BỆNH SA SÚT TRÍ TUỆ

Chẩn đoán SSTT rất ít được quan tâm  SSTT là một bệnh lý rất phổ biến ở người lớn tuổi  46,7 triệu trên thế giới bị SSTT  Mỗi 3 giây có một ca mới mắc  Rất nhiều trường hợp SSTT khôn

Sa sút trí tuệ

và Bác sĩ nội khoa tổng quát

TS BS Trần Công Thắng

BM Thần Kinh ĐHYD TP.HCM

ĐỊNH NGHĨA

chức năng nhận thức (so với trước đây)

việc hàng ngày

60 trở lên

Tỉ lệ tàn phế và lệ thuộc

Dân số Việt Nam 2014

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN

CHẨN ĐOÁN SA SÚT TRÍ TUỆ THEO DSM-IV

Chẩn đoán SSTT rất ít được quan

tâm

 SSTT là một bệnh lý rất phổ biến ở người lớn tuổi

 46,7 triệu trên thế giới bị SSTT

 Mỗi 3 giây có một ca mới mắc

 Rất nhiều trường hợp SSTT không được chẩn đoán

 Trong một NC tại Châu Âu: khoảng trống giữa triệu chứng đầu tiên và điều trị là 10-32 tháng 1

Vai trò của BS đa khoa trong chẩn

Tại sao ???

Biểu hiện lâm sàng đa dạng

Giảm trí nhớ

thân), kèm theo suy giảm khả năng suy luận, tính toán

kiến thức mới giảm), trí nhớ xa còn tốt

???

Biểu hiện lâm sàng đa dạng

Mất ngôn ngữ (aphasia)

 Không tìm được từ, nói vòng vo

 Nói nửa chừng

 Tránh các cuộc hội thoại phức tạp

 Không hiểu câu hỏi, nhắc lại câu hỏi

 Nói lầm bầm

Biểu hiện lâm sàng đa dạng

Mất nhận thức (agnosia)

 Không nhận thức được đồ vật thông

thường, công dụng của đồ vật.

 Không nhận ra người thân, cuối cùng

không nhận ra được bản thân mình.

Mất khả năng phán đoán, suy luận

Mất định hướng không gian: đi lạc, ngay những

nơi quen thuộc

Mất dùng động tác (apraxia)

quen thuộc, khó khăn trong sử dụng các dụng

cụ nâng cao và bình thường

bản như ăn uống, tắm giặt, vệ sinh cá nhân

Biểu hiện lâm sàng đa dạng

Biểu hiện lâm sàng đa dạng (tt)

Yếu tố nguy cơ ???

Lão hóa bình thường

Gây nhiễu: Cataracts

Gây nhiễu: Giảm thính lực

Gây nhiễu: Mệt mỏi

Đa dạng về nguyên nhân

 Giảm trí nhớ bình thường do tuổi tác

 Số lượng tế bào não và lượng chất dẫn truyền thần kinh bắt đầu giảm dần một ít khi ta được 20 tuổi Khi tuổi càng lớn, sự thay đổi càng nhiều hơn

 Bạn có thể nghĩ khá lâu mới nhớ được tên một người bạn, có thể quên đi việc mình đang định làm,

… nhưng ở một thời điểm khác bạn có thể nhớ lại.

 Nói chung, giảm trí nhớ này không ảnh hưởng đến

 Nguyên nhân hệ thống

 Nghiện rượu

 Bệnh gan, bệnh tuyến giáp.

 Thuốc gây mê, thuốc gây nghiện, thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm.

 Chấn thương tâm lý do stress, trầm cảm

(giả SSTT)

Đa dạng nguyên nhân

DEMENTIA reversible causes

Đa dạng nguyên nhân

Đa dạng về Nguyên nhân

Các bệnh lý gây tổn thương não

 Bệnh Alzheimer: QUÊN là triệu chứng

chính và nỗi bật nhất.

 Chấn thương đầu

 Tai biến mạch máu não

 U não

 Viêm não

Trắc nghiệm thần

kinh tâm lý

PHÒNG KHÁM TRÍ NHỚ

TRẮC NGHIỆM THẦN KINH TÂM LÝ

Tầm soát bằng MMSE

CẬN LÂM SÀNG

 Xét nghiệm cơ bản:

 Công thức máu, VS.

 Vitamin B12.

 Sinh hoá (chức năng gan, thận, điện giải, đường huyết)

 Chức năng tuyến giáp (TSH).

 Miễn dịch chẩn đoán giang mai

 Đặc hiệu:

 Gama glutamine transferase, HIV, Kim loại

(ví dụ, Cu/nước tiểu 24h), …

 Hình ảnh học: CT, MRI

Hình ảnh học

Tại sao Bác sĩ đa khoa không tiến

hành tầm soát SSTT?

bệnh sử chức năng thần kinh cao cấp.

VẼ ĐỒNG HỒ

TẦM SOÁT NHANH TẠI

PHÒNG KHÁM ĐA KHOA

 Lâm sàng: giảm trí nhớ TĂNG DẦN, giảm các chức năng nhận thức, ảnh hưởng đến hoạt động sống.

 Test tầm soát đơn giản: MINI-Cog

 XN máu cơ bản và hình ảnh học*

ÑIEÀU TRÒ

PHÒNG NGỪA

 Điều trị hiệu quả các yếu tố nguy cơ

bệnh lý mạch máu não:

 Hút thuốc lá

 Chế độ ăn ít béo, nhiều rau trái cây, và tập thể dục thường xuyên.

Ph ươ ng pháp phòng ng a h u hi u ừ ữ ệ

 1295 người dân sống trong cộng đồng không tập thể dục hoặc tập ít hơn ba lần một tuần

 445 người tập thể dục đều đặn từ ba lần mỗi tuần trở lên

hơn 40% nguy cơ sa sút trí tuệ và thời gian khởi bệnh sa sút trí tuệ chậm hơn 4 năm ở tuổi 80 khi

so với nhóm không tập thể dục

làm kích thích các protein tham gia cải tạo các tế

Điều trị theo nguyên nhân

Chấn thương đầu, u nãoNghiện rượu, ngộ độc kim loại

Bệnh lý nội tiếtThiếu Vit.B12, B1,…

Nhiễm trùng: giang mai, AIDS, viêm màng não lao

Do thuốc

Trầm cảm

ĐiỀU TRỊ BỆNH ALZHEIMER

 Điều trị suy giảm nhận thức

 Điều trị các rối loạn tâm thần kinh

trường sống, giảm công việc, hoạt động phù hợp, đi bộ

 ChEI: galantamine, donepezil, rivastigmin

 Hiệu quả lên trí nhớ và nhận thức rõ rệt

trong giai đoạn nhẹ- trung bình

 Thời gian điều trị kéo dài, có hiệu quả ngay

cả giai đoạn nặng

 Thay đổi thuốc cùng nhóm

 Có tác dụng lên rối loạn hành vi tâm thần

Nhóm Cholinesterase inhibitor

Vai trò điều trị của Donepezil

Vai trò điều trị của Donepezil trong:

bệnh Alzheimer

Vai trò điều trị của Donepezil: cả

trong VaD

Vai trò điều trị của Donepezil: một số

nguyên nhân thoái hóa khác

thuốc khi cần thiết và đúng liều, điều chỉnh lối

Cám ơn quý đồng nghiệp

đã chú ý theo dõi