối với HTX

Cá nhân hoặc tập thể quyết định việc trả lại vốn góp cho TV không đúng quy định phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho HTX

- Bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các cấp trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ thực hiện thanh tra, kiểm tra hoạt động của HTX;

- Việc kiểm toán HTX do Chính phủ quy định.

Sở Kế hoạch và Đầu tư tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh quản lý NN về: đăng ký kinh doanh; tổng hợp

về KTTT, HTX (Đ8 NĐ24/2014/NĐ-CP)

 Phòng Tài chính - kế hoạch tham mưu, giúp UBND

cấp huyện thực hiện chức năng quản lý NN về đăng ký KD; tổng hợp và thống nhất quản lý các vấn đề về HTX (Điều 7 NĐ37/2014/NĐ-CP)

 Xử lý vi phạm quy định về ĐKKD, đăng ký vốn góp,

thay đổi nội dung đăng ký, công khai thông tin, tổ chức lại, hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện (Điều 40-45 NĐ 155/2013/NĐ-CP)

Tổ chức lại trong trường hợp:

- Vốn góp của TV có mức trên 20% vốn điều lệ HTX

- Góp vốn nhưng không sử dụng DV của HTX

- Chia lãi theo vốn góp

- Tỷ lệ cung ứng SP-DV cho TV không đáp ứng quy định tại Nghị định 193/2013/NĐ-CP

2.6 Khác nhau giữa HTX NN kiểu cũ và mới

- Cá nhân;

- Hộ gia đình;

- Pháp nhân.

+ Các quỹ không chia.

• Sở hữu cá nhân: công cụ sản xuất của cá nhân TV

3 Về quan hệ giữa xã viên với HTX

- Hộ xã viên là đơn vị kinh tế

tự chủ: tự điều hành lao động của gia đình, tự quyết định bố trí sản xuất cây trồng, vật nuôi, tự mua vật

tư đầu vào sản xuất theo cơ chế thỏa thuận với HTX.

4 Về quan hệ giữa HTX với nhà nước

- HTX là tổ chức kinh tế độc lập, tự chủ, có tư cách pháp nhân, bình đẳng với các loại hình DN, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động SXKD

5 Về phân phối thu nhập

51

Mô hình HTX NN

kiểu cũ Mô hình HTX NN kiểu mới

Phân phối thu nhập

mang nặng tính bình

quân, bao cấp, chủ yếu

theo công lao động

Thu nhập sau khi được trích lập các quỹ theo Luật HTX được chia cho xã viên chủ yếu theo mức độ sử dụng dịch vụ của HTX, phần còn lại chia theo vốn góp

6 Về quy mô và phạm vi hoạt động

52

Mô hình HTX NN kiểu

cũ Mô hình HTX NN kiểu mới

- Giới hạn trong địa

giới thôn, xã hoặc liên

xã;

- Canh tác nông nghiệp

tập trung trong nông

Sự khác nhau giữa HTX với tổ hợp tác

- Được hình thành trên cơ

3 Các chính sách phát triển HTX

3.1 Căn cứ Nghị định số193/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013, Quy định chi tiết một số điều của Luật HTX;

3.2 Căn cứ Quyết định số 2261 của Thủ tướng Chính phủ ngày 15/12/2014, Phê duyệt Chương trình hỗ trợ phát triển hợp tác xã giai đoạn 2015-2020;

3.3 Quyết định 58 và 05 của UBND tỉnh Quảng Ngãi;

3.4 Quyết định 04 và 31 của UBND tỉnh Quảng Ngãi;

3.5 Thông tư 03 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư

3.6 Chỉ thị số 19/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ

(24/7/2015), Về việc đẩy mạnh triển khai thi hành Luật HTX

54