huy động vốn cho đầu tư phát triên cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tĩnh 20102014

Lý do chọn đề tài Cơ sở hạ tầng có thể được hiểu là hệ thống giao thông vận tải - đường bộ, đường sông, đường biển, đường sắt, đường hàng không, đường ống; Hệ thống liên lạc viễn thông,

LỜI MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích nghiên cứu đề tài 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 3

4 Vấn đề đặt ra cho quá trình nghiên cứu đề tài 3

5 Phương pháp nghiên cứu: 3

6 Bố cục đề tài: 3

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN CHO ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG 3

1.1 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng 3

1.1.1 Khái niệm đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng 3

1.1.2 Vai trò của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng 3

1.1.3 Đặc điểm của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng 3

1.1.4 Nội dung của đầu tư phát triển cơ sơ hạ tầng 3

1.1.4.1 Hạ tầng giao thông: 3

1.1.4.2 Hạ tầng điện: 3

1.1.4.3 Hạ tầng thủy lợi: 3

1.1.4.5 Hạ tầng bưu chính- viễn thông: 3

1.1.4.6 Hạ tầng giáo dục: 3

1.1.4.7 Mối quan hệ giữa các hệ thống hạ tầng 3

1.2 Nguồn huy động vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng: 3

1.2.1.Nguồn vốn trong nước 3

1.2.2.Nguồn vốn nước ngoài 3

1.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá khả năng và hiệu quả huy đông vốn 3

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn 3

1.2.4.1.Các nhân tố khách quan : 3

1.2.4.2 Nhân tố chủ quan 3

1.3 Một số hình thức huy động vốn cho đầu tư phát triển CSHT: 3

1.3.1 Huy động thông qua mô hình PPP 3

1.3.1.1 Khái niệm PPP : 3

1.3.1.2 Các hình thức đầu tư theo hợp tác công - tư 3

1.3.1.2.Điều kiện áp dụng PPP : 3

PPP trong các dự án phát triển cơ sở hạ tầng 3

1.3.4 Bài học rút ra 3

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN CHO ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG TỈNH HÀ TĨNH GIÁI ĐOẠN 2010-2014 3

2.1 Thực trang huy động vốn cho đầu tư phát triên cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tĩnh 2010-2014 3

2.1.1 Quy mô và cơ cấu nguồn vốn cho đầu tư phát triển CSHT của tỉnh 3

2.1.1.1 Cơ cấu nguồn vốn 3

2.1.1.2 Hình thức huy động nguồn vốn của tỉnh Hà Tĩnh ( 2010-2014) 3

2.1.1.3 Xu hướng biến động của nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng 3

2.1.2 Huy động vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng ở Hà Tĩnh 3

2.1.2.1.Huy động vốn cho phát triển hạ tầng điện 3

2.1.2.2 Huy động vốn cho phát triển hạ tầng giao thông 3

2.1.2.3 Huy động vốn cho phát triển hạ tầng thủy lợi 3

2.1.2.4 Huy động vốn cho phát triển hạ tầng Y tế 3

2.1.2.5 Huy động vốn cho phát triển hạ tầng giáo dục 3

2.1.2.6.Huy động vốn cho phát triển hạ tầng viễn thông 3

2.2 Đánh giá kết quả huy động vốn cho cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tĩnh 3

2.2.1 Hạ tầng Giao thông 3

2.2.2 Hạ tầng đô thị 3

2.2.3 Hạ tầng thủy lợi: 3

2.2.4 Hạ tầng điện 3

2.2.5 Hạ tầng bưu chính viễn thông 3

2.2.6 Hạ tầng y tế 3

2.2.7 Đánh giá nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng của Hà Tĩnh : 3

2.2.8 Đánh giá kết quả áp dụng các mô hình 3

2.2.8.1 Khó khăn của PPP 3

2.2.8.2 Khó khăn với vốn NGOs 3

3.1 Mục tiêu, phương hướng phát triển cơ sở hạ tầng giai đoạn

2016-2020: 3

3.1.1 Kế hoạch huy động vốn cho đầu tư phát triển CSHT tỉnh Hà Tĩnh từ các nguồn trong giai đoạn 2016-2020 3

3.1.2 Mục tiêu, phương hướng phát triển cơ sở hạ tầng: 3

3.1.2.1 Cơ sở hạ tầng giao thông: 3

3.1.2.2 Cơ sở hạ tầng thủy lợi: 3

3.1.2.3 Cơ sở hạ tầng điện và mạng lưới cấp điện: 3

3.1.2.4 Cơ sở hạ tầng viễn thông, thông tin, liên lạc: 3

3.1.2.5 Cơ sở hạ tầng y tế 3

3.2 Giải pháp tăng cường huy động vốn từ các nguồn vồn cho đầu tư phát triển CSHT tỉnh Hà Tĩnh: 3

3.2.1 Giải pháp tăng cường huy động từ vốn ngân sách nhà nước: 3

3.2.2 Giải nâng cao hiệu quả huy động vốn doanh nghiệp nhà nước: 3

3.2.3 Giải pháp tăng cường huy động vốn từ nguồn tín dụng 3

3.2.4 Giải pháp tăng cường huy động vốn từ khu vực dân doanh: 3

3.2.5 Giải pháp tăng cường huy động vốn nước ngoài 3

3.3 Nhóm giải pháp khác 3

3.3.1 Nhóm giải pháp về chiến lược chính sách 3

3.3.2 Nhóm giải pháp quy hoạch 3

3.3.3 Nhóm giải pháp nguồn lực 3

3.3.4 Nhóm giải pháp xúc tiến đầu tư 3

3.4 Kiến nghị mô hình 3

3.4.1 Quỹ bảo lãnh hạ tầng 3

3.4.2 Đẩy nhanh tiến độ triển khai PPP- Kết hợp mô hình RFI (Resource Finance Infrastructure) 3

KẾT LUẬN 3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

1 CSHT: Cơ sơ hạ tầng

2 KT-XH: kinh tế xã hội

3 NN: Nhà nước

4 DNNN: Doanh ngiệp nhà nước

5 NHTM: Ngân hàng thương mại

6 XDCB: Xây dựng cơ bản

7 MTQG: Mục tiêu quốc gia

8 UBTVQH: ủy ban thường vụ quốc hội

9 DTPT: đầu tư phát triển

10.NSĐP: Ngân sách địa phương

Sơ đồ 2: Mối liên hệ giữa các hệ thống hạ tầng 3

Sơ đồ 3: Khó khăn gặp phải khi áp dụng mô hình PPP 3

Sơ đồ 4: Mô hình thể hiện sự kết hợp huy động vốn giữa PPP và RFI 3

Bảng 1 :Nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2006

– 2014 : 3

Bảng 2: Các dự án phát triển điện với mức đầu tư và thời gian thực hiện trong giai

đoạn 2011-2014 3

Bảng 3 : Vốn đầu tư phát triển hạ tầng giao thông vận tải giai đoạn 2011 – 2014 3

Bảng 4: Vốn đầu tư phát triển hạ tầng thủy lợi tại Hà Tĩnh giai đoạn 2011 – 2014 3

Bảng 5 : Vốn đầu tư phát triển hạ tầng y tế tại Hà Tĩnh giai đoan 2011 – 2014 : 3

Bảng 6 : Vốn đầu tư phát triển hạ tầng giáo dục tại Hà Tĩnh giai đoạn 2011 -2014 : 3

Bảng 7 : Vốn đầu tư phát triển hạ tầng viễn thông tại Hà Tĩnh trong giai đoạn 2011 –

Bảng 10: Nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án phát triển hạ tầng điện và mạng lưới

điện giai đoạn 2016-2020 3

Bảng 11: Nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án phát triển hạ tầng viễn thông, liên lạc

trong giai đoạn 2016-2020 3

Bảng 12: Nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án phát triển hạ tầng y tế trong giai đoạn .3

2016-2020 3

Biểu đồ 1: Cơ cấu nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng qua 2 giai đoạn 3

Biểu đồ 2: Cơ cấu đầu tư cơ sở hạ tầng chủ yếu ở Việt Nam 3

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cơ sở hạ tầng có thể được hiểu là hệ thống giao thông vận tải - đường bộ,

đường sông, đường biển, đường sắt, đường hàng không, đường ống; Hệ thống

liên lạc viễn thông, hệ thống cung cấp năng lượng, nước, v.v… Hệ thống cơ sở

hạ tầng hiện đại có một tầm quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển của mọi

nền kinh tế, vì nó đảm bảo vận tải nhanh chóng với chi phí thấp, đảm bảo các

quan hệ liên lạc thông suốt kịp thời, cung cấp đủ điện nước cho toàn bộ hoạt

động của nền kinh tế đất nước… Chính vì tầm quan trọng như vậy, nên các quốc

gia phát triển đã ngay từ đầu ưu tiên xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại trong một

thời gian ngắn 20-30 năm, tạo ra những tiền đề cho sự bứt phá phát triển về kinh

tế - xã hội

Nước ta đã trải qua 20 năm đổi mới, nhưng mới có mấy trăm km đường

cao tốc, hệ thống đường sắt lạc hậu, vận tải biển kém phát triển, nguy cơ

thiếuđiện thường xuyên xảy ra, tình trạng tắc nghẽn giao thông đô thị khá trầm

trọng, v.v… là những cảnh báo rõ ràng nhất Nếu tiếp tục để tình trạng lạc hậu

về cơ sởhạ tầng kéo dài, chắc chắn Việt Nam khó có thể bứt phá vươn lên.Việt

Nam cần một thể chế về phát triển cơ sở hạ tầng hiện đại mở đường cho một

thời kỳ phát triển mới.Thể chế này phải bao gồm cả luật lệ, bộ máy điều hành

quản lý, phương thức điều hành Việt Nam có thể học hỏi ở một số nước Đông

Á như Hàn quốc, Nhật Bản, và một số nước phương Tây khác

Trước tính cấp thiết đó, đề tài: “Huy động vốn trong đầu tư phát triển

cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tỉnh - thực trạng và giải pháp ” được tiến hành nghiên

cứu nhằm mục đích phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động huy động vốn,

đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm mang lại hiệu quả cho việc huy

động vốn cho đầu tư cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tĩnh từ đó đưa ra những giải

pháp, mô hình hiệu quả Nếu muốn xem xét một vấn đề có hiệu quả hay

không, thì việc áp dụng vào thực tiễn sẽ trả lời cho việc đó Với mong muốn

đó, từ quy mô nghiên cứu địa phương Hà Tĩnh để có thể phản án được phần

nào thực trạng huy động vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng ở Việt Nam - một

vấn đề đang cần lời giải

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

 Làm rõ thực trạng các nguồn vốn hiện nay đang được huy động để

xây dựng cơ sở hạ tầng, vị trí vai trò của các nguồn vốn này, cũng như

những khó khăn, tồn tại trong việc huy động

 Nghiên cứu một số mô hình huy động vốn đang được áp dụng tại địa

phương cũng như các tỉnh thành khác trên cả nước Thông qua đó

thấy được ưu, nhược điểm của từng mô hình, kết hợp với thực trạng

để xem xét áp dụng các mô hình hay từng khía cạnh của mô hình cho

phù hợp, phát huy hiệu quả tối đa lợi thế so sánh của địa phương

 Dựa trên những kết quả nghiên cứu đã có được, đưa ra một số biện

pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng vốn của địa phương

và khuyến nghị các phương án khác mà địa phương chưa áp dụng

nhằm đa dạng hình thức huy động vốn cho đầu tư xây dựng cơ sở hạ

tầng, giảm bớt gánh nặng ngân sách nhà nước Kiến nghị một số mô

hình mới đang được áp dụng trên thế giới và có thể thực hiện ở Việt

Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

 Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động huy động vốn cho đầu tư phát

triển cơ sở hạ tầng

 Phạm vi nghiên cứu: Tình hình huy động vốn cho đầu tư phát triển

cơ sở hạ tầng tại tỉnh Hà Tĩnh

4 Vấn đề đặt ra cho quá trình nghiên cứu đề tài

Phát triển đầu tư cho cơ sở hạ tầng là một vấn đề mang tầm quốc gia, tuy

nhiên thực trạng hiện nay cho thấy, trong nhưng năm gần đây, việc cơ sở hạ tầng

ở Việt Nam luôn bị giới đầu tư trên thế giới đánh giá thấp, là một trong nhưng

rào cản cho vốn đầu tư đổ vào Việt Nam Vây, một địa phương như Hà Tĩnh, có

vị trí chiến lược quan trọng trong khu vực miền Trung, lại đang là một khu vực

mới nổi của hàng loạt dự án với vốn đầu tư nước ngoài đổ vào lớn, thì phát triển

đầu tư cơ sở hạ tầng là mối quan tâm hàng đầu Tuy nhiên khó khăn gặp phải

là về việc huy động vốn Cơ sở hạ tầng hầu hầu như đều từ vốn nhà nước, tạo

gánh nặng cho ngân sách Giải pháp cho việc giảm gánh nặng ngân sách, nhưng

vẫn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tốt và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư,

là vấn đề đặt ra cho qua trình nghiên cứu đề tài này

5 Phương pháp nghiên cứu:

Các phương pháp được sử dụng: thống kê, tổng hợp số liệu, tài liệu các

loại để so sánh, phân tích, đánh giá, dự báo rủi ro, hiệu quả của việc huy động

vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN

CHO ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG 1.1, Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

1.1.1 Khái niệm đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

Trước hết, chúng ta cần phải hiểu cơ sở hạ tầng là gì, các bộ phận cấu

thành của nó Cơ sở hạ tầng, theo nghĩa chung nhất, được hiểu là tổng thể các

yếu tố vật chất, kĩ thuật và kiến trúc, đóng vai trò là nền tảng cho các hoạt động

kinh tế, xã hội diễn ra trong đó

Như vậy, cơ sở hạ tầng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với mỗi quốc

gia, mỗi địa phương, là nhân tố thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao đời sống xã

hội.Hệ thống cơ sở hạ tầng bao gồm : cơ sở hạ tầng kinh tế và cơ sở hạ tầng xã

hội :

+ Cơ sở hạ tầng kinh tế là những công trình phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế

như : đường xá, cầu cống, sân bay, hải cảng, …

+ Cơ sở hạ tầng xã hội là tổng thể các công trình phục vụ cho sinh hoạt văn hóa,

nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, bao gồm : các khu vui chơi- giải trí,

bệnh viện, trường học, …

Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng là một bộ phận của hoạt động đầu tư phát

triển, đó là quá trình nhằm nâng cao cơ sở hạ tầng kinh tế và cơ sở hạ tầng xã

hội Thông qua hoạt động đầu tư vào cơ sở hạ tầng kinh tế làm gia tăng năng lực

sản xuất và năng lực phục vụ của nền kinh tế Đối với hoạt động đầu tư vào cơ

sở hạ tầng xã hội, hoạt động này góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho

nhân dân cả về vật chất và tinh thần, vì mục tiêu phát triển Có thể thấy, những

khoản đầu tư này có thể không trực tiếp làm gia tăng tài sản cố định và tài sản

lưu động cho hoạt động sản xuất kinh doanh như : đầu tư cho giáo dục, y tế, xóa

đói giảm nghèo , … nhưng lại rất quan trọng để ổn định xã hội, làm nền tảng

cho phát triển bền vững

1.1.2 Vai trò của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

Mang đặc điểm của hoạt động đầu tư phát triển nên nó cũng có đầy đủ

đặc điểm của hoạt động đầu tư phát triển :

 Tác động đến tổng cung – tổng cầu

 Tác động đến tổng cung trong dài hạn

 Đầu tư vào cơ sở hạ tầng tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế

 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế

 Hoạt động đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng tác động đến sự phát triển của

khoa học công nghệ

Bên cạnh đó, hoạt động đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng có những tác

động riêng :

- Cơ sở hạ tầng là nền tảng cho các ngành khác phát triển :

Thật vậy, thử đặt giả thiết không có đường xá, cầu cống, … thì có thể

phát triển được sản xuất các loại hàng hóa hay không? Hay cơ sở hạ tầng yếu

kém sẽ gây ra những khó khăn như thến nào cho quá trình sản xuất? Rõ ràng nó

thực sự là “ điều kiện cần”, yếu tố tiên quyết cho sự phát triển của các hoạt động

sản xuất.Không những vậy, chất lượng của cơ sở hạ tầng cũng phản ánh nền

kinh tế, bởi lẽ khi hệ thống cơ sở hạ tầng lý tưởng, hoạt động vận tải sẽ thuận

lợi, chi phí sản xuất thấp làm tăng tính cạnh tranh trong nền kinh tế, thuc đẩy sản

xuất phát triển.Đó cũng là nguyên nhân trong thời gian qua Việt Nam luôn nỗ

lực hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, đường xá, cầu cảng, … được xây mới

Theo thống kê, cứ 10 đồng vốn ODA vào VN thì có 8 đồng đầu tư cho cơ sở hạ

tầng, hàng loạt cá chính sách khuyến khích tư nhân tham gia đầu tư xây dựng cư

sở hạ tầng do sự thiếu hụt vốn từ NSNN Điều đó đã cho thấy tầm quan trọng

của cở sở hạ tầng trong điều kiện phát triển kinh tế hiện nay

- Cơ sở hạ tầng là một trong những nhân tố quan trọng giúp thu hút

vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là vốn FDI :

Nhà đầu tư nước ngoài khi tìm kiếm cơ hội đầu tư ở các quốc gia khác

không gì ngoài mục đích tìm kiếm lợi nhuận.Chính vì vậy, việc tối thiểu hóa

các chi phí đầu vào của quá trình sản xuất là điều kiện tất yếu.Cơ sở hạ tầng tại

nước đầu tư thuận lợi góp phần không nhỏ giúp nhà đầu tư hiện thực hóa mục

tiêu này.Trong những năm qua, bên cạnh các chính sách ưu đãi đầu tư đối với

nhà đầu tư nước ngoài, chúng ta vẫn luôn coi việc hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ

tầng là nhiệm vụ quan trọng để thu hút mạnh mẽ dòng vốn FDI

- Đầu tư vào cơ sở hạ tầng góp phần thúc đẩy xã hội phát triển, nâng

cao đời sống vật chất tính thần của nhân dân

Sơ đồ 1: Tác động của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

1.1.3 Đặc điểm của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

- Trước hết, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng đều mang đặc điểm chung

của đầu tư phát triển Đó là:

 Quy mô tiền vốn, vật tư, lao động cần thiết cho hoạt động đầu tư phát

triển cơ sở hạ tầng thường rất lớn Các dự án xây dựng cầu đường ví dự như cầu

Cần Thơ, cầu Nhật Tân có vốn đầu tư lên tới hàng nghìn tỉ đồng Vốn đầu tư lớn

lại nằm khê đọng lâu trong suốt quá trình thực hiện đầu tư

Bản thân hệ thống cơ sở hạ tầng là 1 tập hợp các công trình xây dựng có

vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, thường là thông qua các hoạt động

kinh tế khác để thu hồi vốn

Trong cơ chế thị trường hiện nay, đồng vốn luôn vận động một cách năng

động và chịu sự chi phối của lợi nhuận, nơi nào có lợi nhuận cao, thời gian thu

hồi vốn nhanh thì sẽ thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư và ngược lại

Vì thực tế đó nên đầu tư vào cơ sở hạ tầng thường không thu hút được sự quan

tâm của các nhà đầu tư như các lĩnh vực khác

 Thời kì đầu tư kéo dài Thời kì đầu tư tính từ khi khởi công thực hiện dự

án đến khi dự án hoàn thành và đi vào hoạt động Nhiều công trình xây dựng có

thời gian xây dựng kéo dài hàng tháng đến hàng năm, đòi hỏi phải thực hiện tốt

công tác lập kế hoạch, bố trí vốn và các nguồn lực

 Thời gian vận hành các kết quả đầu tư kéo dài Thời gian vận hành các

kết quả đầu tư tính từ khi đưa công trình vào hoạt động cho đến khi hết thời gian

sử dụng và đào thải công trình.Trên thực tế, các công trình cơ sở hạ tầng như

cầu đường bộ, đường ray, đường ống dẫn nước được sử dụng đến hàng chục

năm trở lên, tạo ra lợi ích, hiệu quả sử dụng cao nhất

 Các công trình xây dựng thường phát huy tác dụng ở ngay tại nơi nó

được tạo dựng nên, do đó quá trình thực hiện đầu tư chịu ảnh hưởng lớn của các

nhân tố về tự nhiên, kinh tế, xã hội vùng

 Đầu tư phát triển cơ sợ hạ tầng có độ rủi ro cao.Đây là hệ quả của 4 đặc

điểm đã nêu Do quy mô vốn lớn, thời kì đầu tư kéo dài, thời gian vận hành kết

quả đầu tư cũng kéo dài nên mức độ rủi ro cao

Ngoài ra, đầu tư phát triển cơ sợ hạ tầng cũng mang những đặc điểm

riêng của nó, đó là:

 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng mang tính hệ thống và đồng bộ Đây là

một đặc điểm cơ bản của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng Tính hệ thống và đồng

bộ được thể hiện ở chỗ mọi khâu trong quá trình đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

đều liên quan mật thiết với nhau, bất cứ sai lầm trong khâu nào như lập kế hoạch

hay thẩm định đều ảnh hưởng đến quá trình vận hành các kết quả và gây ra thiệt

hại lớn không chỉ cho kinh tế mà còn cho xã hội Tính hệ thống và đồng bộ thể

hiện ở cách tổ chức quản lí theo ngành và theo vùng lãnh thổ

 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng mang tính định hướng.Đây là đặc điểm

xuất phát từ chức năng vai trò của hệ thống cơ sở hạ tầng Hệ thống cơ sở hạ

tầng đảm bảo vận tải nhanh chóng với chi phí thấp, đảm bảo các quan hệ liên lạc

thông suốt kịp thời, cung cấp đủ điện nước cho toàn bộ hoạt động của nền kinh

tế đất nước…Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng mang tính định hướng vì lĩnh vực

đi tiên phong, làm bàn đạp thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển

 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng mang tính xã hội hóa cao, có nhiều đặc

điểm của hàng hóa cộng cộng.Tuy nhiên, chỉ riêng chính phủ thì không đủ các

nguồn lực để phát triển cơ sở hạ tầng mà còn cần sự giúp sức của khu vực tư

nhân Trên thực tế, hàng hóa công cộng về cơ bản do chính phủ cấp, chính phủ

đứng ra đầu tư xây dựng và lấy vốn từ ngân sách nhà nước Tư nhân đầu tư rất ít

vì các công trình này thường có vốn lớn, thời gian thu hồi vốn chậm, thậm chí

khó thu hồi vốn

1.1.4 Nội dung của đầu tư phát triển cơ sơ hạ tầng

1.1.4.1 Hạ tầng giao thông:

Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông là một bộ phận chủ yếu của hệ thống

kết cấu hạ tầng kinh tế, là cơ sở quan trọng để phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế

-xã hội và là cầu nối giúp một quốc gia hội nhập với các nước trong khu vực và

trên thế giới; hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông phát triển sẽ là chất xúc tác

giúp cho các hoạt động của nền kinh tế quốc gia đó phát triển nhanh

Cụ thể hơn, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông bao gồm toàn bộ các

công trình của đường bộ, đường thủy, đường sắt, hàng hải, hàng không, các

trung tâm logistics, như bến xe, bãi đỗ xe, hành lang an toàn, bến tàu, nhà ga,

cảng biển, sân bay, khu hậu cần sau cảng…

Vậy đầu tư cho hạ tầng giao thông là đầu tư vào đâu? Đó là đầu tư vào

các công trình:

 Xây dựng và nâng cấp hệ thống đường bộ nhằm tạo điều kiện cho phát

triển kinh tế

 Nâng cấp hệ thống đường sắt vốn đã khá cũ và chất lượng chưa cao

 Xây dựng mới các cảng biển, bến tàu nhằm đẩy mạnh phát triển ngành

giao thông hàng hải và phát triển ngư nghiệp

 Nâng cấp hệ thống hàng không, phát triển ngành công nghiệp vận tải

và dịch vụ hàng không

1.1.4.2 Hạ tầng điện:

Năng lượng đặc biệt là điện có vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát

triển của mỗi Quốc gia Năng lượng là một trong các nhu cầu thiết yếu đối với

sinh hoạt của nhân dân và cũng chính là yếu tố đầu vào không thể thiếu của rất

nhiều ngành kinh tế khác, có tác động ảnh hưởng không nhỏ đến các hoạt động

kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội

Cụ thể, đầu tư vào phát triển hạ tầng điện là đầu tư chocải tạo, nâng cấp

đáp ứng nhu cầu điện cho sản xuất và sinh hoạt, thực hiện sự đồng bộ giữa

nguồn điện và lưới điện, đầu tư đường truyền tải từ nhà máy đấu nối vào hệ

thống điện quốc gia, xây dựng các nhà máy thủy điện, nhiệt điện và đặc biệt

nghiên cứu, chuyển giao công nghệ để phát triển ngành điện hạt nhân

1.1.4.3 Hạ tầng thủy lợi:

Việt Nam là một nước nông nghiệp với nền sản xuất lúa nước lâu đời.Mặc

dù đang trong quá trình phát triển mạnh, tuy nhiên tỉ trọng nông nghiệp vẫn

đang chiếm tỷ trọng cao trong GDP và trong tỷ trọng xuất khẩu Do đó, thủy lợi

vẫn là một hệ thống cần được quan tâm để có thể phục vụ tốt nhất cho mọi hoạt

động sản xuất sinh hoạt của người dân

Cụ thể, hoạt động đầu tư cho cơ sở hạ tầng thủy lợi bao gồm các hoạt

động như:

- Đầu tư, cải tạo toàn bộ hệ thống công trình thủy lợi, công trình cấp nước

sạch nông thôn, bao gồm: cơ sở hạ tầng, tổ chức quản lý, khai thác và cơ chế

vận hành

- Đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa, hoàn chỉnh hệ thống thủy lợi phục vụ

tưới tiêu và dẫn nước sinh hoạt

- Đầu tư cơ sở hạ tầng, thực hiện quy hoạch thủy lợi chi tiết phục vụ nuôi

trồng thủy sản

- Xây dựng hệ thống thủy lợi, kênh mương dẫn nước phục vụ cho việc

phát triển các loại cây công nghiệp

1.1.4.4 Hạ tầng y tế:

Đầu tư cho hạ tầng y tế bao gồm một sô hoạt động như :

- Mở rộng dịch vụ y tế tại cơ sở, quản lý các bệnh mãn tính tại trạm y tế

xã, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng

- Quy hoạch phát triển các bệnh viện theo cụm dân cư, không theo địa

giới hành chính, khuyến khích phát triển các bệnh viện chuyên khoa theo vùng,

cho phép các bệnh viện phát triển theo khả năng và năng lực để tăng năng lực

phục vụ người bệnh

- Xây dựng các bệnh viện đạt tiêu chuẩn với trang thiết bị hiện đại và đội

ngũ y bác sỹ tay nghề cao

- Chú tâm xây dựng các trung tâm y tế, bệnh xá ở những vùng sâu, vùng

xa nhằm giúp người dân ở đây có cơ hội tiếp cận hệ thống y tế hiện đại hơn

1.1.4.5 Hạ tầng bưu chính- viễn thông:

- Thực hiện đầu tư xây dựng các bưu cục các cấp, điểm bưu điện văn hóa

xã, đại lý bưu điện và điểm giao dịch chuyển phát

- Đầu tư thực hiện hoàn chỉnh và đưa vào sử dụng hệ thống thông tin giao

ban trực tuyến đến tất cả các địa phương

- Hoàn thành xây dựng dự án số hóa trong sản xuất chương trình, truyền

Với vị trí và vai trò quan trọng, trong những năm gần đây, GD và ĐT

ngày càng được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, ĐH Đảng toàn quốc lần

thứ X đã khẳng định: sự nghiệp GD và ĐT nước ta tiếp tục được phát triển và

được đầu tư nhiều hơn, đặc biệt nhấn mạnh những thành tựu mà GD Việt Nam

đạt được sau gần 30 năm đổi mới, những thành tựu đó đã tác động trực tiếp, to

lớn và tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần quan

trọng đưa nước ta nhanh chóng hoàn thành quá trình CNH, HĐH, thực hiện

thắng lợi mục tiêu đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng phát triển

hiện đại đến năm 2020

Vậy đầu tư cơ sở hạ tầng cho giáo dục là đầu tư vào các hạng mục nào?

Đó là đầu tư trong việc:

- Xây dựng mới các trường học đạt chuẩn quốc gia, quốc tế nhằm đáp ứng

mục tiêu đào tạo một đội ngũ trí thức vững mạnh

- Trang bị cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện đại phục vụ cho việc dạy và

học

- Cải tạo môi trường học tập, xây dựng các khu thực hành giúp học sinh

sinh viên vừa được học lý thuyết vừa có cơ hội thực hành

- Đầu tư xây dựng các trung tâm y tế, trung tâm tư vấn tâm lý, sức khỏe

cho học sinh

- Xây dựng các trung tâm đào tạo, các trường dạy nghề, trung cấp chuyên

nghiệp để đào tạo các công nhân có tay nghề cao

1.1.4.7 Mối quan hệ giữa các hệ thống hạ tầng

Sơ đồ 2: Mối liên

hệ giữa các hệ thống hạ tầng

Kết cấu hạ tầngđóng vai trò đặcbiệt quan trọngđối với sự pháttriển kinh tế- xãhội của một quốcgia, tạo động lựccho sự phát triển

Hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đồng bộ, hiện đại sẽ thúc đẩy tăng trưởng

kinh tế, nâng cao năng suất, hiệu quả của nền kinh tế và góp phần giải quyết các

vấn đề xã hội Ngược lại, một hệ thống kết cấu hạ tầng kém phát triển là một trở

lực lớn đối với sự phát triển

Giữa các thành phần tạo nên kết cấu cơ sở hạ tầng là một hệ thống đồng

bộ có một mối quan hệ vô cùng chặt chẽ, chúng tác động và gây ảnh hưởng đến

nhau theo nhiều cách khác nhau nhưng chỉ cần thiếu hoặc yếu kém ở một bộ

phận sẽ làm ảnh hưởng đến cả hệ thống và qua đó gây ra không ít khó khăn cho

sự phát triển kinh tế và sự phát triển của các cơ sở hạ tầng còn lại

Đơn cử như nếu hệ thống năng lượng yếu kém, không cung cấp đủ điện

cho các hoạt động của nền kinh tế thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển

kinh tế Các hoạt động kinh tế bị trì trệ, năng suất lao động giảm mạnh dẫn đến

việc “níu chân” nền kinh tế

Hay là như hệ thống giao thông.Một quốc gia muốn phát triển cần phải có

một hệ thống giao thông phát triển, nó làm cho các hoạt động sản xuất kinh

doanh diễn ra thuận lợi hơn và đạt năng suất, hiệu quả cao hơn qua đó thúc đẩy

nên kinh tế phát triển

Nói tóm lại, hệ thống kết cấu hạ tầng có mối quan hệ chặt chẽ đến nhau,

mỗi một hạ tầng là tiền đề và cơ sở cho các hạ tầng còn lại cùng phát

triển.Chúng tạo thành một khối đồng bộ và không thể tách rời Do đó phải đồng

thời đầu tư và phát triển cả hệ thống hạ tầng chứ không phải chỉ tập trung vào

một hay hai hạ tầng nhất định

1.2 Nguồn huy động vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng:

Bao gồm nguồn vốn trong nước và nguồn vốn nước ngoài

1.2.1.Nguồn vốn trong nước

Nguồn vốn đầu tư trong nước là phần tích lũy của nội bộ nền kinh tế bao

gồm tiết kiệm của khu vực dân cư, các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp và tiết

kiệm của chính phủ được huy động vào quá trình tái sản xuất của xã hội Biểu

hiện cụ thể của nguồn vốn đầu tư trong nước bao gồm nguồn vốn đầu tư nhà

nước, nguồn vốn đầu tư của dân cư và tư nhân và thị trường vốn

a Nguồn vốn đầu tư nhà nước

Nguồn vốn đầu tư nhà nước bao gồm nguồn vốn của ngân sách nhà nước,

nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước và nguồn vốn đầu tư phát

triển của doanh nghiệp nhà nước

- Đối với nguồn vốn ngân sách nhà nước: Đây chính là nguồn chi của

ngân sách Nhà nước cho đầu tư Đó là một nguồn vốn đầu tư quan trọng trong

chiến lựơc phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia Nguồn vốn này thường

được sử dụng cho các dự án kết cấu kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, hỗ trợ

cho các dự án của doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực cần sự tham gia của Nhà

nước, chi cho các công tác lập và thực hiện các quy hoạch tổng thể phát triển

kinh tế - xã hội vùng, lãnh thổ, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn

- Vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước: Cùng với quá trình đổi

mới và mở cửa, tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước ngày càng đóng vai trò

đáng kể trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Nguồn vốn tín dụng đầu tư

phát triển của Nhà nước có tác dụng tích cực trong việc giảm đáng kể việc bao

cấp vốn trực tiếp của Nhà nước.Với cơ chế tín dụng, các đợn vị sử dụng nguồn

vốn này phải đảm bảo nguyên tắc hoàn trả vốn vay

- Nguồn vốn đầu tư từ doanh nghiệp Nhà nước: Được xác định là thành

phần chủ đạo trong nền kinh tế, các doanh nghiệp Nhà nước vẫn nắm giữ một

khối lượng vốn khá lớn Mặc dù vẫn còn một số hạn chế nhưng đánh giá một

cách công bằng thì khu vực thì khu vực kinh tế Nhà nước với sự tham gia của

các doanh nghiệp Nhà nước vẫn đóng một vai trò chủ đạo trong nền kinh tế

nhiều thành phần

b Nguồn vốn từ khu vực tư nhân.

Nguồn vốn từ khu vực tư nhân bao gồm phần tiết kiệm của dân cư, phần

tích luỹ của các doanh nghiệp dân doanh, các hợp tác xã.Theo đánh giá sơ bộ,

khu vực kinh tế ngoài Nhà nước vẫn sở hữu một lượng vốn tiềm năng rất lớn mà

chưa được huy động triệt để

Cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước, một bộ phận không nhỏ trong

dân cư có tiềm năng về vốn do có nguồn thu nhập gia tăng hay do tích luỹ

tryuền thống Nhìn tổng quan nguồn vốn tiềm năng trong dân cư không phải là

nhỏ, tồn tại dưới dạng vàng, ngoại tệ, tiền mặt… Nguồn vốn này xấp xỉ bằng

80% tổng nguồn vốn huy động của toàn bộ hệ thống ngân hàng Vốn của dân cư

phụ thuộc vào thu nhập và chi tiêu của các hộ gia đình Quy mô của các nguồn

tiết kiệm này phụ thuộc vào:

- Trình độ phát triển của đất nước (ở những nước có trình độ phát triển

thấp thường có quy mô và tỷ lệ tiết kiệm thấp)

+ Tập quán tiêu dùng của dân cư

+ Chính sách động viên của Nhà nước thông qua chính sách thuế thu nhập

và các khoản đóng góp với xã hội

Thực tế thời gian qua cho thấy, phần đóng góp của ngân sách nhà nước và

các ngân hàng thương mại trong tổng vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng là

khá nhỏ và xu hướng này khó có thể thay đổi trong thời gian tới.Đầu tư tư nhân

chiếm tỉ trọng 21% trong tổng các nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ

tầng Vì thế, việc huy động vốn bổ sung từ nguồn đầu tư tư nhân trong nước là

hết sức quan trọng, mà nguồn lực này hiện khá lớn

c Thị trường vốn.

Thị trường vốn có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế

của các nước có nền kinh tế thị trường Nó là kênh bổ sung các nguồn vốn trung

và dài hạn cho các chủ đầu tư - bao gồm cả Nhà nước và các loại hình doanh

nghiệp Thị trường vốn mà cốt lõi là thị trường chứng khoán như một trung tâm

thu gom mọi nguồn vốn tiết kiệm của từng hộ dân cư, thu hút mọi nguồn vốn

nhàn rỗi của các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, chính phủ trung ương và

chính quyền địa phương tạo thành một nguồn vốn khổng lồ cho nền kinh tế Đây

được coi là một lợi thế mà không một phương thức huy động nào có thể làm

được

Phần đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng được huy động từ nguồn này hiện

nay cũng chiếm tỉ lệ không cao (đóng góp của trái phiếu chính phủ vào đầu tư

phát triển CSHT chỉ khoảng 13%)

1.2.2.Nguồn vốn nước ngoài

Đây là nguồn vốn phát triển do các tổ chức quốc tế và các chính phủ nước

ngoài cung cấp với mục tiêu trợ giúp các nước đang phát triển So với các hình

thức tài trợ khác, ODA mang tính ưu đãi cao hơn bất cứ nguồn vốn ODF nào

khác.Ngoài các điều kiện ưu đãi về lãi suất, thời hạn cho vay tương đối lớn, bao

giờ trong ODA cũng có yếu tố không hoàn lại (còn gọi là thành tố hỗ trợ) đạt ít

nhất 25%

Mặc dù có tính ưu đãi cao, song sự ưu đãi cho loại vốn này thường di kèm

các điều kiện và ràng buộc tương đối khắt khe (tính hiệu quả của dự án, thủ tục

chuyển giao vốn và thị trường…) Vì vậy, để nhận được loại tài trợ hấp dẫn này

với thiệt thòi ít nhất, cần phải xem xét dự án trong điều kiện tài chính tổng thể

Nếu không việc tiếp nhận viện trợ có thể trở thành gánh nặng nợ nần lâu dài cho

nền kinh tế Điều này có hàm ý rằng, ngoài những yếu tố thuộc về nội dung dự

án tài trợ, còn cần có nghệ thuật thoả thuận để vừa có thể nhận vốn, vừa bảo tồn

được những mục tiêu có tính nguyên tắc

Hiện nay, nguồn vốn ODA được xem như nguồn cung cấp vốn chính cho

đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng (chiếm tỉ trọng 37% trong tổng các nguồn vốn

huy động đươc).Đây là nguồn vốn vô cùng quan trọng đối với đầu tư phát triển

cơ sở hạ tầng Việt Nam

b Nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại.

Điều kiện ưu đãi dành cho loại vốn này không dễ dàng như đối với nguồn

vốn ODA Tuy nhiên, bù lại nó có ưu điểm rõ ràng là không có gắn với các ràng

buộc về chính trị, xã hội Mặc dù vậy, thủ tục vay đối với nguồn vốn này thường

là tương đối khắt khe, thời gian trả nợ nghiêm ngặt, mức lãi suất cao là những

trở ngại không nhỏ đối với các nước nghèo

Do được đánh giá là mức lãi suất tương đối cao cũng như sự thận trọng

trong kinh doanh ngân hàng (tính rủi ro ở nước đi vay, của thị trường thế giới và

xu hướng lãi suất quốc tế), nguồn vốn tín dụng của các ngân hàng thương mại

thường được sử dụng chủ yếu để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu và thường là ngắn

hạn Một bộ phận của nguồn vốn này có thể được dùng để đầu tư phát triển Tỷ

trọng của nó có thể gia tăng nếu triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế là lâu

dài, đặc biệt là tăng trưởng xuất khẩu của nước đi vay là sáng sủa

c Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài có đặc điểm cơ bản khác nguồn vốn

nước ngoài khác là việc tiếp nhận nguồn vốn này không phát sinh nợ cho nước

tiếp nhận Thay vì nhận lãi suất trên vốn đầu tư, nhà đầu tư sẽ nhận được phần

lợi nhuận thích đáng khi dự án đầu tư hoạt động có hiệu quả Đầu tư trực tiếp

nước ngoài mang theo toàn bộ tài nguyên kinh doanh vào nước nhận vốn nên có

thể thúc đẩy phát triển ngành nghề mới, đặc biệt là những ngành đòi hỏi cao về

trình độ kỹ thuật, công nghệ hay cần nhiều vốn Vì thế nguồn vốn này có tác

dụng cực kỳ to lớn đối với quá trình công nghiệp hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh

tế và tốc độ tăng trưởng nhanh ở các nước nhận đầu tư

Theo báo cáo mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã công bố, cả nước có khoảng

123 dự án có quy mô vốn trên 6.000 tỷ/dự án, với tổng vốn đăng ký đầu tư là

139 tỷ USD, chiếm khoảng 57% Trong đó, 63 dự án có quy mô vốn trên 12.000

tỷ/dự án với tổng vốn là 115,3 tỷ USD chiếm gần một nửa số vốn FDI đăng ký

của cả nước.Báo cáo cũng cho thấy, hầu hết các dự án này thuộc lĩnh vực hạ

tầng kinh tế như điện, viễn thông, lọc hoá dầu, thép…đáng chú ý là có 15 dự án

BOT nhiệt điện quy mô dự án trên 12.000 tỷ đang chờ phê duyệt

Đây là nguồn huy động vốn đầy tiềm năng cho đầu tư phát triển cơ sở hạ

tầng Nguồn vốn này không chỉ bổ sung một lượng không nhỏ nguồn vốn thiếu

hụt trong nước mà nó còn đem lại nhiều lợi ích như góp phần thay đổi, chuyển

giao công nghệ, áp dụng khoa học kĩ thuật tiên tiến cho cơ sở hạ tầng ở Việt

Nam

d Thị trường vốn quốc tế

Với xu hướng toàn cầu hoá, mối liên kết ngày càng tăng của các thị

trường vốn quốc gia vào hệ thống tài chính quốc tế đã tạo nên vẻ đa dạng vế các

nguồn vốn cho mỗi quốc gia và làm tăng khối lượng vốn lưu chuyển trên phạm

vi toàn cầu Ngay tại nhiều nước đang phát triển, dòng vốn đầu tư qua thị trường

chứng khoán cũng gia tăng mạnh mẽ Mặc dù vào nửa cuối những năm 1990, có

sự xuất hiện của một số cuộc khủng hoảng tài chính nhưng đến cuối năm 1999

khối lượng giao dịch chứng khoán tại các thị trường mới nổi vẫn đáng kể Riêng

năm 1999, dòng vốn đầu tư dưới dạng cổ phiếu vào Châu á đã tăng gấp 3 lần

năm 1998, đạt 15 tỷ USD

1.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá khả năng và hiệu quả huy đông vốn

- Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện

Tỷ lệ vốn huy động cho đầu tư

Vốn đầu tư huy động cho đầu tư phát tr Tổng vốn huy động đầu tư

phát triển

Chỉ tiêu này phản ánh mức độ huy động vốn cho đầu tư phát triển CSHT

- Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện đầu tư phát triển CSHT

Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện cho

đầu tư phát triển CSHT =

Vốn đầu tư thực hiện cho đầu tư phát tiển CSHT

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội

Chỉ tiêu phản ánh mức độ thực hiện vốn đầu tư cho đầu tư phát triển

CSHT

- Hệ số huy động tài sản cố định trong đầu tư phát triển CSHT

Hệ số huy động tài sản cố định

cho đầu tư phát triển CSHT =

Giá trị tài sản cố định đã được huy động

Tổng vốn đầu tư đã được thực hiện cho CSHT

Chỉ tiêu này phản ánh mức độ đạt được kết quả trực tiếp của hoạt động

đầu tư trong số vốn đã đầu tư để thực hiện đầu tư phát triển CSHT của địa

phương

- Tỷ lệ huy động các hạng mục công trình, đối tượng xây dựng trong đầu

tư phát triển CSHT

Tỷ lệ huy động các hạng mục,

công trình, đối tượng xây dựng =

Tổng các hạng mục, đối tượng xây dựng đã được huy động trong kì

Tổng các hạng mục, đối tượng của đầu tư phát triển CSHT

Chỉ tiêu phản ánh mức độ huy động cho các hạng mục trong đầu tư phát

triển CSHT

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn.

1.2.4.1.Các nhân tố khách quan :

a Sự ổn định và phát triển của nền kinh tế:

Đây là nhân tố rất quan trọng, có tác động đến toàn bộ nền kinh tế.Đứng

trên góc độ của các Ngân hàng thương mại, động thái của nền kinh tế chính là

cơ sở đầu tiên để người gửi tiền ra quyết định nên gửi tiền vào Ngân hàng hay

không.Trong điều kiện nền kinh tế bất ổn định, giá cả và sức mua của đồng tiền

biến động mạnh thì người dân có xu hướng tích trữ vàng, USD hoặc các dạng tài

sản khác thay vì đem số tiền đó gửi tại NHTM Ngược lại, một nền kinh tế phát

triển ổn định với tỷ lệ lạm phát hợp lý thì người dân sẽ có cái nhìn khả quan hơn

và xu hướng tiền gửi ở các NHTM tăng lên là một điều tất yếu Đối với Chính

phủ các nước, khi đi vay nước ngoài hay các tổ chức tính dụng trên thế giới, các

tổ chức này chắc chắn sẽ quan tâm đến tình hình chính trị hay khả năng hiện tại

của nền kinh tế đó.Nếu chính trị bất ổn hay nền kinh tế đang vô cùng khó khăn

thì sẽ không cấp vốn hoặc các điều kiện vay sẽ ngặt nghèo

b Nhân tố tiết kiệm trong nền kinh tế:

Quy luật đơn giản là để có tiền cho vay thì tất nhiên phải có tiết

kiệm.Thực tế cho thấy, người dân có thu nhập càng cao thì lượng tiền dành cho

tiết kiệm có thể càng lớn, đặc biệt là khi thu nhập bình quân đầu người đã đạt

đến một mức độ nhất định thì tỷ lệ tiết kiệm không phải tăng lên theo tương

quan tỷ lệ với sự gia tăng của thu nhập mà tăng với một tỷ lệ lớn hơn so với thu

nhập do nhu cầu thiết yếu lúc này được thoả mãn hoàn toàn và lượng tiền dư ra

sẽ tăng nhanh

Bên cạnh nguồn tiết kiệm từ dân cư thì nguồn tiết kiệm từ các tổ chức

kinh tế- xã hội cũng rất quan trọng Những nguồn vốn dư thừa này bằng nhiều

cách khác nhau được đưa vào nền kinh tế, có thể gián tiếp thông qua các trung

gian tài chính là các ngân hàng hay trực tiếp thông qua thị trường tài chính Tuy

nhiên, việc nguồn vốn này được đưa vào nhiều hay ít còn phụ thuộc vào rất

nhiều yếu tố như : mức độ hấp dẫn, các chính ách từ nhà nước, tình hình ổn định

chính trị, …

c Chính sách của Nhà nước:

Đây là một trong những nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến công tác huy động

vốn của các chủ thể trong nền kinh tế Bởi vì khi Nhà nước khuyến khích việc

mở rộng huy động vốn thì sẽ có các chính sách văn bản hướng dẫn cụ thể: chính

sách lãi suất, chính sách phát hành trái phiếu, …ví dụ như : khi lãi suất huy động

VNĐ tăng sẽ khuyến khích người dân gửi tiền, qua đó thu hút được lượng tiền

dư thừa trong nền kinh tế Bên cạnh đó, các chính sách vĩ mô khác cũng có thể

gián tiếp tác động đến hoạt động huy động vốn, như : trong thời kỳ lạm phát

cao, Chính phủ sẽ sử dụng chính sách tăng lãi suất, như vậy cũng làm thúc đẩy

hoạt động huy động vốn

Trong trường hợp Nhà nước không có đủ vốn để thực hiện các dự án đầu

tư cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội, … thì sẽ tính đến các phương án đi vay, trong

đó phương án vay nước ngoài Chính phủ sẽ đứng ra đại diện để đàm phán các

khoản vay này Số lượng bao nhiêu, thời hạn vay, hình thức trả nợ, … sẽ được

đàm phán Trong hoàn cảnh này, các chính sách từ Nhà nước là rất quan trọng,

nếu không sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả sẽ tạo ra gánh nặng lớn cho

đất nước.có thể dẫn đến nguy cơ vỡ nợ, như trường hợp của Argentina hay Hy

Lạp

1.2.4.2 Nhân tố chủ quan

a Tính khả thi của dự án xây dựng cơ sở hạ tầng:

Dự án đầu tư là căn cứ quan trọng nhất để quyết định việc bỏ vốn đầu tư

Nhu cầu về vốn đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng thường rất lớn Huy động

vốn và sử dụng nguồn vốn như thế nào có vai trò và ý nghĩa đặc biệt trong hoạt

động kinh doanh của các nhà đầu tư Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng càng thiết

thực, đủ khả năng thu hồi vốn nhanh thì càng thuận lợi trong việc huy động vốn

b Cơ cấu đầu tư và phương thức tổ chức huy động vốn:

Cơ cấu đầu tư và phương thức huy động vốn đầu tư có tác dụng quan

trọng đến phát triển cơ sở hạ tầng.Nếu vướng mắc trong cơ cấu đầu tư và

phương thức huy động vốn đầu tư thì việc đầu tư sẽ bị kéo dài Ở nước ta, việc

đền bù để di dân giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng đòi hỏi

một nguồn vốn rất lớn, đồng thời phải có chính sách xã hội của nhà nước đảm

bảo việc di dân và tạo việc làm ổn định cuộc sống lâu dài cho những người

thuộc diện di dời Nếu có cơ chế đầu tư thích hợp, tạo điều kiện để người dân bị

thu hồi đất tham gia vốn vào công trình xây dựng thì tiến độ triển khai công

trình sẽ nhanh hơn, sẽ tạo sức hấp dẫn hơn cho việc thực hiện đa dạng hóa đầu

tư phát triển cơ sở hạ tầng Trên thực tế, một số công trình triển khai chậm và

kéo dài có nguyên nhân chủ yếu là do vướng mắc trong vấn đề đền bù giải

phóng mặt bằng

1.3.Một số hình thức huy động vốn cho đầu tư phát triển CSHT:

1.3.1 Huy động thông qua mô hình PPP

Chính phủ ở hầu hết các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam)

phải đối mặt với thách thức phải đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các khu

công nghiệp và khu kinh tế trong việc đầu tư và nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật

phục vụ cho công tác xúc tiến và kêu gọi đầu tư, đặc biệt là các dự án FDI

Trong khi đó, kinh phí có sẵn từ các nguồn vốn truyền thống mà chủ yếu dựa

vào thuế và năng lực quản trị của khu vực công để thực hiện các dự án đầu tư hạ

tầng vẫn còn hạn chế Chính vì vậy, quan hệ đối tác với khu vực tư nhân là một

thay thế hấp dẫn để tăng cường và cải thiện cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển

Đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP) là hình thức được áp dụng

nhằm thu hút nguồn lực tài chính, quản lý và công nghệ từ tư nhân Mô hình này

đang được thực hiện thí điểm trong cả nước, từ ngày 15-1-2011, theo Quyết định

71/2010 của Thủ tướng Chính phủ

1.3.1.1 Khái niệm PPP :

Mô hình hợp tác công-tư (PPP) thường được nhắc đến như là một cách

thức mới và hiệu quả giúp giải quyết vấn đề quá tải cơ sở hạ tầng (CSHT) - một

trong những nút thắt cơ bản của nền kinh tế, không những của các quốc gia trên

thế giới mà còn đang là vấn đề cần thiết cho nền kinh tế Việt Nam

Vậy PPP là gì?

PPP là viết tắt của cụm từ tiếng Anh Public - Private - Partnership và

dịch sang tiếng Việt là hợp tác công - tư Theo Yescombe, tác giả cuốn sách

Public - Private Partnerships: Principles of Policy and Finance (tạm dịch là Hợp

tác công - tư: các nguyên lý chính sách và tài trợ)

Ở Việt Nam, thuật ngữ PPP hay được dùng, nhưng trong tiếng Anh, có ít

nhất sáu thuật ngữ tương tự là (1) Private Participation in Infrastructure (PPI), sự

tham gia của tư nhân trong cơ sở hạ tầng; (2) Private-Sector Participation (PSP),

sự tham gia của khu vực tư; (3) P3, viết tắt của PPP; (4) P-P Partnership, được

viết tách ra để phân biệt với viết tắt của thuật ngữ ngang bằng sức mua (PPP

-purchasing power parity); (5) Privately-Financed Projects, các dự án được tài trợ

bởi tư nhân; và (6) Private Finance Initiative (PFI), sáng kiến tài trợ tư nhân

Từ thực tế triển khai PPP cho thấy, các dự án PPP tốt phải đáp ứng được 3

tiêu chí: Giá trị tiền, chia sẻ rủi ro và khả năng chi trả (thu hồi vốn), cụ thể:

Giá trị tiền: Có các tùy chọn PPP rẻ hơn / dài hạn; Có khu vực tư nhân

mang lại nhiều hơn so với đầu tư; Có sự cạnh tranh cho thị trường

Chia sẻ rủi ro: Khả năng phân bổ cho các bên tốt nhất có thể để quản lý

nó; Có nhu cầu và rủi ro tiền tệ được quản lý đúng cách; Có Chính phủ đảm bảo

tối thiểu theo dõi

Khả năng chi trả: Mức thu phí phải chăng cho người sử dụng chấp nhận

được; Chính phủ có thể thanh toán các khoản trợ cấp khi có sự giảm giá

Trong mô hình PPP, việc xác lập quan hệ đối tác thông thường là qua một

hợp đồng ràng buộc về mặt pháp lý hoặc một số cơ chế khác, trong đó đồng ý

chia sẻ các trách nhiệm liên quan đến việc thực hiện và quản lý của các dự án cơ

sở hạ tầng Quan hệ đối tác được xây dựng trên chuyên môn của từng đối tác

đáp ứng nhu cầu được xác định rõ ràng thông qua việc phân bổ thích hợp về: tài

nguyên, nguồn lực; rủi ro; trách nhiệm; chế độ khen thưởng

1.3.1.2 Các hình thức đầu tư theo hợp tác công - tư

Hiện nay mô hình hợp tác công-tư trên thế giới và Việt Nam được hiểu là

hai thái cực nhà nước hay tư nhân đứng ra làm toàn bộ, các hình thức còn lại,

dù ít hay nhiều đều có sự tham gia của cả hai khu vực Một số hình thứ PPP phổ

biến trên thế giới và ở Việt Nam:

- Hình thứcNhượng quyền khai thác (Franchise) là hình thức mà theo đó

cơ sở hạ tầng được nhà nước xây dựng và sở hữu nhưng giao (thường là thông

qua đấu giá) cho tư nhân vận hành và khai thác

- Hình thứcThiết kế xây dựng tài trợ vận hành (Design Build

-Finance - Operate hay DBFO): khu vực tư nhân sẽ đứng ra xây dựng, tài trợ

và vận hành công trình nhưng nó vẫn thuộc sở hữu nhà nước

- Hình thức Xây dựng vận hành chuyển giao (Build Operate

-Transfer hay BOT) là mô hình mà ở đó công ty thực hiện dự án sẽ đứng ra xây

dựng và vận hành công trình trong một thời gian nhất định sau đó chuyển giao

toàn bộ cho nhà nước Mô hình này khá phổ biến ở Việt Nam

- Khác biệt một chút với mô hình BOT, trong mô hình xây dựng - chuyển

giao - vận hành (BTO), quyền sở hữu CSHT được chuyển giao ngay cho nhà

nước sau khi xây dựng xong, nhưng công ty thực hiện dự án vẫn giữ quyền khai

thác công trình

- Hình thức Xây dựng – Sở hữu – Vận hành (Build - Own - Operate hay

BOO) : Ở mô hình này, công ty thực hiện dự án sẽ đứng ra xây dựng công trình,

sở hữu và vận hành nó Mô hình BOO rất phổ biến đối với các nhà máy điện cả

ở Việt Nam và trên thế giới

Nguồn thu để trang trải các khoản chi phí đầu tư và vận hành chủ yếu từ:

(1) thu phí người sử dụng đối với những dự án có thể thu phí như giao thông

chẳng hạn và/hoặc (2) nhà nước trả cho các công ty vận hành khi thuê họ thực

hiện một số loại hình dịch vụ không có nguồn thu như quản lý vệ sinh các bệnh

viện, hay các dự án có nguồn thu không đủ bù đắp chi phí Đối với các dự án có

thu phí người sử dụng thì nhà nước là người quyết định mức giá

- Hình thức(Build-and-Transfer (BT): là một thỏa thuận dưới dạng hợp

đồng giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, theo đó nhà đầu tư sẽ

cam kết về mặt tài chính và tiến hành xây dựng cơ sở kết cấu hạ tầng Sau khi

hoàn thành sẽ chuyển giao nó cho cơ quan chính phủ hoặc các đơn vị chính

quyền địa phương có liên quan Chính phủ sẽ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực

hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toán cho nhà đầu

tư theo thoả thuận trong hợp đồng BT Hình thức hợp đồng này có thể được sử

dụng trong việc xây dựng bất kỳ dự án cơ sở hạ tầng, kể cả các cơ sở hạ tầng

trọng điểm và có tính chất quan trọng Vì lý do bảo mật hoặc chiến lược, hợp

đồng BT phải được điều hành trực tiếp của Chính phủ

- Hình thức(Build-Operate-Share-Transfer (BOST): là một hợp đồng ký

kết giữa cơ quan nhà nước và nhà đầu tư, theo đó nhà đầu tư chịu trách nhiệm về

tài chính, xây dựng, điều hành và bảo trì, chia sẻ một phần doanh thu và chuyển

giao cơ sở hạ tầng cho cơ quan nhà nước quản lý vào cuối một khoản thời gian

nhất định được thể hiện trong hợp đồng Nhà đầu tư được phép thu hồi chi phí

đầu tư, điều hành và chi phí bảo dưỡng cộng với một mức lợi nhuận hợp lý bằng

cách thu lệ phí cầu đường, phí, cho thuê hoặc các khoản thu khác từ người sử

dụng cơ sở hạ tầng

1.3.1.2.Điều kiện áp dụng PPP :

Dự án được lựa chọn thực hiện theo hình thức đối tác công tư phải đáp

ứng đầy đủ 5 điều kiện:

- Phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, vùng và kế hoạch

phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

- Phù hợp với lĩnh vực đầu tư theo quy định

- Có khả năng thu hút và tiếp nhận nguồn vốn thương mại, công nghệ,

kinh nghiệm quản lý của nhà đầu tư

- Có khả năng cung cấp sản phẩm, dịch vụ liên tục, ổn định, đạt chất

lượng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng

- Có tổng vốn đầu tư từ 20 tỷ đồng trở lên, trừ dự án đầu tư theo hợp đồng

O&M và dự án công trình kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn và dịch vụ

phát triển liên kết sản xuất gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp

1.3.2 Huy động vốn từ các tổ chức phi chính phủ (NGOs)

Tổ chức phi chính phủ (tiếng Anh: non-governmental organization–

NGO) là một tổ chức không thuộc về bất cứ chính phủ nào Mặc dù về mặt kỹ

thuật, định nghĩa cũng có thể bao hàm các tổ chức phi lợi nhuận, thuật ngữ này

thường giới hạn để chỉ các tổ chức xã hội và văn hoá mà mục tiêu chính không

phải là thương mại.Các nước trên thế giới ngày nay đều có nhiều tổ chức phi

chính phủ, chủ yếu hoạt động nội quốc.Số các tổ chức phi chính phủ quốc tế trên

thế giới có khoảng vài chục ngàn

Tận dụng nguồn vốn, phát triển cho xây dựng các công trình phục vụ cơ

sở hạ tầng như trường học, bệnh viện giảm thiểu sức ép lên ngân sách nhà

nước, tạo một kênh mới huy nguồn vốn

1.3.3 Kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới về triển khai mô hình PPP

trong các dự án phát triển cơ sở hạ tầng

a Kinh nghiệm của Trung Quốc

Trung Quốc đã và đang quy hoạch đầu tư cho hệ thống đường bộ.Như

nhiều nền kinh tế mới nổi ở châu Á, Chính phủ không đủ ngân sách cho việc đầu

tư này.Sự thiếu hụt 150 tỷ USD (19982020) được bù đắp một phần từ ngân sách

nhà nước, phần còn lại cần sự hỗ trợ của tư nhân Vì thế, nhiều dự án giao thông

đường bộ đã được thực hiện theo mô hình PPP.Theo nghiên cứu của Qiao và các

công sự (2001) về các dự án PPP được thực hiện tại Trung Quốc trong thời gian

qua thì các nhân tố sau đây đã tạo nên tính thành công cho các dự án: Dự án phù

hợp, kinh tế - chính trị ổn định, mức thuế phù hợp, phân bổ rủi ro hợp lý, lựa

chọn các nhà thầu phụ phù hợp, kiểm soát và quản lý các dự án một cách chặt

chẽ, chuyển nhượng công nghệ mới Tuy nhiên, cơ cấu tài trợ của nhiều dự án

đường bộ theo hình thức PPP ở Trung Quốc là dựa trên các khoản vay và trái

phiếu quốc tế Điều này tạo ra rủi ro tỷ giá cho chính phủ Mức phí thu cao so

với thu nhập bình quân đầu người Do đó, các lợi ích kinh tế và tài chính để tạo

tính hấp dẫn cho đầu tư vẫn chưa đạt được Đây là hai bài học kinh nghiệm rất

đáng suy ngẫm cho VN khi áp dụng mô hình PPP để phát triển giao thông đô

thị Trong một nghiên cứu về các dự án PPP đường cao tốc ở Trung Quốc, Yelin

Xu và các cộng sự (2010) sử dụng mô hình phân bổ rủi ro mờ (Fuzzy Risk

Allocation Model – FRAM) để xác định mức phân bổ rủi ro giữa chính phủ và

tư nhân Kết quả nghiên cứu cho thấy mức rủi ro tổng thể của các dự án đường

cao tốc ở Trung Quốc nằm trong khoảng trung bình đến cao Nghiên cứu này

cũng tiết lộ rằng sự can thiệp của chính phủ và tham nhũng là trở ngại lớn nhất

cho sự thành công của mô hình PPP ở Trung Quốc, nguyên nhân là do các quy

định pháp luật chưa đầy đủ, hệ thống giám sát yếu, chưa công khai trong quá

trình ra quyết định

b Kinh nghệm của các nước khác

1.3.4 Bài học rút ra

Có thể thấy mô hình PPP là hình thức đầu tư hiệu quả nên đã trở nên phổ

biến trên thế giới, rất phù hợp để áp dụng tại VN để thực hiện các dự án phát

triển giao thông đường bộ nhằm giảm áp lực cho ngân sách quốc gia và giảm sự

lệ thuộc vào nguồn vốn ODA, nâng cao hiệu quả đầu tư, cải thiện chất lượng

dịch vụ, đồng thời giảm các tiêu cực trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản

Các nghiên cứu cũng đã cho thấy để mô hình PPP thành công có những yếu tố

thống nhất chung tại các quốc gia đồng thời cũng có những yếu tố đặc thù riêng

tùy theo mỗi nền kinh tế và mỗi giai đoạn phát triển Để vận dụng thành công

mô hình PPP đòi hỏi nhiều nỗ lực cải cách từ phía Chính phủ Kế thừa những

kinh nghiệm thành công và thất bại của các quốc gia đi trước này sẽ giúp VN

thực hiện PPP có hiệu quả hơn trong thực tế

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN CHO ĐẦU TƯ PHÁT

TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG TỈNH HÀ TĨNH GIÁI ĐOẠN 2010-2014

2.1 Thực trang huy động vốn cho đầu tư phát triên cơ sở hạ tầng tỉnh Hà

Tĩnh 2010-2014

2.1.1 Quy mô và cơ cấu nguồn vốn cho đầu tư phát triển CSHT của tỉnh

2.1.1.1 Cơ cấu nguồn vốn

Hà Tĩnh vẫn là một trong những tỉnh còn gặp nhiều khó khăn của cả

nước, do nhiều huyện miền núi với mức sống của người dân còn thấp.Trong

những năm qua, ngoài sự hỗ trợ từ Trung ương, Tỉnh đang tích cực kêu gọ thu

hút nhà đầu tư nước ngoài đầu tư phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.Tuy

nhiên, để có thể hấp dẫn được các nhà đầu tư, ngoài những chính sách ưu đãi thì

nền tảng cơ sở hạ tầng đóng vai trò quyết định Vậy nhưng, cũng giống như

nhiều địa phương khác trên cả nước, nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ

tầng tại địa phương cũng đang là vấn đề nan giải.Vậy thì địa phương đã và đang

huy động được những nguồn nào, cơ cấu ra sao và xu hướng huy động trong

thời gian tới là gì?

Bảng 1 :Nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2006 –

Tỷ lê (%)

Số vốn ( triệu đồng )

Tỷ lệ (%) Ngân sách TW

Tổng vốn đầu tư xã

hội

42.142.857,1 0

286.320.400,3

Biểu đồ 1: Cơ cấu nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng qua 2 giai đoạn

Từ bảng trên, ta có thể thấy :

 Về các nguồn vốn đã huy động trong thời gian qua :

Trong giai đoạn 2010 – 2014, Tỉnh Hà Tĩnh đã huy động khá tốt các nguồn

lực cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng địa phương, bao gồm các nguồn vốn từ :

Ngân sách Trung Ương, Ngân sách địa phương, Vốn đóng góp từ nhân dân, vốn

huy động từ xã hội, Vốn ODA và các nguồn vốn khác.Bên cạnh các nguồn vốn

“truyền thống” là từ Trung Ương và địa phương, tỉnh đã đa dạng hóa được nhiều

nguồn vốn khác, đóng vai trò quan trọng.Trong đó, đặc biệt là vốn huy động từ

xã hội và các nguồn vốn khác( từ Ngân hàng phát triển, phát hành Trái phiếu địa

phương, công trái xây dựng Tổ Quốc, …).Đây là những nét rất tích cực, cách

làm mới mà địa phương cần phát huy, có thể giảm áp lực nên nguồn vốn từ ngân

sách, vốn vẫn thường xuyên trong tình trạng thâm hụt.Tuy nhiên, cũng nhận

thấy rằng, Nguồn vốn chủ yếu được sử dụng vẫn là từ ngân sách( Trung ương và

địa phương), nguồn vốn giàu tiềm năng khai thác là vốn huy động từ xã hội

chưa có nhiều đóng góp

 Về tỷ trọng các nguồn vốn trong tổng nguồn vốn đầu tư cho phát triển

cơ sở tầng Tỉnh

- Chiếm tỷ trọng lớn nhất là các nguồn vốn khác, với 29,73%.Đây có thể

là các hình thức huy động vốn thông qua vay mượn của địa phương : vay ưu

đãi từ ngân hàng phát triển Việt Nam(VDB), huy động thông qua phát hàh các

công cụ vay nợ dài hạn : trái phiếu địa phương, công trái …

- 2 nguồn vốn Ngân sách chiếm một tỷ lệ khá lớn : 40,3%.Như vậy, gần

một nửa nguồn vốn địa phương đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng vẫn lấy từ

Ngân sách.Đây là một vấn đề đáng lưu ý, cần phải giảm để không tạo áp lực lên

Ngân sách Nhà nước vốn vẫn luôn trong tình tạng thâm hụt

- Nét tích cực trong cơ cấu nguồn vốn : Được thể hiện ở việc địa phương

đã huy động tốt nguồn vốn dư thừa từ nhân dân, chiếm tỷ trọng đứng thứ 2 trong

cơ cấu nguồn vốn, với 24,83%.Bên cạnh đó, là các nguồn đóng góp khác từ xã

hội, tuy nhiên, tỷ lệ vẫn cón rất khiêm tốn, với chỉ vỏn vẹn 0,06% trong 5 năm,

quá nhỏ so với tổng nguồn vốn và tiềm năng khai thác từ nguồn vốn này

- Điểm đáng chú ý khác : Nguồn vốn ODA được cấp cho địa phương

tương đói nhỏ, với tỷ lệ : 5,08%.Việc giảm tỷ lệ vay nước ngoài cũng là tín hiệu

lạc quan khi giảm áp lực trả nợ sau này, nhất là trong hoàn cảnh mục đích sử

dụng vốn là đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, vốn tỷ lệ sinh lời thấp và hiệu qủa

khó thấy ngay trong ngắn hạn

2.1.1.2 Hình thức huy động nguồn vốn của tỉnh Hà Tĩnh ( 2010-2014)

a) Hình thức PPP

Trước thực tế nguồn vốn ngân sách dành cho đầu tư các dự án có hạn,

những năm gần đây, không ít các nhà đầu tư trong nước và quốc tế đã bày tỏ

quan tâm đến mô hình đầu tư đối tác công - tư (PPP) và coi đây là một xu hướng

có thể giải quyết “nút thắt” về kết cấu hạ tầng ở Việt Nam Chính phủ tiếp

tục thắt chặt chi tiêu và cải cách đầu tư công nên nguồn vốn đầu tư của các tỉnh,

thành phố đều có xu hướng giảm so với những năm trước, nhưng tỉnh ta vẫn giữ

được mức hỗ trợ từ ngân sách Trung ương và nguồn Trái phiếu Chính phủ ở

mức cao

Hiện tại, Hà Tĩnh là địa phương có nhiều dự án PPP nhất trên cả nước, với

tổng số các dự án đã và đang thực hiện là 27 dự án

Hình thức hợp tác công tư PPP chủ yếu áp dụng ở địa phương trong

thời gian qua như:

- Cho thuê: Chính quyền cho 1 đơn vị tư nhân hưởng quyền thuê ưu đãi

với 1 công trình Đơn vị tư nhân vận hành và bảo dưỡng công trình theo điều

khoản cho thuê

- Ưu đãi: Chính quyền cho đơn vị tư nhân quyền đặc biệt được cung cấp,

vận hành và bảo trì 1 công trình trong thời gian dài theo các quy định hoạt động

do chính quyền đặt ra Chính quyền giữ quyền sở hữu công trình

- Bán đứt: Chính quyền chuyển giao toàn bộ hoặc 1 phần công trình cho

đơn vị tư nhân Thông thường, khi chuyển giao, chính quyền sẽ có 1 số điều

kiện nhằm đảm bảo đơn vị tư nhân cải thiện công trình và tiếp tục cung ứng dịch

vụ

Mô hình xây dựng

b) Sử dụng nguồn vốn NGO

Ngoài hình thức sử dụng vốn ngân sách nhà nước, tận dụng nguồn vốn

đầu tư phát triển con người trên thế giới, tại Hà Tĩnh đã sử dụng nguồn vốn

NGO- nguồn vồn phi chính phủ nước ngoài

Trong những năm qua, Hà Tĩnh đã tập trung chỉ đạo các ngành, địa

phương tranh thủ tối đa thu hút các nguồn vốn ODA, NGO Hầu hết chương

trình, dự án ODA, NGO đều tập trung vào các lĩnh vực mà tỉnh ưu tiên như:

giáo dục, trường học, y tế, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội; giao thông thủy lợi,

trường học…

Năm 2013, giá trị giải ngân của 22 chương trình, dự án Đối với nguồn

NGO từ đầu năm đến nay toàn tỉnh đã vận động được 18 chương trình, dự án

với tổng giá trị giải ngân đạt trên 120 tỷ đồng: Các dự án “Phát triển hệ thống

thủy lợi quy mô nhỏ cho các xã nghèo tỉnh Hà Tĩnh” (ISDP), dự án “Cải thiện

sự tham gia thị trường cho người nghèo Hà Tĩnh” (IMPP) không chỉ xây dựng

đầu tư cơ sở hạ tầng giúp các địa phương phát triển kinh tế mà còn nâng cao

năng lực, thể chế và trình độ quản lý cho cán bộ các xã

Hiện nay, có 24 tổ chức phi chính phủ (TCPCP) đang có chương trình

hoạt động tại tỉnh Hà Tĩnh, với tổng giá trị viện trợ bình quân từ 50 đến 70 tỷ

đồng/năm Các chương trình, dự án chủ yếu tập trung vào lĩnh vực xóa đói giảm

nghèo, y tế, giáo dục, nông nghiệp và phát triển nông thôn, đầu tư xây dựng cơ

sở hạ tầng: điện- đường - trường- trạm, giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường,

viện trợ khẩn cấp Tất cả các chương trình, dự án được thực hiện với sự tham

gia tích cực từ phía chính quyền địa phương và người dân trong vùng Hầu hết,

các dự án đều được triển khai đúng theo kế hoạch và được đánh giá là tiếp cận

có hiệu quả trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng quy mô nhỏ, tăng cường năng lực

quản lý cũng như các hoạt động sản xuất của người dân, góp phần nâng cao chất

lượng sinh kế cho người nghèo, đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa

2.1.1.3 Xu hướng biến động của nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ

tầng

+ Về xu hướng thay đổi của từng nguồn vốn :

- Tỷ trọng của nguồn vốn ngân sách Trung ương đang tăng mạnh.Từ chỗ

chỉ chiếm 9,38%(giai đoạn 2006- 2010) trong tổng nguồn vốn cho đầu tư phát

triển cơ sở hạ tầng đã tăng lên thành 22,84%(giai đoạn 2010-2014).Như vậy, tỷ

trọng đã tăng 13,46%

- Tỷ trọng nguồn vốn ngân sách địa phương lại theo chiều hướng giảm

mạnh.Từ 41,1% giai đoạn trước xuống còn 17,46% trong giai đoạn gần

đây.Như, vậy, đã giảm 23,64%

- Tỷ trọng nguồn vốn huy động từ nhân dân có xu hướng tăng, từ 17,02%

giai đoạn trước lên thành 24,83% trong giai đoạn sau.Như vậy, đã tăng thêm

7,81% trong tổng nguồn vốn dành cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

- Bên cạnh đó, các nguồn khác không có sự thay đổi đáng kể.Vốn huy

động tữ xã hội tăng thêm 0,01%; vốn ODA được cấp giảm từ 0,64%; các nguồn

vốn khác tăng 3%

Nhận xét :

Qua so sánh số liệu từng nguồn vốn đong góp vào đầu tư phát triển cơ sở

hạ tầng của tỉnh Hà Tĩnh, có thể thấy rằng đã có xu hướng thay đổi tương đối

mạnh, cụ thể giảm tỷ trọng nguồn vốn Ngân sách đại phương, vốn ODA được

cấp; thay vào đó, tăng huy động từ các nguồn vốn Ngân sách Trung ương,

nguồn vốn đóng góp từ nhân dân dân, vốn huy động tữ xã hội và các nguồn

đóng góp khác

Thứ nhất, việc giảm mạnh sự phụ thuộc vào ngân sách địa phương là một

tín hiệu rất tốt, giảm áp lực lên các khoản chi nội bộ, tuy nhiên, việc nhận nguồn

cấp phát từ TW lại tăng mạnh, đây là vấn đề cho thấy địa phương chưa thực sự

chủ động về vốn cho các dự án đầu tư tại địa phương, vẫn còn “chờ” cáp

vốn.Điều này không những khiến địa phương bị động, mà rất có thể còn gây ảnh

hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình khi mà vốn không được giải ngân

kịp thời

Thứ hai, tỷ trọng nguồn vốn đóng góp từ nhân dân tăng mạnh, nó cho

thấy địa phương đã làm tốt công tác tuyên truyền, làm cho nhân dân nhận thức

rõ trách nhiệm của mình trong việc xây dựng quê hương, đây là nguồn vốn rất

quan trọng cần được huy động mạnh mẽ hơn nữa

Thứ ba, nguồn vốn xã hội không có sự thay đối đáng kể, đây có thể coi là

hạn chế trong chính sách của địa phương, chưa kêu gọi được tư nhân tham gia

xây dựng.Tuy nhiên, cũng cần nói thêm rằng, hình thức hợp tác công tư PPP

hiện nay vẫn còn mới mẻ và cần thời gian để hoàn thiện các cơ chế, chính sách

trước khi triển khai rộng rãi.Chắc chắn rằng, trong thời gian tới, tỷ trọng nguồn

vốn này sẽ tăng mạnh tại Hà Tĩnh

Tóm lại, qua phân tích một số dự án quan trọng của địa phương trong thời

gian qua, ta thấy rằng đã có sự đa dạng trong nguồn vốn đầu tư phát triển cơ sở

hạ tầng.Tuy nhiên, nguồn vốn từ Ngân sách vẫn giữ vai trò đặc biệt quan

trọng.Bên cạnh đó, Hà Tĩnh cũng đã thu hút được các nhà đầu tư trong và ngoài

nước đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng bằng các hình thức hợp tác công tư

PPP.Đây là hình thức tuy mới mẻ nhưng rất phù hợp hiện nay ở nước ta.Hình

thức này giúp giảm đáng kể nguồn vốn cấp phát từ nhà nước cho các dự án.Bên

cạnh đó, việc để các nhà đầu tư tham gia xây dựng và vận hành dưới sự tham gia

quản lý của cơ quan nhà nước sẽ giúp khai thác tối đa hiệu quả sử dụng

vốn.Chính vì vậy, tỉnh cần có những chính sach khuyến khích hơn nữa các nhà

đầu tư tư nhân tham gia đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại địa phương

2.1.2 Huy động vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng ở Hà Tĩnh

2.1.2.1.Huy động vốn cho phát triển hạ tầng điện

Việc đầu tư cho phát triển điện năng cho Hà Tĩnh được huy động qua khá

nhiều kênh khác nhau, tuy nhiên trong số đố trọng điểm vẫn là việc thu hút các

nguồn vốn đầu tư nước ngoài theo các hình thức trực tiếp hoặc theo hình thức

BOT Điều này được thể hiện qua các dự án trọng điểm lớn cho phá triển ngành

điện như dự án xây dựng nhà máy nhiệt điện vũng Áng III và tổ hợp nhà máy

nhiệt điện của tập đoàn Formosa