Các nhà tâm lí học khẳng định rằng : “ Trong quá trình lao động, con ngời sáng tạo ra nền văn minh, khám phá ra những quy luật tự nhiên, xã hội và t duy, đồng thời cũng phát triển những
Trang 1“giáo dục lao động tự phục vụ cho học sinh lớp
Một”
I Cơ sở lí luận
Lao động là một loại hình hoạt động đặc biệt của con ngời nhằm sản xuất ra các sản phẩm vật chất và tinh thần phục vụ lợi ích cho xã hội Vì vậy lao động là hoạt động chính, cơ bản của con ngời Nhờ lao động nền văn minh loài ngời đợc tạo nên, lao động là nguồn gốc của mọi sự giàu có trên trái đất Loài ngời còn lao động để không những bảo tồn nền văn minh mà còn phát triển nó đa nó lên tầm cao mới Sự phồn vinh của xã hội, sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nớc phần nhiều phụ thuộc vào thái độ lao động của những ngời công dân
Các nhà tâm lí học khẳng định rằng : “ Trong quá trình lao động, con ngời sáng tạo ra nền văn minh, khám phá ra những quy luật tự nhiên, xã hội và
t duy, đồng thời cũng phát triển những năng lực tinh thần và thể chất, những phẩm chất sinh lí và tâm lí của cá nhân.” Nói cách khác, qua lao
động con ngời không những là biến đổi thế giới xung quanh, mà còn thay
đổi chính bản thân mình Quá trình lao động cùng tác động mạnh mẽ đến mặt giáo dục nhân cách Khi tham gia lao động, học sinh áp dụng kiến thức và kĩ năng nhất định và nhờ đó mà tri thức khoa học và kĩ năng tơng ứng đợc ủng cố, học hiểu sâu thêm giá trị thực tiễn của chúng Quá trình lao động còn phát triển năng lực của trẻ em, bởi nó đòi hỏi ở trẻ phải suy nghĩ về vấn đề tổ chức lao động, lập kế hoạch, tiến hành công việc kiểm tra Mặt khác lao động bao giờ cũng mang tính tập thể nên nó giúp trẻ hình thành các tình cảm đồng đội, tơng trợ, giúp đỡ lẫn nhau, hợp tác với nhau, tinh thần trách nhiệm và cuối cùng, lao động làm cho trẻ rèn luyện tính tích cực xã hội Bên cạnh đó lao động còn giúp các em phát triển thể chất, khiếu thẩm mĩ to lớn
II Cơ sở thực tiễn
Nh Bác Hồ đã nói” Tuổi nhỏ làm việc nhỏ tuỳ theo sức của mình” Lao
động phải vừa sức với các em, vừa sức với từng độ tuổi tâm sinh lí của các em Chúng ta đã biết trẻ em Mẫu Giáo bớc vào lớp Một, trẻ bớc vào một giai đoạn hoàn toàn mới Các em còn đợc sự bao bọc của gia đình, chủ yếu hoạt động chơi chiếm phần nhiều Phần lớn trẻ cha có tính tự giác, tính chủ động, còn ỷ lại và còn do ngời lớn làm thay Các em cha có ý thức tự phục vụ, giúp đỡ gia đình Bên cạnh đó thực tế ở một số trờng
Trang 2học sinh cha tham gia vào các công việc lao động khác nhau Có trờng , ngay cả việc trực nhật lớp học không phảI làm vì nhà trờng đã thuê lao công thật có hại cho việc giáo dục trẻ em
Từ thực tế nhiều năm giảng dạy lớp Một tôi thấy việc giáo dục lao động
tự phục vụ cho học sinh bắt đầu vào lớp Một là rất cần thiết Bản thân tôi
có một vài kinh nghiệm nhỏ để giáo dục lao động tự phục vụ cho học sinh lớp Một nhằm phát triển nhân cách cho các em
III Nội dung.
1 Những việc cần làm :
Lên lớp Một các em bắt đầu dần dần đợc làm quen với những việc lao động tự phục vụ bản thân mình, tách rời sự “ làm thay” của ngời lớn nh: trong quá trình tự phục vụ ở trờng, học sinh lớp một bắt đầu tham gia các hoạt động quét lớp, lau bảng, lau bụi ở bàn ghế, sắp xếp bàn ghế, dụng cụ , chuẩn bị các vật liệu để học các giờ học, tự sắp xếp sách, vở Bên cạnh đó ở lứa tuổi này các em còn làm những việc nh biết giữ quần
áo , dày dép gọn gàng, gấp chăn gối khi học ở trờng, chuẩn bị đồ dùng học tập, ở nhà biết giúp mẹ làm một số việc nhà
2 Biện pháp giải quyết.
a Trong các môn học.
Thông qua các môn học, các bài học cụ thể để giáo dục ý thức tự giác cho các em, rèn kĩ năng sống cho các em hớng các em có thái độ
đúng đắn với lao động Học sinh tích cực muốn tham gia lao động tự phục vụ
Ví dụ : Trong môn đạo đức, bài “ Gọn gàng sạch sẽ” Đạo đức- Lớp
1 Thông qua bài dạy qua tranh ảnh, các tình huống và các hình thức tổ chức dạy học giúp học sinh hiểu- biết :
- Thế nào là ăn mặc gọn gàng sạch sẽ?
- ích lợi của việc ăn mặc gọn gàng sạch sẽ?
Những việc nên làm và không nên làm để các em biết và tự điều chỉnh mình cách ăn mặc gọn gàng sạch sẽ? từ đó các em tham gia tự phục vụ một cách tích cực
Hoặc trong bài “ Giữ gìn sách vở đồ dùng học tập” Đạo đức- Lớp
1 sau khi đợc cô giáo truyền tải nội dung bài học, học sinh có thái độ và những việc làm cụ thể biết sắp xếp sách vở trớc khi đi học, sau khi học xong và luôn giữ góc học tập của mình đợc gọn gàng, ngăn nắp, từ đó các
em luôn có ý thức trau dồi và yêu quý giữ gìn sách vở đồ dùng học tập
Trang 3Bên cạnh đó thông qua môn học Tự nhiên và xã hội , môn kĩ thuật
để giáo dục học sinh biết tự phục vụ bản thân một cách tích cực, các em
có kế hoạch , có phơng pháp hoàn thành công việc, có kĩ năng sử dụng một số công cụ nh chổi, dẻ lau, kéo
Ví dụ: Trong bài “ Giữ vệ sinh thân thể”, bài” Thực hành đánh răng rửa mặt” ( Tự nhiên và xã hội – Lớp 1) Qua nội dung bài học hớng dẫn học sinh thực hành một số việc làm tự phục vụ bản thân nh hàng ngày phải tắm , gội đầu, biết bấm móng tay, biết tự chăm sóc và bảo vệ bản thân mà không gây ảnh hởng đến ngời khác Hoặc trong bài “ Vệ sinh tr-ờng lớp sạch đẹp” ( Tự nhiên và xã hội – Lớp 1) Hớng dẫn học sinh làm một số việc đơn giản nh: lau bảng, bàn, quét lớp, trang trí lớp học Các em
có ý thức giữ lớp học sạch đẹp, sẵn sàng tham gia vào những hoạt động làm cho lớp học của mình sạch đẹp, từ đó các em càng yêu trờng, yêu lớp
Môn Tiếng Việt cũng góp phần giáo dục lao động tự phục vụ cho học sinh Trong bài “ Cái Bống” ( Tiếng Việt 1- Tập 2) và một số bài học khác ở phần luyện nói, qua nội dung bài học giúp học sinh biết tự phục
vụ bản thân đồng thời biết giúp đỡ mọi ngời trong gia đình nh: trông em, nấu cơm giúp mẹ, rửa bát, lau bàn ghế, rửa ấm chén, chăm sóc vật nuôi, cây trồng
b.Giáo dục lao động tự phục vụ cho học sinh thông qua các tiết
hoạt động ngoài giờ và kết hợp với Đội
Qua các tiết hoạt động ngoài giờ cùng với tổ chức Đội nhằm giới thiệu về ý nghĩa mục đích của các hoạt động giúp các em tìm hiểu và tham gia tích cực một số việc nh: tham gia các phong trào công tác Trần Quốc Toản ( Giúp đỡ các gia đình thơng binh, liệt sĩ, neo đơn, gặp nhiều khó khăn ) tham gia các hoạt động tập thể chăm sóc và bảo vệ đài trởng niệm của phờng Có ý thức chăm sóc bồn hoa cây cảnh ở vờn trờng, tham gia các công việc bảo vệ môi trờng, dọn vệ sinh xung quanh nơi ở, sinh hoạt và học tập, bảo vệ các động vật có ích và diệt trừ các động vật có hại cho môi trờng, cuộc sống
c Qua nề nếp bán trú tại trờng.
Ngay từ khi mới bớc vào lớp Một, Cho học sinh học nội quy của tr-ờng, về lao động tự phục vụ đã đề ra Giáo viên cần phải định hớng cho học sinh lao động tự phục vụ bản thân ngay từ những việc nhỏ nhất Ngay
từ đầu buổi học cho các tổ kiểm tra vệ sinh cá nhân Hớng dẫn học sinh
Trang 4biết tự rửa tay trớc khi ăn trong giờ ăn tra tại trờng, sắp xếp gọn gàng chăn, gối trớc khi ngủ và sau khi ngủ dậy tại trờng, giúp học sinh tự mình
ăn cơm tại bán trú
d.Nêu gơng , động viên và khen thởng:
Bằng những câu chuyện, những tấm gơng thiết thực ở lứa tuổi của các em và bằng những lời động viên, khen thởng, nêu gơng trớc lớp để nhằm khuyến khích động viên các em , tạo sự hứng khởi, sự bắt chớc làm theo từ đó các em thực hiện lao động tự phục vụ một cách thờng xuyên,
có kế hoạch và đạt hiệu quả cao
e.Giáo viên phải luôn theo dõi nhắc nhở học sinh thờng xuyên
trong mỗi ngày để các em có thói quen tự phục vụ
3 Kết quả
Qua thực tế giảng dạy tại lớp 1C, tôi nhận thấy những ngày đầu các em
đến trờng thì rất ít em biết làm những công việc tự phục vụ bản thân
Nh-ng đến nay thì 100% học sinh đã biết lao độNh-ng tự phục vụ bản thân một cách tích cực, tự giác, biết cách giữ vệ sinh thân thể, vệ sinh lớp trờng, bảo vệ môi trờng, giúp đỡ ngời thân trong gia đình và cùng với bạn có ý thức giữ vệ sinh chung Đồng thời các em đã có thói quen lao động nghiêm túc, có kế hoạch, có phơng pháp, hoàn thành công việc đến cùng
4 Kết luận:
Nh vậy nghiên cứu trên chúng ta thấy đợc giáo dục lao động nói chung và giáo dục lao động tự phục vụ cho học sinh có ý nghĩa rất lớn trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Vì vậy:
- Giáo viên cần biết cách hớng dẫn xác định đợc vai trò của lao
động đặc biệt là lao động tự phục vụ đối với học sinh lớp Một
- Rèn kĩ năng và thói quen lao động cho các em
- Có thái độ tình cảm yêu lao động và thích thú với việc mình đã làm
5 Đề xuất s phạm
- Phối kết hợp với các tổ chức trong nhà trờng cũng nh trên địa bàn nơi c trú giúp các em ngày càng yêu lao động và có tình cảm, nhu cầu , khả năng lao động sáng tạo mà bắt đầu từ những công việc lao động đơn giản là tự phục vụ bản thân mình
IV Tổng kết.
Nh vậy qua thời gian dạy học , tìm hiểu và nghiên cứu các tài liệu liên quan Tôi xin phép đợc đa ra ý kiến của mình nh trên Kính mong hội
Trang 5đồng khoa học xem xét, góp ý , góp phần vào việc phát triển nhân cách cho trẻ
Tôi xin chân thành cảm ơn !