Phân tích hoạt động tín dụng vi mô của quỹ hỗ trợ phụ nữ nghèo ở thành phố cần thơ

cho gia đình.. Ph ng pháp tài chính vi mô đ c xây d ng đáp ng cho t ng cá nhân hay nhóm khách hàng tham gia... Th hai, chi phí giao d ch cao do không gian quá r ng, khách hàng c trú phân

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

CH NG 1 4

M U 4

1.1 T V N 4

1.2 CÂU H I NGHIÊN C U 5

1.3 PH M VI NGHIÊN C U 5

1.3.1 Ph m vi không gian 5

1.3.2 Ph m vi th i gian 5

1.3.3 i t ng nghiên c u 5

1.4 L C KH O TÀI LI U 5

CH NG 2 7

C S LÝ THUY T 7

2.1 M T S V N C B N V TÀI CHÍNH VI MÔ 7

2.1.1 Khái ni m tài chính vi mô 7

2.1.2 i t ng c a tài chính vi mô 8

2.1.3 Hình th c và ho t đ ng c a tài chính vi mô 9

2.1.4 Các đ c đi m c a tài chính vi mô 10

2.1.5 Vai trò c a tài chính vi mô 12

2.1.6 M t s mô hình tài chính vi mô trên th gi i 13

2.1.7 Quá trình phát tri n c a tài chính vi mô Vi t Nam 16

2.2 TÍN D NG NÔNG THÔN 18

2.2.1 Các quan đi m v d ch v tài chính cho ng i nghèo 26

2.2.1.1 Tín d ng cho ng i nghèo theo quan đi m c 26

2.2.1.2 Tín d ng cho ng i nghèo theo quan đi m m i 28

2.3 GI I THI U V QU H TR PH N THÀNH PH C N TH 28

2.3.1 Gi i thi u 28

2.3.2 C c u t ch c 29

2.3.3 Nguyên t c ho t đ ng c a Qu 30

2.4 S N PH M TÍN D NG C A QU H TR PH N NGHÈO TPCT: 31

2.5 KHÁI QUÁT K T QU HO T NG T N M 2013 N N M 2015:

32

2.6 I M M NH VÀ H N CH TRONG HO T NG C A QU H TR PH N NGHÈO TPCT 33

2.6.1 i m m nh: 33

2.6.2 H n ch : 33

CH NG 3 34

PH NG PHÁP NGHIÊN C U 34

3.1 MÔ HÌNH NGHIÊN C U: 34

3.2 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 37

3.2.1 Ph ng pháp ch n vùng 37

3.2.2 Ph ng pháp ch n m u 38

3.2.3 Ph ng pháp thu th p s li u 39

3.2.3.1 S li u th c p 39

3.2.3.2 S li u s c p 39

3.2.4 Ph ng pháp phân tích s li u 39

CH NG 4 41

PHÂN TÍCH TÁC NG C A QU H TR PH N N THU NH P C A PH N NÔNG THÔN T I THÀNH PH C N TH 41

4.1 CH T L NG HO T NG C A QU H TR PH N 41

4.1.1 Ch t l ng ho t đ ng c a Qu theo đánh giá c a các thành viên 41

4.1.2 M t s khó kh n g p ph i khi tham gia vay v n t Qu h tr ph n 43 4.3 NH NG L I ÍCH C A PH N NGHÈO KHI THAM GIA VÀO CÁC NHÓM H TR PH N 44

4.3.1 L i ích t vi c ti p c n tín d ng 44

4.3.2 L i ích t vi c tham gia các khóa t p hu n 50

4.3.3 L i ích khác 51

4.4 CÁC NHÂN T NH H NG N THU NH P C A PH N NGHÈO T I THÀNH PH C N TH 53

4.5 TH O LU N K T QU 57

CH NG 5 60

K T LU N VÀ KI N NGH 60

5.1 K t lu n 60

5.2 Ki n ngh 60

5.2.1 i v i Qu h tr ph n thành ph C n Th 60

5.2.2 i v i các thành viên 61

5.2.3 i v i đ a ph ng 62

TÀI LI U THAM KH O 63

r t đa d ng t̀y vào tình hình th c t t i m i đ a ph ng Th c t nhi u n m qua

đã ch ng minh r ng ít , nhi u đã góp ph n gi i quy t ph n nào nh ng khó kh n trong đ i s ng hàng ngày và trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a ng i dân nông thôn nói chung và c a ph n nông thôn nói riêng

C n Th , vi c h tr v n t các ngu n tín d ng vi mô có kh n ng đóng góp vào vi c c i thi n đ i s ng và nâng cao thu nh p cho ph n nông thôn

ki m ch ng đi u này , đ tài nghiên c u “Phân tích ho t đ ng tín d ng vi mô

c a Qu Ph n nghèo Thành ph C n Th ” đ c th c hi n v i m c tiêu:

ánh giá tác đ ng c a các chính sách và ho t đ ng c a qu H tr ph n nghèo C n Th t i thu nh p c a ph n nông thôn C n Th

1.2 CÂU H I NGHIÊN C U

Qu H tr ph n ngh̀o C n Th trong giai đo n 2013- 2015 có tác

đ ng nh th nào đ n thu nh p c a ph n nghèo nông thôn?

• Tình hình ho t đ ng và th c tr ng tín d ng c a Qu H tr Ph n ngh̀o

t i thành ph C n Th trong giai đo n 2013 – 2015 đ c phân tích nh th nào?

• Nh ng tác đ ng c a Qu H tr Ph n ngh̀o đ n thu nh p c a ph n nghèo đ c đánh giá ra sao?

• Các gi i pháp nào đ Qu H tr Ph n ngh̀o phát tri n b n v ng.?

1.3 PH M VI NGHIÊN C U

1.3.1 Ph m vi không gian

S li u trong đ tài đ c thu th p t các đ a ph ng thành ph C n Th có

ph n tham gia vay v n c a Qu H tr ph n nghèo

Tài chính vi mô t i m t s n c trên th gi i và bài h c kinh nghi m nh m

h n ch đói ngh̀o t i Vi t Nam Tác gi đã cho th y d ch v tài chính vi mô là

bi n pháp đ gi i quy t các v n đ xã h i Các v n đ xóa đói gi m nghèo, thu h p kho ng cách thành th - nông thôn, h tr sinh k cho ng i d b t n th ng… là

m c tiêu ho t đ ng c a tài chính vi mô Trong nghiên c u này cho bi t t n m

1993 đ n n m 2006 có 35 tri u dân thoát kh i c nh đói ngh̀o (t l nghèo gi m t 58% xu ng còn 16%) n n m 2007 t l này ti p t c gi m còn 14,2%, tuy đây

là s gi m r t n t ng nh ng v n còn đ n 12,3 tri u dân VN s ng trong nghèo đói Các kho n tín d ng tài chính vi mô Vi t Nam t ng đ ng 4% GDP, tuy nhiên các t ch c th tr ng Vi t Nam ch đáp ng đ c 40% nhu c u c a ng i nghèo, 60% còn l i (t ng đ ng 12 tri u dân ngh̀o) ch a ti p c n đ c nh ng

d ch v này (Võ Kh c Th ng & Tr n V n Hoàng, 2013)

Tài chính vi mô v i gi m nghèo t i Vi t Nam – Ki m đ nh và so sánh Nghiên c u đã đ a ra các k t lu n: Các t ch c tài chính vi mô hi n t i t p trung

ch y u vào ho t đ ng tín d ng, ch a phát tri n các ho t đ ng d ch v khác; tài chính vi mô giúp ng i vay t ng thu nh p (t ng t ng thu nh p, không thay đ i c

c u) và t ng tài s n c a h c ng t ng lên; tài chính vi mô h tr ng i vay có vi c làm t t h n ho c công vi c hi n t i t t h n; tài chính vi mô tác đ ng tích c c đ n

m c s ng, giúp thoát nghèo hay m c s ng khá h n, ch a có s b c phá nhi u v giàu có; a s các đ i t ng ph ng v n cho r ng tác đ ng c a tài chính vi mô đ n

đ i s ng gia đình h m c trung bình; Các l i ích xã h i t tài chính vi mô đ c đánh giá cao; Khách hàng mong mu n các hình th c tr g c và lãi đa d ng, linh

ho t h n; Ch mình tài chính vi mô không đ đ gi m nghèo, tài chính vi mô ph i

t o đi u ki n đ có thêm các ho t đ ng phi tài chính; Và nhóm tác gi c ng đ a ra

m t s khuy n ngh cho s phát tri n c a tài chính vi mô (Nguy n Kim Anh – Ngô V n Th - Lê Thanh Tâm – Nguy n Th Tuy t Mai, 2011)

Trong nghiên c u Tác đ ng c a tài chính vi mô t i công tác xóa đói gi m nghèo Vi t Nam, và m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng c a tài chính vi mô, tác gi đã trình bày m t s tác đ ng c a tài chính vi mô t i công tác xóa đói gi m ngh̀o nh : Nâng cao kh n ng ti p c n các d ch v tài chính cho

ng i ngh̀o; a d ng hóa ngu n thu nh p c a các h gia đình, đ ng th i gi m r i

ro nguy c b th ng t n v kinh t ; Ch ng trình tài chính vi mô góp ph n t o bình đ ng gi i, góp ph n vào vi c đ t đ c m c tiêu xóa đói gi m ngh̀o ng

th i tác gi c ng nêu lên các thu n l i và khó kh n c a tài chính vi mô và đ xu t các gi i pháp kh c ph c (L ng H ng Vân, 2009)

Trong nghiên c u Vai trò ph n c ng đ ng dân t c Khmer trong phát tri n kinh t h khu v c nông thôn ng b ng sông C u Long đã kh ng đ nh đ c

r ng ph n có đóng góp r t quan tr ng trong t ng thu nh p nông h và tham gia

ra quy t đ nh h u h t trong l nh v c s n xu t là ch n nuôi; Ph n ng i Khmer

c ng có đóng góp to l n trong vai trò ch m sóc gia đình; Và th i gian làm vi c

c a h nhi u h n nam gi i kho ng 1,5 gi (Nguy n Thùy Trang, Võ H ng Tú & Nguy n Phú Son, 2013)

CH NG 2

C S LÝ THUY T

2.1 M T S V N C B N V TÀI CHÍNH VI MÔ

2.1.1 Khái ni m tài chính vi mô

Tài chính vi mô theo cách hi u truy n th ng đ c coi là cho vay món nh ,

ng n h n, không yêu c u th ch p, không có lãi (h i) ho c trã lãi vay r t cao (vay nóng) cho nh ng ng i có nhu c u kh n mà không th vay đ c t các t ch c tài chính chính th c Khái ni m truy n th ng này đã gây nh h ng đ n t duy c a

m t b ph n ng i lúc b y gi , h cho r ng n u cho ng i nghèo vay thì ph i l y lãi su t th p, còn n u l y lãi su t cao thì đ ng ngh a v i bóc l t, không còn ý ngh a xã h i

Tài chính vi mô là vi c c p cho các h gia đình r t nghèo các kho n vay r t

nh (g i là tín d ng vi mô), nh m m c đích giúp h tham gia vào các ho t đ ng

s n xu t, ho c kh i t o các ho t đ ng kinh doanh nh Tài chính vi mô th ng kéo theo hàng lo t các d ch v khác nh tín d ng, ti t ki m, b o hi m, vì nh ng

ng i nghèo và r t nghèo có nhu c u r t l n đ i v i các s n ph m tài chính,

nh ng không ti p c n đ c các th ch tài chính chính th c

Theo quan đi m c a ADB, “Tài chính vi mô là vi c cung c p m t ph m vi

r ng các d ch v nh ti n g i, các tài kho n ti t ki m, thanh toán, b o hi m, chuy n ti n cho ng i nghèo ho c các h gia đình có thu nh p th p, nh ng ho t

đ ng kinh doanh cá th ho c các doanh nghi p r t nh ”

Nh v y, tài chính vi mô khác tín d ng vi mô ch : tài chính vi mô đ c p

đ n các ho t đ ng cho vay, ti t ki m, b o hi m, chuy n giao d ch v và các s n

ph m tài chính khác đ n cho nhóm khách hàng có thu nh p th p Tín d ng vi mô

ch đ n gi n là m t kho n cho vay nh , do ngân hàng ho c m t t ch c nào đó

c p Tín d ng vi mô th ng dành cho cá nhân vay, không c n tài s n th ch p,

ho c thông qua vi c cho vay theo nhóm

Khái ni m t ch c tài chính vi mô: Theo Nhóm t v n h tr ng i nghèo (CGAP) thì t ch c tài chính vi mô (microfinance institutions - MFI) là t ch c cung c p d ch v tài chính cho nh ng ng i có thu nh p th p H u h t các t ch c tài chính vi mô đ u cho vay tín d ng vi mô và ch nh n g i nh ng kho n ti t ki m

r t nh t ng i vay ch không ph i t công chúng Do đó, m t MFI có th là b t

k t ch c h p nh t tín d ng, ngân hàng th ng m i thu nh , các t ch c tài chính phi chính ph ho c liên k t tín d ng - v i vai trò cung c p các d ch v tài chính cho ng i nghèo

2.1.2 i t ng c a tài chính vi mô

Theo đ nh ngh a, thì đ i t ng c a tài chính vi mô chính là nh ng ng i nghèo, song không ph i là nh ng ng i nghèo nh t trong xã h i H là nh ng

ng i có thu nh p th p nh ng có vi c làm c th H ch có nhu c u v quy mô

v n vay nh đ m r ng thêm ho t đ ng s n xu t kinh doanh, t ng thêm thu nh p

cho gia đình Ng i ngh̀o c ng gi ng nh t t c m i ng i, c n có nhi u lo i công c tài chính đ tích l y tài s n, bình n tiêu dùng và t b o v mình tr c r i

ro

Ngoài ra, ph n c ng là đ i t ng chính c a tài chính vi mô Có nhi u nguyên nhân đ ph n tr thành m c tiêu đ u tiên c a d ch v tài chính vi mô

B i vì 70% ng i nghèo trên th gi i là ph n Ph n th ng là ng i đ u tiên

ho c duy nh t ch m sóc cho gia đình nhi u qu c gia đang phát tri n Vì ph n

th ng đ t nhu c u c a con cái h lên trên nhu c u b n thân, vi c cho h kh n ng

c ng c kinh t gia đình th ng là cách hi u qu nh t đ tác đ ng lên c gia đình

ng th i ph n chi m t l th t nghi p cao h n nam gi i h u h t các qu c gia

Vi c c p v n cho ph n đã mang l i hi u qu nhi u h n ng th i giúp nâng cao v th c a ng i ph n trong xã h i R t nhi u ch ng trình qu c t g n li n tài chính vi mô v i phát tri n vai trò c a ph n

2.1.3 Hình th c và ho t đ ng c a tài chính vi mô

Vi t Nam, khách hàng c a tài chính vi mô là ng i nghèo t i th i đi m vay v n, không c n tài s n th ch p Tài chính vi mô cung c p d ch v tín d ng ngay trên đ a bàn mà ng i vay và ti t ki m sinh s ng, th ng là khu v c nông thôn ây là lý do thu hút đ c nhi u ng i tham gia, gi m chi phí tín d ng, t ng tính ti t ki m và tính c ng đ ng

Ph ng pháp tài chính vi mô đ c xây d ng đáp ng cho t ng cá nhân hay nhóm khách hàng tham gia Các t ch c tài chính vi mô th ng cung c p tín d ng theo ba hình th c: cho vay cá th ; cho vay theo nhóm t ng h và cho vay gián

ti p theo nhóm t ng h qua trung gian th ba nh các đoàn th xã h i

Nh ng ng i ngh̀o, đ c tham gia m n v n, ti t ki m, và các d ch v tài chính khác Bên c nh các d ch v v tài chính, các t ch c tài chính vi mô còn

th c hi n nhi u ho t đ ng phi tài chính vì m c đích phát tri n khác ng th i,

đ c ti p c n v i b o hi m vi mô, ng i nghèo có th đ ng đ u v i s t ng giá

đ t ng t, hay tài s n, v t nuôi b b nh d ch, ch t, ho c b m t Vi c đ c m n

v n c ng cho phép ng i nghèo t n d ng đ c nh ng c h i phát tri n kinh t Theo đó, khi vay v n nh ng ng i nghèo này ph i có k ho ch kinh doanh c th

đ có kh n ng tr n trong m t k h n đ c yêu c u N u không thì các khách hàng có th s không đ c l i t s ti n m n và có nguy c b đ y vào tình tr ng

n n n T đó ng i nghèo s có nh ng thay đ i trong thói quen tiêu dùng bi n

đ i t “ki m s ng h ng ngày” sang “l p k ho ch cho t ng lai”, nh đó mà c i thi n d n d n đ i s ng gia đình

2.1.4 Các đ c đi m c a tài chính vi mô

khách hàng là ng i có thu nh p th p nên các kho n cho vay th ng có giá tr r t

nh , th i h n ng n và không có tài s n b o đ m Tuy nhiên, chu k tr n c a kho n vay l i th ng xuyên h n v i m c lãi su t áp d ng th ng cao h n so v i các kho n vay thông th ng Nh m m c đích b̀ đ p chi phí ho t đ ng liên quan

đ n ph ng th c cho vay vi mô t p trung nhi u nhân l c, các kho n vay tài chính

vi mô th ng áp d ng m c lãi su t cao h n so v i cho vay th ng m i

làm n c a ng i vay, đánh giá đ tin c y c a ng i vay thông qua các cu c

ph ng v n các thành viên gia đình và nh ng ng i quen khác c a ng i vay, qua

đó xác đ nh th i h n và kh i l ng c a kho n vay Các đ c đi m c a ng i đi vay

và s s n sàng tr n c a h c n đ c cán b tín d ng đánh giá trong su t quá trình vi ng th m khách hàng và xét duy t kho n vay

pháp ràng bu c ng i đi vay ph i tr n h n là s d ng đ b̀ đ p các kho n l

phân tán cao, nên phê duy t tín d ng ph i d a vào k n ng và “đ thâm nh p” c a cán b tín d ng và các nhà qu n lý đ tìm ra các thông tin chính xác và k p th i

5) Ki m soát các kho n n ch m tr : Ki m soát ch t ch các kho n n

ch m tr là c n thi t, vì các kho n cho vay tài chính vi mô có đ c đi m là không

có tài s n đ m b o, chu k thanh toán nhanh (th ng là hàng tu n ho c hai tu n

m t l n) và có tác đ ng lây lan Thông th ng, ki m soát tín d ng tài chính vi mô hoàn toàn ph thu c cán b tín d ng, do h là ng i n m rõ nh t nh ng thông tin

v hoàn c nh cá nhân c a khách hàng - là y u t quan tr ng nh t quy t đ nh đ n

hi u qu công tác thu h i n

6) Cho vay l y ti n: do không có tài s n đ m b o, quy mô s n xu t kinh

doanh quá nh bé …, nh ng khách hàng tài chính vi mô th ng b h n ch kh

n ng ti p c n đ i v i các ngu n tài chính khác nên h ph i ph thu c r t nhi u vào các ti p c n tín d ng vi mô hi n t i Cho vay tài chính vi mô s d ng r t nhi u các ch ng trình khuy n khích nh m đ ng viên, khen th ng nh ng ng i đi vay

t t nh t o đi u ki n cho vay d dàng đ i v i kho n vay k ti p, cung c p kho n vay có giá tr l n h n, m c lãi su t th p h n, th i h n tr n kéo dài h n

cho vay theo nhóm, theo đó các kho n cho vay s đ c gi i ngân cho nh ng nhóm khách hàng nh - các cá nhân trong nhóm có cam k t cùng b o đ m thanh toán cho nhau Ph ng th c cho vay này đ c xây d ng d a trên gi thi t áp l c nhóm

s nâng cao m c b o đ m tr n , b i vì s ch m tr c a m t cá nhân trong nhóm

s làm nh h ng đ n kh n ng nh n tín d ng c a các thành viên khác trong nhóm

d ng vi c tr n cho t ch c tài chính vi mô vì h cho r ng t ch c tài chính vi

mô đang r i vào tình tr ng gia t ng n quá h n và nh v y thì t ch c đó s không

có kh n ng cung c p các kho n cho vay vi mô ti p theo cho mình

ti n mà mình thu v Trong tr ng h p đó, s thay đ i t giá có th nh h ng

đ n kh n ng tr n c a ng i đi vay

10) Các nh h ng chính tr : Tài chính vi mô t i nhi u qu c gia đ c coi là

01 công c chính tr Các chính tr gia có th công b xóa n ho c c m cung c p tín d ng vi mô cho ng i nghèo khi n n kinh t r i vào giai đo n trì tr

2.1.5 Vai trò c a tài chính vi mô

Ng i nghèo d b t n th ng tr c nh ng cú s c nh m đau, thiên tai, m t

c p và các s c khác Ngu n tài chính h n h p c a các h gia đình chính là nguyên nhân gây ra s t n th ng tr c các cú s c này, và do thi u các d ch v tài chính h u hi u, các gia đình b đ y vào tình tr ng nghèo cùng c c h n và ph i m t nhi u n m đ kh c ph c Các d ch v tài chính là m t gi i pháp đ m trong nh ng

tr ng h p nh ng i ngh̀o đ t nhiên b r i vào tình tr ng qu n bách, r i ro trong kinh doanh, l l t, nhà có ng i m đau, tai n n, lao đ ng chính b ch t hay kinh doanh trì tr theo m̀a v th ng đ y các gia đình ngh̀o vào c nh kh n cùng H có th rút ti n ti t ki m ho c vay đ chi tiêu thay vì bán m t tài s n có

th sinh l i, vi c bán tài s n này s làm gi m kh n ng t o thu nh p c a h trong

t ng lai Vi c s d ng các d ch v tài chính này cho phép dân c nông thôn ti p

t c t ng thu nh p và gây d ng tài s n

Vi c các h có thu nh p th p s d ng d ch v tài chính s giúp c i thi n đ i

s ng kinh t và công vi c kinh doanh n đ nh, phát tri n Bên c nh đó còn khuy n khích phát tri n kh n ng kinh doanh c a ng i ngh̀o

V i s h tr cho s tham gia làm kinh t c a ph n , TCVM giúp quy n

c a ph n đ c nâng cao, t đó thúc đ y bình đ ng gi i c i thi n đ i s ng h gia đình

2.1.6 M t s mô hình tài chính vi mô trên th gi i

Ngân hàng Grameen

Mô hình này do ngân hàng Grameen t i Bangladesh phát tri n, đ c thành

l p vào n m 1976, và đ n n m 1983 thì chuy n đ i thành m t ngân hàng chính

th ng theo m t đ o lu t đ c bi t c a Chính ph dành cho ngân hàng này ây là

m t mô hình đ c bi t b i 94% v n c a nó là c a chính nh ng khách hàng và khách hàng ch y u là ph n Ph n còn l i, 6% c ph n, thu c s h u c a nhà

n c V i m c đích chính là nh m ph c v nh ng ng i ph n nông thôn, không

có ru ng đ t, mong mu n tài tr cho các ho t đ ng thu nh p

B t đ u b ng th nghi m nh (b 27 dollar ti n túi cho 42 h gia đình ngh̀o vay) thành công, Yunus đã thành l p ngân hàng Grameen

Ph ng pháp th c hi n: S không cho vay theo cá nhân mà vay theo

nhóm: Cácnhóm thành viên không có quan h huy t th ng hay hôn nhân đ c t thành l p và t p trung thành các “trung tâm” g m kho ng 8 nhóm Các thành viên

b t bu c ph i tham d các bu i sinh ho t hàng tu n và đóng góp ti n ti t ki m, đóng góp vào qu nhóm và đóng ti n b o hi m óng góp ti n ti t ki m đ c th c

hi n t b n đ n n m tu n tr c khi nh n đ c món vay và ph i ti p t c trong th i gian vay v n Qu nhóm đ c nhóm t qu n lý và có th đ c s d ng đ cho vay

đ n các thành viên trong nhóm Các thành viên trong nhóm cùng b o lãnh nh ng món vay c a nhau và ch u trách nhi m liên đ i v pháp lu t v vi c hoàn tr n

c a các thành viên khác trong cùng nhóm B t k thành viên nào c ng không đ c vay thêm n u các thành viên khác trong nhóm không tr h t n Không c n tài s n

th ch p

đ c th c hi n hàng tu n S ti n vay th ng dao đ ng t $100 đ n $300 v i lãi

su t kho ng 20% n m Ti t ki m là hoàn toàn b t bu c

Mô hình nhóm đoàn k t (Accion International)

T ch c tiên phong đ c thành l p b i m t sinh viên lu t, Joseph Blatchford, đ gi i quy t v n đ đói ngh̀o các thành ph c a châu M La tinh

Kh i đ u m i th là n l c c a các sinh viên tình nguy n trong khu chu t Caravas, phát tri n cùng kho n ti n 90.000 USD t các công ty t nhân, Accion ngày hôm nay là m t trong các t ch c tài chính vi mô hàng đ u trên th gi i, v i

m ng l i đ i tác cho vay tr i r ng kh p châu M Latinh, Hoa K và châu Phi

Ph ng pháp th c hi n:V n vay đ c cung c p cho các nhóm t 4-7 thành

viên h n là cho cá nhân, t các thành viên s chia đ u v n cho nhau Khách hàng

th ng là nh ng doanh nghi p nh thu c khu v c phi chính th c, ch ng h n

nh ng nhà buôn ho c ng i kinh doanh c n m t l ng v n ho t đ ng nh Các thành viên trong nhóm cùng b o đ m vi c hoàn tr món vay, và vi c ti p c n các món vay ti p theo ph thu c vào s hoàn tr thành công c a t t c các thành viên trong nhóm Các kho n thanh toán đ c th c hi n hoàn toàn t i tr s c a ch ng trình Mô hình c ng k t h p s h tr k thu t t i thi u t i ng i vay, ch ng h n

hu n luy n và xây d ng t ch c Các kho n ti t ki m th ng đ c đòi h i nh ng nhi u khi đ c kh u tr s ti n vay vào th i đi m gi i ngân món vay ch không

nh t thi t đói h i khách hàng ph i ti t ki m tr c khi nh n đ c món vay S ti n

ti t ki m v c b n ph c v nhu m t s d b̀ đ p, b o đ m cho m t ph n c a s

ti n vay

Nh ng món vay sau đó không có gi i h n trên Lãi su t th ng khá cao và d ch v

c ng đ c tính g p Các kho n ti t ki m th ng đ c yêu c u nh m t ph n c a món vay M t vài t ch c khuy n khích vi c thi t l p các qu c u tr kh n c p trong n i b nhóm đ ho t đ ng nh m t ph ng ti n b o đ m an toàn Có r t ít

s n ph m ti t ki m t nguy n đ c cung c p

Ngân hàng Rakyat Indonesia (BRI)

Bank Rakyat Indonesia (BRI) là ngân hàng th ng m i nhà n c Indonesia Trong 30 n m hình thành và phát tri n BRI là ngân hàng c a nông thôn khu v c và ho t đ ng nông nghi p H th ng ngân hàng đ n v đã thi t l p tr n cho vay Kupedes, xem đây là công v đ t p trung d ch v tài chính cho b ph n doanh nghi p nh Ban đ u kho n vay có giá tr t i đa c đ nh là 1,000 USD và liên t c đ c nâng lên thành 5,000 USD Nh ng kho n vay nh không t p trung vào khách hàng l n, có quy n l c chính tr , v y nên gi m đ c s can thi p, nh

h ng c a khách hàng đ n quá trình v n hành

Swayam Krishi Sangam (SKS)

H c t p ph ng pháp cho vay c a Ngân hàng Grameen ra đ i vào n m 1998

Nó cung c p các s n ph m TCVM thông qua m t mô hình cho vay đ i v i nhóm

ph n nghèo vì m c đích l i nhu n Nhi m v c a SKS: “ trao quy n kinh doanh cho nh ng ng i nghèo nh t nhóm cung c p các d ch v tài chính cho ph

n nghèo c p đ làng xã m t cách đ y đ nh t” SKS đ c bi t đ n là t ch c tài chính vi mô đ u tiên n phát tri n h th ng thông tin qu n lý và giành

đ c gi i th ng T khi thành l p, SKS đã cung c p 40 tri u USD tín d ng vi mô cho h n 150.000 ph n mi n Nam n thông qua 45 chi nhánh và 500 nhân viên

Ph ng pháp th c hi n: SKS v n hành theo mô hình nhóm ch u trách

nhi m chung Hình th c tín d ng th c hi n theo nhóm n m thành viên

S n ph m: SKS cung c p 8 s n ph m và d ch v tài chính cho các khách

hàng: vay t o thu nh p, các kho n cho vay trung h n, h tr tang, kho n vay vàng, vay nhà , b o hi m nhân th ,…

th ng t 10 đ n 12 tháng, v i vi c thanh toán toàn b s ti n vào cu i k S ti n vay ti p sau có liên h v i s ti n t ng c ng đ c ti t ki m b i các thành viên ngân hàng Các ngân hàng làng xã có m c đ ki m soát dân ch cao và đ c l p Các cu c h p hàng tháng nh m thu các kho n ti n ti t ki m, gi i ngân các món vay, tham d các v n đ v qu n lý v n u có th , ti p t c các khoá đào t o v i cán b t ch c tài chính vi mô

s cao h n n u ngu n cho vay xu t phát t m t kho n tài tr n i b M t vài ngân hàng đã m r ng cung c p d ch v bao g m c giáo d c v đ i m i nông nghi p, dinh d ng và y t Ti t ki m c a các thành viên g n li n v i s ti n vay và đ c

s d ng đ tài tr cho nh ng món vay m i ho c cho nh ng ho t đ ng t o thu

nh p

2.1.7 Quá trình phát tri n c a tài chính vi mô Vi t Nam

Tài chính vi mô b t đ u phát tri n t i Vi t Nam t cu i nh ng n m 80 th k

20 ch y u là các d án ti t ki m – tín d ng ho c các h p ph n tín d ng trong các

d án phát tri n t ng h p c a các t ch c phi chính ph qu c t (INGOs), các t

ch c qu c t (FAO, WB, UNDP ) hay các d án song ph ng (BTC, SIDA )

th ng nh m vào các đ i t ng đích t i các vùng mà h l a ch n i tác c a các

d án này th ng là các đoàn th chính tr xã h i, trong đó H i LHPN Vi t Nam

là đ i tác l n nh t

Có th chia quá trình phát tri n tài chính vi mô Vi t Nam theo 3 giai đo n:

Kh i đ u, m r ng và phát tri n chi u sâu

a Giai đo n kh i đ u (tr c 1980)

C ng gi ng nh các n c trên th gi i, tài chính vi mô t i Vi t Nam, v i

đ nh ngh a truy n th ng, nó đ c hi u là cho vay các món nh , không ho c có đòi

h i v t b o đ m, không lãi ho c lãi cao Nh v y, có th nói tài chính vi mô xu t

hi n và t n t i Vi t nam đã t lâu đ i, g n v i n n kinh t ti u nông và n p s ng làng xã th ng ngày c a ng i dân trên t t c các vùng mi n, đ c bi t là khu v c nông thôn Nó ít ý ngh a v i vi c phát tri n kinh t nh ng l i có vai trò to l n trong vi c c u giúp nh ng ng i, nh ng h gia đình g p r i ro, đe d a cu c s ng

và có th đ y h r i vào th m c nh

b Giai đo n m r ng (1990 – 2000)

Vào cu i nh ng n m 80 các d án c p v n không đòi h i th ch p b t đ u

đ c đ a vào th nghi m ánh d u b ng thành công c a d án VIE/91/P01 do

Qu dân s liên h p qu c (UNFPA), T ch c nông l ng liên h p qu c (FAO),

H i Liên hi p Ph n trung ng và Ngân hàng nông nghi p Vi t Nam th c hi n

t n m 1990 đ n 1993 Vào nh ng n m 1990 hàng lo t các c quan phát tri n

qu c t khác c ng ti n hành các d án ti t ki m – tín d ng t i Vi t Nam

Các t ch c qu c t ho t đ ng t i Vi t Nam đóng vai trò to l n trong vi c

đ t n n móng cho s phát tri n tài chính vi mô t i Vi t Nam, h đã cung c p m t ngu n l c đáng k và t o đà cho các t ch c đ a ph ng ti p t c phát tri n và

tr ng thành Các nhà tài tr và các t ch c tài chính vi mô bên ngoài c ng có nhi u đóng góp quan tr ng trong vi c h tr tài chính, h tr k thu t và đào t o cán b cho Vi t Nam

c Giai đo n phát tri n theo chi u sâu (sau n m 2000 t i nay)

Vào đ u th k 20, Tài chính vi mô không còn là xu h ng c a th gi i T i

Vi t Nam, các d án, các ch ng trình có h p ph n Tài chính vi mô l n l t đóng

c a hay l n l t bàn giao cho đ a ph ng t qu n lí trong lúc mô hình còn ch a hoàn ch nh, ch a rõ ràng v m t t ch c, v tính pháp lí và quy n s h u Có th nói đây là giai đo n c c kì khó kh n v i các t ch c có ho t đ ng tài chính vi mô.V phía ng i th c hi n l i ch a ph i là pháp nhân đ c l p đ tr c ti p nh n bàn giao C quan nh n bàn giao l i không hi u bi t v tài chính vi mô Trong khi

đó, c s pháp lí đ ti p nh n ch ng trình còn nhi u b t c p, không rõ ràng v quy n s h u C ch ki m tra giám sát hành chính không phù h p v i giám sát

ho t đ ng tài chính vi mô T t c nh ng khó kh n đó đã d n t i hàng lo t ch ng trình b thu h p ho c tàn l i (UNICEF, UNFPA, CIDSE, Oxfam GB,Oxfam Hongkong,…)

Trong b i c nh nh v y m t s t ch c đã n l c tìm m i cách đ t n t i, chuy n đ i c c u t ch c và tài chính, t ng c ng n ng l c và chuyên nghi p hóa, s n sàng hòa vào dòng tài chính chính th c khi lu t pháp cho phép Hàng lo t các qu xã h i đ c thành l p d a trên c s pháp lí là Ngh đ nh 177-1999/N -

CP v t ch c và ho t đ ng c a các qu xã h i, qu t thi n nhân đ o N m 2005 Chính ph m i ban hành Ngh đ nh 28-2005/N -CP, và sau đó là Ngh đ nh 165

v t ch c và ho t đ ng c a T ch c tài chính qui mô nh

2.2 TÍN D NG NÔNG THÔN

M c d̀ đã đ t đ c nh ng thành t u n t ng v gi m nghèo và phát tri n kinh t , Vi t Nam v n đang đ i m t v i nguy c gi m ngh̀o ch a b n v ng M t trong nh ng tr ng i l n là thi u các d ch v tài chính phù h p và s n sàng trong khu v c nông thôn

Tài chính vi mô đóng vai trò h t s c quan tr ng đ i v i vi c phát tri n kinh

t - xã h i, đ c bi t trong công cu c gi m ngh̀o đói và phát tri n xã h i t i các

qu c gia đang phát tri n nh Vi t Nam S phát tri n m nh m c a tài chính vi mô

v ph m vi ti p c n và các d ch v cung ng, đ c bi t là các d ch v v tín d ng

và ti t ki m trong nh ng n m qua đã đáp ng đ c ph n l n nhu c u v n cho phát tri n kinh t và công cu c gi m ngh̀o Nhà n c và Chính ph đã có nh ng đ ng thái h t s c tích c c đ i v i s phát tri n tài chính vi mô Vi t Nam

Tài chính cho khu v c nông thôn thông qua xây d ng h th ng tín d ng nông nghi p chính th c đ c h u h t các n c đang phát tri n áp d ng v i quan ni m

là t ng tr ng và phát tri n nông nghi p b h n ch do thi u h t tài tr ng n h n và dài h n V n đ này càng đ cquan tâm h n nh m đ n bù cho khu v c nông nghi p khi mà các chính sách v mô c a các n c đ u có xu h ng thiên l ch,

h ng vào vi c khuy n khích công nghi p hóa có l i cho khu v c đô th (đ nh giá cao n i t , ki m soát giá s n ph m nông nghi p, b o h quá m c các đ u vào cho

s n xu t nông nghi p) T đó, các n c đang phát tri n r t chú tr ng đ n phát tri n

th tr ng tài chính cho khu v c nông thôn, nh m t i h tr tín d ng phù h p v i nông h quy mô nh và các doanh nghi p nông thôn Tuy nhiên, câu h i n y sinh ra là li u th tr ng tín d ng nông thôn có chi phí và hi u qu t nhân so

v i xã h i nh th nào

Tính ch t không hoàn h o c a th tr ng tín d ng nông thôn phát sinh t b n

ch t c a các h th ng s n xu t nông nghi p Có th k ra m t s v n đ đ c thù

nh sau Th nh t, s n xu t nông nghi p có tính r i ro cao và d t n th ng do nh

h ng c a khí h u, th i ti t Th hai, chi phí giao d ch cao do không gian quá

r ng, khách hàng c trú phân tán, giá tr món vay nh Th ba, chi phí thông tin cao và c s h t ng giao thông và truy n thông kém phát tri n Th t , bi n đ ng giá v t t đ u vào và s n ph m nh h ng r t l n đ n kh n ng tr n c a nông dân Ngoài ra, v n đ thi u tài s n th ch p và các gi i h n v quy n s d ng đ t

c ng nh h ng đ n các ho t đ ng c a ngân hàng

Các đ c đi m này làm cho h th ng ngân hàng th ng m i mi n c ng phát vay khu v c nông thôn T đó, ngân hàng có xu h ng h n ch phát vay cho các nông h nh mà chú tr ng đ n đ i t ng nông h l n và trang tr i Chính vì

v y mà th tr ng tín d ng phi chính th c l i phát tri n m nh nông thôn, v i các

l i th là chi phí giao d ch th p, th i gian tr n nhanh và là ngu n tín d ng ch y u cho nông dân nh m c dù lãi su t r t cao Tín d ng phi chính th c c ng có nh c

đi m là vùng không gian h p, và không có kh n ng đa d ng hóa danh m c cho vay

V m t lý thuy t, nhi u nhà nghiên c u có quan đi m khác nhau v th tr ng tín d ng nông thôn M t quan đi m c đi n cho r ng ng i cho vay n ng lãi t i khu

v c nông thôn cho vay mang tính đ c quy n M t quan đi m khác l i cho r ng th

tr ng tín d ng nông thôn là hoàn h o, có tính c nh tranh cao và minh b ch, và lãi

su t cao ph n nh m c r i ro m t kh n ng chi tr cao và chi phí thông tin t n kém Tuy nhiên, c hai quan đi m này đ u không gi i thích đ c các th c t sau đây khu

v c nông thôn:

- Tín d ng chính th c và phi chính th c cùng t n t i, m c dù lãi su t tín d ng chính th c th p h n

- Lãi su t bi n thiên theo m c cân b ng gi a cung tín d ng và c u

- Th tr ng tín d ng phân khúc r t m nh Lãi su t thay đ i tùy thu c vào kh

n ng chi tr và l thu c vào mùa v

- Luôn t n t i m t l ng các ng i cho vay th ng m i khu v c tín d ng phi chính th c,m c dù lãi su t cao

- khu v c tín d ng phi chính th c, liên k t gi a giao d ch tín d ng và giao

liên quan đ n: s trao đ i gi a vi c tiêu dùng ngày hôm nay và giai đo n sau; b o

hi m ch ng l i r i ro; nhu c u có đ c thông tin v đ c đi m c a ng i vay; các

bi n pháp b o đ m ng i vay s d ng v n cho các ho t đ ng sinh l i; và các bi n pháp đ t ng kh n ng chi tr c a ng i vay

Có ba quan sát nh sau đ i v i th tr ng tín d ng nông thôn:

- Ng i vay có kh n ng chi tr khác nhau, và vi c bi t đ c r i ro này là t n kém V n đ này đ c g i là ‘v n đ thanh l c - screening problem’

- Vi c b o đ m ng i vay có các ho t đ ng sinh l i đ b o đ m kh n ng chi tr là t n kém ây là ‘v n đ đ ng viên - incentives problem’

- Khó b o đ m vi c chi tr c a ng i vay ây là ‘v n đ thi hành - enforcement problem’

T đó, có hai c ch cho vay:

C ch cho vay gián ti p nh n m nh vi c s d ng c ch thanh l c gián

ti p (indirect screening mechanisms), ví d nh d̀ng công c lãi su t khác bi t

đ h n ch vi c cho vay.M c lãi su t cao đ c áp d ng đ i v i ng i vay có r i ro

m t kh n ng chi tr cao đ h n ch kh n ng vay c a h Lãi su t cho vay có vai trò thanh l c gián ti p ho c vai trò đ ng viên

C ch thanh l c tr c ti p nh m gi i quy t v n đ thông tin và v n đ thi hành,

và t đây, t o ra k t qu là th tr ng tín d ng mang tính c nh tranh m t cách đ c quy n (monopolistically competitive)

b o đ m thông tin, ng i cho vay có c ch cho vay theo các hình th c h p

đ ng b t bu c đ b o đ m ng i cho vay có đ c thông tin c n thi t v m c đ r i

ro m t kh n ng chi tr và vi c tr n n u có ngu n chi Cách này nh h ng đ n thái đ c a ng i vay trên th tr ng tín d ng Ngoài ra, c ch đ ng viên còn th

hi n d i d ng đe d a c t tín d ng n u không b o đ m minh b ch thông tin, ho c ký

h p đ ng liên k t v i th tr ng khác, ví d nh bu c cho vay d i d ng v t t đ u

vào, ho c bán s n ph m cho nh ng th ng lái đ c ch đ nh Cho vay theo nhóm tín ch p ho c nhóm h hàng c ng là m t hình th c b o đ m thông tin và kh n ng chi tr (Stiglitz & Weiss 1983 ; Braverman & Stiglitz 1982, 1986)

Thông th ng, Nhà n c có ba hình th c can thi p ch y u vào th tr ng tín d ng nông thôn: phân b hành chính các qu tín d ng cho các ho t đ ng nông nghi p các vùng nông thôn; áp đ t lãi su t tr n; và xây d ng và h tr th ng xuyên các th ch tín d ng nông nghi p chuyên nghi p hóa Các can thi p này

nh m đ n b o đ m kh n ng cho vay và s ti n cho vay khu v c nông thôn; c ng

nh ki m soát s phát tri n th ch và mô hình ho t đ ng c a các th ch tín d ng nông nghi p chuyên nghi p hóa

Các th ch tín d ng nông nghi p chuyên nghi p hóa các n c đang phát tri n

đã đ c hình thành và phát tri n t nhi u th p niên qua V i cách ti p c n theo cung, các th ch tín d ng này đã nh h ng t i phát tri n nông nghi p ch y u

d a trên kh n ng cung tín d ng c a chúng T đó, n y sinh m t s v n đ liên quan đ n cách ti p c n này

Thi u h t tín d ng là v n đ th ng đ c gán cho khu v c nông thôn Nh ng

có nhi u lý do cho th y khu v c nông thôn không h n thi u tín d ng nh ng v̀ng h ng l i do lãi su t th p, nông dân có xu h ng vay m n quá nhi u, v t quá kh n ng cung tín d ng và t o ra s thi u h t tín d ng không th c C ng có ý

ki n cho r ng tín d ng phi chính th c v i lãi su t cao do s đ c quy n, và vì v y, không công b ng v m t xã h i Tuy nhiên, các ch ng c th c t cho th y th

tr ng tín d ng phi chính th c nông thôn r t c nh tranh, và có tính đ c quy n r t

th p Lãi su t cao c a tín d ng phi chính th c ph n nh chi phí cao và r i ro l n trong giao d ch v i nông dân nh , m c dù v n có m t s v n đ cho vay n ng lãi

C ng có lu n đi m cho là thi u h t tín d ng c n tr vi c áp d ng các công ngh

s n xu t m i Tuy nhiên, có th th y công ngh và các y u t đ u vào có tính ch t

chia nh đ c, và vì v y, có th đ c áp d ng d n d n, và nhu c u tín d ng ban

đ u c ng không l n V i góc đ marketing, các v n đ v cung ng v t t và giá c b bóp méo m i chính là các c n ng i chính Ngoài ra, nông dân c ng có th tích l y m t ph n v n, và có kh n ng huy đ ng ngu n l c đ đáp ng cho các c

h i đ u t m i N u h tr lãi su t quá m c, có th s d n đ n thái đ gi m ti t

ki m, ít m r ng các ho t đ ng th ng m i sinh l i khác và l i vào tín d ng chính th c

S d ng sai m c đích ti n vay là m t v n đ gây tr ng i khác cho m c tiêu can thi p c a chính ph Nông dân th ng có xu h ng s d ng tín d ng cho nhu

c u riêng c a h , sai m c đích cho vay mà các nhà ho ch đ nh chính sách u tiên,

và vi c s d ng sai m c đích này là y u t chính làm cho hi u qu s d ng v n

th p

B n thân h th ng tín d ng chính th c c ng có các v n đ riêng c a chúng

H u h t các th ch tín d ng nông nghi p chuyên nghi p hóa không đ c coi nh là các th ch tài chính trung gian nh m huy đ ng đ c ti t ki m mà ph thu c vào ngu n v n h tr c a Nhà n c đ cho nông dân vay Và chính vì không ho t đ ng theo các tiêu chu n ho t đ ng tài chính th ng m i, các th ch này thi u h ng hái

n l c thu h i n và thay vào đó, l i có xu h ng t ng c ng cho vay ng n h n đ

có t ng tr ng tín d ng và s d ng nhi u h n các ngu n v n tài tr t bên ngoài V lãi su t, do Nhà n c ch đ nh h tr cho khu v c nông thôn nên lãisu t cho vay

th ng th p, và không đ đ b̀ đ p chi phí giao d ch và r i ro Vì v y, các th ch này có xu h ng t p trung cho vay các món vay l n đ gi m b t chi phí giao d ch

và t i thi u hóa r i ro M c dù v y, trên th c t , đôi khi chi phí vay hi u qu t các

th ch tín d ng chính th c c a nông dân l i r t cao, th m chí cao h n c vay t tín

d ng phi chính th c Bên c nh đó, r i ro không thu h i đ c n là r t l n khu v c nông thôn Ng i vay không chú tâm tr n khi bi t h th ng tín d ng chính th c không có đ ng l c thu h i n và vi c m t kh n ng chi tr không nh h ng nhi u

đ n kh n ng vay l n sau S d dàng c a Nhà n c càng khuy n khích ng i vay không tr n Ngoài các lý do m t kh n ng chi tr do thiên tai ho c làm n thua l , ng i vay có tâm lý ch đ i Nhà n c cho phép đ o n , giãn n ho c xóa

n

Tín d ng nh cho khu v c nông thôn là m t b ph n tín d ng nông thôn ra

đ i nh m h tr v n cho ng i nghèo không có kh n ng ti p c n tín d ng chính

th c c a nhà n c Các t ch c tín d ng nh đã đ a ra các sáng ki n áp d ng nguyên t c tín ch p thay vì th ch p b ng tài s n Các đ c đi m c a tín d ng nh bao

g m cho vay các món ti n nh ; th i h n tr n r t ng n và tr th ng xuyên; cho vay

l i đ i v i các khách hàng tr n t t; s d ng tín ch p theo nhóm vay; đi u ki n cho vay d dàng thu n ti n; lãi su t cao h n lãi su t c a tín d ng nhà n c đ b o đ m

th c d ng; phân công trách nhi m cho nhân viên tín d ng theo khu v c và nhóm khách hàng và giao quy n t ch cho nhân viên

M c d̀ đã t o ra đ c đ ng l c cho phát tri n nông thôn và th c hi n đ c nhi u m c tiêu kinh t - xã h i, nh ng không th ph nh n m t s th t b i c a h

th ng tín d ng ti p c n theo cung m t s n c S th t b i c a các ch ng trình tín

d ng c a Nhà n c d n đ n s thay đ i v mô th c cho vay m t s n c đang phát tri n Mô th c cho vay tr c ti p và h tr lãisu t đ c thay th d n b ng mô th c cho vay đ nh h ng theo hi u qu th tr ng tài chính Mô th c m i này chú tr ng đ n các y u t quan tr ng nh gi m thi u h tr , t o ra các th ch tín d ng đ c l p;

d a trên v n huy đ ng ti t ki m; coi ng i vay và ng i g i ti n là khách hàng

c a các d ch v tín d ng; quan tâm đ n tính b n v ng c a ho t đ ng tín d ng và chú

tr ng đánh giá ho t đ ng thông qua k t qu tài chính c a các th ch này

i v i các n n kinh t đang chuy n đ i, s hình thành h th ng tài chính b n

v ng là c m t quá trình ph c t p Cùng m t lúc Nhà n c ph i t o ra các th ch

m i, ch p nh n các th ch c đang t n t i, và gi i th các th ch không hi u qu Liên quan đ n các th ch tài chính, các n c đang chuy n đ i ph i thay đ i chính sách tài chính hai khu v c ch y u Th nh t, c n ph i c i thi n hi u qu ho t

đ ng c a h th ng ngân hàng b ng cách gi m b t can thi p hành chính, gi m n

x u, gi m tính c ng k nh c a h th ng, c ng c h th ng đi u ph i và giám sát, phát tri n khung pháp lý nh m nâng cao trách nhi m tài chính, gi m tham nh ng,

c i thi n k n ng c a nhân viên trong qu n tr r i ro Th hai, c n ph i gi m các

v n đ h th ng c a th tr ng tài chính nh m t ng c ng s c nh tranh b ng cách

gi m thi u s ki m soát bên trong c a h th ng tài chính, phát tri n th tr ng v n,

gi m các can thi p chính tr đ i v i các th ch tài chính, gi m các rào c n gia nh p

th tr ng đ i v i các ngân hàng t nhân và các th ch tài chính phi ngân hàng

Tuy nhiên, các h ng c i thi n còn là ch đ tranh lu n gi a các nhà nghiên c u M t xu h ng cho r ng c n ph i t ng c ng c nh tranh và gi m s can thi p c a chính ph vào th tr ng tín d ng nông thôn Theo lu ng t t ng này,

th tr ng tài chính nông thôn ph i đ c chú tr ng tái xây d ng d a trên ba tr c chính là t o ra môi tr ng chính sách; xây d ng c s h t ng tài chính và phát tri n th ch

i v i tr c th nh t, môi tr ng chính sách ph i b o đ m không t o ra

s bóp méo th tr ng, ph i khuy n khích phát tri n th tr ng tài chính Lãi su t nên đ c đ cho các ngân hàng t quy t đ nh, d a trên chi phí, r i ro và c nh tranh Ngân hàng c ng c n đ c uy n chuy n trong vi c t ch n l a khách hàng m c tiêu,

và trong tr ng h p ngân hàng tham gia các d án đ c tr c p, thì kho n tr c p nên đ c s d ng đ c ng c ngân hàng h n là chuy n cho ng i vay d i d ng lãi su t th p Các kho n vay kh n c p nh m m c tiêu h tr ng i vay khi có kh ng

ho ng xã h i ho c kinh t không nên đ c giao thông qua các th ch tài chính Các

th ch tài chính c ng c n đ c đ c l p và tránh các s can thi p mang tính chính

tr

i v i tr c th hai, vai trò c a Nhà n c là h t s c quan tr ng, nh t là hai c

s h t ng h tr sau: H th ng pháp lý và đi u ph i c n đ c c ng c đ gi m chi

phí và th i gian ký k t h p đ ng; xây d ng h th ng thông tin chung nh là hàng hóa công đ h tr cho các th ch tài chính nh m làm gi m chi phí thông tin và t

đó gi m lãi su t, chú tr ng thông tinliên ngân hàng

i v i tr c th ba, phát tri n th ch đòi h i các th ch tài chính ph i đ c

t ng c ng tính t ch và h ng đ n khách hàng T ng tính c nh tranh s bu c các ngân hàng t ng hi u qu và gi m chi phí đ t n t i

Trong khi đó, lu ng ý ki n th hai có ph n m m d o h n khi đánh giá vai trò

c a nhà n cđ i v i th tr ng tài chính nông thôn Theo đó, vai trò đ nh h ng c a nhà n c và h tr tài chính cho khu v c nông thôn v n h t s c quan tr ng N u các ch ng trình tín d ng nông thôn đ c thi t k t t thì v n có th thành công và đem l i l i ích Các ch ng trình này nên t o ra càng nhi u càng t t các nhóm t giúp đ và các t ch c nhân dân mang tính t nguy n nh m gi m chi phí giao d ch

và r i ro khi cho vay Tuy nhiên, nhà n c c ng c n ph i t o ra môi tr ng c nh tranh cho th tr ng tài chính nông thôn b ng cách xóa tính đ c quy n ti pc n ngu n v n tài tr c a nhà n c, gi m b t các ràng bu c v các m c tiêu tr c p và

n i l ng các quy đ nh v lãi su t Các th ch tài chính c ng c n ph i chú tr ng phát tri n d a trên ngu n v n ti t ki m huy đ ng đ c, và nhà n c ch b sung v n bù

đ p kho n thi u h t gi av n huy đ ng và d n Xây d ng th ch theo h ng t

ch và hi u qu c ng đ c khuy n cáo

2.2.1 Các quan đi m v d ch v tài chính cho ng i nghèo

Tín d ng cho ng i nghèo là m t ho t đ ng mang tính t thi n do chính ph hay các t ch c xã h i tài tr , lo i hình d ch v này đã xu t hi n châu Âu t th

k 19 S ng i h ng th d ch v tài chính này trong th i k chi n tranh th gi i

th nh t c là 1,4 tri u ng i; n m 1946 t i n thì s ng i h ng d ch v này là 9 tri u ng i

Qua th c ti n th c hi n c a các d ch v này t i các n c đã cho th y chính

ph đã ph i b r t nhi u ti n vào các d ch v này do các lý do:

+ Chi phí qu n lý cao do đ a bàn cho vay quá r ng

+ Ph i qu n lý nhi u kho n vay nh

+ Hi n t ng xin cho (đút lót cho cán b tín d ng đ có đ c kho n vay) + T l thu h i n c c th p

ng sau d ch v tài chính cho ng i ngh̀o nh trên là các quan ni m l c

h u:

+ Kinh doanh tài chính: tín d ng cho ng i nghèo không có kh n ng sinh

l i, do ng i nghèo không bi t làm n và hay g p r i ro trong cu c s ng

+ Ph ng pháp gi i quy t v n đ : coi ng i nghèo là v n đ mà chính ph

ph i ra tay gi i quy t

+ Chi phí qu n lý cao: tr c đây do trình đ l c h u, và ph ng ti n thông tin liên l c còn kém phát tri n nên phát sinh nhi u chi phí trong ho t đ ng và qu n

lý

Các k t lu n đ a ra t các quan đi m trên:

+ Dân ch v i ng i nghèo là không t t Cho h dân ch (quy n t quy t cho cu c s ng c a h ) t c là th h trôi vào ng ng ch t đói Cách t t nh t giúp

h là cai tr h theo ki u quân phi t gia tr ng

+ Ng i nghèo s mãi mãi nghèo

2.2.1.2 Tín d ng cho ng i nghèo theo quan đi m m i

Vi c ngân hàng Grameen c a Yunus chính th c ra đ i vào n m 1983 Bangladesh đã làm thay đ i hoàn toàn quan ni m tín d ng cho ng i nghèo V

m t b n ch t, tín d ng cho ng i ngh̀o theo quan đi m m i là:

+ Ng i nghèo quá nhi u (hàng t ) H v a là v n đ ph i gi i quy t, h

c ng chính là ph ng ti n gi i quy t v n đ Hay nói cách khác, h ph i t giúp

Và v i vai trò trung gian này, tín d ng vi mô ph i là d ch v tài chính có sinh

l i, ch không ph i là làm t thi n Ngoài ra tín d ng vi mô nên là t nhân, tránh

s d ng tr giá c a nhà n c đ không sa vào h at đ ng kém hi u qu do tham

nh ng, cho vay nh m đ i t ng đ h ng chênh l ch lãi su t

2.3 GI I THI U V QU H TR PH N THÀNH PH C N TH 2.3.1 Gi i thi u

Qu H tr ph n (g i t t là Qu ) đ c thành l p ngày 6/3/2007 theo Quy t đ nh s 132/Q - CT c a đoàn Ch t ch TW H i liên hi p Ph n Vi t Nam Qu có t cách pháp nhân ho t đ ng theo Quy t đ nh s 66/Q -BTC ngày

31 tháng 7 n m 2007 c a B tr ng B Tài chính cung c p d ch v tín d ng vi mô cho ph n nghèo t i Vi t Nam

C n c vào h ng d n c a TW H i LHPN Vi t Nam Ban th ng v H i LHPN TPCT đã ban hành quy t đ nh s 34/Q -BTC v vi c thành l p Ban đi u hành Qu h tr ph n ngh̀o

- 01 tr ng Ban kinh t ph trách đi u hành ho t đ ng th ng xuyên

- 01 k toán kiêm ki m tra giám sát

BAN I U HÀNH TPCT

Qu ho t đ ng ph i b o toàn v n và không vì m c tiêu l i nhu n

Qu cho ph n ngh̀o, c n ngh̀o, khó kh n vay không c n tài s n th ch p

đ phát tri n kinh t gia đình

Ti p nh n v n t Qu TW, ch u trách nhi m tr c Chính ph và H i v b o toàn ngu n v n Qu và k t qu ho t đ ng c a Qu t i đ a ph ng

i u hành m i ho t đ ng c a Qu t i đ a ph ng theo quy ch và các quy

đ nh c a Qu , h ng d n t ch c tri n khai th c hi n, ph i h p c p huy n th m

đ nh thành viên vay v n, ki m tra giám sát, qu n lý v n, x lý r i ro theo th m quy n

Ch u trách nhi m phân b , qu n lý nh m phát huy t i đa hi u qu ngu n v n

đã nh n t TW

M tài kho n thanh toán t i các ngân hàng theo quy đ nh Ch p hành đ y đ

ch đ h ch toán k toán, qu n lý tín d ng, qu n lý tài chính, c p nh t s sách và

ch đ báo cáo theo ch đ quy đ nh Hàng tháng, l p báo cáo B ng cân đ i tài kho n trên c s t ng h p báo cáo c a các huy n và c p t nh, g i ra TW đúng ngày qui đ nh

2.4 S N PH M TÍN D NG C A QU H TR PH N NGHÈO THÀNH PH C N TH

* i t ng, đi u ki n tham gia Qu

H i viên, ph n tu i t 18 – 65 thu c các h nghèo, c n nghèo, thu nh p

th p; u tiên ph n (PN) y u th : PN khuy t t t; PN ch u nh h ng c a HIV;

PN trong các gia đình có ng i thân nghi n ma túy; PN đ n thân; PN m i dâm hoàn l ng, PN có nguy c b buôn bán, d d l y ch ng n c ngoài vì m c đích kinh t ; PN là n n nhân b buôn bán tr v đ a ph ng PN nông thôn m t vi c làm do chuy n đ i m c đích s d ng đ t; m t vi c làm do doanh nghi p phá s n,

1%/tháng

3 tháng, 6 tháng, 9 tháng

Lãi su t cho vay

- Lãi su t: 1%/tháng/d n v n vay, áp d ng cho t t c các lo i v n

- Lãi su t quá h n b ng 130% lãi su t trong h n

b Ti t ki m b t bu c

b.1 M c ti t ki m:

- Các thành viên trong t th ng nh t m t m c ti n ti t ki m, t i thi u là

20.000 đ ng/thành viên/tháng M c ti n ti t ki m có th thay đ i do các thành viên trong t cùng quy t đ nh

- Khi vay vòng v n th 2 tr đi yêu c u s d ti t ki m t i thi u đ m b o 10%/ s v n vay đang có d n

b.2 Lãi su t huy đ ng ti t ki m:

- Lãi su t: 1,2 %/ n m (0.1%/tháng)

- Nguyên t c tính lãi:

+ S ti n lãi đ c tính d a vào s d tháng tr c Ti n ti t ki m ch đ c tính lãi khi s d ti t ki m đ t t i thi u 500.000 đ ng

+ Lãi ti t ki m c a m i thành viên đ c g p vào ti n g c ti t ki m hàng tháng

b.3 i u ki n rút ti t ki m: Thành viên đ c phép rút ti t ki m khi:

+ Thành viên không có nhu c u tham gia Qu

+ Ho c t vòng 2 tr đi khi có nhu c u, nh ng ph i đ m b o s d t i thi u

- T ng s thành viên đang vay: 1.605 ng i

- T ng s thành viên là ph n tham gia vay v n: 1.605 ng i

- T ng d n cho vay: 7.195.900.000 đ ng

- Kh o sát và phát vay cho: 2.821 thành viên Trong đó, t i huy n C có: 1.749 thành viên huy n V nh Th nh có: 1.072 thành viên

- T ng v n đã phát ra: 19.744.000.000 đ ng

- D n đ n 31/03/2015: 7.195.900.000đ ng

2 6 I M M NH VÀ H N CH TRONG HO T NG C A QU

H TR PH N NGHÈO THÀNH PH C N T H

2 6.1 i m m nh

c s ch đ o, h tr c a oàn Ch t ch Trung ng H i LHPN Vi t Nam; s h tr giúp đ c a các ngành có liên quan nh : S K ho ch và đ u t ,

S Ngo i v , các phòng chuyên môn thu c Công An thành ph C n Th và các c quan ch c n ng khác góp ph n cho H i ph n t ng b c tháo g khó kh n

a s các đ i t ng đ c th h ng t d án s d ng v n đúng m c đích

và phát huy hi u qu ngu n v n vay đ phát tri n s n xu t ch n nuôi, mua bán

nh … n đ nh cu c s ng v n lên thoát ngh̀o, làm giàu chính đáng góp ph n vào công tác gi m nghèo c a đ a ph ng

Thông qua ho t đ ng h tr v n vay t các ch ng trình d án, các c p h i

đã làm t t công tác tuyên truy n v n đ ng phát tri n H i viên hàng n m đ u đ t

ch tiêu trên giao, đ ng th i các ch em c ng th y đ c s quan tâm ch m lo c a

H i t đó có s g n bó lâu dài tích c c tham gia t t các phong trào và cu c v n

đ ng c a đ a ph ng

2.6.2 H n ch

Do m c đích c a d án nên Qu ch a đ c m r ng đ u kh p các qu n, huy n trong toàn thành ph

Các ch ng trình D án đ i tác đã rút không còn tham gia qu n lý, giao l i cho H i tr c ti p qu n lý cho vay, nên kinh phí qu n lý c a t ng d án thì không

có đ ho t đ ng T n m 2009 đ n nay ngu n lãi thu đ c H i không đ c s

d ng nên g p khó trong vi c h tr giám sát ch ng trình d án

CH NG 3

PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 MÔ HÌNH NGHIÊN C U:

Nh m đ gi i thích đ c s thay đ i thu nh p các thành viên, đ tài s

d ng mô hình h i quy đ phân tích các y u t nh h ng đ n thu nh p c a các h này Mô hình h i quy có d ng

Y = 1 + 2X1 + 3X2 + 4X3 + 5X4 + 6X5 + 7X6 + v

V i bi n ph thu c trong mô hình h i quy (Y) là t l thu nh p t ng lên c a

h so v i tr c khi tham gia vay v n t Qu

Và các bi n gi i thích đ c đ a vào mô hình g m có:

(1) S n m tham gia nhóm HTPN;

(2) Có đ c tham gia các khóa t p hu n v s n xu t kinh doanh;

(3) T ng l ng ti n vay t Qu trong giai đo n 2012 – 2014;

(4) T l v n vay t Qu đ c s d ng cho s n xu t kinh doanh c a gia đình;

(5) T l gi m th i gian nhàn r i;

(6) Ngh nghi p c a thành viên

S li u c a các bi n này đ c mô t trong b ng k v ng thay s đ i thu nh p

c a các h đ i t ng và các nhân t nh h ng sau: