Kinh nghiệm sư dụng CNTT vao dạy học

Việc vận dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy- học ở tiểu học một mặt phù hợp với đặc điểm nhận thức và tâm lí học sinh, mặt khác góp phần vào việc phát huy tính tích cực, chủ động

A đặt vấn đề I/ lí do chọn đề tài:

Công nghệ thông tin là một thành tựu lớn của cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật hiện nay Nó thâm nhập và chi phối hầu hết các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, đời sống, giáo dục, đào tạo Trong giáo dục- đào tạo, công nghệ thông tin đợc sử dụng vào tất cả các môn học nh tự nhiên, xã hội, kĩ thuật Hiệu quả là chất lợng giáo dục đợc tăng lên cả về mặt lí thuyết và thực hành Chính vì thế, Bộ giáo dục- đào tạo đã phát động " lấy năm học 2008-2009 là năm công nghệ thông tin" Yêu cầu đặt ra ở đây là đổi mới phơng pháp dạy học có sự hỗ trợ của các phơng tiện kĩ thuật hiện đại

Trong nghị quyết trung ơng II khoá VIII Đảng và Nhà nớc ta khẳng định "phải

đổi mới phơng pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ngời học Từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học đảm bảo điều kiện và thời gian, tự học, tự nghiên cứu cho học sinh"

Những định hớng trên đây của Bộ giáo dục - đào tạo là kim chỉ nam cho việc

đổi mới phơng pháp dạy học ở bậc tiểu học Việc vận dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy- học ở tiểu học một mặt phù hợp với đặc điểm nhận thức và tâm lí học sinh, mặt khác góp phần vào việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của các em trong học tập

Sớm nhận thức đợc tầm quan trọng của công nghệ thông tin đối với quá trình dạy học, trong những năm gần đây đơn vị trờng chúng tôi đã đi đầu trong việc áp dụng thành tựu khoa học - kĩ thuật này vào quá trình dạy học các môn học và đã khẳng định đợc những kết quả nhất định

Trên cơ sở những chủ trơng chung của trờng ba năm gần đây mỗi cá nhân chúng tôi đã không ngừng học hỏi, vận dụng và thành công trong việc sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học Trong phạm vi đề tài này tôi đa ra

vấn đề " Sử dụng công nghệ thông tin vào dạy bài: Loài vật sống ở đâu?- Tự nhiên và xã hội lớp 2".

II/ cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn:

1 Cơ sở lí luận:

- Với học sinh lớp 2, do đặc điểm tâm lí và đặc điểm nhận thức còn ở mức đơn giản, năng lực phân tích, suy luận còn hạn chế nên các kiến thức mà các em tiếp thu đợc chủ yếu từ những hình ảnh mà các em quan sát đợc

- Trong dạy học môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 nói chung, bài Loài vật sống ở

đâu? nói riêng thì phơng pháp quan sát là phơng pháp đặc trng, chủ đạo trong

chuỗi các phơng pháp có thể vận dụng để đa lại hiệu quả cao nhất trong quá trình dạy học Các em phải dựa trên những hình ảnh quan sát đợc để tri giác, nhận thức, t duy về đối tợng ở bài này đối tợng mà học sinh hớng tới là loài vật với

các hoạt động sống và môi trờng sống của chúng Vì thế, trong quá trình dạy học

đòi hỏi ngời giáo viên phải tổ chức cho học sinh phối hợp quan sát tranh ảnh, vật thật và môi trờng sống mà cần thiết nhất đợc quan sát các con vật thật đang sống trong môi trờng của chúng Với những hình ảnh chân thực đó giúp học sinh hình thành biểu tợng sống động kết hợp tranh ảnh để phát triển t duy, trí tởng tợng Từ những kiến thức tiếp thu đợc phát triển ở học sinh thái độ và thói quen ham hiểu biết, vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống hàng ngày Các em biết yêu thế giới tự nhiên, yêu quý loài vật và có hành động để bảo vệ chúng

- Sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học bài Loài vật sống ở

đâu? giúp cho hoạt động dạy- học giữa giáo viên và học sinh diễn ra nhịp nhàng,

hợp lí, thầy tổ chức- trò hành động để tìm tòi , chiếm lĩnh tri thức mang tính thực

tế hoàn toàn

Những yêu cầu, đòi hỏi mà bài học đặt ra trên đây là hoàn toàn thiết thực song khi dạy- học bài này giáo viên không thể mang đến lớp những loài vật cũng nh mô hình, tranh ảnh, về môi trờng sống của nó mà chỉ có thể giải quyết đợc bằng việc sử dụng công nghệ thông tin vào bài giảng Qua những bức ảnh, thớc phim với những hình ảnh chân thực, sống động giúp các em có biểu tợng, nhận thức, t duy chính xác để các em tự chiếm lĩnh kiến thức bài học một cách nhẹ nhàng, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu mà chơng trình, sách giáo khoa đặt ra

2 Cơ sở thực tiễn:

- Trong thực tế dạy học, giáo viên vẫn cho học sinh quan sát tranh, ảnh qua sách giáo khoa, tranh ảnh do giáo viên phóng to nhng quá trình chuẩn bị rồi mang nó đến lớp khá cồng kềnh, lại phóng, vẽ tốn kém mà với bài này giá trị sử dụng và tính thực tế không cao

- Một số giáo viên cũng đã sử dụng công nghệ thông tin vào bài giảng song quá trình sử dụng còn lúng túng, thiếu nhịp nhàng trong hoạt động của thầy và trò, các hình ảnh chỉ mang tính minh hoạ, giải trí chứ cha phát huy hết tác dụng của nó

- Một bộ phận giáo viên sử dụng công nghệ cha thành thạo, lựa chọn nội dung, hình ảnh đa lên màn hình còn thiếu trọng tâm, dàn trải

B Giải quyết vấn đề I/ những yêu cầu chung khi sử dụng công nghệ thông tin

vào dạy bài: Loài vật sống ở đâu?

1 Đối với bài học:

- Giáo viên cần nắm vững nội dung, yêu cầu của tiết dạy và các hoạt động dạy học ở trên lớp; vận dụng linh hoạt các phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học kích thích hứng thú học tập của học sinh, tạo không khí thoải mái trong giờ học

- Giáo viên cũng cần lựa chọn nội dung, những hình ảnh, đoạn phim về các loài vật tơng ứng với môi trờng sống của chúng để đa ra giới thiệu, bắt đầu từ những loài vật gần gũi nhất với chính các em Trong khi hớng dẫn học sinh quan sát, giáo viên cần đa ra hệ thống câu hỏi phù hợp để giúp các em quan sát và khai thác đúng hớng nội dung bài học

- Thông qua nội dung bài học để giáo dục các em ý thức, hành động bảo vệ các loài vật có ích bằng các việc làm vừa sức nh nuôi, chăm sóc, bảo vệ môi tr-ờng sống của chúng ( đất, nớc, không khí )

- Hệ thống kênh chữ đa lên vừa phải, phải có sự chọn lọc, chặt chẽ, dễ hiểu

về nội dung, hấp dẫn về hình thức

2 Đối với phơng tiện dạy học:

- Việc sử dụng phơng tiện kĩ thuật hiện đại chỉ góp phần nâng cao chất lợng dạy học, thực hiện tốt hơn nữa mục tiêu giáo dục- đào tạo chứ không quyết định hiệu quả giờ học Chính GV với phơng pháp dạy học và nghiệp vụ s phạm của mình mới quyết định hiệu quả sử dụng công nghệ thông tin, GV là ngời làm chủ chứ không phải công nghệ điều khiển GV

- Việc sử dụng phần mềm PowerPoint vào dạy học không thể thay thế cho các phơng pháp dạy học truyền thống đã đợc xác định trớc đó, mà nó chỉ góp phần tích cực để cùng với phơng pháp dạy học truyền thống đổi mới phơng pháp dạy học Việc kết hợp sử dụng các phơng pháp , biện pháp s phạm, các phơng tiện, hình thức dạy học cũng nh sử dụng công nghệ hiện đại để dạy học, giáo dục là yêu cầu quan trọng nhng phải tuỳ thuộc vào mục tiêu đào tạo, nội dung, phơng pháp dạy học cũng nh đặc trng bộ môn Trong dạy học, việc sử dụng công nghệ thông tin thực ra chỉ là một loại phơng tiện trực quan, không thể thay thế cho các phơng pháp dạy học truyền thống về hỏi đáp, đàm thoại,

nên GV không nên quá lạm dụng

- Trong quá trình sử dụng giáo viên phải vận dụng nhịp nhàng giữa lời giảng và giới thiệu phim, ảnh; giữa hoạt động của giáo viên và học sinh, phát huy đợc tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS Tránh tình trạng đa ra để "mua vui", giải trí, minh hoạ

II/ tiến trình bài dạy "loài vật sống ở đâu?"

1 -Mục tiêu:

Sau bài học, học sinh biết:

- Loài vật có thể sống đợc ở khắp nơi: trên cạn, dới nớc và trên không

- Hình thành kĩ năng quán sát, nhận xét, mô tả

- Biết yêu quý, bảo vệ và chăm sóc các loài vật bằng những việc làm phù hợp với khả năng của mình

2 -Đồ dùng dạy học:

- Băng hình về thế giới động vật, máy tính, máy chiếu, màn chiếu

- ảnh minh hoạ quét từ sách giáo khoa

- Bìa khổ to, hồ dán

3 -Hoạt động dạy học:

3.1/ Khởi động:

GV nêu câu hỏi: Những tiết học trớc các con đã đợc biết về nơi sống của các loài cây, hãy nhắc lại cho cô và cả lớp biết cây có thể sống ở đâu?

- Kể tên một số loài cây sống trên cạn?

- Những loài cây nào sống dới nớc?

Lần lợt gọi học sinh (HS) trả lời câu hỏi, giáo viên (GV) tổng kết bài cũ

3.2/ Giới thiệu bài:

Các con đã biết rất nhiều loài cây và nơi sống của chúng, vậy còn loài vật

sống ở đâu, cô cùng các con sẽ tìm hiểu qua bài học hôm nay- bài Loài vật sống

ở đâu?

-GV cho xuất hiện mục bài, 2 em nhắc lại tên bài học

3.3/ Các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Kể tên các con vật

- HS nối tiếp nêu tên các con vật mà các em đã đợc biết

GV nhận xét: Các con rất giỏi, đã biết tên rất nhiều con vật, để biết nơi sống của chúng cô mời các con hớng lên màn hình cùng xem phim

Hoạt động 2: Xem phim về thế giới động vật

- GV bắn yêu cầu: Xem phim và kể tên các

loài vật có trong phim (Dòng yêu cầu này luôn

xuất hiện trên các thớc phim mà HS đợc xem để

tìm hiểu bài)

- Chiếu phim đàn bò đang ăn cỏ, đàn gà đang

nhặt thóc

- Chiếu phim báo đang săn mồi, hơu đang đi

trên đồng cỏ

Kể tên các loài vật có trong phim?

Những loài vật đó sống ở đâu?

-HS đọc yêu cầu

-HS quan sát

-HS theo dõi

- HS nêu tên các loài vật

- HS nêu nơi sống của chúng,

- GV tổng kết: Những loài vật này sống trên

mặt đất đồng thời bắn dòng chữ:

- Kể tên một số loài vật sống trên mặt đất mà

các con biết

- GV vừa cho các con vật trên di chuyển cùng

một lúc và giới thiệu thêm: Phần lớn các loài vật

sống trên mặt đất đều di chuyển bằng chân, một

số rất ít di chuyển bằng cách trờn bò nh rắn,

giun

Ngoài sống trên mặt đất loài vật còn có thể

sống ở đâu, các con tiếp tục hớng lên màn hình

theo dõi

- Chiếu phim

-

Những con vật nào vừa xuất hiện trong phim?

Nơi sống của chúng là ở đâu?

GV vừa tổng kết và vừa bắn dòng chữ:

Ngoài sống trên mặt đất và dới nớc loài vật

còn có thể sống ở đâu?

GV tổng kết và cho xuất hiện kết luận:

có thể có các ý kiến khác nhau nh trên cạn, trên mặt

đất

-HS nối tiếp nêu tên các con vật

-HS lắng nghe

-HS theo dõi phim động vật dới nớc: Cá, tôm, cá voi

-

HS nêu

- HS nêu tên một số loài sống dới nớc

-Loài vật còn sống trên không

-HS tìm một số loài sống trên không

- HS tìm điểm giống nhau giữa các loài vật biết bay

Loài vật sống trên mặt đất

Loài vật sống dới nớc

Loài vật sống trên không

- GV cho HS xem phim loài vật bay lợn trên

không

- GV cho các loài biết bay hoạt động và nói

thêm: Tất cả các loài biết bay đều có cánh và

lông vũ, tuy nhiên có một số ít loài có cánh và

lông vũ nhng sống trên mặt đất nh gà

- Nêu nơi sống của các loài vật?

GV cho HS xem phim và hỏi: Những loài vật

này sống ở đâu?

- GV kết luận về môi trờng sống của chúng và

giải thích qua về động vật lỡng c

Nh vậy theo các con loài vật có thể sống ở đâu?

-GV bắn câu hỏi, gọi HS trả lời

-GV cho xuất hiện kết luận:

Loài vật có thể sống ở khắp nơi: trên mặt

đất, dới nớc và trên không.

Hoạt động 3: Làm việc với sách giáo khoa

(SGK)

GV cho xuất hiện yêu cầu của hoạt động:

Quan sát SGK và trả lời câu hỏi:

Hình nào cho biết:

- Loài vật sống trên mặt đất?

- Loài vật sống dới nớc?

-HS lắng nghe

-HS nêu lại nơi sống của các loài vật

-HS trả lời từng con vật một

HS nghe -HS tìm thêm một số con vật khác có cùng môi trờng sống

HS rút ra kết luận, 4-5 em

nhắc lại: Loài vật có thể sống

ở khắp nơi: trên mặt đất, dới nớc và trên không.

- HS đọc yêu cầu

- HS thảo luận nhóm 4 trong vòng 2 phút và trả lời câu hỏi vào phiếu bài tập

- Loài vật sống trên không?

Hết giờ các nhóm làm việc, GV cho xuất hiện

từng tranh, HS tơng ứng nêu nơi sống của các

loài vật Lần lợt tranh 2,3 tranh 4 tranh 5

tranh 1 theo thứ tự nội dung bài học

Hoạt động 4: Trò chơi: "Ai nhanh, ai đúng"

GV phát cho mỗi nhóm một tờ bìa khổ to trên

đó có ghi môi trờng sống của các loài vật Yêu

cầu HS đa tranh ảnh các loài vật mà các em đã

-Tranh 2, 3 chỉ vật sống trên mặt đất

-Tranh 4 chỉ vật sống dới nớc

-Tranh 5 chỉ vật sống trên mặt

đất và dới nớc

-Tranh 1 chỉ vật sống trên không

- HS sinh hoạt nhóm 6

- HS đa tranh, ảnh các con vật

mà mình đã chuẩn bị giới thiệu với bạn trong nhóm

- Các nhóm dán ảnh con vật

- Hết thời gian làm việc, đại diện của 2-3 nhóm dán nhanh nhất lên giới thiệu về bức

chuẩn bị giới thiệu tên con vật với bạn trong

nhóm sau đó cả nhóm cùng đa con vật về đúng

môi trờng sống của nó bằng cách dán vào đúng

ô Trong vòng 3 phút nhóm nào dán đợc nhiều

con vật và đúng môi trờng sống nhất thì nhóm

đó thắng

- GV theo dõi HS làm việc

- Gv tuyên dơng nhóm thắng cuộc và nhóm đã

chuẩn bị tốt, động viên nhóm cha hoàn thành

-Liên hệ: Loài vật không những có ích mà còn

rất đáng yêu, vậy chúng ta cần làm gì để bảo vệ

chúng?

3.4/ Cũng cố, dặn dò:

-Gọi HS nhắc lại nơi sống của loài vật, GV bắn

ghi nhớ của bài:

Loài v Loài vật có thể sống ở khắp nơi: trên mặt

đất, dới nớc và trên không.

tranh thế giới động vật của nhóm mình trớc lớp

-HS liên hệ cách chăm sóc và bảo vệ loài vật

Cả lớp hát bài "Con lợn éc biết ăn không biết hót "

III/ kết quả thực hiện:

Bằng việc sử dụng công nghệ thông tin vào dạy học, kết quả cho thấy:

- HS hiểu bài nhanh hơn, nhớ lâu hơn những hình ảnh, kiến thức mà bài học cung cấp Các em cảm thấy giờ học diễn ra một cách vui vẻ, thoải mái và rất hăng say phát biểu xây dựng bài Đồng thời, tạo đợc hứng thú tìm tòi, khám phá

để chiếm lĩnh kiến thức mới ở mỗi cá nhân HS

-Có thể sử dụng đợc những hình ảnh chân thực, sống động, mang giá trị thực tiễn cao mà ở dạy học thông thờng không làm đợc

-GV chủ động đợc các hoạt động trong giờ học, hoạt động của GV-HS diễn ra nhịp nhàng, khoa học, có tính hệ thống Cuối mỗi tiết học, HS đều nắm vững kiến thức; cuối mỗi học kì 80% trở lên số HS đợc xếp mức hoàn thành tốt (A+)

và số còn lại đạt mức hoàn thành (A), không có em nào cha hoàn thành Đặc biệt, mỗi khi đến giờ học có sử dụng công nghệ thông tin HS rất hứng thú học tập, nóng lòng đợc cô giáo cho thể hiện ý kiến, các em trở nên mạnh dạn, tự tin hơn trong học tập

IV/ kết luận và kiến nghị:

1 Sử dụng công nghệ thông tin vào dạy học ở tiểu học nói chung và dạy bài Loài vật sống ở đâu? nói riêng là hoàn toàn phù hợp với đặc điểm tâm lí, nhận

thức, t duy của HS Quá trình này không chỉ giúp giờ học đạt kết quả cao mà còn giúp HS có cơ hội để tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh tri thức từ thực tế cuộc sống Thông qua đó nâng cao chất lợng giờ dạy của GV cũng nh chất lợng giờ học của học sinh

2 Tuy nhiên để đạt hiệu quả cao hơn trong quá trình ứng dụng công nghệ

thông tin vào dạy học tôi xin đa ra một số kiến nghị sau:

- Các Nhà trờng, Phòng giáo dục, Sở giáo dục nên mở các đợt chuyên đề để

GV hiểu sâu sắc hơn vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học và cách sử dụng nó khi giảng dạy; giúp GV có thể vận dụng công nghệ hiện đại này vào quá trình dạy học không chỉ ở môn tự nhiên và xã hội mà cả một số môn học khác

- Để quá trình dạy học có sử dụng công nghệ thông tin thành công thì một yếu

tố không thể thiếu là phơng tiện dạy học Song phần lớn ở các nhà trờng đều cha

đáp ứng đợc yêu cầu này Cụ thể nh ở trờng chúng tôi hiện nay chỉ mới có một

bộ máy chiếu đa năng nên không đáp ứng đủ yêu cầu của GV trong quá trình sử dụng và khó sử dụng nhiều tiết dạy cùng một lúc ở các lớp khác nhau Vì vậy tr-ờng cũng nh cấp trên cần tạo điều kiện để mua sắm thêm thiết bị nhằm phục vụ tốt hơn cho việc giảng dạy có sử dụng công nghệ này

Trên đây là một số vấn đề mà tôi rút ra đợc sau khi dạy bài Loài vật sống ở

đâu? - Tự nhiên và xã hội lớp 2, tuy vậy trong quá trình viết sẽ không tránh khỏi

thiếu sót kính mong Hội đồng khoa học và bạn bè đồng nghiệp góp ý, bổ sung

để kinh nghiệm của tôi đợc hoàn chỉnh hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Phụ lục

-Giáo án gồm 14 slide, trên tất cả các slide đều có thứ, ngày, môn học và mục bài, (Text thứ, ngày, môn học và mục bài kể từ slide 2 trở đi không tạo hiệu ứng)

Slide 1: Text 1: Thứ, ngày

Text 2: Khởi động

Slide 2: Text 1: Thứ, ngày

Text 2: Mục bài

Text 3: ? Xem phim và nêu tên các con vật có trong phim

Slide 3: Text 1: Thứ, ngày

Text 2: Câu hỏi và phim đàn bò, đàn gà

Text 3: Phim đàn hơu, báo

Text 4:

Loài vật sống trên mặt đất

Slide 4: Text 1: Thứ, ngày

Text 2: Câu hỏi và phim động vật dới nớc

Text 3: Phim tôm

Text 4: Phim cá voi

Text 5:

Loài vật sống dới nớc

Slide 5: Text 1: Thứ, ngày

Text 2:

Loài vật bay lợn trên không

Text 3: Phim ong, chim bay

Slide 6: Text 1: Thứ, ngày

Text 2: Phim rùa, ếch, rắn

Slide 7: Text 1: Thứ, ngày

Text 2: Câu hỏi: Theo các con, loài vật có thể sống ở đâu?

Text 3:

Loài vật có thể sống ở khắp nơi: trên mặt đất, dới nớc và trên không

Slide 8: Text 1: Thứ, ngày