Một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút FDI vào ngành điện Việt Nam trong thời gian tới

Việt Nam đang nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông vận tải-hàng không-viễn thông-cầu cảng-sân bay và đặc biệt là điện lực nhăm mục đích tăng trưởng kinh tế.

h t,ngu n v n vay có h n, n g th i, Chính ph c ng nh n th y r ng mô hình t

ch c c quy n Nhà n c trong xây d ng c s h t ng không ph i là mô hìnhduy nh t,th m chí c n ph i c i t nâng cao hi u qu ho t n g

Ngành i n là m t ngành c bi t trong c s h t ng,ngoài tính ch t làngành liên quan n an ninh n ng l n g qu c gia còn là ngành cung c p y u t

u vào không th thi u cho s n xu t công nghi p và m i ho t n g c a xã h i

áp ng t ng tr n g kinh t ,nhu c u v i n ngày càng t ng,ngành i n ph i i

tr c m t b c trong vi c cunh c p i n Vì v y,v n u t cho ngành i n là r t

l n,n u ch d a vào huy n g nh tr c ây (v n vay n c ngoài,vay trong

n c ,v n ngân sách,v n t có) ch c ch n s không m b o.Cho nên,c n xây

d ng hành lang pháp lý thông thoáng hi u qu nh m thu hút ngu n v n u t tbên ngoài, c bi t là dòng v n FDI

Chính vì s c n thi t này nên trong quá trình th c t p t i phòng Côngnghi p và Xây d ng thu c C c u t n c ngoài – B K ho ch u t và

d i s giúp c a giáo viên h n g d n,em ã tri n khai tài “ M t s

gi i pháp nh m t n g c n g thu hút FDI vào ngành i n Vi t Nam trong th i gian t i ”

tài c a em g m 3 ph n chính:

- Ch n g 1: C s lý lu n v v n u t tr c ti p n c ngoài.

- Ch n g 2 : Th c tr n g thu hút FDI vào ngành i n hi n nay.

- Ch n g 3 : M t s gi i pháp nh m t n g c n g thu hút FDI vào ngành i n Vi t Nam trong th i gian t i

Do m t s h n ch v kh n ng và th i gian nên trong tài này không

th tránh kh i sai sót,em r t mong c s góp ý c a cô giáo và các cán

b ,nhân viên c a C c u t n c ngoài

Em xin chân thành c m n s giúp nhi t tình c a cô giáo h n g d nPGS.TS o à n Th Thu Hà và các cán b C c u t n c ngoài thu c B K

Ho ch và u T ã giúp em hoàn thành tài này

Theo Qu ti n t qu c t IMF,v n u t tr c ti p n c ngoài c

n h ngh a là “M t kho n u t v i nh ng quan h lâu dài.Theo ó ,m t t

ch c trong m t n n kinh t (nhà u t tr c ti p) thu c l i ích lâu dài t

m t doanh nghi p t t i m t n n kinh t khác.M c í ch c a nhà u t tr c

ti p là mu n có nhi u nh h n g trong vi c qu n lý doanh nghi p t t i n nkinh t khác ó ”

H i ngh Liên H p Qu c v th n g m i và phát tri n UNCTAD c ng

a ra m t s khái ni m v FDI.Theo ó ,lu n g v n FDI bao g m v n ccung c p( tr c ti p ho c thông qua các công ty liên quan) b i nhà u t tr c

ti p n c ngoài cho các doanh nghi p FDI,ho c v n mà nhà u t tr c ti p

n c ngoài nh n c t doanh nghi p FDI.FDI g m có ba b ph n: v n c

ph n,thu nh p tái u t và các kho n vay trong n i b công ty

Các nhà kinh t qu c t dnh ngha: u t tr c ti p n c ngoài là ng i s

h u t i n c này mua ho c ki m soát m t th c th kinh t c a n c khác, ó là m tkho n ti n mà nhà u t tr cho m t th c th kinh t c a n c ngoài có nh

h n g quy t nh i v i th c th kinh t y ho c t ng thêm quy n ki m soát trong

th c th kinh t y

Lu t u t n c ngoài t i Vi t nam n m 1987 a ra n h ngh a: u t

tr c ti p n c ngoài là vi c t ch c,cá nhân n c ngoài vào Vi t nam v n

b ng ti n n c ngoài ho c b t kì tài s n nào c Chính ph Vi t Nam ch pthu n h p tác kinh doanh trên c s h p n g ho c thành l p xí nghi p liêndoanh,doanh nghi p 100% v n n c ngoài theo quy n h c a lu t này

T nh ng khái ni m trên,ta có th hi u m t cách khái quát v u t

tr c ti p n c ngoài nh sau: u t tr c ti p n c ngoài FDI t i m t qu c gia

là vi c nhà u t m t n c a v n b ng ti n ho c b t kì tài s n nào vào

qu c gia khác có quy n c s h u và qu n lý ho c ki m soát m t th c

th kinh t t i qu c gia ó ,v i m c tiêu t i a hóa l i ích c a mình

1.1.2.Các hình th c FDI.

1.1.2.1.Hình th c liên doanh liên k t

Doanh nghi p liên doanh v i n c ngoài g i t t là liên doanh là hình

th c c s d ng r ng rãi nh t c a u t tr c ti p n c ngoài trên th gi i

t tr c n nay Nó là công c thâm nh p vào th tr n g n c ngoài m tcách h p pháp và có hi u qu thông qua ho t n g h p tác.

Liên doanh là m t hình th c t ch c kinh doanh có tính ch t qu c t ,hình thành t nh ng s khác bi t gi a các bên v qu c t ch, qu n lý, h th ngtài chính, lu t pháp và b n s c v n hoá,ho t n g trên c s s ó ng góp c acác bên v v n, qu n lí lao n g và cùng ch u trách nhi m v l i nhu n c ng

nh r i ro có th x y ra.Ho t n g c a liên doanh g m c ho t n g s n xu tkinh doanh, cung n g d ch v , ho t n g nghiên c u c b n và nghiên c utri n khai

i v i n c ti p nh n u t :

- u i m : giúp gi i quy t tình tr ng thi u v n u t ,giúp a d ng hóa

s n ph m, i m i công ngh ,t o th tr n g m i và t o c h i cho ng i lao

n g làm vi c và h c t p kinh nghi m qu n lý c a n c ngoài

- Nh c i m : m t nhi u th i gian th n g th o các v n liên quan

n d án u t ,th n g xu t hi n mâu thu n trong qu n lý i u hành doanhnghi p, i tác n c ngoài th n g quan tâm n l i ích toàn c u.Vì v y, ô ikhi liên doanh ph i ch u thi t thòi vì l i ích n i khác…,thay i nhân s công ty m có nh h n g t i t n g lai phát tri n c a liên doanh

i v i nhà u t n c ngoài:

- u i m : t n d ng c h th ng phân ph i có s n c a i tác n c

s t i, c u t vào trong nhi u l nh v c kinh doanh d thu l i,l nh v c b

c m ho c h n ch i v i doanh nghi p 100% v n n c ngoài.Tham nh p

Hình th c này là hình th c u t mà trong ó các bên quy trách nhi m

và phân chia k t qu kinh doanh cho m i bên ti n hành u t kinh doanh

mà không thành l p pháp nhân m i

H p n g h p tác kinh doanh là v n b n c kí k t gi a i di n có

th m quy n c a các bên tham gia h p n g h p tác kinh doanh cho m i bên

c i m là các bên kí k t h p n g h p tác kinh doanh, trong qúa trình kinhdoanh các bên h p doanh có th thành l p ban i u ph i theo dõi, giám sát

vi c th c hi n h p n g h p tác kinh doanh

Phân chia k t qu kinh doanh: hình th c h p doanh không phân ph i

l i nhu n và chia s r i ro mà phân chia k t qu kinh doanh chung theo t lgóp v n ho c theo tho thu n gi a các bên Các bên h p doanh th c hi n

ngh a v tài chính i v i nhà n c s t i m t cách riêng r Pháp lý h pdoanh là m t th c th kinh doanh ho t n g theo lu t pháp n c s t i ch u s

i u ch nh c a pháp lu t n c s t i quy n l i và ngh a v c a các bên h pdoanh c ghi trong h p n g h p tác kinh doanh

1.1.2.3.Hình th c doanh nghi p có 100% v n u t n c ngoài

Doanh nghi p 100% v n n c ngoài c ng là hình th c doanh nghi p có

v n u t n c ngoài nh ng ít ph bi n h n hình th c liên doanh trong ho t

n g u t qu c t

Khái ni m doanh nghi p 100% v n n c ngoài là m t th c th kinhdoanh có t cách pháp nhân và c thành l p d a trên các m c í ch c a ch

u t cùng n c s t i

Doanh nghi p 100% v n n c ngoài ho t n g theo s i u hành qu n

lý c a ch u t n c ngoài nh ng v n ph i tu thu c vào các i u ki n vmôi tr n g kinh doanh c a n c s t i, ó là các i u ki n v chính tr , kinh

t ,pháp lu t,v n hóa m c c nh tranh

Doanh nghi p 100% v n n c ngoài có t cách pháp nhân là 1 th c thpháp lý c l p,ho t n g theo lu t pháp n c s t i Thành l p d i d ngcông ty trách nhi m h u h n ho c công ty c ph n

i v i n c ti p nh n:

- u i m : nhà n c thu c ngay ti n thuê t , ti n thu m c dù

DN b l ; gi i quy t c công n vi c làm mà không c n b v n u t ; t ptrung thu hút v n, công ngh c a n c ngoài vào nh ng l nh v c khuy nkhích xu t kh u và ti p c n c th tr n g n c ngoài

- Nh c i m : khó ti p thu kinh nghi m qu n lý c n g nh côngngh n c ngoài nâng cao trình cán b qu n lý, cán b k thu t các doanh nghi p trong n c

i v i nhà u t :

- u i m: ch n g trong qu n lý i u hành doanh nghi p.Th c hi n

c chi n l c toàn c u c a t p oàn, tri n khai nhanh d án u t , c quy n

ch n g tuy n ch n và ào t o ngu n nhân l c áp ng yêu c u phát tri n chung

c a t p oàn

- Nh c i m : ch u t ph i ch u toàn b r i ro trong u t Ph i chiphí nhi u h n cho nghiên c u ti p c n th tr n g m i, không xâm nh p cvào nh ng l nh v c có nhi u l i nhu n th tr n g trong n c l n, khó quan h

v i các c quan qu n lý Nhà n c n c s t i

1.2.Vai trò c a FDI.

1.2.1.Vai trò c a FDI i v i s phát tri n kinh t xã h i

Vai trò c a u t tr c ti p n c ngoài i v i n c ti p nh n u t Khu v c kinh t có v n u t n c ngoài ngày càng có vai trò quan tr ng trong

n n kinh t Vi t Nam Tr c tiên, FDI là ngu n v n b sung quan tr ng vào t ng

u t xã h i,góp ph n c i thi n cán cân thanh toán trong giai o n v a qua Cácnghiên c u g n ây c a Freeman (2000), B K ho ch và u t (2003), Nguy n

M i (2004) u rút ra nh n nh chung r ng khu v c có v n u t n c ngoài ãóng góp quan tr ng vào GDP v i t tr ng ngày càng t ng Khu v c này góp

ph n t ng c n g n ng l c s n xu t và i m i công ngh c a nhi u ngành kinh t ,khai thông th tr n g s n ph m ( c bi t là trong gia t ng kim ng ch xu t kh uhàng hoá), óng góp cho ngân sách nhà n c và t o vi c làm cho m t b ph n lao

n g Bên c nh ó, FDI có vai trò trong chuy n giao công ngh và các doanhnghi p có v n u t n c ngoài,t o s c ép bu c các doanh nghi p trong n c

ph i t i m i công ngh , nâng cao hi u qu s n xu t Các d án FDI có tác n gtích c c t i vi c nâng cao n ng l c qu n lý và trình c a ng i lao n g làm

vi c trong các d án FDI, t o ra kênh truy n tác n g tràn tích c c h u hi u,nângcao ch t l n g ngu i lao n g

1.2.1.1 V m t kinh t

FDI thúc y t ng tr n g kinh t , b sung ngu n v n cho phát tri nkinh t - xã h i u t là y u t vô cùng quan tr ng, tác n g n t c t ng

tr n g kinh t V n u t cho phát tri n kinh t c huy n g t hai ngu n

ch y u là v n trong n c và v n ngoài n c V n trong n c c hìnhthành thông qua ti t ki m và u t V n n c ngoài c hình thành thôngqua vay th n g m i, u t gián ti p và ho t n g FDI V i các n c nghèo

và a ng phát tri n, v n là m t y u t c bi t quan tr ng i v i phát tri nkinh t Nh ng qu c gia này,luôn lâm vào tình tr ng thi u v n u t Ho t

n g s n xu t và u t nh ng n c này nh là m t “vòng ó i nghèo lu n

qu n” (theo Paul A Samuelson) phá v vòng lu n qu n y, các n cnghèo và a ng phát tri n ph i t o ra “m t cú huých l n”, mà bi n pháp h u

hi u là t ng v n cho u t , huy n g các ngu n l c phát tri n n n kinh t

nh m t o ra t ng tr n g kinh t d n n thu nh p t ng, i s ng c a ng i dân

c ng c nâng cao á ng k

Ph n l n,v n FDI u t cho l nh v c công nghi p và d ch v Trong

ó ,có nh ng ngành ch ch t nh xây d ng c s h t ng, khai thác ch bi n

d u khí, hóa ch t và s n xu t thi t b và hàng tiêu dùng FDI góp ph n làm

t ng t tr ng c a nh ng ngành này trong n n kinh t , n g th i t o i u ki n

hi n i hóa n n s n xu t nông nghi p và phát tri n nông nghi p nôngthôn Khu v c có v n FDI còn giúp hình thành các ngành công nghi p và d ch

v hi n i nh i n t , tin h c, vi n thông, l p ráp ô tô và xe máy, giúp

chuy n giao công ngh và k n ng qu n lý tiên ti n,nâng cao hi u qu và s c

c nh tranh c a n n kinh t FDI có tác n g m nh n quá trình chuy n d ch

c c u kinh t c a n c ti p nh n theo nhi u ph n g di n: chuy n d ch c c ungành kinh t , c c u vùng lãnh th , c c u theo ngu n v n và c c u v n u

t

1.2.1.2 V m t xã h i

Thông qua ho t n g u t ,các doanh nghi p FDI góp ph n gi i quy t

vi c làm,t ng thu nh p cho ng i lao n g Các doanh nghi p FDI tr c ti p

t o vi c làm thông qua vi c tuy n d ng lao n g n c s t i Song song ó ,doanh nghi p FDI còn gián ti p t o vi c làm thông qua vi c t o i u ki nthu n l i cho s hình thành,phát tri n c a các doanh nghi p v tinh cung c phàng hóa, d ch v cho khu v c kinh t này

S tác n g c a FDI trong vi c gi i quy t vi c làm ph thu c tr c ti pvào các nhân t nh : quy mô u t , l nh v c s n xu t, trình công ngh ,chính sách công nghi p và chính sách th n g m i c a n c ti p nh n u t

M t khác, tác n g c a FDI n th tr n g lao n g c ng ph thu c vào c

c u n n kinh t , n h h n g phát tri n c ng nh ch t l n g lao n g và chínhsách lao n g c a n c ti p nh n u t

Ngoài tác n g t o vi c làm cho ng i lao n g FDI còn óng góp r t tích

c c vào vi c nâng cao ch t l n g lao n g và phát tri n nhân l c n c ti p

nh n u t FDI làm thay i c b n n ng l c, k n ng lao n g,qu n tr doanhnghi p thông qua ho t n g ào t o và quá trình làm vi c c a lao n g Làm

vi c trong các doanh nghi p FDI, òi h i ng i lao n g ph i có ki n th c và kh

n ng áp ng yêu c u cao v c n g và hi u qu công vi c

Ngoài ra, các doanh nghi p FDI luôn ò i h i ng i lao n g ph i nô

l c không ng ng hoàn thi n mình thông qua nh ng yêu c u ngày càng cao

i v i công vi c, c h i phát tri n, c h i th ng ti n… Vì v y, trong cácdoanh nghi p FDI trình h c v n và trình nghi p v c a ng i lao n g

t n g i cao so v i m t b ng chung

Nh ng yêu c u trên, òi h i ng i lao n g ph i không ng ng phát tri n

b n thân c v th l c và trí l c Bên c nh ó , ng i lao n g á p n g ccác yêu c u c a công vi c,các doanh nghi p FDI th n g ti n hành tuy n

ch n, à o t o b i d n g nghi p v khá ch t ch , nh t là các ngành ngh ò i

h i ch t l n g lao n g cao Nh ó , FDI v a gián ti p khuy n khích ng ilao n g t ng u t cho phát tri n ngu n nhân l c v a tr c ti p u t chophát tri n ngu n nhân l c

Thêm n a, do chi phí thuê lao n g n c ngoài cao h n lao n g a

ph n g , các doanh nghi p trong khu v c FDI ph i tuy n d ng lao n g a

ph n g ng i lao n g có th s d ng thành th o máy móc thi t b vàcông ngh hi n i các doanh nghi p FDI ph i có k ho ch à o t o Th nên,trong chi n l c phát tri n c a các t p o àn l n hay các công ty a qu c gialuôn có k ho ch à o t o lao n g a ph n g t ng b c thay th lao n g

ng i n c ngoài

1.2.2.Vai trò c a FDI i v i s phát tri n c a l nh v c i n

à m b o nhu c u i n trong giai o n 2006-2025 v n u t trongngành i n là r t l n,trung bình h ng n m toàn ngành c n kho ng 5 tUSD.Hi n nay,v n u t c a EVN v n chi m t tr ng l n,ngu n v n nàyEVN huy n g t nhi u ngu n c trong và ngoài n c Ngu n v n t có c aEVN là r t th p,v n vay l i h n ch Theo cân i tài chính dài h n c aEVN,giai o n 2005-2010,EVN c n huy n g 202.559 t n g v n cho u

t thu n,nh ng kh n ng á p n g c a EVN là 102.518 t n g t ngu n v n

t có,v n ngân sách,v n vay th n g m i trong và ngoài n c Vì v y vi c huy

n g các thành ph n bên ngoài, c bi t là v n FDI ã góp ph n t ng ngu n

v n u t á ng k cho ngành i n Tuy dòng v n FDI ch m i u t vào 4

d án l n nh ng 4 d án này có v n u t r t l n t 480 tri u USD n 1,6 t